YAPO maswali halali kuhusu uwazi na usawa katika uajiri wa walimu nchini.

Walimu waliohitimu, wenye uzoefu na walio na umri wa zaidi ya miaka 40 wameendelea kusubiri ajira kwa miaka mingi, huku Tume ya Huduma kwa Walimu (TSC) ikiendelea kuajiri maelfu ya walimu wapya.

Hali hii inahitaji maelezo ya kuridhisha. Haiingii akilini kwamba mtu aliyesomea ualimu, akafaulu mafunzo yake na akatumia miaka mingi kusubiri ajira, anaweza kutupiliwa mbali kwa mwaka baada ya mwaka.

Tume ina wajibu wa kueleza kwa nini walimu wenye umri mkubwa wameachwa nyuma.

Ikiwa kuna sera inayowapa vijana kipaumbele, ni lazima iwekwe wazi na ijadiliwe kwa misingi ya haki. Walimu hawa hawakuchagua kusubiri ajira kwa miongo kadhaa.

Wengi wanaishi kwa vibarua na mishahara duni katika shule za kibinafsi huku wakitumai siku moja kupata nafasi serikalini.

Hali hii inazua pia tuhuma nzito kwamba nafasi za ajira zinaweza kuwa zinagawa kwa upendeleo wa kisiasa.

Kuna madai kuwa barua za ajira zinaweza kuuzwa au kutolewa kwa watu wenye uhusiano na wanasiasa wanaounga mkono serikali.

Haya ni madai yanayohitaji kuchunguzwa, si kuachwa yaendelee kama uvumi. TSC inapaswa kuweka wazi vigezo, orodha za waliofaulu na sababu za walioachwa baada ya uajiri.

Ikiwa ajira zinatolewa kwa misingi ya uaminifu wa kisiasa, basi mfumo mzima wa elimu unakuwa mateka wa siasa.

Ualimu si zawadi ya kuwatuza wafuasi wa viongozi. Ni taaluma inayohitaji uwezo, weledi na kujitolea.

Serikali inapaswa kuanzisha ukaguzi huru wa mchakato wa uajiri, kuchunguza madai ya rushwa na kuhakikisha kila mwombaji anapata nafasi sawa.

Walimu wanaozidi umri wa miaka 40 hawapaswi kuadhibiwa kwa kuchelewa kupata nafasi ambazo wamekuwa wakisubiriwa kwa miaka mingi.

Ajira za walimu lazima ziwe za haki, si za urafiki, jamaa au washirika wa wanasiasa. TSC inafaa kutoa maelezo na kuweka hatua za kurejesha imani katika mfumo wa kuajiri walimu.