Maisha ya wanyama pazuri baada ya Ziwa Nakuru kusafishwa

NA RICHARD MAOSI

Mbuga ya Ziwa Nakuru, sasa limesafishwa katika mojawapo ya juhudi za kukabiliana na maji taka yanayoingia mbugani.

Wasimamizi wa mbuga walitumia huduma za vijana wasiokuwa na ajira kutoka mitaa ya Bondeni, Kivumbini, Lake view Freearea na Flamingo kusafisha mito inayobeba uchafu huo.

Vibarua walizoa jumla ya tani 1.5, na baadaye tani 4.2 idadi inayofikisha zaidi ya tani 6.0 kwa siku mbili mfululizo.

Hili linaashiria jinsi kina cha uchafuzi wa mazingira kwenye ziwa Nakuru umeshamiri,na baadhi ya wafanyikazi wanaona litajwe kuwa janga la kitaifa linalokodolea macho mbuga nyingi humu nchini.

Shughuli hiyo ilivutia hisia mseto huku maswali mengi kuliko majibu yakiibuka, endapo KWS ina bajeti ya kung’arisha mbuga za wanyama.

Akizungumza na Taifa Leo Dijitali, mwangalizi wa utalii kutoka kutoka mbuga ya wanyama ya Ziwa Nakuru Bw Sirman Kioko, alisema maji taka yamekuwa yakiingia kwenye mbuga kutokana na miundo msingi duni.

Aliongezea kuwa maisha ya wanyama hasa simba, nyati, vifaru,nchui,nviboko na flamingo yalikuwa hatarini,kwa sababu ya maji taka yalikuwa yamebadili mkondo na kupenyeza kwenye mbuga.

Miaka mitano iliyopita mbuga ya Nakuru ilikuwa na idadi kubwa ya ndege aina ya heroe ,lakini sasa wamebakia 200 tu.

Hali hii itazidi kuwa mbaya,endapo idara husika haitaweka mikakati ya kutafuta suluhu la kudumu kwa wanyama pori wanaozidi kuangamia.

Aidha uchafuzi katika ziwa Nakuru umefanya ndege kuhamia ziwa Bogoria ambapo inaaminika angalau chakula ni tele.

“Tunakubali kuwa gharama ya kusafisha mbuga ni kubwa,lakini pia tunaomba umma kupunguza matumizi ya mifuko ya plastiki inayoziba njia za maji,”alisema.

Pia aliongezea kuwa ni jukumu la mbuga kusafisha mazingira ya wanyama,lakini baraza la mji wa Nakuru pia lina nafasi kubwa ya kuhakikisha makazi ya watu ni safi,kwa kuzoa taka ipasavyo.

Anaona kuna utepetevu mkubwa kutoka kwa usimamizi wa mazingira NEMA,wanaostahili kuweka sheria kali za kukabiliana na wale wanaoharibu mazingira.

Aliongezea kuwa baraza la kusimamia huduma za wanyama pori (KWS),halina bajeti ya kusafisha mbuga na ndio sababu waliwaajiri vibarua saba kuendesha shughuli hiyo ya siku tatu.

Uchafuzi wa mito inayoingia ziwa Nakuru hutokea msimu wa mvua ambapo maji hufurika na kusomba taka kutoka kwenye makazi ya watu .

Wanyama wanaovutia watalii kama vile Nyati hupata maradhi pindi wanapokunywa maji chafu,yaliyochanganyika na mifuko ya plastiki.

Licha ya KWS kumiliki kituo cha kufanyia utafiti aina ya maradhi mbalimbali yanayokabili wanyama bado hawajafanikiwa kwa asilimia kubwa kuyazuia.

Hili linajiri siku moja tu baada ya wakazi wa mtaa wa Bondeni kuandamana barabarani wakilalamikia,ongezeko la kiwango cha takataka kwenye makazi ya watu.

Uchafuzi wa maziwa ya Bonde la Ufa unavyoathiri utalii

NA RICHARD MAOSI

SHIRIKA la Huduma za Wanyamapori nchini (KWS) mwaka 2018 ilitoa ripoti yenye utata iliyosema kuwa kiwango cha maji katika ziwa Nakuru kilikuwa kimepanda na kuzamisha baadhi ya mijengo.

Aidha waziri wa utalii Najib Balala miezi miwili iliyopita, alipozuru mbuga ya wanyama ya Ziwa Nakuru, alinukuliwa na vyombo vya habari akisema ziwa hilo lilikuwa limechakaa na kupoteza hadhi yake, kinyume na siku za mbeleni lilipokuwa na uhai.

