OBARA: Badala ya mabomu, tulichagua ufisadi kujiangamiza!

Na VALENTINE OBARA

KILA tunapowaza au kujadiliana kuhusu mataifa yanayokumbwa na vita, tunajichukulia kama taifa lililobahatika kufurahia amani na utulivu.

Tunafurahia uhuru wa kufanya mengi ambayo wenzetu walio katika mataifa yenye vita hutamani tu.

Tunaweza kusafiri tutakavyo, tunaendeleza biashara zetu mbalimbali, tunaabudu tupendavyo, watoto wetu huenda shuleni na wanapougua wanapata matibabu bora ikilinganishwa na nchi nyingi ulimwenguni.

Kutokana na hali hiyo, wengi wetu huona kila kitu ni shwari.

Lakini tukifumbua macho yetu na kutazama kwa kina yale yanayoendelea katika taifa hili, utakuta kwamba, kwa mauaji, hatuhitaji milio ya risasi na milipuko ya bomu ili tuwe sawa au kukaribia zile nchi zinazokumbwa na machafuko.

Kila kukicha, tunapoteza maelfu ya wananchi kwa njia zinazoweza kuepukika. Silaha inayotuangamiza si nyingine bali ufisadi.

Usalama wetu barabarani ni duni kwa sababu ya maafisa wanaoruhusu magari mabovu kusafiri.

Nyumba tunamoishi ni kwa imani, kwani walio na majukumu ya kukagua ujenzi na kutoa vibali wanajali matumbo yao. Wataona jengo halifai kwa vile ni hatari kwa maisha, lakini kwa vile wamechotewa kitu kidogo wataacha wananchi waangamizwe.

Hakika, hii ndio hali iliyosababisha shule kujengwa kwa njia isiyofaa hadi kuporomoka wiki iliyopita na kuua watoto wanane.

Hayaishii hapo. Vyakula na vinywaji tunavyouziwa vimejaa sumu tele na vinatuua pole pole.

Nadhani tunapojigamba kuhusu jinsi tuna amani ya kutosha, shetani mpenda mauti hututazama na kucheka kwa vile hatuoni jinsi tunavyoangamizana kimya kimya kwa ulafi wetu.

Ufisadi hauhusu tu hasara inayosababishwa kwetu kwa uporaji mali ya umma jinsi wengi wetu wanaamini.

Hasara kubwa zaidi ya ufisadi ni maangamizi yanayotendwa kwetu pamoja na watoto wetu, kwani thamani ya maisha ya binadamu haiwezi kulinganishwa na kiasi chochote cha pesa za umma zinazopotelea mifukoni mwa wachache.

Tunapokataa kujitwika jukumu letu la kiraia kuhusu uongozi bora utakaopunguza ufisadi katika taifa hili, tujue ni maisha yetu tunahatarisha.

Tuna mamlaka tele kikatiba kuhusu jinsi ya kulinda maisha yetu dhidi ya viongozi walafi wasiotujali, lakini tumekataa kutambua mamlaka hayo wala kuyatumia kwa sababu wengi wetu waliamua ‘bora uhai’ bila kujua uhai wao u hatarini.

Kando na hayo, tungali tumefumbwa macho na ukabila uliokita mizizi. Maangamizi yatokanayo na ufisadi hayabagui kwa msingi wa kikabila!

OBARA: Tutatue vikwazo vya ajira badala ya kuimbaimba ‘Vijana Wajiajiri’

Na VALENTINE OBARA

MAHALI tulipofika sasa, wimbo huu wa ‘Vijana Wajiajiri’ wasinya!

Kila mara mdahalo unapoibuka kuhusu janga la ukosefu wa ajira kwa vijana Kenya, utasikia sauti nzito kutoka pembe tofauti zikiwika: “Vijana wajiajiri.”

Wakati mwingi, sauti hizo huwa zinatoka kwa watu waliokalia viti vya kifahari afisini walimoajiriwa. Wengine wao ni watumishi wa umma, kumaanisha ni waajiriwa wa raia wale wale ambao wanashurutisha kujiajiri.

Sina pingamizi kuhusu umuhimu wa ujasiriamali katika enzi hizi ikizingatiwa kwamba hali ya maisha imebadilika na hakuwezi kuwepo nafasi za kutosha kuajiri afisini kila kijana anayekamilisha elimu ya juu.

Lakini jinsi mdahalo kuhusu ukosefu wa ajira unavyoendeshwa, ni kama kwamba tunalaumu vijana kwa uzembe na upumbavu unaowakosesha uwezo wa kujiajiri wenyewe.

Changamoto zinazokumba vijana kikazi zimesababishwa na masuala tofauti ambayo yanastahili kuzingatiwa kwa uzito zaidi kuliko kujaribu kulazimisha kila kijana kuwa mjasiriamali hata kama hana uwezo huo.

Ujasiriamali stadi hauhitaji tu mafunzo ya darasani wala ya kiufundi au hela za kuwekeza. Kuna ujuzi fulani ambao mtu huzaliwa nao ndipo afanikiwe, na ukitaka kujua ukweli huu, tazama tu wajasiriamali waliobobea kimataifa na ukague wasifu wao.

