KAMATI ya Bunge la Kitaifa imependekeza serikali kuanzisha msako mkali kote nchini dhidi ya watu wanaojihusisha na mapenzi ya jinsia moja, hatua inayoweza kuzua mzozo mpya kati ya serikali na watetezi wa haki za binadamu.

Katika ripoti iliyowasilishwa bungeni, Kamati ya Malalamishi ya Umma imeitaka Wizara ya Usalama wa Ndani kutekeleza kikamilifu sheria zinazoharamisha vitendo vya mapenzi ya jinsia moja, ikikataa wito wa kuwalinda wanachama wa jamii ya Wasagaji, Mashoga, Mabasha Dondoa-ndume, Waliobadili Jinsia na Wasioeleweka Kingono (LGBTQ) dhidi ya hatua za kisheria.

Kamati hiyo, inayoongozwa na Mbunge wa Runyenjes, Muchangi Karemba, ilisema vyombo vya usalama vinapaswa kutumia sheria zilizopo kudhibiti kile ilichokitaja kuwa vitendo vya ngono visivyo vya kimaumbile.

“Kamati inapendekeza kuwa Wizara ya Usalama wa Ndani na Utawala wa Kitaifa itekeleze sheria kikamilifu kama zilivyo,” inasema ripoti hiyo.

Mapendekezo hayo yalitokana na ombi lililowasilishwa na Mbunge wa Nyali Mohamed Ali mnamo Februari 21, 2024, kwa niaba ya raia, akiwakilisha viongozi wa dini za Kikristo na Kiislamu, mashirika yasiyo ya kiserikali na watu binafsi.

Kamati hiyo inataka wizara hiyo kutumia vifungu 162, 163 na 165 vya Kanuni za Adhabu kukabiliana na mahusiano ya kimapenzi ya jinsia moja.

Kifungu cha 162 kinaharamisha vitendo vya ngono vilivyo kinyume na maumbile na kinaweka adhabu ya hadi miaka 14 gerezani.

Kifungu cha 163 kinatoa adhabu ya hadi miaka saba kwa kujaribu kutenda makosa hayo, huku kifungu cha 165 kikiharamisha vitendo vya ‘uchafu mkubwa’ kati ya wanaume, na adhabu yake ikiwa hadi miaka mitano gerezani.

Hata hivyo, Wizara ya Usalama wa Ndani imepinga mapendekezo hayo, ikisema Mahakama ya Juu ilitangaza vifungu hivyo kuwa vya kibaguzi na visivyokuwa vya kikatiba katika uamuzi wake wa Februari 2023.

“Uamuzi huo haujafanyiwa marekebisho wala kutupiliwa mbali na una nguvu za kisheria; ni wa lazima kwa serikali. Kwa hivyo, Wizara ya Usalama wa Ndani haiwezi kutekeleza vifungu vilivyotangazwa kuwa kinyume cha katiba,” ilisema wizara hiyo katika mawasilisho yake kwa kamati hiyo.

Lakini kamati hiyo nayo ilifasiri uamuzi huo tofauti, ikisema Mahakama ya Juu haikubatilisha vifungu hivyo bali ilizuia matumizi yake kukandamiza uhuru wa kujumuika.

Kamati ilisisitiza kuwa uamuzi wa kuruhusu usajili wa mashirika hauhalalishi ndoa za watu wa jinsia moja wala kubatilisha Kifungu cha 45(2) cha Katiba, kinachotambua haki ya watu wazima kuoana na mtu wa jinsia tofauti.

Mnamo 2023, Mahakama ya Juu iliidhinisha haki ya Tume ya Kitaifa ya Haki za Mashoga na Wasagaji (NGLHRC) kusajiliwa kama shirika, ikisema kukataa usajili kwa misingi ya mwelekeo wa kimapenzi ni ubaguzi.

Kamati pia imependekeza Wizara ya Elimu kuhakikisha mitaala ya shule inazingatia Kifungu cha 45(2), ikisema haikupata ushahidi wa kuwepo kwa mtaala ulioidhinishwa unaofundisha masuala ya LGBTQ.

Ripoti hiyo bado inasubiri kujadiliwa na kupitishwa na Bunge, lakini mapendekezo yake tayari yameibua uwezekano wa mzozo kuhusu utekelezaji wa sheria na ulinzi wa haki za kikatiba.