Upasuaji wa mwili wa Kenei wakosa kufanyika

NA MARY WAMBUI

UCHUNGUZI wa maiti ya marehemu sajini Kipyegon Kenei aliyekuwa akihudumu katika afisi ya Naibu Rais, Jumatatu ulikosa kufanyika kama ilivyopangwa.

Mpasuaji mkuu wa maiti Dkt Johansen Oduor, aliyefaa kufanya upasuaji huo ili kutegua kitendawili cha kiini kifo cha Bw Kenei, alieleza Taifa Leo kwamba alikuwa jijini Mombasa kikazi.

“Niko Mombasa kwa sasa. Nilifaa kufanya uchunguzi huo lakini huenda ukafanyika Jumatano,” akasema Dkt Oduor.

Matokeo ya uchunguzi huo yanatarajiwa kupiga jeki jitihada za wachunguzi kubaini kilichosababisha kifo cha afisa huyo.

Ripoti za mwanzo za polisi zilionyesha kwamba Bw Kenei alijitoa uhai, lakini ushahidi zaidi kutoka wachunguzi unatilia shaka ripoti hiyo.

Baada ya kifo cha afisa huyo, wachunguzi wa DCI walipiga kambi nyumbani kwake Nairobi wakikusanya ushahidi ambao unaashiria mwendazake hakujiua jinsi ilivyodaiwa.

Kinachotilia shaka madai kwamba afisa huyo alijinyonga ni jeraha la risasi lililokuwa kwenye kichwa chake.

Tayari wachunguzi wamethibitisha kwamba kijikaratasi kilichopatikana karibu na mwili wake hakikuandikwa na mwendazake.

Ijumaa iliyopita, familia ya afisa huyo iliomba polisi wahakikishe kwamba uchunguzi wa kina unaendeshwa ili wafahamu kilichosababisha mauti ya mwanao.

Kifo cha afisa huyo kimezingirwa na utata ikizingatiwa kilitokea wakati uchunguzi unaendelea kuhusu sakata ya utapeli wa ununuzi wa vifaa vya kijeshi Sakata hiyo imehusishwa na aliyekuwa waziri wa michezo Rashid Echesa na watu wengine watatu.

Msiwapasue watoto wa jinsia mbili, madaktari waonywa

Na Steve Njuguna

MADAKTARI wametakiwa kutokuwa na haraka ya kuwafanyia upasuaji watoto walio na jinsia mbili; uke na uume.

Wanaharakati wa kutetea haki za kibinadamu wanasema kuwa watoto hao wanafaa kuachwa hadi wakati wa kubaleghe ndiposa wafanyiwe upasuaji.

Afisa wa Tume ya Kitaifa ya Haki za Kibinadamu (KNCHR), Amos Wanyoike alisema kuwa mhusika anaweza kuonekana msichana lakini wakati wa kubaleghe anabadilika kuwa mwanaume.

“Tumekuwa tukiona madaktari wakikimbilia kuwafanyia upasuaji watoto hao ili wawe wa kiume au kike. Upasuaji huu haufai. Madaktari wanafaa kungojea hadi wakati wa kubaleghe,” akasema Bw Wanyoike.

Afisa huyo aliwataka wabunge kufanyia mabadiliko Sheria kuhusu Usajili wa Watu ili kuhakikisha kuwa watu walio na jinsia mbili wanatambuliwa.

Afisa wa KNCHR tawi la Nyahururu Noreen Wewa alisema kuwa wameanzisha kampeni ya kuhamasisha jamii kuhusiana na watu wenye jinsia mbili.

Ripoti ya sensa iliyotolewa a Shirika la Takwimu nchini (KNBS) ilionyesha kuwa kuna watu 1,524 wenye jinsia mbili nchini Kenya.

 

Miili iliyofukuliwa Nanyuki ya mwanamke na wanawe wawili yafanyiwa upasuaji

Na JAMES MURIMI na NICHOLAS KOMU

SHUGHULI ya upasuaji wa maiti za marehemu Joyce Syombua na wanawe wawili imefanyika katika mochwari ya Hospitali ya Mafunzo na Rufaa ya Nanyuki ambapo imebainika alipata majeraha ya silaha butu kichwani huku watoto wakinyongwa.

Familia ya mhanga wa mauaji ya unyama – Syombua – imeungana na wataalamu walioongozwa na mpasuaji mkuu wa serikali Dkt Johasen Oduor huku shughuli hiyo ikitarajiwa kuchukua muda takribani kutwa nzima.

Mamake Syombua – Maua Malombe – amejiunga na marafiki wawili wa familia katika mochwari.

Upande wa wapelelezi wa mauaji hayo uneongozwa na Mkuu wa Uchunguzi wa Jinai Laikipia Mashariki Jacob Muriithi.

Awali upasuaji uliratibiwa kufanyika Jumanne lakini shughuli hiyo ikaahirishwa hadi leo Jumatano.

Syombua alifariki akiwa na umri wa miaka 31, pamoja na wanawe Shanice Maua a;iyekuwa na umri wa miaka 10, na Prince Michael aliyekuwa na umri wa miaka mitano ambao miili yao ilipatikana imezikwa katika kaburi la kimo kifupi katika makaburi ya Nanyuki mjini.

Naibu Mkurugenzi wa Upande wa Mashtaka ya Umma eneo la Kati Peter Mailanyi aliambia mahakama ya Nanyuki mnamo Jumatatu kwamba muda zaidi ulihitajika maiti hizo kufanyiwa upasuaji.

Alisema sampuli za vinasaba zilikuwa zimechukuliwa tayari kuangaliwa na wataalamu kwa tathmini ya vipimo.

Peter Mwaura aliyekuwa na cheo cha Meja katika kambi ya Laikipia Air Base alifikishwa mahakamani mbele ya Hakimu Mkuu Lucy Mutai.

Ndiye mshukiwa mkuu wa mauaji hayo.

Mshukiwa mwingine ni Collins Pamba.