Mwaka uliopita, Benki Kuu ya Kenya ilifichua kwamba zaidi ya asilimia 61 ya biashara ndogo ndogo huwa hazikamilishi miaka miwili kabla kufungwa. Waimbaji wa ‘Vijana Wajiajiri’ wameamua kufumbia macho takwimu hizi!

Mfumo wetu wa elimu umebainika kuwa ovyo na unaohitaji mabadiliko. Itachukua muda kabla tuone mafanikio ya juhudi zinazoendelezwa sasa kubadilisha mfumo wa elimu, hivyo basi hebu tuangalie masuala mengine yatakayoboresha hali kwa dharura.

Ufisadi ni mojawapo ya vikwazo vinavyozuia vijana kujiendeleza kimaisha hata wakijitosa katika biashara. Kisheria, asilimia 30 za zabuni serikalini zinafaa ziende kwa vijana. Lakini kufikia sasa, tunachoshuhudia ni zabuni kutolewa kwa njia za ufisadi na kujuana kisha viongozi wao hao wanaohusika ndio huja kutuambia vijana wajiajiri!

Vilevile, mandhari ya kufanya biashara katika nchi hii ni duni mno. Mashirika mengi makubwa ya kimataifa yalishindwa kustahimili mandhari magumu ya kuendesha biashara Kenya, sembuse vijana ambao ndio wanajaribu bahati yao kwa biashara ndogo ndogo!

Zaidi ya hayo, sheria za uhamiaji zinastahili kutekelezwa kikamilifu ili kuzuia raia wa kigeni kunyakua kazi zinazoweza kufanywa na Wakenya.

OBARA: Mbona serikali inawaruhusu mabroka wa mahindi kuumiza wakulima?

Na VALENTINE OBARA

KILA mwaka, Wakenya hukabiliwa na hali ngumu ya maisha wakati bei ya unga wa mahindi inapopanda.

Hivi sasa bei ya mfuko wa unga wa mahindi kilo mbili imepanda hadi Sh130 na inatarajiwa kuongezeka zaidi.

Chanzo cha hali hii ni madai kwamba kuna uhaba wa mahindi nchini, unaofanya bei ya nafaka hiyo kupanda na hivyo wasagaji unga kuongeza bei ya bidhaa zao.

Licha ya wasagaji unga kulalamikia uhaba wa mahindi, kuna baadhi ya wakulima wa zao hilo wanaosisitiza kuna nafaka za kutosha humu nchini ila bei ambayo serikali inataka kununua kupitia kwa Bodi ya Kitaifa ya Mazao na Nafaka (NCPB) ndio duni.

Wakati huo huo, kitengo cha kuhifadhi vyakula vinavyotumiwa wakati wa dharura pia kinasisitiza kungali kuna mahindi ya kutosha nchini, lakini kuna maafisa wa serikali wanaoungana na wasagaji unga kutetea uagizaji mahindi kutoka nchi za kigeni wakidai kuna uhaba.

Misimamo hii inayotofautiana kutoka kwa wadau wa sekta ya mahindi ni dhihirisho kwamba kuna watu wanachezea shere Wakenya.

Bidhaa muhimu kama vile mahindi, sukari na mafuta zimekuwa zikiingiziwa siasa kwa muda mrefu kwa manufaa ya watu wachache huku raia wa kawaida akitatizika kwa mzigo mzito wa gharama kubwa ya maisha.

Hii tabia ya mabwanyenye kushirikiana na maafisa wa serikali kubuni uhaba bandia wa bidhaa hizi muhimu ili wafaidike kwa kuziagiza kwa bei ya chini kutoka nchi za kigeni, inafaa kukomeshwa mara moja.

Lengo moja kuu la kuwepo NCPB ilikuwa ni kuepusha wakulima wa mahindi kulaghaiwa na madalali ambao hununua nafaka hizo kwa bei ya chini kisha kwenda kuuzia shirika hilo kwa bei ya juu.

Lakini inavyoonekana, NCPB imeshindwa kutekeleza jukumu hilo lake ipasavyo kwani sasa kuna madalali walionunua mahindi ya wakulima kwa bei ya juu kuliko ile iliyokuwa ikitolewa na serikali.

Tatizo limetokea kwamba, madalali hao wameishia kuficha nafaka walizonunua kutoka kwa wakulima ili kusubiri hadi wakati bei itakapopanda sokoni.

Hili ni dhihirisho wazi kwamba madalali wamezidi ujanja serikali, kwa hivyo itakuwa jambo la maana kwa serikali kutafakari upya jinsi ya kutafutia zogo hili suluhisho la kudumu.

Kuharakisha kuagiza mahindi kutoka nchi za kigeni mara kwa mara si suluhisho kama kweli kuna mahindi ya kutosha yaliyofichwa maghalani.

Ni vyema serikali itafute jinsi ya kukabiliana na mbinu hizi chafu za kibiashara za madalali na ipate ushirikiano mwema wa kibiashara na wakulima kwa njia itakayofaidi pande zote mbili.