Onkar Rai aibuka mwanamichezo bora Kenya mwezi Juni

Na AGNES MAKHANDIA

DEREVA mkazi wa Kaunti ya Nakuru, Onkar Rai ndiye mshindi wa mwezi Juni wa tuzo ya mwanamichezo bora wa Chama cha Waandishi wa Michezo (SJAK) inayodhaminiwa na kampuni ya vifaa vya kielektroniki ya LG.

Onkar, ambaye alifichua jana kuwa hatashiriki duru ijayo ya Mbio za Magari za Kitaifa za Kenya (KNRC) mnamo Agosti 7-8, alituzwa baada ya kung’ara katika duru ya sita ya Mbio za Magari Duniani (WRC) Safari Rally mnamo Juni 24-27.

Dereva huyo mwenye umri wa miaka 33, alimaliza Safari Rally nyuma ya bingwa wa dunia Sebastien Ogier (Ufaransa), Takamoto Katsuta (Japan), Ott Tanak (Estonia), Gus Greensmith (Uingereza), Adrien Fourmaux (Ufaransa) na Kalle Rovanpera (Finland).

Hapo Julai 26, Onkar, ambaye alielekezwa na Muingereza Drew Sturrock wakiendesha gari la Volkswagen Polo R5, alizawadiwa runinga ya inchi 55 ya LG Nanocell ambayo bei yake sokoni ni Sh120,000.

Onkar aliamua kupeana runinga hiyo kwa hospitali ya Nakuru ili kusaidia katika kuhamasisha watu kuhusu jeraha la uti wa mgongo.

Alibwaga mwanaolimpiki Brackcides Agala (voliboli ya ufukweni) na watimkaji Ferdinand Omanyala (mita 100), Faith Kipyegon (mita 1,500), Geoffrey Kamworor (mita 10,000) na chipukizi wa mpira wa vikapu Medina Okot.

“Ni heshima kubwa kutunukiwa zawadi na inathibitisha kuwa nimekuwa nikifanya nzuri na pia kujitolea kwa miaka miwili iliyopita. Singepata matokeo hayo mazuri bila ya kuwa na watu wanaonisaidia karibu name akiwemo ndugu yangu Tejveer (Rai) na babangu Jaswant,” alisema Onkar.

TAFSIRI: GEOFFREY ANENE

Wanasoka 10 wa Pwani kupigania nafasi Starlets U-20

Na ABDULRAHMAN SHERIFF

WANASOKA 10 wa eneo la Pwani wamefuzu kuchaguliwa kwenda kwa majaribio ya timu ya kitaifa ya soka ya wasichana ya Harambee Starlets itakayoshiriki mashindano ya Cecafa U-20 Championship yatakayofanyika nchini Uganda.

Wanasoka hao walifaulu kuchaguliwa kutokana na majaribio yaliyofanyika jana katika uwanja wa Mbaraki Sports Club yaliyoongozwa na kocha wa timu ya taifa ya Harambee Starlets, Charles Okere Okoth.

Okoth alisema zaidi ya wasichana 60 walishiriki kwenye zoezi la majaribio ya jana ambapo 10 watapigania nafasi wakati wa majaribio ya kitaifa hali wengine wawili walichaguliwa kupigania nafasi ya timu kubwa ya Starlets.

Wasichana 10 hao waliochaguliwa kupigania nafasi ya kuwa kikosi cha timu hiyo ya U-20 kutoka Pwani ni Njoki Kamau (Mombasa Olympic), Rael Atieno na Invoilata Mukosh (St John’s Girls).

Wengine ni Mahenzo Katori, Salama Masika, Halima Omar, Mercy Mwalimu, Nelly Kache (wote wa MTG Kilifi), Joy Tsaka (Ocean D) na Catherine Aringo (Fortune Ladies). Wanasoka wawili watakaofanyiwa majaribio na timu kubwa ya Starlets ni Happy Muta (Rabai) na Grace Willy (Ocean D).

Kocha Okoth alisema amefurahikiwa na jinsi wasichana wa Pwani wanavyosakata soka la hali ya juu na wameonelea wafike mashinani kuchaguwa wachezaji ambao wana talanta na wanaoweza kuwakilisha taifa lao kwenye mashindano ya kimataifa.

“Nina imani kubwa tukichagua wanasoka kutoka kila sehemu ya nchi, tutakuwa na kikosi chenye sura ya uzalendo na nashukuru kuwa Nick Mwendwa ana nia kubwa ya kuinua soka ya wanawake kuanzia mashinani,” akasema mkufunzi huyo.

Alisema baada ya kuzunguka sehemu kadhaa za nchi, atachagua kikosi cha wanasoka 30 wanaotarajiwa kupiga kambi kuanzia Agosti 1 kujiandaa kwa mashindano ya Cecafa Challenge Cup U-20 Championship yatakayofanyika kuanzia Agosti 14.

Red Carpet na South C United zakabana koo, Young City ikitoshana nguvu na Kipande FC

Na PATRICK KILAVUKA

KOCHA wa Red Carpet Meshack Onchonga Osore amesema timu ya South C United ilikuwa mwiba kwa timu yake lakini badiliko alilofanya kumuiNgiza mshambuliaji Antony Ochieng lilitengeneza mambo.

Timu hizi ziliambulia sare ya 3-3 baada ya timu yake kutoka nyuma 3-1 katika mechi ya Ligi ya Kanda ya FKF, Nairobi West uwanjani Kihumbuini (Jumapili). Magoli ya Carpet yalifungwa na Geofrey Alma (mawili) dakika ya 16 na 80 na mfumaji Antony Ochieng dakika ya 78 ilhali United walipachika kupitia Marach Kenyang dakika 14, Mark Mwangi dakika ya 43 na Patrick Keya dakika ya 75.

Naye kocha wa South C United Evans Ayeko alikiri kwamba, wapinzani walitumia dakika za mwisho za kipindi cha pili kudhoofisha safu ya ulinzi kwa kufanya mashambulizi na uvamizi uliowatatiza wanangome na kuachilia magoli mawili chini ya dakika mbili.