 

KWA KIFUPI: Dawa ya kuzuia damu kuvuja bila kuganda sasa imepatikana

Na LEONARD ONYANGO

IKIWA wewe ni mmoja wa watu ambao damu huvuja kwa muda mrefu bila kuganda unapojikwaa, basi kuna habari njema kwako.

Ugonjwa wa kuvuja damu bila kukoma hujulikana kama Haemophilia A.

Wanaouvuja damu kwa muda mrefu wanapofanyiwa upasuaji, hutokwa damu kwenye fizi mara kwa mara.

Tatizo hilo huwa changamoto kubwa kwa watoto kwani wanajikata mara kwa mara wanapochezea vitu vyenye ncha kali kama vile wembe, kisu, panga na kadhalika.

Wagonjwa wa Haemophilia A, hawana aina fulani ya protini ambayo husababisha damu kuganda au ‘kidonda kukauka’.

Waathiriwa hulazimika kutumia dawa inayofahamika kama prophylaxis inayowezesha damu kuganda. Dawa hiyo hutumiwa kila baada ya wiki chache.

Lakini wizara ya Afya nchini Uingereza imeidhinisha dawa mpya inayojulikana kama Hemlibra inayomwondolea mwathiriwa usumbufu wa kwenda hospitalini kila baada ya wiki chache kutafuta dawa ya kugandisha damu.

Dawa hiyo mpya huwekwa chini ya ngozi kwa kutumia sindano.

Maradhi hayo hurithishwa kutoka kwa wazazi hadi kwa mtoto na huathiri zaidi watoto wa kiume.

Mwanamume ashtaki korti kwa kumfanyia upasuaji wa ‘kujifungua’

MASHIRIKA Na PETER MBURU

MWANAMUME wa miaka 34 kutoka Louisville ameshtaki hospitali moja baada ya kumfanyia upasuaji unaofanyiwa wanawake wenye matatizo ya kujifungua, madaktari wakidhani kuwa alikuwa mjamzito.

Leslie Morgan White, mwanamume wa umbo nene ambaye ana historia ya kuvamiwa na ugonjwa wa moyo anadaiwa kuwa alipiga simu kwa 911 baada ya kuugua, alipohisi maumivu kifuani.

Alipelekwa katika hospitali ya St Mathews, ambapo punde tu madaktari walipomwona walimkimbiza katika mahali pa kina mama kujifungua, na wakamdunga dawa za kumlaza.

Kulingana na rekodi za matibabu, madaktari walianza kumfanyia upasuaji lakini wakabaini kuwa hakuwa mja mzito, wala tumbo la mtoto.

“Nilikuwa nikilia, nilikuwa nikihisi uchungu ndipo wakaniuliza ikiwa nilihitaji kudungwa dawa za kulazwa na nikakubali. Nashangaa kwani hakuna aliyeona uume wangu?” akashangaa White.

Alidai kuwa iliwachukua madaktari nusu saa baada ya kumfanyia operesheni hiyo ndipo wakagundua tatizo lake na wakaanza kumtibu kifua na moyo.

UVUMBUZI: Uchapishaji wa 3D unavyotumika kuunda upya viungo vya mwili

Na PAULINE ONGAJI

AMEVUMBUA teknolojia ambayo inasaidia madaktari wa upasuaji kutekeleza kazi zao sio tu kwa urahisi, bali pia kwa usahihi na hivyo kuwezesha wagonjwa kupona upesi.

Ni jitihada zake Bw Christopher Muraguri, ambaye kupitia Micrive Infinite, kampuni aliyoanzisha kwa ushirikiano na Bw Mandela Kibiriti amevumbua teknolojia ya kuumba mifano ya sehemu za mwili inayosaidia madaktari kujiandaa kabla ya upasuaji na kutumia vipimo kamili.

Hasa mchango wa Bw Muraguri unahusisha ufinyanzi wa viungo vya mwili na hasa kichwa kwa kutumia aina spesheli ya plastiki, mifano ambayo inafanana kabisa na viungo kamili vya mgonjwa mhusika, kimaumbile na hata kwa vipimo.

Kwa kawaida Bw Muraguri huafikia haya kwa kutumia data kutokana na picha za CT scan, kisha anatumia taarifa hizi kuunda mfano wa sehemu husika kwa kutumia aina maalum ya plastiki ya Z-PETG, sehemu bandia za mifupa au vipande vya chuma kisha umbo hili linafanywa kuwa ngumu na kuwekwa meno na hivyo kufanana kabisa na sehemu ya mwili. “Viungo hivi vyaweza undwa kuambatana na vipimo kamili vya mgonjwa husika,” anaongeza.

Shughuli hii hufanyika kwa awamu ambapo mgonjwa anamtembelea daktari ambaye anatambua maradhi, kisha Bw Muraguri (Micrive) anahusishwa ili kuchukua kipimo cha mwili na kiungo husika, kwa mwongozo wa mpasuaji.

Baadaye, kwa kutumia printa maalum ya kimatibabu ya grade 3D, mfano wa umbo la sehemu iliyoathirika unatumika kuunda umbo kamili kwa kutumia plastiki.

Mwasisi wa kampuni ya Micrive Infinite Bw Chris Muraguri akielezea Taifa Leo Dijitali katika Hospitali ya Nairobi jinsi uchapishaji wa 3D unaweza kuunda viungo na kupunguza gharama ya upasuaji. Picha/ Kanyiri Wahito

Bali na kusaidia kuandaa madaktari kabla ya upasuaji, teknolojia hii inachangia pakubwa katika shughuli za kuumba upya sehemu za mwili zilizoondolewa kutokana na maradhi kama vile kansa, majeraha na udhaifu wa kimaumbile

Huku akiwa ameunda zaidi ya maumbo 150 kufikia sasa, wamehusika katika shughulu zote za upasuaji ambazo zimeendelezwa kwa kutumia teknolojia ya uchapishaji wa 3D nchini katika kipindi cha miaka mitatu iliyopita.

