MSISIMKO mkubwa ulitanda barani Afrika wakati timu tisa kati ya 10 zilitinga hatua ya maondoano ya Kombe la Dunia mwaka huu.

Tunisia ilikuwa timu pekee ambayo haikusonga mbele, ikiwa imepoteza mechi zao zote za hatua ya makundi. Walipoteza 1-5 dhidi ya Sweden, 0-4 dhidi ya Japan, na 1-3 dhidi ya Uholanzi na kutolewa nje ya mashindano.

Huku mashindano yakifikia awamu ya nane za mwisho leo, Morocco ndiyo timu pekee ya Afrika iliyosalia na itapambana na Ufaransa katika mechi ya robo-fainali leo usiku.

Kulingana na viwango vya hivi karibuni vya Fifa, Ufaransa ndiyo timu ya juu duniani. Morocco ndiyo timu iliyopewa nafasi ya juu barani Afrika, na ya sita duniani.

Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DR Congo), Senegal, Ivory Coast, Misri, Afrika Kusini, Cape Verde, Algeria na Ghana zote zilishuhudia kampeni zao zikimalizika kwa masikitiko makubwa.

Hii haikuwa kwamba timu hizo zilishindwa kucheza, bali kwa sababu zilikosa fursa muhimu wakati ilikuwa muhimu zaidi.

Ingawa kumekuwa na madai ya uchezeshaji duni wa marefa, muundo wa jinsi timu za Afrika zilivyoondolewa ulikuwa wazi kabisa: kupungukiwa kwa umakini, kupoteza uongozi, na mabao ya mwisho mwisho.

Mtaalamu wa kutathmini utendaji wa wanasoka, aliyeidhinishwa na Shirikisho la Soka Ulimwenguni (FIFA), Faisal Chibsah, anaamini timu za Afrika zimepiga hatua dhahiri.

“Timu za Afrika zimefanya maendeleo halisi katika maandalizi yao. Tunaanza michezo kwa nguvu na mpangilio zaidi kuliko hapo awali. Hatua inayofuata inapaswa kuwa ujuzi wa usimamizi wa ndani ya mchezo,” alisema.

Katika raundi ya 32, Afrika Kusini iliendana vyema na Canada kwa muda mrefu. Lakini ilikubali ushindi wa kuhuzunisha katika dakika ya 92, na kumaliza kampeni ya mabingwa hao wa Afrika wa 1996.

Senegal ilianguka vibaya zaidi. Mabao kutoka kwa Habib Diarra na Ismaila Sarr yaliwapa Simba wa Teranga uongozi mzuri wa 2-0 dhidi ya Ubelgiji.

Lakini kisha yaliwaruhusu Wabelgiji kufunga mara mbili katika dakika tano za mwisho na kulazimisha muda wa ziada.

Kisha kushindwa tena mwishoni mwa mechi kuliwagharimu, huku Senegal ikikubali penalti katika dakika ya 120 na kujiondoa kwenye mashindano.

Hata hivyo, penalti hiyo ilikuwa na utata mkubwa, huku wengi wakihisi ilitolewa visivyo.

Kama Chibsah anavyoelezea, soka la kisasa linazidi kuhitaji marekebisho ya mara kwa mara ya kimbinu.

“Soka la kisasa hubadilika kila dakika, na timu bora huzoea wakati huo,” alisema.

Ndovu wa Ivory Coast pia ililipa gharama ya udhaifu wao kuelekea mwisho wa mchezo.

Baada ya kupoteza dhidi ya Ujerumani katika hatua ya makundi kupitia bao la dakika za mwisho, waliadhibiwa tena na bao la Erling Haaland katika dakika ya 86.

Mabingwa hao wa Afrika 2023 walifunganya virago huku Norway ikisonga mbele.

DR Congo iliongoza Uingereza kwa zaidi ya saa moja kabla ya kuruhusu mabao mawili katika dakika 15 za mwisho za mchezo wao.

Wakati huo huo, Cape Verde huenda ilizidi matarajio kwa kuwalazimisha mabingwa wa dunia, Argentina, kuingia katika muda wa ziada.

Lakini utendaji wao pia ulionyesha jinsi walikuwa karibu kuandikisha moja ya matokeo ya ajabu zaidi kabla mwishowe kupoteza 3-2.

Kwa Chibsah, kushindwa huko kunaonyesha tofauti ndogo kati ya timu zenye ushindani na washindani wa kweli wa taji.

“Mabao ya mwisho na uongozi uliopotea mara nyingi hutokana na umakini, uchovu, na kina cha kikosi. Kudumisha ubora na umakini kwa dakika zaidi ya 90 ndio mtihani wa kweli. Maandalizi hukupeleka uwanjani, uzoefu hukuweka mchezoni hadi kipenga cha mwisho,” alieleza.

Changamoto inayofuata iko wazi: Timu za Afrika lazima zijifunze sio tu jinsi ya kushindana, bali pia jinsi ya kudhibiti nyakati za maamuzi, kulinda uongozi wao na kuthibiti mchezo hadi mwisho.

Kwenye Kombe la Dunia, kucheza vizuri kunaweza kukupeleka mbali lakini ni umakini, kubadilika na usimamizi wa mchezo ndio unaokuweka hapo hadi mwisho kabisa.

Jumanne, Misri walikuwa mbele kwa 2-0 zikiwa zimesalia dakika 11 za mechi yao ya raundi ya 16 dhidi ya mabingwa watetezi Argentina.

Walikuwa karibu sana na mojawapo ya matokeo makubwa zaidi ya Kombe la Dunia, lakini kisha wakaruhusu mabao matatu katika hatua za mwisho kabla ya kuondolewa.

Hata hivyo, kocha wa Misri Hossam Hassan alilaumu makosa ya waamuzi kwa kuondolewa kwa nchi yake kwenye mashindano hayo kwa kuhuzunisha.

“Ninarudi nyumbani na sitatazama michezo mingine zaidi kutoka kwenye mashindano,” aliambia mkutano na waandishi wa habari baada ya mechi.

“Kilichotupata hakikuwa sawa. Tungepaswa kupata penalti, bao lilikataliwa, na sijui ni kwa nini lilikataliwa,” aliongeza.