Benchi ya South C United ikiongozwa kocha Evans Ayeko wa kwanza kulia. Picha/ Patrick Kilavuka

Timu meneja wa South C United Steve Githinji aliongezea kwamba, mchezo ulikuwa mzuri japo wapinzani walimakinika na kuwa wabunifu kipindi cha pili na penaliti ambayo timu yao ilipoteza, iliwashusha moyo wachezaji wao.

Young City na Kipande FC zilicheza soka tamanifu na mechi ikatamatika kwa sare ya 2-2. Hii ilikuwa mechi ya Ligi ya Kaunti ya Shirikisho la Soka Kenya (FKF), Nairobi East uwanjani Kihumbuini. City ndiyo ilikuwa ya kwanza kutia kimiani dakika ya nne kupitia Priston Adeya kabla kufutwa dakika ya saba na mchezaji wa Kipande Kevin Manyengo na kufanya mambo kuwa 1-1 kipindi hicho.

Katika kipindi cha pili, Kipande FC ilijituma zaidi na kunako dakika ya 54 Brian Nyandieka alikuwa amecheka na wavu. Hata hivyo, City ilijizatiti kuwadhibiti wapinzani na dakika ya 77 ilikuwa imesawazisha kupitia Collins Nyambicha.

Katika mchuano wa kirafiki ambao uliandaliwa uga huo kabla mechi hiyo, timu ya Kangemi Veterans iliambilia sare ya 1-1 mbele ya Uthiru Veterans.

Kangemi ilifunga kupitia Cosmas Wanjiru na Uthiru ilifuta bao kupitia Eric Onchonga.

Vipusa wa Amerika watinga robo-fainali za soka ya Olimpiki licha ya kukabwa koo na Australia

Na MASHIRIKA

MABINGWA wa dunia Amerika walifuzu kwa robo-fainali za Olimpiki licha ya kulazimishiwa sare tasa na Australia kwenye mchuano wa mwisho wa Kundi G mnamo Julai 27, 2021.

Vipusa wa Amerika walikamilisha kampeni za kundi lao katika nafasi ya pili baada ya Uswidi kuwapokeza New Zealand kichapo cha 2-0 na kumaliza kileleni kutokana na ushindi katika mechi zote tatu.

Huku Amerika na Uswidi wakifuzu kwa robo-fainali, Australia watalazimika sasa kusubiri kuona iwapo watabahatika kuwa miongoni mwa timu mbili zitakazosajili matokeo ya kuridhisha ila zikaambulia nafasi za tatu makundini.

Timu mbili za kwanza kutoka makundi matatu (E,F,G) zitafuzu kwa hatua ya nane-bora moja kwa moja.

Amerika walianza kampeni za Olimpiki wakijivunia rekodi ya kutoshindwa katika jumla ya mechi 44. Walijibwaga ugani kumenyana na Australia wakipania kuendeleza ubabe uliowavunia ushindi wa 6-1 dhidi ya New Zealand mnamo Julai 24 baada ya kulazwa 3-0 na Uswidi kwenye mchuano wa ufunguzi.

Australia walianza kwa kunyuka New Zealand 2-1 kabla ya kupigwa 4-2 na Uswidi.

TAFSIRI NA: CHRIS ADUNGO

Tufundishwe jinsi ya kuvua samaki na si kuletewa samaki, asema Peter Kenneth

Na SAMMY WAWERU

ALIYEKUWA mbunge wa Gatanga Peter Kenneth amesuta wanasiasa aliodai wanatoa ahadi zisizoweza kutekelezwa kwa wananchi kwamba pesa ziko za wao kuletewa.

Kenneth kwa upande wake amesema ahadi kama hizo ni hadaa tupu kwa sababu “sisi tuna bidii na tunataka kufundishwa jinsi ya kuvua samaki na wala sio kuletewa samaki.”

“Pesa za serikali huwa hazisambazwi jinsi ambavyo ninaskia wengine wakisema, ati watakuwa wakiwapa wafanyabiashara ili wajiimarishe,” akasema.

Ameonekana kumshambulia Naibu Rais William Ruto.

Mnamo Jumapili, akizungumza eneo la Nyandarua, Ruto alisema endapo atamrithi Rais Uhuru Kenyatta 2022, serikali yake itakuwa ikitengea wafanyabiashara mgao wa fedha sawa na Hazina ya Kitaifa ya Ustawishaji Maeneobunge (NG-CDF).

“Ninapowaeleza ninataka kila mwananchi awe na pesa mfukoni, ninajua ninachosema,” Dkt Ruto akasema.

Kulingana na Bw Kenneth, mgao wa fedha kwa wafanyabaishara unaweza kutekelezwa kupitia serikali za kaunti, kupata nyongeza.

“Nimekuwa katika hazina ya kitaifa, ninaelewa ugavi wa pesa unavyotekelezwa. Fedha za serikali haziwekwi kwenye ghala unaloenda kuzitoa na kuzisambaza unavyotaka,” akasema mwanasiasa huyo ambaye 2017 aliwania ugavana Nairobi, akionekana kuelekeza matamshi yake kwa Naibu Rais.

Bw Kenneth alisema hayo Jumanne kwenye hafla ya wanamuziki iliyoandaliwa eneo la Ndakaini, Kaunti ya Murang’a lakini ambayo kwa asilimia kubwa imesheheni mbwembwe za wanasiasa.

Katika hafla hiyo iliyowaleta pamoja waimbaji kutoka sehemu mbalimbali za nchi na ambapo walitumia jukwaa hilo kuelezea matatizo yao katika ulingo wa muziki, mbunge wa Igembe Kaskazini, Maoka Maore pia alitilia mkazo kauli ya Bw Kenneth.

“Watu milioni 22, itawezekanaje kuwapa Sh100,000 kila mmoja?” Bw Maore akataka kujua.