Robert Mbuthia, 43, ni mojawapo ya watu ambao wamenufaika kutokana na teknolojia hii. Tangu utotoni alikuwa akikumbwa na hali inayofahamika kama severe malocclusion, kwa lugha ya kitaalamu, au hitilafu katika mfuatano wa meno, suala liliathiri jinsi meno ya juu na ya chini zinavyokutana, taya zinapojifunga.

Ni hali ambayo mwanzoni aliweza istahimili, lakini muda ulivyokuwa ukisonga, mambo yalizidi kuwa mabaya na kuathiri maisha yake kabisa.

“Nilipozidi kukomaa kiumri nilikumbwa na uchungu mwingi hasa wakati wa kutafuna. Meno ya sehemu ya juu ya upande wa kulia yalikuwa yakidunga ufizi wa chini kila nilipokuwa nikitafuna. Kutokana na hili nilijipata nikitafuna kwa kutumia upande wa kushoto pekee ambapo pia singeweza tafuna vyakula vigumu,” anaeleza.

Kando na hayo, meno yake yalikuwa yakisonga upande wa kushoto na kuacha nafasi kati kati, kiasi cha kwamba kila alipokuwa anatafuna chakula, kulisalia vipande vikubwa vya chakula mle.

Prof Symon Guthua (kushoto), mtaalamu wa upasuaji katika Chuo Kikuu cha Nairobi asemezana na Bw Chris Muraguri katika Hospitali ya Nairobi. Picha/ Kanyiri Wahito

Kulingana naye, madaktari walimwambia kuwa mambo yalikuwa mabaya hata zaidi kutokana na sababu kuwa alikuwa katika umri wa makamo, suala ambalo lingetatiza shughuli za kurekebisha hali hiyo.

“Kutokana na sababu kuwa nilikuwa mkomavu, ilikuwa ngumu kurekebisha hali hii, ikilinganishwa na pengine iwapo ningekuwa katika umri wa kubalehe ambapo meno yote hayangekuwa yameota,” anaeleza.

Suluhisho lilikuwa kufanyiwa upasuaji unaojulikana kama orthognathic surgery, shughuli ambayo hurekebisha mpangilio wa meno kwenye utaya, upasuaji ambao ulifanyika Desemba 1, 2017.

Kwa Dkt Muthoni Njuguna, tatizo lake lilikuwa Fibrous dysplasia, hali ambapo nafasi ya mfupa wa kawaida na uboho inachukuliwa na tishu ya unyuzi na kuunda mfupa dhaifu ambao waweza kupanuka.

Ni hali ambayo alikuwa nayo tokea utotoni na kufanya utaya wake kuonekana mkubwa zaidi tofauti na kawaida.

“Hali hii ilifanya nionekane kuwa na kasoro ambapo ilikuwa kawaida kwa watu kunikodolea macho, suala ambalo hasa liliwatia hofu wazazi wangu. Kwa hivyo nililazimika kufanyiwa upasuaji mara kadha katika harakati za kurekebisha tatizo hili,” anasema.

Mapema mwaka jana upasuaji mkuu ulifanywa na japo bado yuko katika harakati za kurejea hali ya kawaida, ulikuwa wa kipekee ambapo anatarajiwa kupata nafuu kati kati mwa mwaka huu.

Kulingana na Profesa Symon Guthua, mtaalam wa upasuaji anayehusika na kutibu maradhi, majeraha na kasoro sehemu za kichwa, shingo, uso, taya na tishu mdomoni, katika Chuo Kikuu cha Nairob, upasuaji katika hali zote mbili ulikuwa mgumu ambapo usahihi ulihitajika.

Anasema kutokana na teknolojia hii, yeye pamoja na wataalam wengine waliohusika waliweza kutambua tatizo, kujua mbinu za kutumia kufanya upasuaji na hata kupanga kabla ya shughuli hiyo kuanza.

Ni suala ambalo asema linaimarisha usalama wa wagonjwa hasa ikizingatiwa kwamba kabla ya kuanza shughuli hii wana ufahamu kuhusiana na sehemu halisi zilizoathirika, kumaanisha kwamba uwezekano wa kufanya makosa ni finyu sana.

Baadhi ya sampuli za upasuaji zilizoundwa kwa kutumia teknolojia ya 3D. Picha/ Kanyiri Wahito

“Kwa mfano, upasuaji uliofanyiwa Dkt Muthoni ulikuwa wa kwanza duniani kote, na pasipo maumbo haya basi ingekuwa ngumu kujua nini hasa cha kufanya kwani hatuna mwongozo wa shughuli za upasuaji za awali afikia haya,” anaeleza.

Mbali na hayo, Prof. Guthua anasema kwamba shughuli za kuelimisha wagonjwa zimerahisishwa kwani kabla ya upasuaji kuanza wanaelezwa kuhusu utaratibu utakaohusika, huku wakiwa wameshika umbo sawa na sehemu ya mwili wao iliyoathirika, ikilinganishwa na kuwaeleza kwa kutumia picha.

“Pia hauhitaji kumsumbua mgonjwa kwa ziara za kila mara hospitalini kwani pindi baada ya kupata umbo la sehemu iliyoathirika tunaweza jiandaa kabla ya upasuaji, pasipo mgonjwa kuwepo,” anaongeza.

Kwa upande mwingine, anasema kwamba, pia wagonjwa wanaridhika kabla ya upasuaji kwani wanaweza pata picha kamili ya utaratibu huo hata kabla ya kuanza, suala linalopunguza wasiwasi.

Dkt Margaret Ndung’u-Mwasha, daktari wa meno na mtaalam wa viungo bandia vya mdomoni, na ambaye ametumia teknolojia hii mara kadha, anasema teknolojia hii inawawezesha kuunda viungo bandia vitakavyochukua nafasi ya vile halisi vilivyoathirika, hata kabla ya upasuaji.

“Hii inamaanisha kwamba shughuli yote ya upasuaji na kuweka viungo bandia inafanywa wakati mmoja katika chumba cha upasuaji. Awali, shughuli ya kuunda viungo bandia ilichukua muda kwani ilikuwa lazima tuanze kufanya mipango ya kuvisanifu baada ya upasuaji, kumaanisha kwamba mgonjwa alihitajika kukaa muda mrefu kabla ya kumaliziwa upasuaji, suala lililofanya ichukue muda mrefu kabla ya kurejelea hali yake ya kawaida,” anaeleza.

