DOUGLAS MUTUA: Kenya isikubali kutishwa na Somalia

Na DOUGLAS MUTUA

IJAPOKUWA naishi nchi ya watu, daima mambo mawili hunikumbusha kuwa mimi ni Mkenya mzalendo: Michezo ya riadha na ugomvi kati ya Kenya na majirani zake.

Wanariadha wetu wanaposhiriki mashindano kokote duniani mimi huwa silali, sikwambii kamwe siketi wakikimbia hata mbio ndefu za marathon.

Wakishiriki mbio fupi – mathalan mita 100 ambazo nyota Ferdinand Omanyala ametokea kutamba kwazo – binafsi huhema kama wao ilhali mimi huzitazama kwenye runinga tu.

Juzi Waganda wenye majina yanayotamkika Kikenya walipoanza kushinda mbio za kimataifa niliwaza iwapo uraia wao unapaswa kuchunguzwa.

Hata hivyo, najua tuna historia ndefu ya ujirani na Uganda eneo la magharibi, hivyo tafakuri zangu hizo hazikutamba mbali.

Lakini zilinikumbusha enzi ya mwanzilishi wa taifa, Mzee Jomo Kenyatta, wakati ambapo kachinja wa Uganda, Iddi Amin Dada alidai mpaka wetu na Uganda uko Naivasha.

Wazalendo waliandaa maandamano na kutishia kuvamia Uganda ili kumtia adabu nduli yule na, kama kawaida ya nduli akitishiwa, alitukoma.

Nakumbuka nikiudhika hadi ya kuudhika pale mzozo kati ya Kenya na Uganda kuhusu kisiwa cha Migingo ulipotokota.

Nililiandikia kwa fujo suala hilo, nikakumbusha wasomaji kwamba waanzilishi wa taifa letu walilimwagia damu na hawangeruhusu hata inchi moja itwaliwe na taifa jingine.

Niliudhika zaidi na kauli ya Rais Yoweri Museveni wa Uganda kwamba kisiwa chenyewe kiko Kenya, lakini maji yako Uganda.

Mantiki yake ilikuwa kwamba samaki wengi tu waliomo majini ni mali ya Uganda, Wakenya tukitaka tuchukue mwamba usio na manufaa makubwa kwetu ati.

Alipandisha na bendera ya Uganda kisiwani huko. Kufumba na kufumbua, polisi wa Uganda walianza kuwakamata wavuvi wetu, kuwatesa na kuwazuilia kwa muda mrefu.

Nilichemka zaidi Serikali ya Kenya ilipokosa kumjibu dikteta huyo, ikasema tu Uganda ni mshirika wetu mkuu wa biashara eneo hili, nikaona tumedharauliwa kweli! Nchi haili diplomasia ikashiba!

Badala ya Kenya kulishinikiza taifa hilo linalotegemea bandari yetu kuingiza mizigo kutoka nje liachie kisiwa chetu, ilianza kujipendekeza kwa Museveni.

Nilitabiri huo ndio uliokuwa mwanzo wa Kenya kusumbuliwa na majirani zake kama vile Tanzania, Ethiopia na Sudan Kusini. Hakika sasa hatuishi misukosuko mipakani.

Naungama sikudhani uhasama kati yetu na Somalia ungetokea Bahari Hindi! Nilijua magaidi wa Al-Shabaab wanasumbua mara kwa mara, lakini wangedhibitiwa.

La ziada ni kuwa nilidhani mipaka yetu iko salama kabisa baharini kwa kuwa hata jeshi letu la majini liko imara zaidi eneo hili la Afrika Mashariki.

Kama mpenzi wa masuala ya kijeshi, mara kwa mara mimi hufanya tafiti kuhusu uwezo wa kivita yalionao mataifa ya eneo hili na dunia kwa jumla.

Hakuna jeshi lililo na silaha hatari na za kisasa kuliko Kenya katika kanda ya Maziwa Makuu. Vita vikizuka, baharini tuko imara.

Lakini sasa nguvu hizo zimetishiwa pakubwa na Mahakama ya Kimataifa ya Haki (ICJ) ambayo imetupokonya zaidi ya nusu ya milki yetu baharini ikaipa Somalia.

Hii ina maana hatuwezi kuendelea kujilinda kama mwanzo, hatuwezi kupanua jeshi letu la majini kwa idadi ya wanajeshi wala silaha na meli tutakavyo.

Hili ni suala la usalama wa kitaifa; lazima lichukuliwe kwa mazingatio yanayofaa, lau sivyo Kenya iwe kifaa cha kuchezewa na kila jirani aliye na muda wa kupoteza.

Mahakama hiyo imepuuza ilivyo mipaka ya mataifa mengine yaliyo na milki Bahari Hindi, ikainyanyasa Kenya kwa kushawishiwa na mataifa yanayoichochea Somalia ili yauziwe visiwa vyenye madini tele huko. Hatuwezi kukubali kunyanyaswa hivyo!

Amiri Jeshi Mkuu wa Majeshi ya Ulinzi ya Kenya (KDF) anapaswa kutoa amri ili KDF izuie yeyote kugusa sehemu yoyote tunayodai. Amani haipatikani ila kwa ncha ya upanga.

mutua_muema@yahoo.com

Kenya yasitisha safari za ndege Somalia

Na MWANDISHI WETU

KENYA Jumatatu ilisitisha safari za ndege kwenda na kutoka Somalia kuashiria kuwa uhusiano kati ya mataifa hayo haujarejelewa ilivyotangazwa wiki jana.

Kulingana na notisi kutoka kwa Mamlaka ya Safari za Angani Kenya (KCAA) ndege za kuelekea au kutoka Somalia hazitahudumu kwa kipindi cha miezi mitatu, kuanzia jana.

Ni ndege zinazosafirisha misaada ya vyakula na dawa pekee ndio zitaruhusiwa nchini Kenya, mamlaka ya KCAA ilifafanua.

Asasi hiyo haikutoa sababu ya hatua hiyo lakini ikasema kumekuwa na agizo la kuiusalama kutoka serikali kwamba idhibiti usafiri wa anga kati ya nchini hizo mbili..

Uamuzi huo wa KCAA unamaanisha kuwa hata ndege za kukodiwa hazitaruhusiwa kusafiri hadi Somalia.