Helena Alcinda Panguana ampangua Mkenya Elizabeth Akinyi kwa njia ya TKO

Na GEOFFREY ANENE

MABONDIA wote waliofuzu kuwakilisha Kenya kwenye Olimpiki 2020 wamebanduliwa baada ya Elizabeth Akinyi kuwa wa mwisho kupigwa jijini Tokyo, Japan mnamo Julai 27.

Akinyi amepanguliwa na Alcinda Helena Panguana kutoka Msumbiji katika raundi ya kwanza kwa njia ya TKO katika pigano la lake la kwanza la raundi ya 16-bora la uzani wa kilo 64-69 (welter) katika ukumbi wa Kokugikan.

Mwanamasumbwi huyo mwenye umri wa miaka 27 alikutana na Panguana katika mashindano ya Afrika ya ukanda wa tatu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo mwezi Machi na kulimwa.

Akinyi alishuka jukwaani saa chache baada ya Elly Ajowi Ochola kutandiwa makonde mazito na Julio la Cruz kutoka Cuba akipoteza kwa alama 5-0 katika pambano la uzani wa kilo 81 hadi kilo 91 (Heavy) katika raundi ya 16-bora.

Mkenya wa kwanza kuaga mashindano alikuwa Nick “Commander” Okoth aliyelemewa na Tsendbaatar kutoka Mongolia 3-2 katika mchuano wa raundi ya 32-bora wa uzani wa unyoya (kilo 52-57) mnamo Julai 24.

Christine Ongare alifuata mkondo huo aliponyukwa 5-0 na Irish Magno kutoka Ufilipino katika mechi ya raundi ya 32-bora ya uzani wa kilo 48-51 (Fly).

Mara ya mwisho Kenya ilishinda medali ya ndondi kwenye Olimpiki ilikuwa mwaka 1988 jijini Seoul nchini Korea Kusini kupitia kwa Robert Wangila (dhahabu ya uzani wa welter) na Chris Sande (fedha ya uzani wa kati).

Bermuda yawa nchi ya kwanza ndogo zaidi kuwahi kuzoa medali ya dhahabu kwenye Olimpiki

Na MASHIRIKA

IKIWA na idadi ya watu 63,000 pekee, Bermuda iliweka historia kwa kuwa taifa la kwanza ambalo ni dogo zaidi kuwahi kuzoa dhahabu ya Olimpiki baada ya Flora Duffy kutawala mashindano ya triathlon jijini Tokyo, Japan.

Duffy, 33, alikuwa akinogesha mashindano ya Olimpiki kwa mara ya nne. Aliwapiku wapinzani wengine 55 baada ya kusajili muda wa saa 1:55.36 na kuacha Georgia Taylor-Brown wa Uingereza na Katie Zaferes wa Amerika kwa zaidi ya dakika moja.

Hadi kufikia Julai 27, 2021, Bermuda ilikuwa ikishikilia rekodi ya kuwa taifa lenye idadi ndogo zaidi ya watu kuwahi kushinda medali ya Olimpiki baada ya bondia Clarence Hill kujizolea nishani ya shaba mnamo 1976.

Taifa hilo kwa sasa lina medali ya kwanza ya dhahabu.

Duffy aliyekataa fursa ya kuwakilisha Uingereza katika mashindano mbalimbali akiwa tineja, aliweka historia ya kuwa mwanamke wa kwanza kuwahi kushindia Bermuda medali ya riadha alipotawala mashindano ya Jumuiya ya Madola mnamo 2018.

TAFSIRI NA: CHRIS ADUNGO

Wito wagonjwa wa kawaida wazuru hospitali nyinginezo idadi ya wagonjwa wa Covid-19 ikiongezeka katika hospitali ya Tigoni

Na LAWRENCE ONGARO

IDADI ya wagonjwa wa Covid-19 inazidi kuongezeka katika hospitali ya Tigoni, Kaunti ya Kiambu.

Kwa wiki mbili zilizopita, wagonjwa wapatao 19 wamelazwa katika hospitali hiyo kutokana na Covid-19.

Gavana wa Kiambu Dkt James Nyoro amesema tayari wametoa amri wagonjwa wa kawaida wazuru hospitali nyinginezo ili wasijumuike na walioambukizwa Covid-19.

“Kwa hivyo, hospitali hiyo itawahudumia wagonjwa wa Covid-19 pekee kwa wakati huu. Tunataka wagonjwa wa kawaida wasikaribiane na wale wa corona,” alisema Dkt Nyoro.

Kulingana na madaktari katika hospitali hiyo, wagonjwa wengi ni wale walio na umri wa juu, hali inayostahili kudhibitiwa haraka.

Alisema hadi wakati huu, wagonjwa wapatao 150 wamelazwa katika hospitali ya Tigoni wakiugua Covid-19.

Dkt Nyoro alisema mwezi mmoja uliopita, kulikuwa na wagonjwa tisa pekee walioambukizwa Covid-19, lakini wiki chache zilizopita, mambo yamebadilika kabisa.

“Kulingana na hali ilivyo, afisi ya kaunti itafanya mkutano wa dharura na maafisa wa afya ili kujadiliana kuhusu hali ya Covid-19 na jinsi ya kuitatua,” alisema Dkt Nyoro.

Alitoa wito kwa wananchi popote pale walipo wafuate maagizo yote yaliyowekwa na Wizara ya Afya.

Alitahadharisha wananchi wasichukulie jambo hilo kwa mzaha kwa sababu Covid-19 inasambaa kwa kasi.

Alithibitisha kuwa hospitali ya Tigoni ina vitanda 330 vya wagonjwa wanaougua homa ya Covid-19.

Waziri wa afya wa kaunti hiyo Dkt Joseph Murega alisema kaunti hiyo iko imara kuona ya kwamba inatibu wagonjwa wote wanaougua Covid-19.

“Madaktari watafanya juhudi kuona ya kwamba wanawatibu wagonjwa hao hadi wapate nafuu. Wauguzi pia wako mstari wa mbele kuona shughuli hiyo inafanikiwa jinsi ipasavyo,” alisema Dkt Murega.