Bw Muraguri alipata msukumo wa kuvumbua teknolojia hii Novemba mwaka wa 2015, baada ya kuhusika kwenye ajali mbaya ya barabarani iliyoacha mguu wake wa kushoto na majeraha mabaya.

“Picha za skani hazikotoa maelezo kamili kuhusiana na kiwango cha majeraha niliyopata, na hivyo upasuaji ambao ungechukua masaa mawili pekee uliishia kuchukua masaa sita. Pia, nilitakikana kukaa na plasta kwa wiki sita pekee lakini nikadumu nayo kwa miezi miwili. Hii ni kando na kuwa bili ya hospitali ilikuwa imeongezeka,” anaeleza.

Swali lililomjia lilikuwa ni vipi angefanya kuimarisha usahihi na hivyo kupunguza muda wa upasuaji na gharama za matibabu? Na hivyo alianza kufanya utafiti, na majuma kadha baadaye alikuwa ashakamilisha kufinyanga muundo wa mguu wake.

“Nilipomuonyesha daktari wa upasuaji muundo wa mguu wangu alifurahi ambapo alinitambulisha kwa wenzake. Muundo huu uliwarahisishia kazi walipokuwa wakiushughulikia mguu wangu na matokoeo yalikuwa mazuri,” anasema.

Baada ya hapa alijitosa katika utafiti wa ziada uliochukua miaka miwili, mara hii akishirikiana na Prof. Guthua.

pongaji@ke.nationmedia.com

Daktari ampasua mfungwa makalio na kumtoa simu!

Na LUCY MKANYIKA

MFUNGWA mmoja wa gereza la Manyani, anauguza majeraha mwilini baada ya kufanyiwa upasuaji katika hospitali ya rufaa ya Moi, ili kutoa simu ambayo alikuwa ameificha katika sehemu ya makalio.

Mfungwa huyo anadaiwa kuwa alikuwa ameificha simu sehemu hiyo ili isionekane na maafisa wa kulinda gereza hilo.

Hata hivyo, alipoenda kuitoa, simu ilikataa kutoka na baadaye ikamfanya kuumwa na tumbo sana na kushindwa kwenda haja kubwa kwa siku tatu, mwishowe akifunguka kwa maafisa kuhusu kiini cha matatizo yake.

Maafisa hao walimkimbiza katika hospitali hiyo ambapo alipopigwa picha za X-ray, ilibainika kuwa simu ilikuwa imeingia mwilini baada ya kujisukuma ndani.

Madaktari katika kituo hicho cha afya walipendekeza kuwa mfungwa huyo afanyiwe upasuaji ili kuitoa simu yenyewe, mkuu wa hospitali Kagona Gitau akisema kuwa bado anaendelea kupata nafuu.

“Tutampa ruhusa kuondoka hivi karibuni lakini tutakua tukifuatilia hali yake katika kliniki ya wagonjwa wasio wa kulazwa,” akasema.

Mkuu wa gereza la Manyani Nicholas Maswai alisema kuwa wafungwa huwa wanaficha vitu visivyoruhusiwa kuwa gerezani namna hiyo ili visipatikane.

Daktari aliyempasua mwanamke titi akafariki sasa aililia mahakama

Na RICHARD MUNGUTI

MTAALAMU wa tiba za ngozi aliyemfanyia mwanamke upasuaji wa kufanya titi lake linenepe na hatimaye kusababisha kifo chake sasa anaiomba mahakama kuu ishurutishe Nairobi Hospital imrejeshe kazini.

Hospitali hiyo ilimwachisha kazi  Profesa Stanley Ominde Khainga baada ya kufariki kwa Bi June Mulupi mnamo Juni 5, 2018.

Prof Khainga anasema katika kesi aliyowasilisha katika mahakama ya kuamua mizozo baina ya wafanyakazi na waajiri (ELRC) haki zake zilikandamizwa na Nairobi Hospital iliyositisha huduma zake.

Prof Khainga anasema katika kesi iliyoshtakiwa na wakili Profesa Kiama Wangai kwamba uchunguzi haukufanywa kubaini kilichosababisha kifo cha mwanamke huyo.

Anasema kuwa utaratibu wa kumfanyia upasuaji  uliochukua muda wa saa nne ulifuatwa na hatimaye akaruhusiwa kuondoka hospitalini.

Mlalamishi anasema hakumfanyia upasuaji June akiwa peke yake bali alikuwa na wasaidizi wengine waliokuwa wanatoa ushauri.

Prof Khainga anasema kuwa marehemu alifanyiwa upasuaji wa kwanza mnamo Machi 24, 2018 na ukafaulu.

Alikuwa arudi tena kufanyiwa upasuaji tena ndipo titi lake la kushoto lisawazishwe na lile la kulia.

“Titi la upande wa kushoto wa mwendazake lilikuwa ndogo kuliko lile la upande wa kulia. Lilipasa lisawazishwe na la kulia ,” asema Prof Khainga katika ushahidi aliowasilisha mahakamani.

Prof Khainga anasema kuwa Bw Joseph Mulupi,  mumewe June alimtembelea hospitalini baada ya kufanyiwa upasuaji na kuzungumza naye.

Hatimaye mgonjwa huyo aliathirika na upasuaji huo na kuaga dunia. Hospitali ilimsimamisha kazi na kumzuia kuwalaza wagonjwa mle.

Anasema haki zake za kikatiba zilikandamizwa na anaomba korti iamuru akubaliwe kuendelea kuhudumu.

Kesi iliorodheshwa na Jaji Brian Oganyo kusikizwa Oktoba 31, 2018.

Mahakama ilimwamuru wakili Prof Wangai aikabidhi nakala za kesi hiyo hospitali hiyo ndipo iwasilishe majibu.

