SERIKALI inapanga kuanzisha kitengo maalum cha ujasusi wa kidijitali ili kudhibiti matumizi mabaya ya kidijitali, hatua inayozua hofu ya upelelezi wa serikali katika mawasiliano na ukiukaji wa haki ya faragha.

Ripoti ya Rais iliyowasilishwa bungeni inaonyesha kuwa serikali pia inashughulikia mfumo wa kisheria wa ulinzi na usimamizi wa polisi wa kidijitali.

Hatua hii inafuatia kile ambacho serikali inasema ni ongezeko la matumizi mabaya ya majukwaa ya mitandao ya kijamii, ambayo inasema kwa kiasi kikubwa yanamilikiwa na wageni, katika kuchochea waandamanaji, kuratibu maandamano, pamoja na kusambaza taarifa potofu, propaganda, na lugha ya chuki.

Ripoti ya Hali ya Usalama wa Taifa 2025 inayohusu kipindi cha Septemba 1, 2024 hadi Agosti 2025 inaonyesha kuwa waandamanaji walitumia majukwaa ya mitandao ya kijamii na vyombo vya habari vya kawaida kupanga maandamano yaliyopelekea kujeruhiwa kwa maafisa wa polisi 496, kuharibiwa kwa magari 179 ya serikali, kuharibiwa kwa ofisi 16 za serikali, na kukamatwa raia 1,792.

Ripoti hiyo inaonyesha kuwa polisi walijibu maandamano hayo kwa kuua raia 42 na kuwakamata jumla ya waandamanaji 1,732 kote nchini.

Kulingana na ripoti hiyo, takwimu za uharibifu uliosababishwa wakati wa maandamano zinaonyesha kuwa kulikuwa na vifo 42 vya raia, polisi 496 na raia 66 walijeruhiwa, magari 142 ya polisi na magari mengine 22 ya Serikali ya Kenya (GK) yaliharibiwa, pamoja na magari 88 ya raia.

Vituo au vituo vidogo 12 vya polisi viliharibiwa, silaha ndogo nane ziliibwa, silaha nne ziliharibiwa, ofisi 16 za serikali ziliharibiwa, maduka makubwa 18 yalivunjwa, kuharibiwa na kuporwa, huku benki tano na taasisi za fedha ndogo zikivamiwa na kuporwa.

“Kuendelea mbele, serikali inakusudia kuimarisha juhudi za utekelezaji wa sheria kwa kuanzisha doria mitaani; kuanzisha kitengo maalum cha ujasusi wa kidijitali na kuweka mbinu za kuchukua hatua kwa haraka,” ripoti hiyo iliyowasilishwa bungeni na Rais William Ruto inasema.

“Zaidi ya hayo, matumizi ya mitandao ya kijamii na vyombo vya habari vya kawaida yalichangia pakubwa katika kuchochea waandamanaji, kuratibu maandamano, pamoja na kusambaza taarifa potofu, propaganda na lugha ya chuki.”

Ripoti hiyo inasema kuwa mwaka 2024 Kenya ilishuhudia idadi kubwa zaidi ya maandamano na ghasia katika zaidi ya miongo mitatu, huku matukio 2,005 ya maandamano yakirekodiwa.

Inaeleza kuwa Julai 2024 ilishuhudia maandamano 250, idadi ya juu zaidi kwa mwezi mmoja.

Ripoti hiyo inaonyesha kuwa maandamano yaliyotokea katika mwaka uliomalizika Agosti 2025—yakiongozwa zaidi na wanaharakati, kundi la vijana na wanasiasa—yalichochewa kwa kiasi kikubwa na wasiwasi kuhusu kupanda kwa gharama ya maisha, madai ya maafisa wa usalama kutumia nguvu kupita kiasi pamoja na uchochezi wa umma.

“Ingawa haki ya kukusanyika kwa amani imehakikishwa katika Katiba chini ya Ibara ya 33, 36 na 37, waandaaji wa maandamano walipuuza taratibu za kisheria kama hitaji la kutoa taarifa rasmi kwa polisi kuhusu maandamano yaliyopangwa, hali iliyosababisha hatari kwa usalama,” alisema Dkt Ruto.