Wafugaji na wafanyabiashara wahimizwa kutathmini namna ya kusafirisha mifugo

Na SAMMY WAWERU

WAFUGAJI na wafanyabiashara wametakiwa kutathmini mbinu wanazotumia kusafirisha mifugo yao.

Dkt Victor Yamo kutoka shirika la kimataifa linaloangazia masuala ya mifugo na wanyamapori – World Animal Protection – amesema mbinu nyingi zinazotumika nchini kusafirisha mifugo zinakiuka haki za wanyama.

Vilevile, mdau huyu amesema zinachangia kudhoofika na kudorora kwa ubora wa mazao ya mifugo.

“Kwa hakika, unapotazama wanavyosafirishwa mifugo wakipelekwa vichinjioni, haki zao zinakiukwa,” Dkt Yamo akasema akielezea hofu kuhusu mbinu zinazotumika.

Licha ya mifugo kupelekwa kwenye buchari kwa minajili ya kuchinjwa, alisema wana haki kisheria kusafirishwa kwa njia ya heshima.

“Maslahi ya mifugo ni muhimu na yanapaswa kuheshimiwa. Nyakati zingine utaona mfugo amefungwa kikatili, akipelekwa kichinjioni.

Ni muhimu tufahamu kuwa ubora wa mazao yake pia unategemea anavyosafirishwa. Nyama za hadhi ya chini zinatokana na jinsi anabebwa,” akasema.

Dkt Yamo alisema hayo Jumanne, kwenye mafunzo ya wanahabari kwa njia ya mtandao wa Zoom yaliyoandaliwa na World Animal Protection kwa ushirikiano na Baraza la Vyombo vya Habari Nchini Kenya (MCK).

Amehimiza wanahabari kujituma na kuangazia jinsi mifugo husafirishwa, Dkt Yamo pia alieleza haja ya wahudumu wa buchari kujiri na mikakati bora ya uchinjaji.

“Kuna vigezo vya kimataifa vilivyowekwa kuhusu maslahi ya mifugo. Tuvitambue na kuviheshimu,” akasisitiza.

Rashford ataka fedha zilizochangishwa na mashabiki kukarabati mnara wake zitumiwe kununulia wanafunzi chakula nchini Uingereza

Na MASHIRIKA

MAMILIONI ya pesa zilizochangishwa na mashabiki mtandaoni baada ya mnara wa fowadi Marcus Rashford wa Manchester United kuvunjwa sasa zitatolewa kama msaada kwa ajili ya chakula cha wanafunzi kutoka familia zisizojiweza nchini Uingereza.

Mnara huo wa Rashford uliharibiwa na mashabiki wenye hasira baada ya Uingereza kupigwa na Italia kwenye fainali ya Euro 2020.

Rashford, Bukayo Saka wa Arsenal na Jadon Sancho ambaye sasa amesajiliwa na Man-United kutoka Borussia Dortmund walipoteza penalti zao na kuwapa Italia ushindi wa 3-2 kwenye fainali hiyo iliyochezewa ugani Wembley, London.

Ingawa hivyo, mashabiki sugu wa Rashford walichangisha kima cha Sh6.2 milioni mtandaoni huku wakiandika jumbe za kutia moyo kwenye mnara wake katika eneo la Withington na kukashifu ubaguzi wa rangi miongoni mwa wanasoka.

Rashford sasa ametaka fedha hizo kutolewa kama msaada kwa kituo cha watoto cha Fare Share Greater Manchester.

Fedha nyinginezo zitakazochangishwa na mashabiki kuanzia sasa zitaelekezwa katika shughuli za kuukarabati mnamo wa Rashford ambaye amekuwa mstari wa mbele kuwapa wanafunzi chakula tangu janga la corona litue nchini Uingereza.

Mnara wa Rashford umejengwa katika Barabara Kuu ya Copson ambapo Rashford alilelewa na kuanzia masomo.

TAFSIRI NA: CHRIS ADUNGO

Jinsi ya kuandaa katlesi za kuku

Na MARGARET MAINA

mwmaina@ke.nationmedia.com

Muda wa kuandaa: Dakika 20

Muda wa Mapishi: Dakika 20

Walaji: 4

Vinavyohitajika

  • nyama ya kuku nusu kilo; iwe bila ngozi na mifupa
  • juisi ya ndimu 1
  • chumvi
  • pilipili manga kiasi
  • mafuta ya kupikia vijiko 3
  • viazi 5
  • kitunguu maji kilichokatwakatwa
  • kitunguu saumu kilichotwangwa kijiko 1
  • tangawizi iliyotwangwa kijiko ½ cha chai
  • binzari ya unga kijiko 1
  • Garam masala kijiko ½ cha chai
  • pilipili mbichi iliyokatwa vipande vidogovidogo
  • manjano kijiko ½ cha chai
  • giligilani ya unga kijiko ½
  • majani ya kotmiri yaliyokatwakatwa vijiko 2
  • mayai 2, piga tia katika bakuli
  • chenga za mkate kiasi; ziwe kwenye sahani

Maelekezo

Tia kuku pamoja na mahitaji yake yote katika sufuria iliyoinjikwa mekoni na uchemshe kama kawaida hadi nyama hiyo iive vizuri.

Chemsha viazi ukiwa umeweka chumvi kiasi kwenye maji utakayotumia kisha chuja maji yote na uviponde viazi hivyo.

Mnyambue kuku kupata vipande vidogovidogo. Unaweza pia kuisaga minofu kwenye blenda ya vitu vikavu.

Tia mafuta kwenye sufuria juu ya meko yenye moto wa kiasi. Yakipata moto weka vitunguu na kaanga hadi vianze kupata rangi.

Tia tangawizi na kitunguu saumu pamoja na maji kidogo kisha kaanga hadi vitoe harufu.