Daktari aandika wasia akitaka mwili wake utumiwe kwa utafiti akifa

Na CHRIS ADUNGO

DAKTARI mmoja kutoka Meru na mmiliki wa zahanati ameandika wasia akiomba mwili wake usizikwe wakati maisha yake yatatamatika humu duniani.

Dkt Cyprian Thiakunu alielezea kuwa familia yake tayari inafahamu matakwa yake, kuwa mwili wake atakapofariki upewe wanafunzi wanaosomea udaktari, hasa upasuaji, akisema kuwa maandalizi ya maziko ni kuharibu pesa, wasaa na rasilimali.

Dkt Thiakunu ambaye aligura kazri yake serikalini mwaka 1992 anasema uamuzi huo ulitokana na ukosefu wa miili ya kufanyia mazoezi y aupasuaji miongoni mwa wanafunzi wa upasuaji kwa kuwa Wakenya wengi huwanyima wanafunzi hao miili ya maabara wakati jamaa wao wanafariki.

Mwanamume huyo, anayemiliki zahanati ya Nyambene, Muringane, kaunti ya Meru, alikumbana na uhaba wa miili ya kufanyia mazoezi ya masomo wakati akiwa katika Chuo Kikuu cha Nairobi kwa miaka 8 hadi 1988. Katika nyakati hizo, miili ya wafu ilikuwa inaagizwa kutoka Uganda.

Wakati wote, daktari huyo amekuwa akitaka kutoa msaada wa mwili wake kwa kuujumuisha katika wasia wake, lakini katiba ya awali haingeruhusu hilo.

Lakini sasa sheria inaruhusu Mkenya yeyote kutoa mwili wake kwa idara za upasuaji vyuoni kwa kuwa kulingana naye “tatizo lililopo Kenya ni kupata miili kwa wanafunzi wa upasuaji, na kwa bahati nzuri Rais Kenyatta ametia saini sheria ya kuruhusu wananchi kupeana miili yao kwa utafiti.”

Alieleza kuwa alinufaika na mwili wa mtu wakati akiwa mwanafunzi na akawaza: “Ninafaa kutoa mwili wangu nikifa ili utumiwe na wanafunzi wengine au watafiti.”

Walioshukiwa kumuua kondakta kwa kuongeza nauli waponea

Na RICHARD MUNGUTI

MAAFISA wawili wa chama cha matatu  cha Mwiki  waliofikishwa kortini kwa mauaji ya kondakta aliyeongeza nauli kwa Sh20 tu waliachiliwa huru Alhamisi baada ya ripoti ya upasuaji kubaini alifariki kutokana na ugonjwa wa kichomi au Pneumonia.

Washukiwa hao Mabw John Kibe Nyagah na Geoffrey Ngamau Wambui walidaiwa walihusika na mauaji ya Julius Kamau Mburu.

Hakimu mkazi Bi Miriam Migure aliwaachilia huru baada ya kukabidhiwa ripoti ya afisa wa upasuaji.

“Sababu ya kufariki kwa Mburu ilikuwa ni kichomi na wala sio majeraha alyokuwa nayo,” alisema Bi Mugure akiongeza “Polisi wataendelea na uchunguzi na iwapo watapata ushahidi ambao unawaweza kuwafungulia mashtaka basi watatiwa nguvuni na kushtakiwa.”

Wawili hao walitiwa nguvuni  baada ya polisi kusema hawatekelezi kazi yao ilhali marehemu alifichua kabla ya kuaga alikuwa ameshambuliwa na wao.

Akiwasilisha ombi la kutaka wazuiliwe kuchunguzwa na kuhojiwa kiongozi wa mashtaka Bi Agatha Lango alisema utingo huyo alikumbana na mauti kwa madai ya kuwaongezea abiria nauli kwa Sh20 tu.

Magari ya matatu siku hiyo ya Aprili 23, 2018 yalikuwa yanalipisha Sh80 lakini  marehemu anadaiwa aliongeza nauli ikafika Sh100.

Bi Lango aliomba mahakama iwazuilie Mabw Nyagah na Ngamau kuwezesha polisi kukamilisha uchunguzi wa kesi hiyo.

Pia alisema cheti cha upasuaji wa maiti kubaibinisha kilichosababisha kifo cha Mburu kinahitajika kuambatanishwa katika nakala za  ushahidi.

Afisi ya mkurugenzi wa mashtaka ya umma ilisema Mburu aliuawa Aprili 23, 2018.

Upande mashtaka uliomba wawili hao wazuiliwe kwa siku saba lakini wakili Daniel Ndegwa akapinga akisema siku moja au mbili zatosha kuwezesha polisi kukamilisha shughuli za upasuaji.

“Polisi hawahitaji siku saba kufanyia maiti upasuaji,” alisema Bw Ndegwa .

Bw Ndegwa alisema katiba yakataza mmoja kuzuiliwa kwa kipindi kirefu korokoroni pasi kuelezwa mashtaka watakayofunguliwa.

Mahakama ilifahamishwa kuwa washukiwa hao wawili walijisalamisha kwa kituo cha Polisi cha Central kuhojiwa baada ya kupashwa habari kuwa walikuwa wanasakwa.

Hakimu mkazi Bi Mirriam Mugure aliamuru washukiwa hao wawili wazuiliwe katika kituo cha polisi cha Central kuwezesha polisi kukamilisha uchunguzi.

Washtakiwa watafikishwa kortini kujibu shtaka la kumuua Mburu.

Aliyefanyiwa upasuaji vibaya akijifungua Gatundu afariki

Na LAWRENCE ONGARO

MWANAMKE aliyefanyiwa upasuaji vibaya alipokuwa akijifungua katika hospitali ya Gatundu Level 4 wiki mbili zilizopita, alifariki wikendi.

Mama huyo wa miaka 30 alikuwa ameenda katika hospitali hiyo alipopatwa na uchungu wa uzazi na akazaa mtoto wa kiume kupitia upasuaji.

Kulingana na nduguye, Bw Mwangi Kanyingi, siku tatu baada ya kurejea nyumbani, alihisi maumivu makali tumboni na akarejeshwa katika hopsitali hiyo, lakini madaktari wakapendekeza apelekwe Thika Level 5 kwa matibabu zaidi.