Ingawa washikadau wamepinga mawazo haya, wanasayansi kwa upande mwingine wamefichua kuwa maziwa yanayopatikana katika Bonde la Ufa yanaangamia kutokana na uchafuzi wa mikondo ya maji inayoelekea kwenye mbuga za wanyama na maziwa.

Mwanasayansi Daktari Silas Simiyu anasema hili limechangiwa na ongezeko la idadi ya watu, wanaoishi kandokando ya maziwa makuu na mito inayobeba maji kuelekea mbuga ya wanyama ya Ziwa Nakuru.

Mbuga ya ziwa Nakuru ni kivutio cha The Big Five yaani simba, ndovu, vifaru, chui na duma. Isitoshe, ni mbuga ya kipekee Afrika Mashariki yenye vifaru weupe ambao wameadimika kutokana na uwindaji haramu.

Kumbukumbu za miaka miwili iliyopita, tangu watu tano waangamie katika ziwa Nakuru baada ya mkasa wa ndege kutumbukia ziwa Nakuru,hali ya uchafuzi haionekani kukoma kwa sababu ya maji taka yanayoingia ziwani.

Operesheni ya kutafuta miili ya walioaga dunia wakati huo, iliwaachia wazamiaji maradhi ya ngozi ambayo yamechukua muda mrefu kutibika,jambo hili likiakisi hali halisi ya kiwango cha uchafuzi katika ziwa Nakuru.

Shughuli ya uokozi ilichukua muda mrefu ikiaminika kuwa baadhi ya wazamiaji wa majini walihofia kuingia ndani ya ziwa, ili wasipate madhara ya ngozi.

Ndege za kijeshi ndizo zilitumika kutafuta mabaki ya manusura,juhudi za wazamiaji na meli zilipokosa kuzaa matunda wiki moja hatimaye.

Miaka kumi iliyopita maeneo yanayozunguka ziwa Nakuru hayakuwa na makazi rasmi ya watu, lakini watu walianza kujenga ndiposa mitaa kama vile Rhonda,Langalanga,Kivumbini na Madaraka ikatokea.

“Baadae mitaa karibu na Lake view ilianza kukua na kukaribia ziwa Nakuru,kwani serikali husika haikutilia maanani mpangilio wa ukuaji wa mji,”alieleza Simiyu.

Anasema kwa sababu ya miundo mbinu duni,serikali ya kaunti ya Nakuru ilishindwa kutekeleza wajibu wake wa kuzoa taka mitaani ipasavyo,huku mirundiko inayobaki ikisombwa na kuingia kwenye mitaro ya maji.

Kulingana naye ongezeko la idadi ya watu umesababisha ukataji miti kiholela na kusababisha mmomonyoko wa udongo unaochafua maji,”akasema Silas Simiyu.

Alieleza kuwa mchanganyiko wa kemikali kutoka kwenye viwanda,pamoja na maji chafu yanayotokea kwenye makazi ya watu ndio jinamizi linalokodolea macho ziwa Nakuru,ikionekana kuwa swala hili haliwezi kuepukika,

Changamoto nyingine inayokumba ziwa Nakuru ni ukaribu wake na ziwa Elementaita ambayo ina kiwango kikubwa cha maji ya chumvi.

Wakati wa joto jingi mvua hunyesha na kuongeza idadi ya chumvi ndani ya ziwa Nakuru hali ambayo ni hatari kwa maisha ya ndege na wanyama wanaotegemea ziwa Nakuru.

Hali hiyo hufanya samaki kuhamia pembeni mwa bahari na kutaga mayai ambayo hayawezi kuangua kwa wakati, kutokana na msukosuko wa maji.

Aidha Simiyu alieleza idadi ya flamingo wanaopatikana katika ziwa Nakuru imepungua kutoka milioni moja hadi famingo 200 tu,katika kipindi cha miaka mitano iliyopita.

“Ndege wengi walipoteza maisha na waliobaki kuhamia ziwa Bogoria katika juhudi za kutafuta mazingira tulivu,”akasema.

Mbali na makazi ya watu kulaumiwa kwa sababu ya kumwaga maji taka yanayoingia ziwani,wenye viwanda vya kutengeneza bidhaa za plastiki pia hawajasazwa kwa kukosa njia mbadala ya kutupa bidhaa zao.,

Mtaalam wa mazingira James Wakiba anasema ingawa UNESCO inatambua ziwa Nakuru kama eneo lenye chemichemi za maji na kivutio cha watalii,kiwango cha uchafuzi kimepoteza hadhi yake.

