WAHUDUMU wa afya wameibua wasiwasi kuhusu uwezo wa Kenya kukabiliana na Ebola baada ya kisa cha ugonjwa huo kuthibitishwa nchini, wakidai kuna upungufu wa vifaa vya kujikinga, vituo vya kutenga wagonjwa na ufuatiliaji katika maeneo ya kuingilia nchini.

Mgonjwa huyo, raia wa Kenya aliyekuwa akiishi Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC), alifariki Oktoba 6.

Hata hivyo, Shirika la Afya Duniani (WHO) lilisema maandalizi ya Kenya yameimarika kutoka asilimia 66 hadi 82 kufikia Julai 2026.

WHO pia ilisema Kenya imeendesha mafunzo kwa wahudumu wa afya, hasa wale wanaohusika na kukabiliana na dharura na wanaofanya kazi katika maeneo ya mipakani.

Lakini Katibu Mkuu wa Muungano wa Madaktari, Wafamasia na Madaktari wa Meno Kenya (KMPDU), Dk Davji Atella, alisema hali halisi ni tofauti.

Alisema kisa hicho kimezua hofu miongoni mwa wahudumu wa afya na wananchi, huku kukiwa na upungufu wa wafanyakazi.

“Maandalizi hayawezi kuwa ya kufikiriwa tu, lazima yaonekane kwa vitendo. Serikali inapaswa kuweka mahitaji yote muhimu,” alisema.

Naibu Katibu Mkuu wa KMPDU, Dkt Dennis Miskellah, alisema vituo vya kutenga wagonjwa lazima viwe na vifaa vya kutosha, huku wahudumu wakipewa vifaa vya kujikinga.

“Tunazungumzia maandalizi gani wakati baadhi ya kaunti zinasema glavu zimeisha? Maji ya kusaidia wagonjwa walio katika hali mbaya hayatoshi. Je, tuna damu ya kutosha, hasa kwa ugonjwa kama Ebola unaosababisha kuvuja damu?” aliuliza.

Katibu Mkuu wa Chama cha Maafisa wa Afya ya Umma, Mohamed Duba, alisema ufuatiliaji katika vituo vya kuingilia nchini unahitaji kuimarishwa.

Alisema baadhi ya mashine za kupima joto hazifanyi kazi, huku vituo vingi vya kuingilia vikikosa vyumba vya kutenga wanaoshukiwa kuambukizwa.

“Port Health haiwezi kuchukuliwa kama kazi ya pembeni. Kenya inahitaji maafisa wa afya ya umma waliohitimu, vifaa, vifaa kinga (PPE), vituo vya kutenga wagonjwa na mfumo madhubuti wa ufuatiliaji,” alisema.

Duba alisema madaktari, wauguzi, wataalamu wa maabara, wataalamu wa magonjwa, na maafisa wa afya ya umma wanapaswa kufanya kazi kwa pamoja wakati wa mlipuko wa maradhi.

Hata hivyo, alisisitiza kuwa ushirikiano wa wataalamu hao haumaanishi kwamba kila mmoja anaweza kufanya kazi za mwenzake, akisema kila moja inapaswa kutekeleza majukumu kulingana na taaluma na sheria zinazoiongoza.

Duba pia alitaka kuwe na mfumo wazi wa kuanzishwa kwa Kituo cha Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa Kenya (KCDC), akisema taasisi hiyo inapaswa kupewa jukumu kubwa la kuzuia milipuko badala ya kusubiri magonjwa yazuke ndipo hatua zichukuliwe.

“ KCDC imara inapaswa kubaini hatari mapema, kuzuia maambukizi, kuimarisha ufuatiliaji, kulinda jamii na kuratibu hatua kabla milipuko haijageuka kuwa dharura,” alisema.

Alisema nguvu ya mfumo wa afya ya umma nchini haipaswi kupimwa tu kwa uwezo wa kukabiliana na milipuko inapotokea, bali pia kwa namna unavyoweza kuzuia ugonjwa usisambae na kuwa janga kubwa.

Duba pia alikosoa serikali ya kitaifa kwa kushindwa kujaza nafasi za maafisa wa afya ya umma waliostaafu au kuondoka kazini.

Alisema hali hiyo imewaacha wengi waliohitimu taaluma hiyo bila ajira huku mfumo wa afya ya umma ukidhoofika kutokana na uhaba wa wafanyakazi.

“Hatuhitaji bajeti mpya; tunachohitaji ni kuwabadilisha wale walioondoka kazini,” alisema.

Wakati huo huo, Katibu Mkuu wa Chama cha Afya ya Umma  Kenya, Brown Ashira, alisema maafisa wa afya ya umma wamekuwa wakipuuzwa licha ya kuwa mstari wa mbele katika kukabiliana na magonjwa ya kuambukiza.

“Covid iliingia nchini kupitia ndege, na Ebola pia imeingia kwa njia hiyo. Historia inajirudia,” alisema.

Katibu Mkuu wa Chama cha Wataalamu wa Maabara  Kenya, Pius Nyakundi, pia alisema maafisa wa maabara wako katika hatari ya kuambukizwa, lakini malalamiko yao hayajapewa uzito unaostahili.