“Sisi kama familia tulimpeleka tena hadi Thika ili afanyiwe uchunguzi zaidi. Baadaye alilazwa huko kwa mara nyingine, huku madaktari wakipendekeza afanyiwe  upasuaji mara nyingine ili kubaini tatizo. Baada ya upasuaji huo wa pili, alivuja damu nyingi na kuaga dunia,” alisema Bw Kanyingi.

Waziri wa Afya  katika Kaunti ya Kiambu, Dkt Joseph Murega alisema wanachunguza chanzo cha marehemu kuvuja damu nyingi.

“Tayari tumewasilisha chembe chembe za damu yake katika mahabara  ya serikali jijini Nairobi ili ifanyiwe uchunguzi zaidi kubainisha sukweli wa mambo,” alisema Dkt Murega.

 

Utepetevu hospitalini KNH unavyomsababishia mama uchungu

Na GEOFFREY ANENE

HOSPITALI ya Kitaifa ya Kenya (KNH) inamulikwa tena kwa madai ya kumfanyia mama mmoja upasuaji vibaya wakati wa kujifungua.

Susan Nekesa anasema alitembelea hospitali hii maarufu akihisi uchungu wa uzazi Januari 25 na kujifungua watoto wawili pacha siku iliyofuata.

Hata hivyo, saa chache baada ya upasuaji huo, tumbo lake lilivimba na akaanza kusikia maumivu makali.

Uchungu aliohisi, aliambia runinga ya Citizen, ulikuwa mbaya sana kiasi cha kumfanya asiongee.

Katika ripoti yake, Nekesa anajikokota kukaa kwenye kitanda chake, huku machozi yakimtoka.

Huku akilia, anasimulia kisa hicho akisema, “Naomba Mungu nisipoteze uwezo wangu wa kukumbuka.”

“Nilipokuja kumuona, nilipata amefura tumbo,” dadake Nekesa, Evelyn Anindo anasema.

“Tumbo lake pia lilikuwa moto sana na hakuwa anaweza kuzungumza. Tuliwasiliana kupitia ishara.”

Baada ya kulalamikia maafisa wa matibabu wa KNH, Nekesa alirudishwa katika chumba cha kufanyiwa upasuaji, na ni wakati huo madaktari walikiri walikuwa wamefanya kosa.

“Iligunduliwa kwamba upasuaji ulifanywa vibaya,” anasema Robert Sitati, bwanake Nekesa.

“Sehemu ya matumbo madogo, karibu sentimita 50, ilikuwa nje ya mahali inatakiwa kuwa,” anasema.

Kurekebisha hali hiyo, madaktari waliondoa sehemu iliyoathirika na kuacha mwanya mdogo (unaoitwa stoma) kumwezesha kupitisha uchafu kupitia mfuko maalum (colostomy).

Mgonjwa huyu pamoja na familia yake walisalia na matumaini kuwa atapata afueni na kurejea nyumbani na watoto hao pacha.

Ndani ya Hospitali Kuu ya Kenyatta. Picha/Hisani

Hata hivyo, familia ilipokea habari za kuhuzunisha Jumanne kwamba mtoto mmoja ameaga dunia.

“Walisema kwamba mtoto wangu alikuwa na shimo kwenye moyo wake,” anasema Nekesa kwa huzuni.

Hata hivyo, mumewe Nekesa anasema aliambiwa na mfanyakazi mmoja wa KNH kwamba mtoto wao alisongwa na maziwa.

“Mtu aliniambia kwamba mtu aliyekuwa akimpa mtoto wangu maziwa hakuwa na ujuzi,” Sitati anasema.

Kilichofuata masaibu ya Nekesa, ambaye anaomboleza kifo cha mtoto wake, ni kipindi cha huzuni, kutelekezwa na machungu dhidi ya madaktari wa KNH, ambao hawakufanya kazi yao vyema.

“Hakuna anayemshughulikia,” anasema Anindo.

“Mfuko huo maalum ukijaa, mzigo ni wake mwenyewe kujikokota hadi kwenye chumba cha kujisaidia kuufanya uwe tupu.”

Kwa wakati huu, familia yake imeshindwa la kufanya, huku hospitali hii ikiwaomba wawe na subira kwa sababu haina washauri wa kushughulikia Nekesa.

Mapema mwezi huu wa Machi, madaktari wanaojiongeza masomo waligoma baada ya wenzao kusimamishwa kazi kwa muda kutokana na upasuaji wa kichwa uliofanyiwa mgonjwa tofauti na yule alistahili kufanyiwa.

Sitati anasema hospitali hiyo imemuonya dhidi ya kuhamisha mke wake ikisema atalipia ada yote ya hospitali mwenyewe akiondoka KNH.

Nekesa anatumai siku moja atapata kuona watoto wake tena. “Wameniweka hapa kwa muda mrefu sana…Nimekuwa nikivumilia nikitumai kwamba siku moja nitaenda kuona watoto wangu,” anasema.

KNH mashakani tena kufuatia upasuaji ovyo wa utumbo

Eneo la matibabu ya dharura katika Hospitali Kuu ya Kenyatta jijini Nairobi. Picha/ Maktaba

Na BENSON MATHEKA

HOSPITALI Kuu ya Kenyatta imejipata mashakani tena kufuatia madai kwamba mwanamke aliyekuwa akijifungua kupitia upasuaji aliathirika baada ya kupasuliwa visivyo.

Mwanamke huyo, Susan Nekesa anasema alifika katika hospitali hiyo Januari 25 na akajifungua siku iliyofuata.

Hata hivyo saa kadhaa baada ya upasuaji, tumbo lake lilivimba na akapata maumivu makali.

Akiongea na runinga ya Citizen Jumatano, mwanamke huyo alisema maumivu yalimzidi akashindwa kuongea.

Kwenye mahojiano na runinga hiyo Nekesa alionekana akitatizika kuketi kitandani huku akitokwa machozi na kusema anachoomba ni asipoteze uwezo wa kukumbuka mambo.

