MTANDAO mkubwa wa biashara haramu ya watoto unaoanzia vijijini na maeneo ya mipakani hadi Nairobi na mataifa ya kigeni unaendeshwa na maajenti, wasafirishaji, mabroka na wakati mwingine maafisa katika taasisi zinazopaswa kulinda watoto, kwa mujibu wa ripoti mpya.

Ripoti ya National Crime Research Centre (NCRC) inaonyesha kuwa watoto husafirishwa kupitia barabara kuu na njia za siri, wakibadilishwa magari yanayowabeba mara kadhaa kabla ya kufikishwa kwa wanaowanyanyasa.

Utafiti huo, uliopewa jina la Preliminary Findings on a Study on Child Trafficking in Kenya, unaonyesha kuwa baadhi ya maafisa wa polisi na uhamiaji wanapokea hongo ili kuruhusu watoto kuvuka mipaka bila stakabadhi zinazohitajika.

Mojawapo ya njia kuu za ulanguzi wa watoto inaanzia Bondo kupitia Nyironge, Uriri, Ulanda, Kopanga, Kogaja, Aganga, Kisii na Sotik kuelekea Nairobi na Mombasa. Njia nyingine inapitia Moyale, Marsabit, Isiolo na Meru hadi Nairobi.

Katika Kaunti ya Busia, ripoti inaeleza kuwa watoto huingia nchini kupitia njia za panya kama Sofia kabla ya kubadilishwa mavazi na kuendelea na safari. Kaunti ya Kakamega imetajwa mara kwa mara kama chanzo cha wasichana wanaopelekwa Nairobi kufanya kazi za nyumbani.

Wahalifu hao huwateua watoto kulingana na mazingira yao. Watoto waliokatiza masomo huahidiwa kazi, wale kutoka familia maskini huahidiwa ufadhili wa elimu, huku mayatima wakiahidiwa makazi na huduma za malezi.

Aidha, wahalifu wanatumia mitandao ya kijamii kama Facebook, TikTok, Instagram na WhatsApp kuwavutia watoto. Katika kisa kimoja Nakuru, mtoto alitumiwa pesa za nauli kupitia M-Pesa na kupewa maelezo ya kusafiri hadi Nairobi na baadaye Garissa.

Ripoti hiyo pia imebaini kuwa visa vya biashara haramu ya watoto huongezeka wakati wa likizo za shule na vipindi vya matatizo ya kiuchumi. Miezi ya Januari na Februari ilitajwa kuwa hatari zaidi kutokana na shinikizo la karo za shule.

Jambo linalotia wasiwasi ni madai ya ufisadi katika taasisi za serikali. Waliohojiwa katika kaunti za Migori, Narok, Wajir na Garissa walidai baadhi ya maafisa hupokea hongo ili kurahisisha usafirishaji wa watoto.

Aidha, baadhi ya familia na jamii hutatiza uchunguzi kwa kusuluhisha kesi nje ya mfumo rasmi wa sheria kupitia maslaha au mahakama zisizo rasmi.

Takwimu zilizomo kwenye ripoti zinaonyesha visa vya biashara haramu ya watoto viliongezeka kutoka 1,947 mwaka 2022 hadi 2,322 mwaka 2025. Watoto wenye umri wa kati ya mwaka mmoja na mitano ndio walio katika hatari kubwa huku wasichana wakikabiliwa zaidi na hatari ya unyanyasaji wa kingono, ndoa za kulazimishwa na ajira za nyumbani.

Ripoti hiyo pia imeonya kuwa watoto wasio na vyeti vya kuzaliwa huwa rahisi kufichwa na wahalifu kwa sababu ni vigumu kufuatilia utambulisho wao.

Nairobi imetajwa kuwa kituo kikuu cha kupokea na kusafirisha watoto, huku mitandao ya biashara hiyo ikienea hadi Tanzania, Uganda, Rwanda, Burundi, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, Somalia, Libya na Saudi Arabia.

NCRC imesema kuwa kukabiliana na biashara hiyo kutahitaji zaidi ya kuwaokoa watoto pekee. Inataka uchunguzi ulenge fedha zinazohusika, maajenti, wasafirishaji, wamiliki wa maeneo wanakofichwa na wanaonufaika na unyanyasaji huo ili kuvunja kabisa mtandao huo.