“Hata hivyo, ndege kutoka Somali, zinazopitia anga ya Kenya kuelekea mataifa mengine hazitaathiriwa na agizo hili,” itasema taarifa kutoka kwa mamlaka hiyo.

Vile vile, agizo hilo halitaathiri safari za ndege za kijeshi ambazo hazisimamiwi na mamlaka ya KCAA.

Tangazo hilo lilitokea wakati ambapo Rais wa Somalia Mohamed Farmaajo alikuwa akisafiri kupitia anga ya Kenya akiwa njiani kuelekea Uganda kuhudhuria hafla ya kuapishwa kwa Rais Yoweri Museveni.

Hatua hiyo, ya kuzimwa kwa safari za ndege kati ya Kenya na Somalia inaathiri juhudi za kurejesha uhusiano wa kidiplomasia kati ya mataifa hayo mawili.

Wiki iliyopita Balozi maalum wa Qatari Mutlaq al-Qahtani aliingilia kwa nia ya kurejelewa kwa mahusiano ya kidiplomasia kati ya mataifa hayo mawili. Hii ni baada ya Somalia kukubali kufungua afisi yake ya kibalozi iliyofunga baada ya kukerwa na kile ilichotaja kama hatua ya Kenya kuingilia masuala yake ya ndani.

DOUGLAS MUTUA: Somalia ni mseto wa vituko na udikteta

Na DOUGLAS MUTUA

TAIFA jirani la Somalia haliishi vituko, lakini hiki cha juzi nusra kinitegue mbavu! Kuna watu jasiri huko.

Mkuu wa polisi wa mji wa Mogadishu, Bw Saadaq Omar Hassan, alitangaza kulivunja bunge la kitaifa kwa muda ili lisijadili mswada wa kurefusha utawala wa rais wa sasa.

Afande Hassan alisema alichukua hatua hiyo peke yake ili kuwazuia wabunge kushiriki kikao cha kuvunja sheria kusudi kumfaa Rais Muhammed Abdullahi Muhammed, anayedendwa na maashiki zake ‘Farmaajo’.

Kama mzalendo wa nchi yake aliyekuwa na dhamana ya kudumisha sheria na usalama mjini Mogadishu, Afande Hassan alitangaza vikao vya bunge haramu. Kawaida yetu Waafrika hatufanyi vikao vya umma bila idhini ya polisi eti.

Hata hivyo, haukupita muda mrefu kabla ya hatua yake hiyo kumtia matatani! Kamishna wa Polisi wa nchi hiyo, Jenerali Hassan Mohamed Hijar, alimfuta kazi mara moja.

Kamishna Hijar hakumpiga kalamu tu afande wa watu, alibatilisha na uamuzi wake wa kulivunja bunge kwa muda, vikao vikaendelea na haramu iliyonuiwa kuzuiwa ikatendeka!

Mswada wenyewe ulipitishwa upesi na wabunge wote, Rais Farmaajo akaihalalisha haramu yenyewe haraka na sasa inatumika kama sheria ya nchi.

Nimeiita haramu kwa kuwa mswada wenyewe ulitiwa saini bila kupelekwa kwenye bunge la seneti ili kujadiliwa kama katiba ya nchi hiyo inavyoagiza.

Spika wa Seneti mwenye ushawishi mkubwa wa kisiasa nchini humo, Bw Abdi Hashi Abdullahi, hakulifumbia jicho tendo hilo.

Aliliita ukiukaji mkubwa wa katiba ya nchi. Hii ni ithibati kwamba hatua ya Afande Hassan ina umaarufu wake nchini humo.

Hata hivyo, sasa Bw Farmaajo ataongoza taifa hilo la eneo la Upembe wa Afrika lisiloisha misukosuko kwa muda wa miaka miwili ijayo iwapo lisilotabirika halitatokea.

Tafadhali usimdhanie Afande Hassan kichaa. La hasha! Anazo akili razini kabisa, labda aliojaaliwa zaidi ya watu wengi ni ujasiri usio wa kawaida.

Hatua yake ya kulivunja bunge kwa muda ilitokana na ukweli kwamba wanasiasa wa nchi hiyo wameshindwa kukubaliana kuhusu tarehe ya kufanyika kwa uchaguzi mkuu.

Hii ina maana kwamba Bw Farmaajo ameiongoza nchi hiyo kinyume na sheria tangu mwishoni mwa mwaka jana muhula wake wa kwanza ulipofika ukingoni.

Tangu mwaka jana, wanasiasa wa Somalia wameshindwa kukubaliana kuhusu wajumbe wanaotakikana kuwachagua viongozi.

Wamekubaliana kwamba raia wasipige kura moja kwa moja kuwachagua viongozi wao; wabunge wachaguliwe na wawakilishi kisha wabunge wamchague rais, lakini jinsi ya kuwateua wawakilishi wenyewe ni kama kushuka mchongoma.

Bw Farmaajo ametumia msukosuko huo wa kikatiba kujiongezea muda wa kutawala na hataki kumwona yeyote anayethubutu kuhakiki uamuzi huo.

Natumaini Afande Hassan ataruhusiwa kusalia hai; kumfuta mtu kazi kwenye nchi kavu na maskini kama Somalia ni adhabu ya kutosha.

Nasisitiza ‘kuruhusiwa kuisalia hai’ kwa kuwa Somalia ya Farmaajo, sawa na ilivyokuwa enzi ya Muhammed Siad Barre, kuishi ndiyo bahati hasa, kufa ni kawaida.

Baada ya kuidhinisha mswada huo haramu, Bw Farmaajo amenguruma kama simba na kusema uhuru wa kujitawala wa Somalia haupaswi kuingiliwa na nchi yoyote.

Alitoa kauli hiyo kwa kuwa jamii ya kimataifa ilimuonya mapema kwamba ingemtilia vikwazo iwapo angejiongezea muda wa kutawala.

Mngurumo wa aina hiyo ni kituko cha aina yake kwa sababu Somalia ni taifa linaloishi kwa hisani ya jamii ya kimataifa. Hata mishahara ya wanasiasa wake hutoka ng’ambo.

Ni muhimu zaidi kwa Kenya na mataifa mengine ya kanda hii kutambua wana jirani jeuri asiyejali wala kubali kuhusu mwonekano wake kimataifa.