“Nilipokuja kumuona, nilipata tumbo lake likiwa limevimba. Tumbo lilikuwa na joto sana na hangeweza kuongea,” dadake Evelyn Anindo, alisema.

Alipolalamikia hospitali ya KNH, Nekesa alirudishwa katika chumba cha upasuaji na madaktari wakakiri kwamba walikuwa wamefanya makosa.

“lligunduliwa kuwa upasuaji haukuwa umefanywa vyema,” alisema Robert Sitati, mume wa Nekesa.

“Sehemu ya utumbo wake, yaani sentimita 50 ilikuwa nje ya unapopaswa kuwa,” alisema.

Ili kurekebisha hali, madaktari walitoa sehemu iliyoathiriwa na kuacha shimo ndogo

( inayofahamika kama stoma) ili aweze kupitishia choo kupitia mfuko. Familia yake iliomba aweze kupona  ili aruhusiwe kwenda nyumbani na watoto wake pacha.

Hata hivyo, mnamo Jumanne familia ilifahamishwa kuwa mmoja wa watoto hao alikuwa amekufa.

 “Walisema mtoto wangu alikuwa na tundu kwenye roho,” alisema Nekesa kwa uchungu.

Hata hivyo, mumewe alisema alifahamishwa na mfanyakazi wa KNH kwamba mtoto huyo alilishwa na mtu asiyekuwa na ujuzi wa kulisha watoto akasakamwa na maziwa kooni.

Huku akiendelea kuomboleza kifo cha mtoto wake, Nekesa anakabiliwa na wakati mgumu na uchungu kwa madaktari anaodai wamempuuza hata baada ya kusababishia hali hiyo.

 “Hakuna anayemshughulikia,” alisema Evelyn.

Baada ya mfuko anaotumia kupitishia choo kujaa, ni yeye anayeng’ang’ana kwenda chooni kutupa uchafu.

Familia yake imechanganyikiwa huku hospitali ikiwafahamishwa kuwa haina wataalamu wa kumhudumia  na kuwataka wawe na subira.

Sitati anasema hospitali imemuonya dhidi ya kumhamishia mkewe hospitali nyingine .

TAHARIRI: Wizara ya Afya ichunguze tatizo la Hospitali Kuu ya Kenyatta

Waziri wa Afya Bi Sicily Kariuki alipohutubia wanahabari katika Hospitali Kuu ya Kenyatta baada ya madaktari kumpasua kichwa mgonjwa kimakosa. Picha/ Maktaba

TUKIO la hivi punde ambapo madaktari katika Hospitali Kuu ya Kenyatta walimfanyia upasuaji mgonjwa ambaye hakustahili upasuaji huo, ni jambo ambalo limewashangaza wengi na kuibua hisia mseto.

Katika siku za hivi punde matukio kadhaa yamejitokeza katika hospitali hii kuu, ambayo ni pamoja na wizi wa mtoto mchanga pamoja na madai ya wanawake wanaojifungua kubakwa.

Madai haya ni yale ambayo huenda yamefaulu kujitokeza hadharani ila pana uwezekano mkubwa kuwa hospitali hii imekuwa ikikabiliwa na changamoto nyingine tele.

Matukio haya yanahitaji uchunguzi wa kina kuhusiana na utendakazi wa kila mtu aliyeajiriwa hapo na vigezo vyake vya kuhakikisha usalama, sio tu wa wagonjwa bali hata wao wenyewe, vinadumishwa.

Hospitali hii inahudumia idadi kubwa ya wagonjwa na itakuwa vyema kwanza kubainisha ni mambo yepi ambayo huenda yakaelekeza mgonjwa kukosa kutambulishwa vilivyo na kuishia kufanyiwa upasuaji ambao hakustahili.

Hii ni kwa sababu endapo kuna tatizo lazima lichunguzwe na sio kuanzia wakuu pekee kwa sababu kila mmoja amepewa majukumu yake anayostahili kuyatekeleza vilivyo.

Madai ya ubakaji yalipoibuka, hospitali iliongeza walinzi mbali na kuahidi kutekeleza hatua nyinginezo.

Ni muhimu kwa wizara ya Afya kuangalia kwa kina jinsi hospitali hiyo inavyoendesha kazi zake, hasa kwa kuwa imekuwa ikilalamika kuhusu idadi kubwa ya wagonjwa, baadhi ambao wanaweza kutibiwa katika hospitali za kaunti na kutumwa huko tu iwapo kuna hitaji la matibabu maalum.

Hospitali ya Kenyatta inahudumia wagonjwa kutoka Afrika Mashariki na Kati na ni muhimu utendakazi wake uwe wa hali ya juu.

Lakini kwa hilo kufanyika lazima mazingira hayo ya kufanya kazi yaimarishwe pamoja na kutiliwa maanani ili kuhakikisha kuwa watu wanawajibika na kuwa na motisha ya kutoa huduma bora.

Tukio hilo la upasuaji bila shaka limeibua maswali mengi, na wizara badala ya kuwaomba radhi Wakenya inastahili kuwaeleza jinsi inavyolenga kuhakikisha kuwa baadhi ya matukio haya hayataibuka tena.

Serikali lazima iweke mikakati kabambe ya kuimarisha hospitali hii kwa kuhakikisha kuwa inajali maslahi ya wahudumu, wafanyakazi pamoja na kuajiri kulingana na ufaafu wa watu kwa nafasi hizo.

Inastahili pia kufuatilia kwa karibu shughuli zake kwa lengo la kuiboresha na kuitengea pesa za kutosha ili baadhi ya matukio yaweze kuepukwa.

