Akili Mali

Mwanafunzi anavyojifunza mengi yaliyoko CBE kupitia ufugaji sungura

Na JOHN NJOROGE November 18th, 2026 Kusoma ni dakika: 3

PETER Nyang’au atakapojiunga na Gredi 10 Januari 2027, atakuwa tayari amepiga hatua kutokana na mradi wake wa ufugaji sungura alioanzisha miaka miwili iliyopita.

Peter anasimulia kuchochewa na rafiki yake mnamo 2025, aliyefuga sungura nyumbani kwao eneo la Elburgon, Kaunti ya Nakuru.

“Nilikuwa nikimtembelea radfiki yangu mara kwa mara na kwa wakati mwingine nilimsaidia kuchinja sungura mmoja. Siku moja, mama yake aliniambia kuwa ufugaji wa sungura ni mzuri, kwani unaweza kunisaidia kukidhi mahitaji yangu binafsi bila kutegemea sana wazazi wangu,” anakumbuka Peter na kuongeza kuwa mzazi huyo aliahidi kumuuzia sungura wawili iwapo angekuwa tayari kuanzisha mradi huo.

Peter alipowasilisha wazo hilo kwa wazazi wake, walifurahi sana na kukubali kumuunga mkono.

Kwa mtaji wa Sh500, mwanafunzi huyo alinunua sungura wawili wa wastani, dume na jike kwa Sh150 kila mmoja.

Kwa fedha zilizobaki alizitumia kununua misumari, mbao na vifaa vingine vya kujengea banda la muda kwa ajili ya mradi wake mpya.

Wakati wa wikendi, alitafuta chakula cha kutosha kutoka kwa maeneo ya shamba yasiyolimwa, huku akimwachia baba yake jukumu la kuwalisha na kuwatunza, hasa wakati alipokuwa shuleni.

Katika ziara ya hivi majuzi nyumbani kwa wazazi wake katika eneo la Turi Farmers mjini Elburgon, Kaunti ya Nakuru, Peter,15 alieleza kuwa baada ya miezi michache sungura alizaa wana 12.

Anasema kuwa kuzaliwa kwa kundi hilo kulikuwa mwanzo wa ufanisi wa ufugaji wake, jambo lililomfanya aongeze juhudi za kutafuta chakula cha kutosha wakati wa muda wake wa ziada ili kuwalisha.

Ili kuongeza chakula, alikuwa akiuza sungura mmoja au wawili wadogo na kutumia fedha hizo kununua chakula maalum kwa ajili ya sungura wake.

“Baada ya mwezi mmoja, sungura huyo alizaa wana wengine 12, ambao walikuwa ni kundi langu la pili. Niliuza wote waliozaliwa baada ya miezi minne kwa Sh250 kila mmoja, na nikatumia fedha hizo kulipia salio la karo yangu ya shule,” anasema Peter, huku akiongeza kuwa alitumia kiasi kilichobaki kununua shati ya shule na seti ya vifaa vinavyohusika kwa somo la hisabati.

Mradi huo anaeleza umemsaidia kupanua banda lake la awali lililokuwa na uwezo wa kubeba sungura 40 na kulifanya kuwa banda kubwa linaloweza kuhifadhi sungura 100 kwa sasa.

Mwanafunzi huyo anasema hana majuto yoyote kuhusu kuanzisha mradi wake, kwani ameweza kuwasaidia wazazi wake kulipa baadhi ya karo na kukidhi mahitaji yake binafsi ya kifedha.

Pia hukusanya kinyesi cha sungura kinachotumika kama mbolea shambani.

“Pia, ninakusanya mkojo wa sungura mara tatu kwa wiki, ambao wazazi wangu huutumia kunyunyizia mimea kama vile maharagwe, viazi na kabichi katika mashamba tunayokodisha. Mkojo huo husaidia kuua wadudu kama nzi weupe na vidukari na pia huchochea ukuaji wa mimea,” anaongeza.

Wakati wa msimu wa baridi na mvua, sungura huzalisha mkojo mwingi zaidi ikilinganishwa na msimu wa kiangazi ambapo uzalishaji huwa mdogo.

Katika vipindi kama hivyo, kijana huyo hukusanya lita tano za mkojo kila siku, ingawa kiasi hicho hutegemea kiwango cha chakula wanachokula sungura hao.

Anaongeza kuwa mkojo wa ziada huuzwa katika soko la ndani katika eneo hilo kwa Sh100 kwa kila lita.

Mpango wake ni kununua sungura wengine 20 waliokomaa ndani ya mwezi mmoja ujao.

Kwa sasa, ana sungura 30 na kwa vile huongezeka kwa haraka, anatarajia kupata mauzo mazuri katika mwezi wa Januari mwaka ujao, wakati atakapokuwa akijiunga na Gredi 10, jambo ambalo litawapunguzia wazazi wake mzigo wa gharama kubwa ya karo yake pamoja na ya ndugu zake wengine.

“Ninapanga kununua sare za shule na mahitaji mengine binafsi kutokana na mauzo ya sungura kabla shule hazijafunguliwa. Mradi huu umenisaidia kuboresha ufanisi wangu katika somo la Kilimo na kulifanya kuwa mojawapo ya masomo ninayoyapenda zaidi,” anasema Peter.

Kupitia mtaala wa CBE, Peter anasema amejifunza mengi kuhusu ulishaji wa sungura na ukusanyaji wa mkojo, ambao huuhifadhi ipasavyo.

Ili kuweka uwiano kati ya masomo yake na mradi wa sungura, Peter hutumia ratiba binafsi inayomsaidia kusimamia muda wake kwa ufanisi.

Kwa msaada wa wazazi wake, ameweza kuweka kumbukumbu ya sungura hao na kufanya hesabu yao kila jioni baada ya shule, hasa wakati wanapozaa.

Maono yake ni kufuga sungura wengi zaidi pamoja na kuku wa kutaga mayai katika siku zijazo na kuwasaidia wazazi wake kulipa karo ya shule kwa ajili ya ndugu zake.

Peter huuza sungura wenye umri wa miezi miwili kwa Sh150, miezi minne kwa Sh250 na sungura waliokomaa kwa Sh500 mtawalia.