Kenya na Somalia zinazozania mpaka kwenye Bahari ya Hindi, hivyo Kenya inapaswa kumtazama jirani huyo bila kupepesa macho kwani Farmaajo ameanza kuota pembe za udikteta.

mutua_muema@yahoo.com

Majeshi pinzani ya Somalia yakabana

Na MANASE OTSIALO

SHUGHULI za kibiashara Jumatatu zilivurugwa katika mji wa Mandera baada ya mapigano kuchacha kati ya makundi mawili ya kijeshi kutoka taifa jirani la Somalia.

Majeshi ya Somalia chini ya utawala wa Rais Mohammed Abdullahi Farmaajo na wale wa Jubbaland ambao wanaonyesha uaminifu kwa Rais Ahmed Madobe, walikabiliana katika mji wa Bulahawa karibu na mji huo wa mpakani.

Wanajeshi wa Somalia ambao wana makao yao jijini Mogadishu wamekuwa wakipiga kambi katika mji wa Bulahawa tangu Machi mwaka jana, baada ya kuwatimua wanajeshi wa Jubbaland kutoka mji huo.

Pia wamekuwa wakimsaka Waziri wa Usalama wa Jubbaland Abdirashid Hassan Abdinur maarufu kama Abdirashid Janan ambaye amekuwa mafichoni katika mji wa Mandera.

Tangu wakati huo, Bw Janan amekuwa akijipanga ili kuteka mji huo wa Bulahawa ambao si mbali na mji wa Mandera. Amekuwa akipokea silaha kutoka Kismayu na kuimarisha kikosi chake cha jeshi kabla ya mashambulizi ya Jumatatu.

Kwa siku yote, biashara nyingi zilisalia kufungwa mjini Mandera kutokana na makabiliano kati ya wanajeshi hao huku akina mama na watoto wakitorokea usalama wao kwenye mji wa Sufti ambao upo mpakani mwa Kenya na Ethiopia.

“Siwezi kukubali kubaki hapa nife. Nakimbilia usalama wangu pamoja na watoto wangu Ethiopia hadi hali ya utulivu irejee,” akasema Bi Halima Alio.

Mnamo Novemba 2020 Rais Farmaajo alishutumu Rais Uhuru Kenyatta kwa kuandaa mkutano na Rais Madobe, akishikilia kwamba Kenya ilikuwa ikimsaidia kiongozi huyo kijeshi ili kuvuruga amani na utawala wake nchini Somalia.

Kenya haikujibu madai hayo japo Rais Farmaajo aliwaongeza wanajeshi wake wa kutoa ulinzi mpakani hasa katika mji wa Bulahawa. Ingawa mji huo ulitwaliwa na wanajeshi wa Somalia, utawala wa Jubbaland umekuwa ukiweka mikakati ya kuudhibiti tena kupitia mashambulizi makali ya kivita.

Hata hivyo, Kenya imekuwa ikimsaidia Bw Janan na hayo yalidhihirika mnamo Machi mwaka jana, wanajeshi wa KDF walipomhamisha kutoka Mandera hadi Kapedo, viungani mwa mji huo kutokana na sababu za kiusalama.

Baadaye alihamishwa pamoja na kikosi chake cha walinda usalama kutoka Kapedo hadi eneo la Omar Jillo baada ya baadhi ya viongozi wa Kaskazini Mashariki kulalamikia uwepo wake mjini Mandera.

Duru ziliarifu kwamba wanajeshi wa Jubbaland walifanya mashambulizi ya kushtukiza na wakafaulu kuwafurusha wenzao wa Somalia kisha kutwaa udhibiti wa mji wa Bulahawa kwa mara nyingine.

Wanajeshi wa KDF ambao wamekashifiwa kwa kupendelea Jubbaland nao walikuwa ange mjini Mandera huku wakionekana kuwa tayari kukabiliana na mashambulizi yoyote.

Pia ni wanajeshi hao wa KDF ndio waliwaleta wanajeshi wa Jubbaland waliojeruhiwa kupokea matibabu katika hospitali ya rufaa ya Mandera.

MARY WANGARI: Kenya na Somalia zitafute njia ya kutatua mzozo huu wa kidiplomasia

Na MARY WANGARI

MWISHONI mwa mwaka uliopita, Somalia ilitangaza kwamba imekatiza uhusiano wake na Kenya, hatua ambayo ilivutia mjadala mkali.

Somalia iliishutumu Kenya dhidi ya “kuingilia kila mara masuala yake ya ndani na kuhujumu hadhi yake kama taifa,” huku ikiwapa wajumbe wa Kenya muda wa siku saba kuondoka nchini humo.Uamuzi huo uliashiria uhasama ambao umekuwa ukitokota kwa muda sasa kati ya mataifa hayo mawili ya Bara la Afrika Mashariki.

Hatua hiyo ni mwanzo wa uhasama kidiplomasia ambao huenda ukasababisha athari hasi na hatari katika bara hili endapo hautasuluhishwa kikamilifu kwa dharura.

Uhalisia ni kuwa, mataifa haya mawili hayako tayari kwa gharama ya kuzorota kwa uhusiano kati yake ikizingatiwa kwamba Kenya na Somalia zinashiriki sehemu kubwa ya mpaka pasipo kutaja mahusiano ya kijamii na kiuchumi.

Maelfu ya wakimbizi kutoka Somalia wamekimbilia usalama wao na kupata makao na hifadhi nchini Kenya bila kusahau raia wengi wa asili ya Kisomali wanaoendelea kunawiri kibiashara nchini.

Hatuwezi kusahau jinsi Kenya ilivyowekeza pakubwa katika kuhakikisha amani imerejea Somalia kwa kuandaa na kushiriki vikao kadhaa muhimu vilivyowezesha taifa hilo kujisimamisha tena.

Isitoshe, Kenya ni miongoni mwa mataifa ambayo yametuma wanajeshi wake katika Oparesheni ya Umoja wa Afrika Somalia (AMISOM) kwa lengo la kuangamiza kundi la wanamgambo wa Al-Shabab, ambao wamekuwa kero na tishio kwa usalama katika bara hili.