WASONGA: Madaktari waliounganisha mkono wanafaa kutuzwa

Muuguzi na Afisa Mkuu wa Hospitali ya KNH jijini Nairobi wamtazama Joseph Theuri baada ya kuunganishwa mkono.
Picha/ Maktaba

Na CHARLES WASONGA

Kwa Muhtasari:

  • Joseph Theuri alikimbizwa katika hospitali hiyo baada ya kukatwa mkono na mashine ya kusaga chakula 
  • Upasuaji uliodumu kwa saa 23 uliendeshwa na kundi la wataalamu 23
  • Wataalamu hao wanafaa kujumuishwa kwenye orodha ya Wakenya ambao watapokea tuzo za kitaifa mwaka huu
  • Wamedhihirishia ulimwengu kuwa hakuna haja kwa Wakenya kusafiri nje ya nchi kusaka huduma kama hizo

KWA mara nyingine, Hospitali ya Kitaifa ya Kenyatta (KNH) iliandikisha historia kwa kufanikiwa kuunga vipande vya mkono wa mwathiriwa aliyepelekwa humo kwa matibabu maalum.

Mgonjwa huyo, Joseph Theuri, 17, kutoka Kiambu, alikimbizwa katika hospitali hiyo baada ya kukatwa mkono na mashine ya kusaga chakula cha mifugo.

Upasuaji ulifanyawa na kundi la madaktari wakiongozwa na Catherina Kahiga na Ferdinand Nakole.
Itakumbukwa kuwa miaka miwili iliyopita (2016) madaktari wa KNH walifaulu kuwatengenisha pacha wawili waliokuwa wameshikana kiunoni.

Upasuaji huo uliodumu kwa saa 23 uliendeshwa na kundi la wataalamu 23 wakiongozwa na Mkuu wa Idara ya Upasuaji katika Shule ya Mafunzo ya Matibabu katika Chuo Kikuu cha Nairobi Prof Nimrod Mwangombe.

Kwa hakika wataalamu hawa wanafaa kutuzwa kwa kazi nzuri na kudhihirishia ulimwengu kwamba Kenya ina madaktari waliobebea si haba katika upasuaji.

Wataalamu hao wanafaa kujumuishwa kwenye orodha ya Wakenya ambao watapokea tuzo za kitaifa mwaka huu, kwa machango wao katika kuboresha maisha ya wanajamii na Wakenya kwa jumla.

Ni aibu kuwa Profesa Mwangombe na wenzake, walifanikisha upasuaji uliwatenganisha watoto hao wa kike kwa majina, Blessing na Favour, hawakuwa miongoni mwa Wakenya 54 waliopokea tuzo hizo kutoka kwa Rais Uhuru Kenyatta mwaka 2017.

Badala yake orodha hiyo ilijaa watu ambao mchango wao kwa jamii ni wa kutiliwa shaka kama vile Bw Martin Kamotho, al maarufu “Githeri Man”.

Ufanisi ambao umeandikishwa na madaktari wa KNH, hasa katika nyanja ya upasuaji, unafaa kuisukuma serikali kuwekeza hela nyingi katika ununuzi wa vifaa vya kisasa katika taasisi hiyo na na hospitali zingine za ngazi ya kaunti.

Hii ni kwa sababu wataalamu hao wamedhihirishia ulimwengu kuwa hamna haja kwa Wakenya kusafiri nje ya Kenya kusaka huduma kama hizo kuwa wana uwezo na ujuzi wa kutoa huduma hizo humu nchini na kwa bei nafuu.

Lakini sharti vifaa maalum na mazingira faafu ya utendakazi, kando na motisha uwepo. Naamini kuwa Kenya ina uwezo wa kutibu magonjwa mengine sugu kama saratani, kisukari na maradhi ya moyo.

Familia yakabiliwa na mzigo wa kulipia upasuaji wa binti yao

Na PETER MBURU

Kwa Muhtasari:

  • Babake Jane Wacuka, aliamua kumgawia sehemu ya ini lake asimwone akiteseka tena
  • Familia hiyo masikini ilifanya mchango na kupata Sh3 milioni
  • Kadri anavyokua Wacuka, ini lake linazidi kuwa dogo

FAMILIA moja katika eneo la Bahati, Nakuru inatatizwa na mzigo wa kulea binti wa miaka 14, ambaye anasumbuliwa na ugonjwa wa ini.
Ingawa mzazi wa mtoto huyo, Bw Geoffrey Warui aliamua kumgawia bintiye sehemu ya ini lake, shughuli hiyo inafaa kufanywa nchini India.

“Inaniuma sana kumwona mwanangu akiteseka kila wakati, amekuwa na matatizo mengi ya afya ambayo yameishia kuathiri elimu yake. Niliamua kumgawia sehemu ya ini langu nisimwone akiteseka tena,” Bw Warui akaeleza Taifa Jumapili.

Msichana Jane Wacuka, 14, amekuwa na ugonjwa wa ini (Liver Cirrhosis) tangu akiwa na miezi sita, jambo ambalo limetatiza hali ya maisha yake na elimu.
Leo, familia hiyo itakuwa ikifanya mchango nyumbani kwao eneo la Ndundori ili kujaza pesa zilizosalia.

Matibabu hayo ambayo yatahusisha upasuaji wa baba na bintiye kwa takriban saa 15, utafanyika katika hospitali moja nchini India na yatagharimu Sh7 milioni.

Familia hiyo masikini ilifanya mchango na kupata Sh3 milioni ambapo wazazi walizuru India mnamo Januari 14 pamoja na binti yao kwa ajili ya upasuaji, wakiwaacha marafiki na familia wakichangisha pesa zilizosalia.

“Utakuwa upasuaji wa wazi baina yangu na binti yangu tukiwa katika chumba kimoja na utaendeshwa na vikosi vitatu vya madaktari watano kila kimoja, kwa saa tano,” Bw Warui akaeleza.

Serikali ya kaunti ya Nakuru imekuwa ikishirikiana na familia hiyo kutoa msaada na iliahidi kuzidi kuwashika mkono.

“Tunaamini kuwa pesa zilizosalia zitapatikana ili mtoto huyo apone na erejelee maisha ya afya bora,” Spika wa kaunti Joel Kairu akasema.

Kulingana na babake mtoto huyo, kadri anavyokua Wacuka, ini lake linakuwa dogo na hivyo inakuwa vigumu kwa mwili wake kuendesha shughuli zake kikamilifu.