Katika matembezi yake kwenye ziwa Nakuru, aligundua kuna mito midogo 26 inayoingiza maji chafu ndani ya ziwa Nakuru sita yazo ikiwa ni kutoka kwenye viwanda.

Wakiba anaona kuwa kuna mito zaidi ambayo bado haijatambuliwa,lakini ameachia jukumu hilo KWS tawi la Nakuru, kupekua mazingira ya mbuga ya ziwa Nakuru kwa kina.

Anasema vianzo vya maji pia vipo hatarini ,ishara tosha kutokana na mmomonyoko wa udongo unaoteremsha mchanga kutoka kwenye milima ya Dundori kupitia eneo la Lanet na baadae ziwa Nakuru.

Mto Makalia,Nderit na Njoro ndiyo ilikuwa ikibeba maji safi hadi kwenye ziwa Nakuru lakini kufikia wakati wa upekuzi wa Taifa dijitali mito hiyo imekauka, labda msimu huu wa mvua ndio maji kidogo yanatiririka.

Kwa upande mwingine baadhi ya mito inayotoa maji safi kama vile Rongai, imefungiwa na wawekezaji wa kibinafsi wanaokuza maua.

Licha ya kutolewa marufuku kuhusu utumiaji wa mifuko ya plastiki,inaonekana kuwa idadi kubwa ya wanyama pori wanaoangamia katika ziwa Nakuru ni kwa sababu ya kutafuna mifuko ya plastiki inayoingia mbugani.

“Idadi kubwa ya wanyama wanaopoteza maisha ni pundamilia,swara,viboko,nyani na flamingo wanaopigania kunywa maji kwenye mito inayoingia ndani ya ziwa Nakuru,”akasema.

Mnamo 2016 Christine Mwinzi anasema takriban kilo 540 ya taka zilikuwa zikizolewa kila siku kutoka ndani ya Ziwa Nakuru.

2019 Taifa dijitali ilishuhudia usimamizi wa uzoaji taka kutoka ziwa Nakuru ambapo tani 6 zilitolewa kwa siku mbili.Usimamizi wa mbuga ya Nakuru uliajiri jumla ya vibarua 8 waliozoa taka na kupakia ndani ya malori.

” Wanyama wanaokaa ndani ya ziwa hunywa maji haya,hawana njia mbadala na ndio sababu huenda baadhi ya wanyama wamekuwa wakiugua na hata kufa mkurupuko wa maradhi yanapotokea,”akasema

Ziwa la pili lililopata pigo ni ziwa Naivasha kilomita chache kutoka Nakuru, ambalo hutegemewa kwa shughui za uvuvi na utalii kwa sababu ya maji yake safi.

Mbali na ziwa hili kuwa mojawapo wa maziwa makubwa katika bonde la ufa, washikadau wanasema huenda ziwa Naivasha lisiwe la manufaa yeyote kwa wakazi siku za mbeleni.

Mbali na uvuvi kupita kiasi baadhi ya watu wameanza kuweka makazi yao kando ya ziwa hilo kwa sababu ya uwekezaji katika ukulima na upungufu wa kipande cha ardhi.

Kwa kipindi cha miaka miwili kiwango cha samaki wanaovuliwa kutoka ziwa Naivasha kimepungua kutoka takriban tani 1,180 hadi tani 964.

Jambo hili lilifanya onyo kali kutolewa na serikali dhidi ya wavuvi wanaofanya shughuli zao wakati wa giza.

Mkurugenzi anayesimamia matumizi ya maji katika ziwa Naivasha Enock Kiminta anasema uvuvi haramu ndio chanzo cha ushukaji wa kiwango cha maji katika ziwa Naivasha.

Pili ongezeko la magugu maji ndani ya ziwa Naivasha ni jambo linalofanya samaki kukosa virutubisho na oksijeni.Wengi wa samaki hapa wamehamia maji ya kina kirefu wasipatikane kwa urahisi.

Mbwana Mbogo Kamau mtaalam wa mazingira anasema ongezeko la shuguli za binadamu kando ya mito pia ina mchango katika upatikanaji wa magugu katika ziwa Naivasha.

Kiminta anasema wizara ya mazingira kwa ushirikiano na NEMA zina wakati mgumu kukabili maji taka yanayoingia kwenye mito hususan msimu wa mvua.