Kenya pia haijaachwa mikono mitupu kwa sababu raia wake wameweza kuingia Somalia kirahisi na kufanya kazi huku wakichangia pakubwa katika sekta mbalimbali nchini humo.Mambo yamekuwa yakiendelea shwari kiasi cha Somalia kuwa na mpango mahsusi wa kutoa vyeti vya usafiri kwa raia wa Kenya wanaowasili nchini humo kwa shughuli za kikazi, hadi yalipobadilika ghafla Desemba.

Ni kweli kuna masuala nyeti yanayovuruga uhusiano kati ya nchi hizi yakiongozwa na mvutano kuhusu mipaka ya maji pamoja na vituo vya mafuta na gesi katika Bahari Hindi.

Mzozo kuhusu mipaka ya maji ambao uamuzi wa kesi yake katika Mahakama ya Haki Kimataifa unatazamiwa kutolewa mnamo Machi, umechangia pakubwa kuzorota kwa uhusiano kati ya Nairobi na Mogadishu.Licha ya tofauti zote hizo, ni dhahiri kwamba serikali za mataifa haya zinahitajiana ili kuhakikisha ufanisi na usalama wa raia wake.

Bado kuna muda wa kuchagua mkondo wa amani na kidiplomasia katika kurejesha na kuimarisha uhusiano kwa kushirikisha mazungumzo.

Somalia yakatiza uhusiano wa kidiplomasia na Kenya

Na MASHIRIKA

NAIROBI, KENYA

SERIKALI ya Somalia imekatiza uhusiano wake wa kidiplomasia na taifa la Kenya huku mgogoro kati ya mataifa haya mawili jirani ukizidi kutokota.

Taifa la Somalia limewaamrisha mabalozi wake wote kurejea nyumbani kutoka Nairobi na kuwapa mabalozi wa Kenya muda wa siku saba kuondoka nchini humo.

Tangazo hilo lilitolewa na Waziri wa Mawasiliano wa Somalia Osman Abukar Dubbe kupitia vyombo vya habari nchini humo.

“Serikali ya Somalia kuambatana na hadhi yake kitaifa inayohakikishiwa na sheria na utaratibu wa kimataifa, na kwa kutimiza wajibu wake kikatiba kulinda utaifa, umoja na uthabiti wa nchi, imeamua kukatiza uhusiano wake wa kidiplomasia na serikali ya Kenya,”

“Somalia inawaagiza mabalozi wake wote kurejea kutoka Kenya na kuwaamrisha wanadiplomasia wa Kenya kuondoka Somalia katika muda wa siku saba zijazo,” Dubbe alisema.

Tangazo hilo lilijiri baada ya Somalia kuwasilisha barua ya malalamishi dhidi ya Kenya kwa Waziri Mkuu wa Sudan Abdalla Hamdok, ambaye ndiye mwenyekiti wa Mamlaka ya Maendeleo kuhusu Ushirikiano baina ya Mataifa ya (IGAD) katika eneo hili.

Aidha, hatua hiyo imejiri huku Rais Uhuru Kenyatta akimpokea Rais wa taifa lililojitangaza kama Jamhuri ya taifa la Somaliland, Muse Bihi.

Somaliland ilitangaza uhuru kutoka nchi ya Somalia mnamo 1991 lakini haijatambuliwa rasmi na Umoja wa Mataifa (UN), Umoja wa Afrika (AU) au nchi nyingine yoyote.

Hivi majuzi, Somalia iliishutumu Kenya kwa kuingilia masuala yake ya ndani.

Uhusiano kati ya Kenya na Somalia umeandamwa na uhasama unaozidi kuongezeka kutokana na masuala yanayosababisha migawanyiko kuhusu usalama na mpaka wa eneo la majini kati ya mataifa haya mawili ya Afrika Mashariki.

Mwezi uliopita, Somalia ilimfurusha balozi wa Kenya na kumrejesha balozi wake kutoka Nairobi baada ya kudai kwamba taifa hilo jirani lilikuwa linaingilia mchakato wa uchaguzi katika eneo la Jubbaland, ambalo ni miongoni mwa maeneo matano yanayoyotawaliwa na Somalia.

Hii si mara ya kwanza ambapo kumekuwa na uhasama kati ya Mogadishu na Nairobi.

Mwaka 2019 Kenya ilimrejesha balozi wake baada ya Mogadishu kuamua kunadi maeneo ya gesi na mafuta katika mzozo wa kimaeneo.

Nchi hizi mbili zilirejesha mahusiano yake miezi michache baadaye.

Kenya inachangia vikosi vya kijeshi nchini Somalia kama sehemu ya kikosi cha kudumisha amani kinachoongozwa na Umoja wa Mataifa ambacho, pamoja na serikali ya Somalia, kinapigana na kundi la wanamgambo waliojihami la al-Shabab linalohusishwa na al-Qaeda.

Somalia yamuita balozi wake wa Kenya mzozo ukitokota

Na BENSON MATHEKA

NAIROBI, Kenya

SOMALIA imemfukuza balozi wa Kenya nchini humo huku mzozo mpya katika ya nchi hizi mbili ukitokota.

Mnamo Jumapili, serikali ya Somalia ilimuita balozi wake Kenya Mohamoud Ahmed Nur ‘Tarzan’ kurudi Mogadishu kwa mashauriano na ikamuagiza balozi wa Kenya Lucas Tumbo kuondoka.

Somalia inalaumu Kenya kwa kushinikiza viongozi wa jimbo la Jubaland kukataa makubaliano yanayohusu uchaguzi unaotarajiwa mwezi huu.

Kwenye mkataba huo uliotiwa saini Oktoba, pande zote zilikubaliana raia wa Somalia kuchagua wabunge moja kwa moja.

Waziri wa mashauri ya kigeni wa Somalia Mohammed Ali Nur, alilaumu Kenya kwa kusukuma kiongozi wa Jubaland Mohamed Ahmed Madobe kukataa mfumo huo wa uchaguzi.

“Somalia inasikitishwa na hatua ya serikali ya Kenya ya kuingilia masuala ya ndani na kisiasa ya serikali ya majimbo ya Jamhuri ya Somalia inayoweza kuwa kuzingiti kwa uthabiti, usalama na maendeleo ya eneo nzima,” Bw Nur alidai.

“Serikali ya Somalia imetambua kuwa serikali ya Kenya inamwekea presha Rais wa jimbo la Jubaland, Bw Ahmed Mohamed Islan Madobe kwa lengo la kuendeleza ajenda yake ya kisiasa na kiuchumi Somalia,” alidai bila kutoa ushahidi wowote.

