KIFO cha mfanyabiashara maarufu wa Zimbabwe, Wicknell Chivayo, katika ajali ya helikopta Septemba 30 kimefunga sura ya maisha ya mtu ambaye kwa miaka mingi alijijengea sifa ya kuwa karibu sana na baadhi ya viongozi wenye ushawishi mkubwa zaidi barani Afrika.

Ingawa alikuwa raia wa Zimbabwe mwenye asili ya Eswatini, Chivayo alionekana kuwa raia wa Afrika nzima. Kupitia mitandao yake ya kijamii, mara kwa mara alionekana akiwa katika ikulu mbalimbali, mikutano ya viongozi wakuu, sherehe za kifahari na hafla za watu mashuhuri.

Alikuwa maarufu kwa maisha ya anasa. Magari ya Rolls-Royce, Range Rover, ndege binafsi, helikopta, saa za thamani kubwa na mavazi ya wabunifu maarufu yalikuwa sehemu ya maisha yake. Lakini zaidi ya mali hiyo, kilichovutia wengi ni uwezo wake wa kupata nafasi karibu na marais, wafalme na wafanyabiashara wakubwa wa Afrika.

Kwa mashabiki wake, Chivayo alikuwa mfano wa mtu aliyeinuka kutoka hali ya kawaida hadi utajiri mkubwa. Walimuona kama mfadhili aliyesaidia watu wengi kwa mali yake. Kwa wakosoaji wake, alikuwa mfano wa uhusiano wa karibu kati ya wafanyabiashara na viongozi wa kisiasa, jambo ambalo lilizua maswali kuhusu chanzo cha utajiri wake na jinsi alivyopata ushawishi mkubwa.

Safari yake haikuwa rahisi. Mwaka 2005, Mahakama Kuu ya Zimbabwe ilimhukumu kifungo cha miaka mitano gerezani baada ya kupatikana na hatia katika kesi ya ulanguzi wa fedha iliyohusisha zaidi ya Sh6.6 milioni. Hata hivyo, baadaye alikata rufaa na hukumu hiyo ikabatilishwa.

Baada ya kutoka gerezani, alijijenga upya katika ulimwengu wa biashara. Alianzisha kampuni ya Intratrek Zimbabwe, iliyojihusisha na miradi ya nishati na miundombinu. Kupitia kampuni hiyo, alipata kandarasi kubwa zilizompa umaarufu nchini Zimbabwe.

Hata hivyo, shughuli zake za biashara hazikukosa migogoro. Alikabiliwa na mashtaka kadhaa kuhusiana na mradi wa nishati ya jua wa Gwanda. Mwaka 2019 mahakama ilifutilia mbali mashtaka hayo, jambo lililompa ushindi mkubwa wa kisheria.

Na  biashara zake zilivyokua, ndivyo mtandao wake wa viongozi ulivyopanuka. Nchini Zimbabwe alihusishwa kwa karibu na Rais Emmerson Mnangagwa. Pia alionekana akiwa karibu na Rais wa Tanzania Samia Suluhu Hassan, Rais wa Afrika Kusini Cyril Ramaphosa, Mfalme wa Eswatini Mswati III, Rais wa Nigeria Bola Tinubu, Rais wa Zambia Hakainde Hichilema, Rais wa Msumbiji Daniel Chapo, na aliyekuwa Rais wa Malawi Peter Mutharika.

Nchini Kenya, uhusiano wake na Rais William Ruto ulivutia hisia nyingi. Chivayo alizuru Kenya mara kadhaa na kupigwa picha akiwa Ikulu na rais huyo. Mwezi Agosti, alisambaza video iliyomuonyesha Rais Ruto akiendesha gari kumsindikiza kuelekea helikopta yake baada ya kuhudhuria hafla ya  harusi ya kitamaduni ya binti ya rais, Charlene Ruto, huko Kilgoris, Narok.

Baada ya kifo chake, Rais Ruto alimuomboleza Chivayo kama rafiki wa karibu. Chivayo mwenyewe alikuwa amesisitiza kuwa urafiki wao ulitokana na imani, ushauri na heshima, na si biashara au zabuni za serikali.

Lakini kilichomfanya kuwa maarufu zaidi kwa wananchi wa kawaida ni ukarimu wake. Aligeuza utoaji zawadi kuwa sehemu ya maisha yake ya kila siku. Aliwapa wanamuziki, viongozi wa dini, marafiki, mawakili na watu mbalimbali magari ya kifahari pamoja na fedha nyingi.

Katika maadhimisho ya miaka 83 ya kuzaliwa ya Rais Mnangagwa, Chivayo alitoa magari 10 ya Toyota Land Cruiser pamoja na ambulansi. Mara nyingi alisema kuwa ukarimu wake ulitokana na maisha magumu aliyopitia utotoni.

Hata siku ya mwisho wa maisha yake aliendelea na utamaduni huo. Asubuhi ya Septemba 30, aliandika katika mitandao ya kijamii kuwa angewapa washirika wake wa muda mrefu zawadi za magari ya kifahari na mamia ya maelfu ya dola za Amerika kama ishara ya shukrani kwa urafiki wao.

Saa chache baadaye, helikopta aliyokuwa akisafiria pamoja na mkewe Lucy “Lulu” Muteke ilianguka na kuua wote waliokuwa ndani.

Maisha yake binafsi pia yalikuwa na misukosuko. Mahusiano yake ya zamani na Sonja Madzikanda, ambaye walizaa watoto wawili, yaliishia katika vita  mahakamani kuhusu mali na matunzo ya watoto. Baadaye alimuoa Lucy Muteke mwaka 2025, ambaye alikuwa naye katika safari yake ya mwisho.

Kwa wengi, Chivayo atasalia kuwa mfanyabiashara aliyefanikiwa, mfadhili na mtu aliyefungua milango ya urafiki na viongozi wa juu zaidi Afrika. Kwa wengine, atakumbukwa kama ishara ya ukaribu kati ya utajiri mkubwa na nguvu za kisiasa.

Licha ya maoni hayo tofauti, hakuna shaka kwamba alikuwa mmoja wa wafanyabiashara waliovutia mijadala mikubwa zaidi barani Afrika. Kifo chake kimeacha maswali mengi kuhusu urithi wake, utajiri wake na nafasi yake katika siasa na biashara Afrika. Hata baada ya kuaga dunia, jina la Wicknell Chivayo linaendelea kujadiliwa na kuibua mitazamo tofauti kuhusu maisha yake ya kipekee.