Kutambua aina za ukatili unaoendeshwa mitandaoni dhidi ya watoto
WATAALAMU wa malezi dijitali wanataja aina mbalimbali za ukatili wa kidijitali, mienendo mahsusi ya tabia inayolenga kutishia hadhi, usalama au ushiriki wa mtu mtandaoni.
Baadhi ya aina za kawaida za ukatili wa kidijitali ni pamoja na: kutuma ujumbe wenye matusi na lugha chafu; kutoa vitisho; kusambaza uvumi na taarifa za uongo kwa lengo la kuharibu heshima ya mtu au mahusiano yake ya kijamii; kuiga utambulisho wa mtu kwa kutumia majina bandia; kutumia vibaya taarifa binafsi kama kufichua siri au kusambaza picha za kibinafsi bila idhini; kumtenga mtu kimakusudi kutoka kwenye makundi ya mtandaoni, kutuma maudhui ya kingono yasiyofaa; pamoja na kurekodi na kusambaza matukio ya ukatili wa kimwili.
Ukatili wa maneno
Hii ni pamoja na kutuma ujumbe wenye hasira, matusi ama dharau kwa mtu au kundi mtandaoni. Mara nyingi hutokea kwenye michezo ya video mtandaoni ambapo wachezaji hujisikia huru zaidi kudhalilisha au kubeza wenzao.
Unyanyasaji wa mara kwa mara
Hutokea pale ambapo mtu anatumiwa mara kwa mara ujumbe wa vitisho au maudhui yaliyolengwa kumtisha mtu mmoja.
Ufuatiliaji wa mtandaoni
Huu ni unyanyasaji wa muda mrefu unaolenga kumdhuru mhanga kihisia au kisaikolojia. Huhusisha kufuatilia kwa ukaribu mienendo ya mhanga kupitia taarifa za mtandaoni, mitandao ya kijamii au simu, hatua inayovamia faragha ya mhusika.
Kusingiziwa na kusambaza uongo
Hii ni kuchapisha taarifa zenye madhara, zisizo sahihi au zenye nia mbaya kumhusu mtu.
Tofauti na kusingizia kwa njia za kawaida, maudhui ya mtandaoni yana athari kubwa zaidi kwani yanaweza kufikiwa na umma kwa urahisi, kusambazwa haraka na mara nyingi huandikwa na wanaotumia majina bandia, hali inayoongeza madhara na kuathiri uwajibikaji.
Kuiga mtu
Ni kujifanya mtu mwingine ili kutuma au kusambaza maudhui yanayochafua jina la mtu mwingine, au yanayomsawiri kama tishio. Urahisi wa kutengeneza akaunti bandia umeongeza tatizo hili, na kuwapa wahusika fursa ya kushiriki unyanyasaji bila kuwajibika.
Kukosa uaminifu
Ni kusambaza taarifa, ujumbe au picha za binafsi kwa makusudi bila idhini ya mhusika. Tafiti za sasa zinaonyesha kwamba sehemu kubwa ya ukatili wa mtandaoni unahusisha kusambaza au kutishia kusambaza picha binafsi bila idhini—jambo linalokiuka faragha na kuunda aina mahsusi ya ukatili wa kidijitali.
Kutengwa kijamii mtandaoni
Hii ni hatua ya kumuondoa au kumtenga mtu kimakusudi kutoka katika makundi ya mtandaoni au jumuiya za majadiliano.
Wataalamu pia wanataja aina nyingine za ukatili wa kidijitali kama vile “happy slapping”, yaani mashambulizi ya kimwili yanayorekodiwa na kisha kusambazwa mtandaoni.