Madai hayo yanajiri siku chache baada ya Somalia kufungua ubalozi wake Nairobi uliofungwa nchi hiyo ilipokubwa na ghasia nayo Kenya ikafungua upya jengo mpya la ofisi za ubalozi wake jijini Mogadishu iliyojenga kuanzia 2018.

Somalia ilimfuta waziri wa mashauri ya kigeni Ahmed Isse Awad, aliyefungua ubalozi wake Nairobi.

Hii ni mara ya pili ya Somalia na Kenya kuzozana mwaka huu.

Mnamo Februari 2020 Kenya ilimuita balozi wake kurudi Nairobi kwa mashauriano na kumuagiza Tarzan kuondoka Nairobi. Hii ilitokea Somalia ilipojaribu kuuza sehemu ya bahari yenye utajiri wa mafuta ambayo nchi hizi mbili zinazozania.

Mnamo Jumapili, katibu wa Wizara ya Mashauri ya Kigeni ya Kenya Macharia Kamau alisema kwamba hatua ya Somalia ya kumuita nyumbani balozi wake Kenya inasikitisha.

Hofu Ethiopia ikianza kuuza miraa Somalia

Na DAVID MUCHUI

WAKUZAJI miraa nchini wameeleza wasiwasi kwamba huenda wakapoteza soko la Somalia kabisa, baada ya Ethiopia kuanza kusafirisha zao hilo nchini humo.

Kwa mujibu wa ripoti za vyombo vya habari katika taifa hilo, shirika la ndege la Ethiopia, liliwasilisha shehena ya kwanza ya zao hilo katika Uwanja wa Kimataifa wa Ndege wa Aden Adde, Mogadishu mnamo Jumamosi.

Hali hiyo imezua wasiwasi mkubwa miongoni mwa wakuzaji hao nchini, ikizingatiwa ndio wamekuwa wakidhibiti mauzo ya zao Somalia kwa muda mrefu.

Wakuzaji miraa nchini Ethiopia wamekuwa wakidhibiti soko la Hargeisa. Wakenya walishindwa kupenya soko hilo kutokana na kiwango cha juu cha kodi.

Vyombo hivyo viliripoti kwamba serikali ya Somalia imeiruhusu Ethiopia kuendesha biashara hiyo nchini humo, huku marufuku dhidi ya Kenya ikiendelea kuwepo.

Mwenyekiti wa Chama cha Wakuzaji Miraa cha Nyambene (Nyamita), Bw Kimathi Munjuri, alisema kuwa serikali ya Somalia pia imeimarisha usalama katika Bara Hindi kuhakikisha hakuna miraa kutoka Kenya inaingizwa nchini humo.

Mwenyekiti wa Chama cha Wakuzaji Miraa wa Maua, Bw Mohamed Quresh, alisema serikali ya Somalia pia ilitoa makataa ya siku tatu kwa wafanyabiashara kutoka Kenya ambao wamekuwa wakiingiza zao nchini humo kupitia Mandera kukoma kufanya hivyo mara moja.

Bw Munjuri aliiomba serikali ya Kenya kufanya mazungumzo na Somalia ili kuwarejeshea udhibiti wa soko hilo.

“Hapo awali, miraa ya Ethiopia haikuwa ikisafirishwa Somalia. Ikiwa watumizi wake wataruhusiwa kuzoea miraa kutoka Ethiopia, huenda tukapoteza soko hilo kabisa. Zaidi ya mashua 50 zimetumwa eneo la mpakani Bara Hindi kutuzuiwa kuingia humo. Mbona serikali yetu imeruhusu Ethiopia kuingilia soko letu?” akashangaa.

Akaongeza: “Tunafahamu kuwa Jumapili, zaidi ya tani 30 za miraa ziliwasilishwa Mogadishu.”

Alisema wakulima sasa wamechoshwa na mkwamo huo ambao umedumu kwa miezi saba. Alisema wengi wao wanakumbwa na matatizo ya kifedha.

Kwa mujibu wa Bw Quresh, mashirika ya ndege ambayo yalikuwa yakisafirisha zao hilo Somalia sasa yanatathmini kuhamia nchini Ethiopia, ambako kiwango cha biashara kinatarajiwa kuwa cha juu.

Alisema kuna masharti makali ambayo yametolewa na Somalia, miraa yoyote kutoka Kenya iliyo katika taifa hilo kuondolewa.

“Tumefahamu kwamba miraa kutoka Ethiopia inauzwa kwa bei rahisi huku inayobaki ikirejeshwa kwa wakulima. Wafanyabiashara wengi sasa wanatathmini uwezekano wa kuhamia Somalia. Mpango huo unalenga kutuondoa kabisa nchini humo. Hali ilivyo kwa sasa, ni Rais Uhuru Kenyatta pekee anayeweza kuokoa sekta hii,” akasema.

Bw Quresh alisema hali hiyo imeathiriwa zaidi na uchaguzi wa urais unaokaribia nchini humo.

Somalia yatoa msaada wa madaktari kuisaidia Italia kukabili corona

MASHIRIKA NA FAUSTINE NGILA

SERIKALI ya taifa la Somalia Jumatatu imethibitisha kwamba imetuma madaktari 20 nchini Italia kusaidia kupunguza maambukizi mapya ya virusi vya corona ambavyo vimeua zaidi ya raia 10,700 nchini humo.

Msemaji wa serikali ya Somalia Bw Ismail Mukhtar Omar amesema madaktari hao kutoka Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Somali wamejitolea kuisaidia Italia bila malipo. Amesema awali wametoa misaada ya hudumza za udaktari katika baadi ya mataifa ya Ulaya.

“Madaktari hao 20 tayari wamesajiliwa nchini Italia na wanataajiwa kushirikiana na madaktari wengine kutoka mataifa mbalimbali kuisaidia Italia kuzima virusi vya corona,” alisema Bw Omar.

Ameeleza kuwa madaktari hao wametumwa humo kama mpango wa kidharura kufutia ombi kutoka kwa serikali ya Italia inayohitaji msaada ya kimataifa.

