KENYA leo inaingia katika hatua muhimu ya sekta ya kawi huku ikianza rasmi ujenzi wa kiwanda kikubwa cha kusafisha mafuta kinachotarajiwa kugharimu takriban Sh2 trilioni.

Mradi huo unaopangwa kujengwa katika Bandari ya Lamu unatajwa kuwa mkubwa zaidi wa aina yake Afrika Mashariki na unatarajiwa kubadilisha sekta ya mafuta nchini na kufanya Kenya kuwa kitovu cha kawi katika eneo hili.

Gharama ya mradi huo ni sawa na takriban asilimia 12 ya Pato la Taifa la Kenya la mwaka 2025, lililofikia Sh17.58 trilioni, kwa mujibu wa Shirika la Kitaifa kuhusu Takwimu Kenya (KNBS).

Kiwanda hicho kinatarajiwa kuwa na uwezo wa kusafisha mapipa 700,000 ya mafuta ghafi kwa siku, kiwango sawa na uwezo wa kiwanda cha Dangote kilichoko Lagos, Nigeria.

Wiki iliyopita, Rais William Ruto alitembelea kiwanda hicho cha Dangote nchini Nigeria kabla ya hafla ya kuanza ujenzi wa mradi wa Lamu.

Kiwanda cha Dangote, ambacho ni kikubwa zaidi Afrika kwa kutumia mfumo mmoja wa kusafisha mafuta, kimegeuka kuwa kituo kikubwa cha viwanda kinachozalisha petroli, dizeli na mafuta ya ndege kwa soko la Nigeria na mataifa mengine.

Baada ya ziara hiyo, Rais Ruto alisema kiwanda cha Nigeria kina uwezo wa kusafisha mapipa 700,000 ya mafuta ghafi kwa siku na kuzalisha zaidi ya lita 100 milioni za petroli, dizeli na mafuta ya ndege kila siku.

Alisema mradi huo pia umejengwa ukiwa na miundombinu mikubwa, ikiwemo kilomita 120 za mabomba ya chini ya bahari yanayotumika kusafirisha mafuta ghafi kutoka kwenye meli hadi kiwandani.

Mradi wa Lamu unalenga kutumia mfano huo kuimarisha uzalishaji wa mafuta nchini na kupunguza kutegemea bidhaa za petroli kutoka nje.

Kiwanda hicho kinatarajiwa kuhudumia Kenya pamoja na nchi jirani kama Ethiopia, Uganda, Tanzania, Sudan Kusini na Burundi.

Aidha, waendelezaji wa mradi huo wanatarajia kutumia mafuta ghafi yanayochimbwa nchini Kenya pamoja na kutoka mataifa jirani, yakiwemo Sudan Kusini.

Mradi huo pia unatarajiwa kutoa ajira nyingi. Rais Ruto amesema unaweza kuzalisha hadi ajira 60,000 za moja kwa moja na zisizo za moja kwa moja wakati wa ujenzi na kikianza kufanya kazi.

Mbali na mafuta, kiwanda hicho kinatarajiwa kuchochea viwanda vingine, vikiwemo vya kemikali na  mbolea

“Mradi huu utabadilisha sekta ya mafuta nchini na katika eneo hili, kuhakikisha upatikanaji wa mafuta, kuimarisha usalama wa kawi, kuongeza uzalishaji viwandani na kuunda ajira 60,000,” Rais Ruto alisema.

Maandalizi ya ujenzi tayari yameanza. Mwishoni mwa wiki, meli MV Da Yang Bai He ilitia nanga katika Bandari ya Lamu ikiwa na zaidi ya tani 2,900 za vifaa vya ujenzi na mizigo ya mradi.

Ujenzi wa kiwanda hicho unatarajiwa kuchukua kati ya miezi 30 na miaka minne baada ya uzinduzi.

Kampuni ya Engineers India Limited (EIL) kutoka India, ambayo ilihusika katika ujenzi wa kiwanda cha Dangote nchini Nigeria, imepewa mkataba wa  karibu Sh58 bilioni, kuwa mshauri mkuu wa usimamizi wa mradi wa Lamu.

EIL ilisema kiwanda hicho kitakuwa cha kisasa na kitasaidia kukidhi mahitaji yanayoongezeka ya mafuta katika Afrika Mashariki.

Kampuni hiyo pia ilisema mradi huo utasaidia kupunguza kutengemea bidhaa za mafuta kutoka nje na kuimarisha usalama wa kawi katika ukanda huu.

Kiwanda cha Dangote nchini Nigeria kiligharimu karibu Sh2.6 trilioni, na sasa kinafanya kazi kikamilifu.

Dangote pia amepanga kuongeza uwezo wake wa kusafisha mafuta hadi mapipa 1.4 milioni kwa siku ifikapo 2029.

Kwa Kenya, mradi wa Lamu unalenga kuiga mafanikio hayo katika pwani ya Afrika Mashariki, huku ukifungua nafasi kwa shughuli zaidi za viwanda na biashara zinazohusiana na mafuta.

Iwapo utakamilika kama ulivyopangwa, kiwanda hicho kitakuwa mojawapo ya miradi mikubwa zaidi ya uwekezaji binafsi kuwahi kufanywa Afrika Mashariki.