Ziwa Nakuru limejaribu kuweka kichujio kabla ya maji kuingia kwenye mbuga lakini hali hii haijasaidia kitu kwa sababu mifuko ya plastiki inapoziba mikondo ya maji,mchanga hupenya na kuingia ndani ya mbuga..

Kumbukumbu za mkasa wa ndege Ziwa Nakuru

RICHARD MAOSI  NA  MAGDALENE WANJA

OCTOBA 21 mwaka wa 2017 habari za tanzia zilizagaa katika mitandao ya kijamii kuhusu ndege iliyotumbukia ndani ya Ziwa Nakuru.

Kutokana na ukosefu wa habari za kutosha kuhusu abiria waliokuwemo, duru za kuaminika zinasema  ajali hiyo ilitokea dakika chache baada ya kuondoka mjini Nakuru.Safari hiyo ikihusishwa na kikosi cha kampeni za Jubilee, waliokuwa wamekita hema katika mkahawa wa Jarika Nakuru.

Waling’oa nanga saa 6.00 asubuhi dakika 30 baadaye ndipo ajali ikatokea.

Helikopta ya 5Y-NMJ ilikuwa chini ya usukani wa Flex Air Charters kwenye juhudi za kufanikisha kampeni ya uchaguzi mkuu mwishoni mwa mwaka uliopita.

Baadaye ilifichuka kuwa ndege hiyo ilibeba watu 5:rubani Apollo Malowa,Sam Gitau,John Mapozi,Antony Kipyegon na Veronica Muthoni.

Kutokana na ukosefu wa vyombo vya usalama ziwani Nakuru,ililazimu kuagizia huduma za meli kutoka ziwa, Naivasha,jirani na hapo ili kuokoa hali.

Wiki ya kwanza wazamia majini walifanikiwa kupata miili ya manusura 2 kati ya 5 waliozama,vyombo kutoka idara ya serikali vikichangia pakubwa katika mchakato huo mzima.

Jamaa na marafiki wa watu walioangamia kwenye mkasa wa ndege Ziwa Nakuru Oktoba 21, 2017 wajumuika kwa hafla ya kumbukumbu. Picha/ Richard Maosi

Wizara ya Madini ilitoa wataalamu waliofika kuchunguza mabaki ya vyuma kutoka kwenye vifusi vya meli .Aidha wizara ya uvuvi ilitoa wazamiaji pamoja na mashua maalum kutekeleza uokozi uliofanya matumaini ya wengi kufifia.

Mabaki ya ndege yalipopatikana, ndipo  na maiti ya tatu ilikutwa imesakama katikati ya vifusi vyake.

Sio mwingine isipokuwa Veronica Muthoni,mwanamke wa pekee katika msafara huo.

Juhudi za kutafuta miili mingine mitatu hazikufua dafu kisha operesheni ikasitishwa rasmi na shughuli kuendelea kama kawaida.

Familia za John Mapozi na Sam Gitau hazikupata nafasi mwafaka ya kuwasindikiza wanao kwa njia iliyostahili.

Mwaka mmoja baadaye Bi Rahab Nyawira bado anaomboleza mchumba wake Gitau.

Wiki mbili baada ya mkasa huo Nyawira alijifungua mtoto wa kike aliyemwachia kumbukumbu tele kuhusu mumewe.

“Japo hatukuwa tumeweka wazi mahusiano yetu kwa wazazi,tayari tulikuwa tukiishi pamoja kama mume na mke chini yap aa moja,” Nyawira alisema.

Anakumbuka jinsi alipokea ujumbe huo wa mkasa na maisha yake yakabadilika kabisa kuanzia hapo.

Kuwakumbuka wapendwa wao walioangamia ajalini, wakazi wawasha mishumaa kwa pamoja. Picha/ Richard Maosi

“Nilikuwa nikitazama televisheni kuhusu habari za ndege iliyozama ziwani Nakuru ila sikutarajia kwamba mume wangu angekua miongoni waliohusika,”aliongeza Nyawira.

Dadake Gitau ndiye alimpigia simu na kumpasha habari hizo za taanzia kuhusu maafa yaliyofika familia hiyo changa.

Akiwa mwenye woga na wasiwasi alikimbia kwa mamake ambapo alipata habari kamili huku juhudi za kuokoa zikiendelea mwendo wa kobe.

“Sijawahi kupokea simu ya kushtua kama hii,na maisha yangu tena sio kama zamani,” Nyawira alisema.

Anakumbuka nyakati nzuri walipokuwa pamoja na mchumba wake, wakiahidiana mambo tele kuhusu ujauzito wake na mafanikio mengi siku za usoni.