Somalia, ambayo kufikia Jumatatu ilikuwa na visa 3 vya corona, imepiga marufuku safari zote za ndege, kimataifa na za nchini humo, kama mojawapo ya mikakati ya kupunguza watu wanaoambukizwa maradhi hayo.

Rais Kenyatta akutana na Rais wa Somalia

Na CHARLES WASONGA

RAIS wa Misri Abdel Fattah El-Sisi alipanga mkutano wa Jumanne kati ya Rais Uhuru Kenyatta na mwenzake wa Somalia Mohamed Abdullahi Mohamed licha ya uhasama uliopo baina ya mataifa hayo jirani.

Kenya na Somalia zinazozana kuhusu umiliki wa rasilimali ya mafuta na gesi katika mpaka wao ulioko katika Bahari Hindi.

Kila moja inadai kuwa utajiri huo uko ndani ya himaya yake.

Mzozo huo, ambayo ulipelekea Kenya kufurusha balozi wa Somalia nchini, sasa unashughulikia na Mahakama ya Kimataifa kuhusu Haki (ICJ).

Rais Kenyatta alikutana na kufanya mashauriano na Mohamed pembezoni mwa kikao kinachoendelea cha 74 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (UNGA) jijini New York, Amerika.

Kiongozi wa taifa pia alikutana na Rais wa Djibouti Ismail Omar Guelleh.

“Rais Uhuru Kenyatta jana (Jumanne) jioni alifanya vikao mbali mbali vya mikutano na wenzake wa Somalia na Djibouti Marais Mohamed Abdullahi Mohamed na Ismail Omar Guelleh, mtawalia” taarifa kutoka kitengo cha habari za rais (PSCU) ilisema.

Wakati wa mikutano hiyo, viongozi hao walijadili masuala yanayohusu mataifa yao na bara la Afrika kwa jumla.

Rais Kenyatta alimpongeza na kumshukuru Rais El-Sisi kutokana na mikutano hiyo akisema daima Kenya imekuwa ikipigia debe maelewano ya kuhakikisha kuwepo kwa mashauriano katika moyo wa kudumisha mshikamano barani Afrika.

Huku akirejelea mzozo baina ya Kenya na Somalia, kiongozi wa taifa alisisitiza kwamba kama bara, Afrika yapaswa kutafuta suluhisho kwa matatizo ya Kiafrika.

Kuna raha zaidi kuishi Somalia kuliko Kenya – Umoja wa Mataifa

Na PETER MBURU

KUISHI Somalia ni raha kushinda Kenya. Hii ni kulingana na utafiti ambao umefanywa na shirika la Umoja wa Mataifa (UN), kupitia kwa mradi wa kukagua maendeleo ya kisasa na ya kufaidi jamii, ambapo nchi 156 zimeorodheshwa.

Ripoti hiyo kwa jina ‘The World Happiness Report’ imeorodhesha Kenya kuwa nambari 121 kati ya mataifa yenye raha zaidi kuishi duniani, chini ya Somalia ambayo iko nambari 112.

Kulingana na utafiti huo kiwango cha raha nchini Somalia ni 4.668, wakati nchini Kenya ni 4.509.

Mataifa mengine ambayo yalishinda Kenya kwa raha ni barani Afrika Congo (Brazaville), Nigeria, Tunisia, Libya, Namibia na mengine mengi, lakini nchi yetu ikafanikiwa kushinda majirani wake Uganda (136) na Tanzania (153), na Sudan Kusini ambayo ilivuta mkia (156).

Mataifa yaliyoongoza kwa raha zaidi duniani ni Finland, Norway, Denmark, Sweden na Iceland. Kwa upande mwingine, yaliyovuta mkia ni Sudan Kusini, CAR, Afghanstan, Tanzania na Rwanda, kwa orodha hiyo kutoka mwisho.

Utafiti huo umelibaini taifa la Sudan Kusini kuwa baya zaidi kuishi duniani, kwani liliorodheshwa kuwa lenye raha ndogo zaidi, kwa alama 2.853.

Hii ni mara ya pili kwa UN kutoa ripoti kuhusu viwango vya raha katika mataifa ya dunia, na maslahi ya watu wa kutoka mataifa mengine ambao wanaishi katika nchi hizo. Utafiti mwingine ulifanywa mnamo 2012, ambapo Finland iliongoza.

Katika utafiti huu wa sasa, kati ya mataifa 10 ya mwisho, sita ni ya bara la Afrika, mengine yakiwa Yemen, Malawi, Syria, Botswana, Haiti na Zimbabwe.

Mbona KDF wasiondolewe Somalia? ashangaa mbunge

Na CHARLES WASONGA

HUENDA serikali ikalazimika kuwaondoa wanajeshi wake (KDF) 4,000 walioko nchini Somalia ikiwa ombi la Mbunge wa Mandera Mashariki Omar Maalim litapitishwa bungeni.

Kwenye ombi hilo ambalo lilipokelewa na afisi ya Spika Justin Muturi Jumanne, mbunge huyo anasema kuwa wakazi wa eneo bunge lake wanataka wanajeshi hao kupelekwa katika mpaka wa Kenya na Somalia

Alisema kuwa japo lengo asilia la serikali la kuwapeleka wanajeshi hao nchini Somalia lilikuwa kuhakikisha amani inadumu nchini azma hiyo haijaafikiwa.

“Tunasikitika kuwa lengo hilo halijatimizwa kwa sababu Kenya imekuwa ikishuhudia mashambulia ya kigaidi kila mara, wahusika wakuu wakisema wafuasi wa kundi la kigaidi la Al Shabaab. Visa hivyo vimekithiri zaidi hata kuliko zamani,” akasema Bw Omar, akisema Wakenya wataendelea kuathiriwa na mashambulio ya kigaidi ikiwa KDF wataendelea kukaa Somalia.

Wanajeshi wa KDF walipelekwa Somalia mnamo mwaka wa 2011 chini ya mpango wa “Operation Linda Nchini” .

Lakini tangu wakati huo, kulingana na Bw Omar, Kenya imeshuhudia msururu wa mashambulio ya kigaidi yakilenga vitua vya polisi, magari ya polisi na taasisi za elimu, mikutano ya kidini na majengo ya kibiashara na kupelekea maafa na uharibifu mkubwa wa mali.