Tia manjano na chumvi kiasi halafu koroga vizuri kisha tia kuku na kaanga tena kwa dakika mbili. Sasa tia viazi vyako ulivyoponda na uchanganye vizuri.

Tia viungo vilivyobaki kisha koroga vizuri. Onja chumvi ujue kama ipo sawa au uongeze kama itahitajika.

Weka majani ya kotmiri. Funika kisha pika kwa dakika moja. Epua na acha mchanganyiko upoe.

Chota mchanganyiko wako ufanye madonge kisha taratibu finya kwa kiganja chako kufanya umbo. Panga katika sahani.(Unaweza fanya shepu yoyote).

Mimina mafuta katika sufuria iliyo mekoni. Hakikisha moto ni wa kiasi. Mafuta yakipata moto, chovya katlesi katika mayai kisha zungusha katika chenga za mkate na tia katika mafuta moto.

Kaanga hadi zipate rangi nzuri ya hudhurungi pande zote mbili. Epua katika chujio zichuje mafuta.

Pakua na ufurahie.

Barcelona na Neymar waafikiana kusuluhisha mzozo wa kifedha nje ya korti

Na MASHIRIKA

BARCELONA wameafikiana na mshambuliaji Neymar Jr kusuluhisha mzozo wa kifedha kati yao nje ya mahakama.

Neymar ambaye ni fowadi raia wa Brazil mwenye umri wa miaka 29 aliwahi kudai kwamba Barcelona walikataa kumlipa bonasi za Sh5.8 bilioni alipokamilisha uhamisho wake wa Sh26 bilioni hadi Paris Saint-Germain (PSG) ya Ufaransa mnamo 2017.

Badala yake, Barcelona walifika mahakamani kumshtaki Neymar huku wakidai Sh1.2 bilioni ambazo sogora huyo alipokezwa baada ya kutia saini mkataba mpya nao mnamo 2016.

Mbali na fedha hizo, Neymar pia alitakiwa kulipia gharama zote nyinginezo ambazo zilitolewa na Barcelona wakati wa mchakato huo wa kisheria.

Mnamo Juni 2020, mahakama kuu ya Uhispania iliamuru Neymar kufidia Barcelona kima cha Sh951 milioni.

Hata hivyo, fowadi huyo alikata rufaa dhidi ya maamuzi hayo ya korti na kuishtaki upya Barcelona ambayo kwa sasa imethibitisha kwamba wamekutana na Neymar na kupata suluhu ya kudumu nje ya mahakama.

TAFSIRI NA: CHRIS ADUNGO

SHINA LA UHAI: Huduma mbovu katika hospitali za Kaunti zinavyoua wajawazito

Na LEONARD ONYANGO

IDADI ya wanawake wanaojifungulia hospitalini imeongezeka kutoka asilimia 44 hadi 72 tangu kuanzishwa kwa huduma za kujifungua bila malipo nchini mnamo 2013.

Lakini huduma duni katika hospitali za umma katika kaunti mbalimbali zinasababisha mamia ya wanawake kurejeshwa nyumbani wakiwa ndani ya majeneza.

Hamido Dakane, 30, ni miongoni mwa waathiriwa wa hivi karibuni waliopoteza maisha wakijifungua hospitalini kutokana na huduma duni.

Mumewe, Abdirahman Abdi, angali amegubikwa na majonzi tangu kumzika Hamido nyumbani katika kijiji cha Umoja, Kaunti ya Tana River, mapema mwezi huu.

Bw Abdi anasema kuwa hajakuwa akipata usingizi tangu alipompoteza mkewe aliyefariki alipoenda kujifungua katika Hospitali ya Rufaa ya Hola.

Kulingana na Roble Gamano, mamake Hamido, mwendazake alikimbizwa hospitalini alipokumbwa na utungu saa tatu usiku.

Roble Gamano, mamake mwendazake Hamido Dakane akiwa na wajukuu wake wakati wa mahojiano katika kijiji cha Umoja, Kaunti ya Tana River. Picha/ Stephen Oduor

Walipo wasili, Hamido alilazwa katika chumba cha kujifungua ambapo waliombwa kusubiri ahudumiwe.

“Baadaye muuguzi alitwambia kuwa Hamido alifaa kujifungua kwa njia ya upasuaji na daktari hakuwa karibu.

“Tulingojea kwa zaidi ya saa tatu na hakukuwa na huduma zozote huku Hamido akihangaishwa na maumivu,” anasema.

Muuguzi alifanikiwa kumpata daktari usiku wa manane kwa njia ya simu. Daktari, hata hivyo, alisema kuwa chumba cha kufanyia upasuaji kilikuwa katika hali mbovu na akataka Hamido ahamishiwe katika hospitali nyingine.

“Daktari alisema kuwa hospitali haikuwa na vifaa vya kufanyia upasuaji akatutaka tupeleke binti yangu katika hospitali ya Garissa,” anaeleza.

Familia, hata hivyo, ilishauriwa kutoa taarifa za uongo kuhusu walipotoka ili kupata huduma za haraka katika Kaunti ya Garissa.

“Wahudumu wa afya katika hospitali ya Hola walitwambia tuseme kuwa tumetoka eneo la Charidende lililoko umbali wa kilomita 70 kutoka mjini Hola ilhali tulikuwa katika hospitali ya Hola iliyo umbali wa kilomita 14,” anasema.

Walipokuwa wakijiandaa kuondoka, wahudumu hao waliwambia kwamba madereva wa ambulansi wamezima simu hivyo ilikuwa vigumu kuwafikia.

Ilipofika alfajiri, dereva alipatikana lakini ambulansi haikuwa na mafuta.

“Tuliambiwa tununue lita 70 za mafuta ya gari la ambulansi,” anaelezea.

Huku wakiwa katika harakati za kuchangisha fedha za mafuta kutoka kwa jamaa na marafiki, Hamido, alipumua kwa nguvu na kukata roho.

Walitafuta gari aina ya ‘Probox’ wakasafirisha mwili nyumbani kwa ajili ya mazishi.