“Nakumbuka ujauzito ulipofika miezi 5 aliwahi kusema binti yetu angewahi kukosa kitu chochote maishani mwake,” alisema.

Nyawira alitumia wakati wake mwingi akieleza wanahabari wa Nation kuhusu mipango yake ya siku za usoni,kuhusu familia yao iliyoendelea kua taratibu tangu apatane na mumewe.

“Akiwa mwandishi wa mtandaoni,alikuwa na ndoto ya kurejea chuoni,kusomea shahada katika ulingo wa siasa,ili agombee wadhifa 2022.Pia mimi nilitaka kufanya kozi ya pili,”alieleza

Bi Nyawira anasema lengo lake kuu hivi sasa ni kulea binti yao kama walivyoahidiana na mchumba wake akiwa hai.

Maswali mengi anayoibua anaonekana kunyoshea kidole cha lawama katika idara husika akishindwa kueleza ilikuwaje vigumu kupata maiti ya mumewe.

“Labda siku moja atarejea na kunikuta nikijikaza ksabuni kuhangaikia maslahi ya binti yetu mdogo.Hivi sasa anaomba serikali iweke wazi ripoti ya uchunguzi kuhusu mkasa wa ndege.

“Hatujui ni kipi kilitokea mwaka mmoja tangu mkasa huo kutendeka, tulipoteza wapendwa wetu katika mazingira ya kutatanisha kwa hili tunasononeka,” Nyawira alisema.

Simanzi katika hafla ya waliokufa katika ajali ya ndege

Hafla ya mazishi ya watu wawili walioangamia katika ajali ya ndege Oktoba 21, 2017, yafanyika katika ufuo wa Ziwa Nakuru Februari 10, 2018. Picha/ Joseph Openda

Na PETER MBURU

Kwa muhtasari:

  • Mazishi hayakuwa na jeneza, bali maua na picha pekee
  • Sam G na Mapozi hawakuwahi kupatikana tangu ajali ya Nakuru itokee
  • Babake Mapozi naye alieleza huzuni yake, akisema mwanawe alikuwa amependekeza mahali alipotaka kujenga nyumba ya kifahari
Hafla ya mazishi ya watu wawili walioangamia katika ajali ya ndege Oktoba 21, 2017, yafanyika katika ufuo wa Ziwa Nakuru Februari 10, 2018. Picha/ Joseph Openda

MAJONZI yalitanda Jumamosi katika ufuo wa Ziwa Nakuru wakati wa sherehe ya mazishi ya ukumbusho wa pamoja kwa watu wawili kati ya watano walioangamia kwenye ajali ya ndege mwaka 2017.

Kinyume na mazishi ya kawaida ambapo kungekuwa na majeneza, ni picha zao nadhifu pamoja na maua vilivyowekwa mezani katika hema.

Wawili hao, Samuel Gitau (Sam G) na John Ndirangu Njuguna (Mapozi) waliangamia pamoja na wenzao watatu Anthony Kipyegon, rubani Apollo Malowa na mwanadada Veronica Muthoni.

Hafla ya mazishi ya watu wawili walioangamia katika ajali ya ndege Oktoba 21, 2017, yafanyika katika ufuo wa Ziwa Nakuru Februari 10, 2018. Picha/ Joseph Openda

Japo watatu hao walipatikana na maiti zao kuzikwa nyumbani mwao, Sam G na Mapozi hawakuwahi kupatikana, jambo lililosukumia viongozi, familia na marafiki kupendekeza sherehe ya aina hiyo, kama njia mojawapo ya kuliwaza familia zao.

Jumamosi wakati wa maombelezi hayo, viongozi wa tabaka mbalimbali waliungana na familia za wendazao katika ufuo huo tangu ajali hiyo mwezi Oktoba.

Picha za ‘Mapozi’ na ‘Sam G’ walioangamia katika ajali ya ndege Oktoba 21, 2017. Mazishi yao yalifanyika katika ufuo wa Ziwa Nakuru Februari 10, 2018. Picha/ Joseph Openda

“Tumepitia miezi mitatu na nusu ya kuchosha, kutamausha na kuvunja moyo tulipokuwa tukitafuta miili ya wapendwa wetu,” seneta wa Nakuru Susan Kihika, ambaye pia alikuwa mwajiri wao akasema.

Babake ‘Mapozi’ naye alieleza huzuni yake, akisema mwanawe alikuwa amependekeza mahali alipotaka kujenga nyumba ya kifahari, lakini akafa kabla ya kutimiza ndoto yake.