CHAMA cha ODM kinakabiliwa na mgawanyiko kuhusu iwapo kinapaswa kutia saini makubaliano rasmi ya kugawana mamlaka na chama tawala cha UDA kabla ya Uchaguzi Mkuu wa 2027, huku baadhi ya viongozi wakitaka mkataba wa maandishi na wengine wakitaka Rais William Ruto aungwe mkono bila masharti.

Mvutano huo umejitokeza huku chama hicho kikiandaa mikutano ya mashinani kuonyesha nguvu zake za kisiasa kabla ya mazungumzo ya muungano.

Kiongozi wa ODM Oburu Oginga na mawaziri waliojiunga na serikali ya Ruto, John Mbadi wa Hazina ya Kitaifa, Opiyo Wandayi wa Nishati, Hassan Joho wa Madini, Wycliffe Oparanya wa Ushirika na Beatrice Askul wa Jumuiya ya Afrika Mashariki, wameunga mkono azma ya Rais kutetea kiti chake.

Waziri Wandayi alisema baada ya mkutano na wanasiasa wa Siaya kuwa viongozi walikubaliana kuendelea kumuunga mkono Ruto kwa muhula wa pili, wakilenga umoja na maendeleo.

Hata hivyo, chama hicho ambacho kimekuwa kikiteua mgombea urais tangu kuanzishwa kwake mwaka 2005, hakijaafikiana kuhusu masharti ya kuingia katika muungano na UDA. ODM pia inataka kitengewe kiti cha naibu rais, huku majina ya Oparanya, Joho na mwenyekiti wa kitaifa Gladys Wanga yakitajwa kama yanayoweza kuzingatiwa.

Katibu wa Wizara ya Usalama wa Ndani, Raymond Omollo, amekosolewa na baadhi ya viongozi wa ODM baada ya kusema Ruto anapaswa kuungwa mkono bila masharti kwa sababu ya rekodi yake ya maendeleo.

Mbunge wa Nyando Jared Okello anaunga mkono msimamo huo, akisema ODM inapaswa kuungana na Rais ili eneo hilo liendelee kunufaika na miradi ya serikali. Alionya kuwa viongozi wa upinzani Kalonzo Musyoka na Fred Matiang’i wanaweza pia kuungana na Ruto, hali inayoweza kudhoofisha uwezo wa ODM kujadiliana.

Okello pia alitilia shaka manufaa ya mikataba ya kisiasa, akitaja mifano ya makubaliano ya awali yaliyovunjwa na viongozi, akiwemo Daniel arap Moi, Mwai Kibaki na Raila Odinga.

Lakini Seneta wa Homa Bay Moses Kajwang anasema chama kinapaswa kujifunza kutokana na historia na kuhakikisha makubaliano yanaweka wazi wajibu wa kila upande.

Mbunge wa Homa Bay Town Opondo Kaluma alisema mazungumzo kati ya ODM na UDA yanaendelea vizuri na kwamba yatakamilika kwa mkataba wa maandishi. Alisema ODM itamuunga mkono Ruto kupitia chama hicho baada ya makubaliano kutiwa saini.

Kaluma pia amewahimiza wafuasi wa ODM kujisajili kama wapigakura, akisema jamii ya Waluo inapaswa kulenga kutoa angalau kura milioni nne ili kuimarisha uwezo wa chama kujadiliana.

Gavana Wanga hapo awali alisema muungano huo ukishinda uchaguzi wa 2027, serikali itagawanywa kwa uwiano wa asilimia 50 kwa 50, UDA ikipata urais na ODM ikipata naibu rais.

ODM na UDA tayari zimeunda timu ya pamoja kuandaa manifesto ya uchaguzi itakayoeleza ajenda ya serikali ijayo.

Mwanachama wa vijana wa ODM Kasmuel McOure alisema uwezo wa chama kujadiliana umedhoofika tangu kifo cha Raila na migawanyiko ya ndani. Alitaka chama kizingatie kuhamasisha wapigakura badala ya maslahi ya watu binafsi.

Mzozo huo pia umeibua kumbukumbu za kuvunjika kwa uhusiano kati ya Ruto na aliyekuwa naibu wake Rigathi Gachagua, aliyeondolewa mamlakani Oktoba 2024. Gachagua na washirika wake baadaye walijutia kuingia katika ushirikiano huo bila mkataba rasmi.

Huku  mazungumzo yakiendelea, ODM inakabiliwa na uamuzi muhimu: kutegemea nia njema ya Rais au kusisitiza makubaliano ya maandishi yatakayolinda nafasi na maslahi ya chama katika serikali ijayo.