Bakari Buya angali analaumu serikali ya Kaunti ya Tana River kwa uzembe tangu alipopoteza mkewe, Sikukuu Guyato, aliyefariki akijifungua mtoto wao wa tatu katika Zahanati ya Pumwani, Kaunti Ndogo ya Galole.

Bakari Buya akiwa na mwanawe aliyeachwa baada ya mkewe kufariki alipokuwa akijifungua katika zahanati ya Pumwani, Kaunti Ndogo ya Galole, Tana River. Picha/ Stephen Oduor

Madaktari wa zahanati hiyo walimhakikishia kuwa wangefaulu kumsaidia mkewe kujifungua na hakukuwa na haja ya kumhamisha hadi hospitali nyingine.

“Wahudumu hao walifanikiwa kumtoa mtoto tumboni kwa njia ya upasuaji na kumuosha. Ghafla mke wangu akaanza kuvuja damu.

“Nilikimbia kuwaita wahudumu ambao baadaye walitafuta gari la ambulansi ili wamhamishe katika hospitali nyingine. Walipiga simu katika hospitali ya Hola iliyoko umbali wa kilomita 30 kuomba gari la ambulansi lakini hakukuwa na madereva,” anasimulia.

Hatimaye, ambulansi ilipatikana saa tano baadaye lakini Sikukuu aliaga dunia akiwa njiani akikimbizwa hospitali ya Hola.

Wanawake wasiopungua 10 wamefariki katika Hospitali ya Hola pekee ndani ya miezi sita iliyopita.

Wanaharakati wa mashirika ya kijamii kama vile Muhuri na Haki Africa sasa wanaitaka serikali ya Kaunti ya Tana River kushtakiwa na familia ambazo zimepoteza wapendwa wao wakati wa kujifungua.

Na katika Kaunti ya Homabay, Maxwel Ochoo kutoka eneo la Ogongo anaishi kwa machungu baada ya kupoteza mtoto wake katika Hospitali ya Rufaa ya Homa Bay Aprili, mwaka huu.

Bw Ochoo anasema kwamba nusura apoteze mkewe katika hospitali hiyo baada ya wahudumu wa afya kumtaka kwenda kununua vifaa vya kufanyia upasuaji ili wamsaidie mkewe kujifungua.

“Tulianzia katika hospitali ya Ogongo lakini tukaambiwa kitovu kilikuwa na tatizo hivyo tukatumwa katika Hospitali ya Rufaa ya Kaunti ya Homa Bay,” anasema.

Walichukua muda wa dakika 10 kutoka Ogongo kufika Hospitali hiyo.

“Tulipofika, tulipokelewa na wahudumu wa afya ambao ninashuku kwamba walikuwa wanafunzi. Mke wangu alipelekwa katika chumba cha kujifungulia.

“Lakini baada ya dakika 20, niliambia kuwa hospitali hiyo haikuwa na maji hivyo nilifaa kutafuta,” anaelezea.

Bw Ochoo anasema kuwa baada ya maji kuletwa kwa kibuyu, aliletewa orodha ya vifaa vya upasuaji alivyofaa kwenda kununua nje.

“Niliabiri pikipiki nikaenda kununua vifaa nilivyoandikiwa. Nilitumia Sh3, 850 kununua vifaa hivyo,” anasema.

Anasema aliketi nje ya chumba cha upasuaji akiomba Mungu mtoto na mkewe wawe salama baada ya upasuaji.

Baada ya kungojea kwa zaidi ya dakika 40 alishikwa na wasiwasi na akaamua kwenda kuchungulia kupitia dirishani.

“Wahudumu hao waliniona wakanifukuza. Lakini baada ya dakika 20 hivi mmoja wao alitoka nje na kuniambia kwamba mtoto aliaga dunia dakika chache baada ya kutolewa tumboni,” akasema.

Mnamo Mei, mwaka huu, madiwani wa Kaunti ya Homa Bay walimtimua waziri wa Afya Prof Richard Muga kutokana na huduma mbovu za afya katika eneo hilo.

Gavana Cyprian Awiti, hata hivyo, wiki iliyopita, alikataa kumfuta kazi Prof Muga akisema kuwa ni miongoni mwa mawaziri wake waaminifu.

Hamido na Sikukuu ni miongoni mwa wanawake 336 ambao hufariki kwa kila akina mama 100,000 wanaojifungua humu nchini.

Takwimu za wizara ya Afya zinaonyesha kuwa idadi kubwa ya akina mama wanaofariki wakijifungua ni wa umri wa kati ya miaka 14 na 47.

Hiyo inamaanisha kuwa Kenya ina kibarua kikubwa kuafikia malengo ya Shirika la Afya Duniani (WHO) kutaka vifo vinavyotokea wakati wa akina mama kujifungua kuisha kufikia 2030.

Idadi kubwa ya vifo vya akina mama wanaofariki wakati wa kujifungua vinaweza kuepukika.

Wizara ya Afya inakiri kuwa vituo vya afya na hospitali nyingi zilizo chini ya usimamizi wa serikali za kaunti hazina vifaa au uwezo wa kushughulikia wagonjwa wanaohitaji matibabu ya dharura.

Mpango wa Serikali kuhusu Matibabu ya Dharura 2020-2025, uliozinduliwa mapema mwezi huu, unasema kuwa kaunti nyingi zina huduma mbovu za ambulansi.

“Baadhi ya kaunti zimekodisha mashirika ya kibinafsi kutoa huduma za ambulansi. Mara nyingi watu hulazimika kutumia magari ya kibinafsi kukimbiza wagonjwa wao hospitalini.

“Katika maeneo ya vijijini na mitaa ya mabanda mijini, watu hutumia pikipiki, baiskeli, mikokoteni au punda kukimbiza akina mama wajawazito hospitalini.

Kulingana na WHO, gari la ambulansi linafaa kufika ndani ya dakika 20 baada ya kupigiwa simu.