“Kwa mfano 2013 kulitokea shambulio la Wastegate ambapo watu 67 walikufa, shambulio la Mpeketoni mnamo 2014 ambapo watu 60 waliuawa kinyama, na shambulio katika Chuo Kikuu cha Garissa ambapo watu 149 waliuawa, miongoni mwao wakiwa wanafunzi 146.

Kando na hayo, wanajeshi wengi wa KDF wameuawa nchini Somalia tangu wakati huo.

Rekodi za polisi zinaonyesha kuwa kumetokea mashambulio 155 ya kigaidi nchini tangu mwaka wa 2012.

Mashambulio hayo yameshuhudiwa katika kaunti za Nairobi, Garissa, Wajir na Mandera.

Omar anasema hatua ya kuwapelekea wanajeshi wa KDF nchini Somalia kuhudumu chini ya Mwavuli wa Kikosi cha Umoja wa Afrika (AMISOM) kumehatarisha hali ya usalama nchini.

“Taathira nyingine za mashambulio ya kigaidi ni kudorora kwa huduma za kiafya, elimu, uchumi na viwango vya maisha baada ya madaktari, walimu na wafanyakazi wengine wa sekta ya umma kuhama maeneo ya kaskazini mashariki mwa Kenya,” akasema Bw Omar.

Hata hivyo, serikali imeshikilia kuwa wanajeshi hao watasalia Somali hadi wakati ambapo usalama utaimarika baada ya wanajeshi wa Amisom kutokomeza kabisa wanachama wa Al Shabaab.

Ombi la Bw Omar sasa litajadiliwa rasmi bungeni wiki ujao litakapoorodheshwa na Kamati ya Bunge kuhusu Shughuli za Bunge (HBC) inayoongozwa na Spika Muturi.

Mnamo Mei mwaka huu Mbunge wa Ainabkoi William Chepkut alipendekeza kwamba mikakati ambayo imekuwa ikitumiwa na KDF kupambana na Al Shabaab ifanyiwe marekebisho.

“Hii ndio njia ya kipekee kuhakikisha kuwa wanajeshi wetu hawaendelei kuuawa kinyama nchini Somalia. Serikali inapasa kukumbatia mikakati ya kisasa ya kiusalama pamoja na vifaa ili kuwadhibiti magaidi wa Alshabaab,” akasema Bw Chepkut alishinda kiti chake kama mgombeaji huru.

Tanzania watwaa ubingwa Cecafa U-17 baada ya kuilima Somalia

Na GEOFFREY ANENE

TANZANIA ndiyo mabingwa wa makala ya tatu ya mashindano ya soka ya Afrika Mashariki na Kati (Cecafa) ya Under-17 yaliyokamilika nchini Burundi hapo Aprili 29, 2018.

Serengeti Boys ilinyuka Somalia 1-0 katika fainali ngumu na kusisimua uwanjani Ngozi nchini Burundi.

Watanzania walipata bao la ushindi kupitia Edson Jeremiah katika dakika ya 25.

Mabingwa wa mwaka 2009 Uganda walishinda medali ya shaba kwa kutitiga Kenya 4-1 uwanjani humu Aprili 28.

Mabingwa wa mwaka 2007 Burundi pamoja na Ethiopia na Sudan walibanduliwa nje katika mechi za makundi.

Zanzibar ilifurushwa kutoka mashindano haya baada ya kuwasili nchini Burundi na wachezaji 12 walipitisha umri wa miaka 17.

Ethiopia ilipigwa faini ya Sh500, 252 kwa kuchezesha wachezaji watatu waliozidi umri wa miaka 17 katika mechi ya ufunguzi dhidi ya Somalia na kupokonywa ushindi waliokuwa wameandikisha wa 3-1. Somalia ilitunukiwa ushindi wa 3-0 dhidi ya Ethiopia. Zanzibar ilipigwa marufuku kushiriki mashindano yoyote ya Cecafa hadi ilipe faini ya Sh1, 500,757 kutokana na udanganyifu huo.

Kenya U-17 yatinga nusu fainali licha ya kupigwa 1-0 na Somalia

Na GEOFFREY ANENE

KENYA imeingia nusu-fainali ya mashindano ya soka ya wachezaji wasiozidi umri wa miaka 17 ya Afrika Mashariki na Kati (Cecafa) yanayopamba moto nchini Burundi licha ya kuendelea kuandikisha matokeo mabaya.

Baada ya kupepeta Burundi 4-0 katika mechi ya ufunguzi ya Kundi A na kukabwa 0-0 na Ethiopia katika mechi ya pili, vijana wa kocha Michael Amenga walinyukwa 1-0 na Somalia katika mechi yao ya mwisho ya makundi Ijumaa.

Dhidi ya Burundi, Kenya ilivuna ushindi kupitia mabao ya Isaiah Abwal (mawili), Christopher Raila na Nicholas Omondi mnamo Aprili 14.

Mabao ‘yalikauka’ katika sare tasa dhidi ya Ethiopia hapo Aprili 17 kabla ya mambo kuharibika hata zaidi ilipozamishwa 1-0 na Somalia kupitia bao la Farhan Mohamed Ahmed lililopatikana dakika ya 15.

Kenya ilijkatia tiketi kwa kumaliza mechi za makundi ya pili kwa alama nne. Somalia ilikamilisha juu ya jedwali kwa alama saba. Ilipewa ushindi wa mabao 3-0 dhidi ya Ethiopia katika mechi ya ufunguzi baada ya Ethiopia kupatikana imechezesha wachezaji watatu waliopitisha umri wa miaka 17.

Ilitoka sare tasa dhidi ya Burundi katika mechi ya pili kabla ya kukumbusha Kenya taji halikuja kwa urahisi kwa kuipiga 1-0. Ilitumia mfumo wa kucheza wa mabeki watano, viungo wanne na mshambuliaji mmoja (5-4-1) kuangamiza Kenya.

Burundi ilikamilisha mechi zake za makundi kwa ushindi wa 1-0 dhidi ya Ethiopia, lakini matokeo haya hayakusaidia mataifa haya mawili kusalia mashindanoni.

Katika mechi za Kundi B, Uganda ilibwaga Sudan 3-0 na kuingia nusu-fainali kwa jumla ya alama nne baada ya kukaba Tanzania 1-1 katika mechi ya ufunguzi. Timu ya mwisho kufuzu kushiriki nusu-fainali itafahamika Jumapili pale Tanzania na Sudan zitakapoteremka uwanjani kumaliza udhia.

