Jamvi La Siasa

Hofu ya Ruto kuhusu usalama wa nchi 2027 ikikaribia

Na  SAMUEL OWINO
, November 22nd, 2026 Kusoma ni dakika: 3

SERIKALI ya Rais William Ruto imeibua wasiwasi kuhusu usalama wa nchi kuelekea Uchaguzi Mkuu wa 2027, ikionya kuwa kuongezeka kwa magenge ya wahalifu, joto la kisiasa, siasa za kikabila na matamshi ya uchochezi kunaweza kufanya Kenya kuwa katika hatari ya machafuko.

Katika ripoti ya hali ya usalama nchini iliyowasilishwa Bungeni na Rais Ruto wakati wa hotuba yake ya Mustakabali wa Taifa, serikali inasema ushindani wa kisiasa unaozidi kupamba moto unaweza kudhoofisha umoja wa kitaifa na kuhatarisha amani kabla ya uchaguzi.

Ripoti hiyo inayohusu kipindi cha Septemba 2025 hadi Agosti 31, 2026, inaeleza kuwa mwelekeo wa kisiasa kuelekea uchaguzi wa 2027 ndio wasiwasi mkubwa zaidi kwa idara za usalama.

Serikali inasema mchujo wa vyama, mapitio ya mipaka ya maeneo ya uchaguzi na usajili wa wapigakura ni baadhi ya hatua zinazoweza kuchochea ushindani mkali na hata vurugu.

“Safari ya kuelekea Uchaguzi Mkuu wa 2027 ndiyo wasiwasi mkuu. Kura za mchujo za vyama, mapitio ya mipaka na usajili wa wapigakura vitaongeza ushindani wa kisiasa, huku hali katika kipindi hiki ikionyesha hatari kubwa ya vurugu zinazochochewa katika hatua hizo,” inasema ripoti hiyo.

Kwa mujibu wa serikali, kipindi hiki hushuhudia mgawanyiko mkubwa wa kisiasa, kutovumiliana kati ya mirengo hasimu na juhudi za wanasiasa kuchochea wafuasi dhidi ya wapinzani wao.

Ripoti hiyo pia inadai kuwa baadhi ya wanasiasa wametumia vurugu katika maeneo mbalimbali kujionyesha kuwa na nguvu na kuwatisha washindani wao.

Serikali inaonya kuwa miungano ya kisiasa inayojengwa kwa misingi ya ukabila pamoja na ushindani wa kikanda inaweza kugawa nchi na kudhoofisha mshikamano wa kitaifa.

Matamshi ya chuki nayo yametajwa kuwa tishio kubwa, hasa kutokana na uwezo wake wa kuchochea migawanyiko ya kikabila, ubaguzi na vurugu.Serik

ali inakumbusha kuwa matamshi ya uchochezi yalichangia pakubwa machafuko yaliyofuatia uchaguzi wa 2007, yaliyosababisha vifo, watu kuhama makazi yao na mali kuharibiwa.

Mwezi uliopita, Tume ya Uwiano na Utangamano wa Kitaifa (NCIC) ilionya kuwa matamshi ya chuki yanaongezeka kuelekea uchaguzi wa 2027, hasa kwenye mitandao ya kijamii.

Wiki iliyopita, maaskofu wa Kanisa Katoliki pia waliwataka wanasiasa kudhibiti ndimi zao, wakionya kuwa matamshi ya uchochezi yanaweza kutumbukizwa nchi katika machafuko.

Ingawa ripoti inasema hali ya usalama nchini imeendelea kuwa tulivu kwa jumla, inataja changamoto nyingine zinazohitaji kushughulikiwa, zikiwemo ugaidi, itikadi kali za kidini, ulanguzi wa dawa za kulevya, biashara ya silaha haramu, uhalifu wa kimtandao, wizi wa mifugo na biashara ya bidhaa bandia.

Matumizi mabaya ya mitandao ya kijamii kusambaza taarifa za uongo, kuandikisha vijana katika magenge ya wahalifu na kuratibu maandamano pia kumetajwa kuwa tishio.

Kwa mujibu wa ripoti hiyo, shughuli hizo zilichangia vifo vya watu 17, uharibifu wa mali na kutatiza shughuli za kiuchumi katika maeneo mbalimbali nchini.

Aidha, visa vya uhalifu viliongezeka kutoka 97,366 katika kipindi cha 2024/2025 hadi 97,946 kati ya Septemba 2025 na Agosti 2026, ongezeko la visa 580.

Serikali inasema ongezeko la magenge ya wahalifu limekuwa likitatiza juhudi za kudumisha usalama, huku makundi hayo yakitumia vitisho, vurugu na kuwashawishi vijana walio katika mazingira magumu kujiunga na shughuli za uhalifu.

Ripoti inasema ukosefu wa ajira miongoni mwa vijana, changamoto za kiuchumi na migogoro ya kijamii ni baadhi ya sababu zinazochochea ukuaji wa magenge hayo.

Hata hivyo, kinachotia wasiwasi zaidi ni madai kuwa baadhi ya makundi hayo yanatumiwa na wanasiasa kuvuruga mikutano ya wapinzani, kuwatisha wananchi, kuharibu mali na kuchochea mapigano.

Waziri wa Usalama wa Ndani Kipchumba Murkomen alikabiliwa na maswali magumu kutoka kwa wabunge mwezi huu kuhusu kuongezeka kwa utamaduni wa kutumia wahuni katika shughuli za kisiasa.

Bw Murkomen alijibu kuwa baadhi ya magenge hayo yanafadhiliwa na wanasiasa, akidai kuwa viongozi wanaohusika hukalia viti vyao Bungeni na katika nyadhifa za juu za kisiasa huku wakitumia ushawishi wao kuzuia polisi kuchukua hatua.

Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC) nayo imeonya kuwa haitawavumilia wanasiasa watakaohusishwa na kufadhili au kutumia magenge hayo wakati wa uchaguzi.

Mwenyekiti wa IEBC Erastus Ethekon alisema tume hiyo ina kamati inayosimamia utekelezaji wa kanuni za maadili ya uchaguzi na itachukua hatua dhidi ya wanaokiuka masharti hayo.

Alisema wanasiasa watakaopatikana na ushahidi wa kufadhili, kuhifadhi au kuwezesha magenge ya wahalifu wanaweza kutozwa faini au hata kuondolewa kwenye kinyang’anyiro cha uchaguzi.

Katika kipindi kinachochunguzwa, vyombo vya usalama vilirekodi kukamatwa kwa washukiwa 1,316 wanaohusishwa na magenge hayo, ikilinganishwa na 602 katika kipindi kama hicho mwaka uliotangulia.

Ongezeko hilo la watu 714, kwa mujibu wa serikali, linaonyesha kuimarishwa kwa operesheni za usalama lakini pia kuibuka na kupanuka kwa magenge mapya ya uhalifu.

Ili kukabiliana na changamoto hizo, serikali inasema imeimarisha operesheni za polisi, ushirikishaji wa wananchi katika masuala ya usalama, matumizi ya teknolojia na mageuzi katika sekta ya usalama.

Pia inaandaa miswada sita ya kurekebisha sheria zinazosimamia vyombo vya usalama, ikiwemo Sheria ya Huduma ya Polisi, Sheria ya Mamlaka Huru ya Kusimamia Polisi (IPOA), Sheria ya Tume ya Huduma za Polisi na Sheria ya Utulivu wa Umma.