WHO pia inapendekeza ambulansi moja inafaa kuhudumia watu 70,000 kwa kutegemea umbali.

Hiyo inamaanisha kuwa Kaunti ya Tana River inafaa kuwa na zaidi ya ambulansi sita zinazofanya kazi wakati wote.

WANGARI: Mfumo jumuishi kwa watoto wote utaokoa elimu Kenya

Na MARY WANGARI

SHULE zinapofunguliwa juma hili kwa Muhula wa Kwanza mwaka huu, ni wazi kuwa mageuzi muhimu yanahitajika ili kuepuka kuongezeka kwa ukosefu wa usawa katika sekta ya elimu nchini.

Sekta ya elimu ni miongoni mwa nyanja ziliozoathirika zaidi nchini kutokana na janga la Covid-19 lililozuka karibu miaka miwili iliyopita.

Hata baada ya serikali kujitahidi kwa hali na mali kuwezesha taifa kurejelea hali ya kawaida, nyanja ya elimu bila shaka ina mwendo mrefu kabla ya kupata nafuu kikamilifu kutokana na athari za baada ya ugonjwa wa Covid-19.

Kuanzia ratiba za mihula zinazoonekana kuwakanganya wazazi na wanafunzi, karo ya shule na malipo ya ziada yanayozidi kupanda, matatizo ya kiakili na kisaikolojia kwa wazazi na watoto kutokana na shinikizo mbalimbali, ni baadhi tu ya masaibu yanayowakosesha Wakenya wengi usingizi hasa katika msimu huu wa shule kufunguliwa baada ya likizo ya wiki moja.

Licha ya Wizara ya Elimu kujitahidi kuhakikisha watoto wote wamerejea shuleni, uhalisia ni kuwa, kwa wanafunzi wengi hasa kutoka mashinani, imekuwa vigumu mno kurejelea shughuli za masomo na maisha ya kawaida.

Tafiti kadhaa nchini na kimataifa tayari zimeonyesha athari ya kufunga shule dhidi ya zinapokuwa zimefunguliwa, miongoni mwa wanafunzi.

Kulingana na wataalam kuhusu masuala ya elimu, wanafunzi hasa walio katika madarasa ya chini na maeneo ya mashinani hurudi nyuma kimasomo shule zinapofungwa.

Ikizingatiwa kwamba ndio mwanzo tu wanafunzi wamerejea shuleni kufuatia likizo ya zaidi ya miezi kumi, ni bayana kwamba wadau husika wanahitajika kujikakamua zaidi.

Isitoshe, hatua zilizopigwa kuwezesha usawa katika sekta ya elimu zinakabiliwa na tishio huku takwimu zikidhihirisha uhalisia wa kuhofisha.

Ripoti zinaashiria kuwa idadi kubwa ya wanafunzi wa kike wameathirika kielimu kushinda wavulana kutokana na masuala mbalimbali ya kijamii na kiuchumi.

Kwa upande mwingine, wanafunzi wanaoishi vijijini wameathirika pakubwa ikilinganishwa na wenzao wanaoishi mijini walio na umeme, intaneti na uwezo wa kuendeleza masomo yao kidijitali.

Umuhimu wa mageuzi katika mfumo wa elimu hususan kujumuishwa kikamilifu kwa elimu kidijitali kwa kuwezesha kila mwanafunzi kupata huduma za intaneti, ni mkubwa usio na kifani.

Kenya, kama taifa mwanachama wa Ushirikiano wa Kimataifa kuhusu Kufanikisha Elimu Kidijitali, ni sharti ijitahidi kufanikisha Azimio la 2030 kuhusu kuunganisha intaneti katika shule zote za umma nchini.

Mikakati ya muda mrefu inahitajika, vilevile, ili kufanikisha mifumo jumuishi ya kielimu kuambatana na viwango vya kisasa duniani.

Kongamano la Kimataifa kuhusu Elimu Duniani litakaloandaliwa na Kenya pamoja na Uingereza ni fursa muhimu kwa viongozi wa kimataifa, ikiwemo Kenya, kubuni mikakati madhubuti itakayohakikisha kila mtoto anapata haki yake ya elimu bora.

mwnyambura@ke.nationmedia.com

ODONGO: Mudavadi na Kalonzo hawawezi kitu bila Raila

Na CECIL ODONGO

MSUKUMO wa baadhi ya viongozi wa muungano wa One Kenya Alliance (OKA) kujiondoa katika NASA unachochewa na dhana kuwa hiyo ndiyo njia pekee ya kumkata mguu kisiasa kinara wa ODM, Raila Odinga na kulipiza kisasi kwa kukataa kuwaunga mkono 2022.

Vyama tanzu ndani ya Nasa vinatarajiwa kurasimisha mchakato wa kujiondoa kwenye Nasa ambayo ilivunia Bw Odinga zaidi ya kura milioni sita katika uchaguzi mkuu wa 2017.

Wiper inayoongozwa na Kalonzo Musyoka, Ford Kenya yake Moses Wetang’ula na ANC ya Musalia Mudavadi, vyote vinatarajiwa kupitisha azimio la kujiondoa katika Nasa kwenye mkutano wa Baraza Kuu la vyama hivyo wiki hii.

Kati ya sababu ambazo zinadaiwa kuchangia kuporomoka kwa Nasa ni hatua ya ODM kukataa kutoa mgao wa fedha za vyama vya kisiasa kwa washirika wake na hatua ya Bw Odinga kukataa kumuunga mkono mwaniaji mwengine ndani ya NASA kwa mujibu wa mkataba ulioafikiwa kabla ya kura ya 2017.

Hata hivyo, huenda tamaa ya uongozi wa wanasiasa hawa watatu ndiyo imechangia wao kujiondoa katika Nasa ilhali hawana uungwaji mkono wowote wa maana unaoweza kuwawezesha kushinda kiti cha urais.

Swali, hata hivyo, ni je baada ya kujiondoa Nasa na kubuni OKA, wataimarisha nafasi yao ya kushinda kiti cha urais?

