SERIKALI za kaunti zililipa Sh8.3 bilioni kama mishahara kama pesa taslimu badala ya kutumia mfumo rasmi wa kidijitali, hatua ambayo imeibua hofu kuhusu matumizi mabaya ya fedha za umma.

Ripoti mpya ya Mdhibiti wa Bajeti (COB) Margaret Nyakang’o imeonyesha kuwa kaunti ziliendelea kutumia vocha kulipa baadhi ya wafanyakazi, licha ya kuwepo kwa mfumo wa kulipa wa HRIS uliowekwa ili kudhibiti na kuzuia wizi katika malipo ya mishahara.

Kaunti zilizoongoza kwa ukiukaji huo ni Nakuru, Wajir, Nairobi, Siaya na Mandera, zikifuatwa na Meru, Elgeyo Marakwet, Kitui, Busia na Lamu.

Ripoti hiyo inayohusu mwaka wa kifedha uliokamilika Juni 30, 2026, inaonyesha kuwa malipo ya kawaida ya kutoa pesa taslimu, yalitumika zaidi kuwalipa vibarua, marupurupu ya ziada kwa maafisa wa usalama, wafanyakazi ambao hawakuwa wameingizwa kwenye HRIS na michango ya pensheni.

Dkt Nyakang’o alisema mfumo huo unaweka fedha za umma katika hatari ya kutumiwa vibaya na unaweza kuruhusu kuwepo kwa wafanyakazi hewa.

“Malipo kwa njia ya kawaida yanaweza kusababisha pesa kupotea. Kaunti ambazo zinatumia njia hii sana ni Nakuru, Wajir, Nairobi, Siaya na Mandera,” akasema Dkt Nyakang’o.

Kaunti ya Nakuru iliongoza kwa kutumia Sh1.86 bilioni kupitia mfumo wa malipo ya kawaida, kiasi kilichowakilisha asilimia 21.8 ya gharama ya mishahara. Fedha hizo zilijumuisha mishahara ya wafanyakazi 18 ambao hawakuwa kwenye HRIS na vibarua 596.

Wajir ilitumia Sh755.35 milioni, huku Nairobi ikitumia Sh496.07 milioni. Siaya ilitumia Sh401.65 milioni, huku Mandera ikitumia Sh362.41 milioni.

Kaunti nyingine zilizotumia kiasi kikubwa ni Meru (Sh356.61 milioni), Elgeyo Marakwet (Sh264.11 milioni), Kitui (Sh259.36 milioni), Lamu (Sh236.78 milioni), Garissa (Sh231.53 milioni), Busia (Sh230.93 milioni), Kiambu (Sh207.73 milioni), Kericho (Sh202.3 milioni), Kisii (Sh210.80 milioni), Mombasa (Sh241.26 milioni), Nandi (Sh184.18 milioni), Laikipia (Sh162.57 milioni) na Tharaka Nithi (Sh157.16 milioni).

Turkana (Sh141.30 milioni), Machakos (Sh131.26 milioni), Tana River (Sh132.41 milioni), Murang’a (Sh130.09 milioni) Bungoma (Sh80.55 milioni), Kajiado (Sh105.21 milioni), Taita Taveta (Sh108.25 milioni), Baringo (Sh34.87 milioni), Nyamira ((Sh70.6 milioni), Homa Bay (Sh89.73 milioni), Marsabit (Sh79.22 milioni).

Nyingine ni Vihiga (Sh59.92 milioni), Uasin Gishu, (Sh42.99 milioni), Makueni (Sh35.85 milioni), Kirinyaga (Sh98.57 milioni), Samburu, Embu (Sh49 milioni), Bomet (Sh19.17 milioni), Pokot Magharibi (Sh31.68 milioni),, Kwale (Sh19 milioni), Nyeri (Sh13.53 milioni), Kakamega (Sh62.7 milioni), Kilifi (Sh31.74 milioni), Isiolo (Sh4.32 milioni) na Kisumu (Sh11.10 milioni) pia ziliripoti malipo ya mishahara nje ya HRIS.

Kwa upande mwingine, Narok na Trans Nzoia ni kaunti ambazo hazikutumia njia za kawaida ya wafanyakazi kulipwa kwa kupokezwa fedha.

Serikali za kaunti ziliagizwa mnamo Aprili 2024 kuhamishia shughuli zote za malipo ya mishahara kwenye HRIS kufikia Juni 2025.

Dkt Nyakang’o alisema sababu zilizotolewa na kaunti ni kuchelewa kutolewa kwa nambari za wafanyakazi, kutokamilika kwa usajili kwenye HRIS, kuwaajiri vibarua, matatizo ya mtandao na ukosefu wa barua za ajira kwa baadhi ya wafanyakazi.

Mifumo ya malipo ya kutoa pesa moja kwa moja yanahitaji udhibiti mkali kwa sababu huathiri uwazi na uwajibikaji katika matumizi ya fedha za umma