KENYA imezindua rasmi ujenzi wa kiwanda kikubwa cha kusafisha mafuta na bidhaa za petroli cha Dangote East Africa Petroleum Refinery and Petrochemicals SEZ katika Kaunti ya Lamu, mradi unaotarajiwa kugharimu takriban Sh2 trilioni.

Shughuli ya uwekaji jiwe la msingi iliongozwa na Rais William Ruto katika Bandari ya Lamu jana na kuhudhuriwa na Rais wa Uganda Yoweri Museveni, Waziri Mkuu wa Ethiopia Abiy Ahmed, Rais wa Benin Romuald Wadagni na Rais wa Togo Jean-Lucien Savi de Tové. Mwekezaji mkuu wa mradi huo, bilionea wa Nigeria Aliko Dangote, pia alikuwepo.

Rais Ruto alisema mradi huo ni hatua muhimu katika juhudi za Afrika za kujitegemea kiuchumi kwa kusindika rasilimali zake badala ya kuziuza kama malighafi.

“Mradi huu ni zaidi ya kiwanda cha kusafisha mafuta. Ni uwekezaji katika usalama wa kawi, ukuaji wa viwanda na ushirikiano wa kikanda. Ni thibitisho kuwa Afrika sasa inaweza kufadhili, kujenga na kuongeza thamani ya bidhaa zake hapa nyumbani,” alisema Rais Ruto.

Aliongeza kuwa kwa muda mrefu Afrika imekuwa ikitoa malighafi huku mataifa mengine yakinufaika kwa kuzisindika, kuzitengeneza na kupata ajira pamoja na mapato yanayotokana nazo.

Kwa mujibu wa Rais, Kenya ilitumia zaidi ya Sh530 bilioni mwaka uliopita kuagiza bidhaa za mafuta kutoka nje, hali inayoonyesha umuhimu wa kuwa na uwezo wa kuzalisha bidhaa hizo ndani ya eneo hili.

“Lazima tuzalishe zaidi ya tunachotumia. Lazima tuongeze thamani ya bidhaa tunazozalisha na kupunguza kutegemea bidhaa zinazoagizwa kutoka nje,” alisema.

Rais Museveni aliunga mkono maono hayo akisema viwanda vitasaidia kufungua fursa mpya za kiuchumi katika eneo la Afrika Mashariki. Alitumia mfano wa msimamo wa Uganda wa kutotuma madini ya chuma kusindikwa nje ya nchi ili kusisitiza umuhimu wa kuongeza thamani ya rasilimali ndani ya nchi husika.

Kiongozi huyo pia alitoa wito wa kuharakishwa kwa muungano wa Afrika Mashariki ili kurahisisha biashara, uwekezaji na uhamaji wa wafanyakazi katika ukanda huu.

“Tunapaswa kuwa na Shirikisho la Afrika Mashariki ambapo wananchi wanaweza kuvuka mipaka kwa urahisi na kufanya kazi popote katika eneo hili,” alisema.

Kwa upande wake, Waziri Mkuu wa Ethiopia Abiy Ahmed alisema  hatua ya Afrika kutegema pakubwa masoko ya nje umefanya bara hili kukumbwa na misukosuko ya bei na changamoto za ugavi wa bidhaa muhimu.

Alisema kiwanda cha Lamu kitasaidia kuleta huduma za usindikaji wa mafuta karibu na soko la Afrika Mashariki na kupunguza gharama ya kupata bidhaa za petroli.

“Kadri viwanda na idadi ya watu vinavyoongezeka, mahitaji ya mafuta nayo yanaongezeka. Mradi huu utakuwa na mchango mkubwa katika sehemu hii ya bara,” alisema.

Bilionea Aliko Dangote alisema mradi huo unatarajiwa kukamilika ndani ya miezi 40 ijayo na utakuwa mfano wa kile ambacho Waafrika wanaweza kufanikisha wanaposhirikiana.

Alisema Afrika imebarikiwa kwa rasilimali nyingi lakini inaendelea kupoteza mapato kwa kuuza malighafi na kuagiza bidhaa zilizotengenezwa.

“Lazima Afrika ijitosheleze. Hatupaswi kutegemea nchi nyingine kwa bidhaa muhimu. Asilimia 94 ya dawa tunazotumia zinaagizwa kutoka nje. Tunahitaji kujenga viwanda vyetu na kuimarisha uzalishaji wa ndani,” alisema.

Dangote aliongeza kuwa kundi lake linapanga kuwekeza zaidi  katika sekta mbalimbali za Afrika ifikapo mwaka 2030, zikiwemo madini, viwanda, bandari na kawi.

Mradi wa Lamu unatarajiwa kuwa msingi wa maendeleo ya mji mkubwa wa viwanda unaozunguka bandari hiyo. Pia utaongeza mahitaji ya huduma za usafirishaji, uhandisi, ujenzi, makazi na kawi huku ukifungua maelfu ya nafasi za kazi.

Viongozi waliohudhuria hafla hiyo walisisitiza kuwa maendeleo ya Afrika yatapatikana kupitia ongezeko la viwanda, usindikaji wa rasilimali ndani ya bara na ushirikiano wa kikanda unaolenga kuboresha maisha ya wananchi na kukuza uchumi wa mataifa ya Afrika.