Kundi hili lilibaki na timu tatu baada ya Zanzibar kutimuliwa kwa kuwasili nchini Burundi na wachezaji 12 waliozidi umri wa miaka 17 katika kikosi chake.

Ethiopia na Zanzibar zilipigwa faini ya Sh500,252 na Sh1,500,757, mtawalia.

Kijana aliyetoroka Al Shabaab asimulia maisha yalivyokuwa akiwa gaidi

Na MOHAMED AHMED

Kwa Muhtasari:

  • Kijana huyo amekuwa akiishi maisha ya kisiri ili maafisa wa usalama ama wafuasi wa Al Shabaab wasimtambue
  • “Nilimtembelea binamu yangu Lamu na kuishi kwake kwa miezi mitatu. Baadaye alinijulisha kwa vijana wengine watatu kisha akatupa Sh10,000 kila mmoja”
  • “Tulifika kwenye kambi iliyokuwa na vijana wapatao 200. Hapo ndipo nilipong’amua kuwa nilikuwa ndani ya kambi ya Al Shabaab nchini Somalia”
  • Mafunzo yalihusisha jinsi ya kutumia silaha tofauti kama bunduki, gurunedi miongoni mwa nyingine. Pia tulibebeshwa magunia mazito yaliyojaa mchanga
  • “Singeweza kuvumilia tena. Mwezi moja baada ya kugombana na kamanda, nilipanga na Mkenya mwingine jinsi tungehepa”

VIJANA wanaorudi nchini baada ya kuhepa Al Shabaab nchini Somalia wanajutia kwa kujiunga na kundi hilo la kigaidi.

Majuto yao yanatokana na kuwa hawawezi kuishi maisha ya kawaida kwa hofu ya kuwindwa na polisi ama kuuawa na wafuasi sugu wa kundi hilo ambalo limetatiza usalama hasa kaunti za Lamu, Wajir na Mandera.

Taifa Leo ilikutana na mmoja wa vijana hao, ambaye ni kijana wa miaka 29 katika kaunti ya Kwale aliyerudi nchini 2015.

Kijana huyo amekuwa akiishi maisha ya kisiri ili maafisa wa usalama ama wafuasi wa Al Shabaab wasimtambue. Tulipomtembelea nyumbani kwao, mwanzo alikataa kuzungumza nasi kwa kuhofia kuwa tulikwa makachero. Lakini alikubali tulipomhakikishia kuwa sisi ni wanahabari:

“Safari yangu ya kujiunga na Al Shabaab ilianza 2014. Binamu yangu alinialika Lamu kwa ahadi kuwa ningepata kazi nzuri. Alifahamu kuwa nilikuwa nafanya vibarua hapa na pale licha ya kuhitimu katika Huduma ya Vijana kwa Taifa (NYS). Aliniambia ningeajiriwa kazi yenye malipo mazuri.

Nilimtembelea binamu yangu Lamu na kuishi kwake kwa miezi mitatu. Baadaye alinijulisha kwa vijana wengine watatu kisha akatupa Sh10,000 kila mmoja. Alitwambia tuingie gari la kibinafsi tupelekwe mahala ambapo tungeanza kufanya kazi aliyokuwa ameahidi ambapo tungelipwa Sh40,000 kwa mwezi.

 

Mafunzo ya miaka miwili

Tulifika kwenye kambi iliyokuwa na vijana wapatao 200. Hapo ndipo nilipong’amua kuwa nilikuwa ndani ya kambi ya Al Shabaab nchini Somalia. Humo kambini tulianza kupokea mafunzo ya kijeshi ambayo yalikuwa yachukue miaka miwili. Baadaye tungetumwa uwanja wa vita kupigana.

Mafunzo yalikuwa makali sana. Tulikuwa tukiamka saa kumi alfajiri ambapo tulishiriki mafunzo na mazoezi hadi saa kumi na moja jioni.

Mafunzo yalihusisha jinsi ya kutumia silaha tofauti kama bunduki, gurunedi miongoni mwa nyingine. Pia tulibebeshwa magunia mazito yaliyojaa mchanga. Ilikuwa ni lazima ushiriki mafunzo upende usipende.

Siku moja kamanda aliniagiza ninyanyue gunia la kilo 50 la mchanga lakini nikateta. Alichomoa kisu kwa nia ya kunidunga. Nilishika kisu hicho kikanijeruhi mkono wa kushoto. Hivyo ndivyo nilivyopata jereha hili mkononi ambalo hunikumbusha masaibu niliyopitia mikononi mwa Al Shaabab.”

Majonzi yalivyokumba kijiji cha Malili, Witu kaunti ya Lamu Agosti 2017 baada ya wanakijiji kuuawa na magaidi wa Al Shabaab. Polisi wamehusisha baadhi ya vijana waliojiengua kwa kundi hilo na mashambulio yaliyofanyika Kwale. Picha/ Maktaba

Alivyohepa

“Singeweza kuvumilia tena. Mwezi mmoja baada ya kugombana na kamanda, nilipanga na Mkenya mwingine jinsi tungehepa. Ilikuwa Agosti, 2015 ambapo tulitoroka usiku na kuanza kutembea tukiwa na imani tungefika Kenya.

Tulifahamu kuwa hatua hiyo ilikuwa hatari kwani tungeweza kuuawa na wenzetu wa Al Shabaab ama maafisa wa usalama. Lakini tuliamua heri tufe tukitafuta uhuru wetu badala ya maisha ndani ya Al Shabaab.

Baada ya kutembea kwa siku mbili msituni tulipatana na mzee ambaye alitusaidia kufika Mandera. Kisha tuliingia lori lililotupeleka Garissa. Mjini Garissa tulipanda basi lililotupeleka Mombasa kisha mimi nikaja hapa nyumbani naye mwenzangu akaenda kwao Kilifi.

Watu hapa kijijini hawashuku hata kidogo kuwa nilikuwa nimejiunga na Al Shabaab. Niliingizwa katika kundi hilo bila kufahamu. Tangu niliporudi nimekuwa nikiishi maisha ya utulivu na familia yangu. Kinyume na wengine wanaorudi, mimi sitaki kujiingiza katika uhalifu.”