Ingawa wametangaza kuwa watashirikiana na mwenyekiti wa Kanu, Gideon Moi ndani ya OKA, huenda ikawa vigumu kwa Bw Musyoka na Bw Mudavadi kuelewana kuhusu ni nani kati yao anayefaa kupeperusha bendera ya muungano huo.

Bw Wetang’ula ni mwanasiasa ambaye hana ushawishi wowote wa maana isipokuwa ndani ya kaunti za Bungoma na Trans Nzoia pekee. Kwa hivyo, hayuko katika hesabu za kuwania urais katika muungano huo.

Hali ni hiyo kwa Bw Moi ambaye licha ya ukwasi mkubwa, pia hawezi kutoa ushindani wa maana kwa Naibu Rais, Dkt William Ruto hasa katika eneo la Bonde la Ufa.

Mabw Musyoka na Mudavadi nao wameona kuwa farasi wawili 2022 ni Bw Odinga na Dkt Ruto, kwa hivyo, wanajaribu kujidhihirisha kuwa hata wao ni majabari.

Hata hivyo, iwapo watakubaliana mmoja awe mwaniaji wa urais na mwengine mwaniaji mwenza, itakuwa vigumu kwao kuungwa mkono nje ya Ukambani na Magharibi.

Kwa kuwa nia yao kuu ya kujiondoa Nasa ni kusaka urais, ni vyema wote waelekee kwenye debe na wajiabishe kwa kupata kura chache ambazo zitawaweka kwenye baridi kisiasa kwa miaka mingine mitano.

Ndiyo ni kweli Bw Odinga ana nafasi nzuri ya kumbwaga Dkt Ruto 2022 iwapo atasalia na viongozi waliomuunga mkono 2013 na 2017, ila kuondoka kwao kunampa nafasi ya kuwasaka washirika wapya ambao wanaweza kuongeza kura zake bila vigogo hao.

Badala ya kutoroka Nasa na kuendelea kusaka kura kivyao, viongozi wa OKA wanafaa watafakari na wajiunge na mrengo wa Dkt Ruto au Bw Odinga kwa kuwa hawawezi kumudu ushindani unaotolewa na wawili hao wenye ufuasi mkubwa nchini.

Mwishowe wakielekea debeni na mgawanyiko kama huu uendelee, basi Dkt Ruto ana nafasi nzuri ya kupenya hadi ikulu kuliko hata Bw Odinga.

Itakuwa kama 1992 ambapo upinzani uligawanyika kutokana na tamaa ya uongozi naye Rais Daniel arap Moi akatetea kiti chake kwa urahisi katika kura ya kwanza ya mfumo wa vyama vingi nchini.

La muhimu ni kwamba msukomo wa kulipiza kisasi dhidi ya Bw Odinga haufai utumike na Mabw Mudavadi, Musyoka na Wetang’ula kujizika zaidi katika kaburi la kisiasa.

Wakubali tu kuwa bado wana safari ndefu kupata uungwaji mkono mkubwa kama wa Bw Odinga au Dkt Ruto badala ya kukimbia kuwania urais wakifahamu vizuri watakuwa tu washiriki wala hawana nafasi ya kutua ikuluni.

TAHARIRI: Suluhu yahitajika shule za sekondari

KITENGO CHA UHARIRI

SHULE za Upili kote nchini zinatarajiwa kuanza kupokea wanafunzi wa Kidato cha Kwanza wiki ijayo kuanzia Agosti 2 na 6.

Idadi ya wanafunzi wanaotarajiwa kwa jumla ni 1.1 milioni.

Wanafunzi wanaotarajiwa kujiunga na shule za kitaifa ni 33,009, huku 184,816 wakielekea katika shule za kaunti kiwango cha juu (Extra County).

Wengine wapatao 188,454 wameratibiwa kusajiliwa katika shule za kaunti na wenzao 669,145 wakipelekwa katika shule za kaunti ndogo.

Huku maandalizi ya kuwapokea watoto hawa yakiendelea, walimu wakuu huenda wakajipata katika hali ya suitafahamu kuhusu namna ya kumudu idadi hii kubwa ya wnafunzi katika mwaka huu mfupi zaidi wa masomo. Hii ni kutokana na ukweli kwamba, ni wanafunzi 747,161 waliomaliza masomo ya Kidato cha Nne mwaka wa masomo uliopita, hivyo basi kumaanisha kuwa nafasi zilizo tayari kuchukuliwa wanafunzi wapya kote nchini ni takriban 400, 000 pekee.

Kutokana na takwimu hizi, wasimamizi wa taasisi hizi watahitajika kupanua huduma zao hili kusitiri idadi hii kubwa ya wanafunzi mwaka huu. Bila shaka itawabidi wapanue madarasa, bweni, maabara, maktaba na hata idadi ya walimu wataowashughulikia wanafunzi hawa.

Suala hili huenda likageuka mzigo kwa walimu wakuu kwa kuwa upanuzi huu unahitaji fedha nyingi kuwawezesha kufikia lengo hili kikamilifu.

Hitaji la walimu ni la lazima kwa kuwa idadi wa walimu nchini haitoshelezi idadi ya wanafunzi waliokuwepo kabla ya ongezeko hili.

Miaka mitatu iliyopita, ongezeko kubwa la wanafunzi lilishuhudiwa baada elimu ya sekondari kuwa ya lazima kisheria nchini.

Upungufu wa vifaa vya wanafunzi ulishuhudiwa pakubwa. Hata ingawa Serikali ilichangia kifedha kupiga jeki juhudi za kupanua shule, bado utoshelezaji uliolengwa haukufikiwa.

Ongezeko zaidi kama inavyoshuhudiwa sasa inaongezea walimu wakuu majanga zaidi.

Suala la janga la corona ndilo linalozihangaisha zaidi Bodi za Usimamizi za shule hizi (BOM) kwa kuwa masharti ya kudumisha umbali na usafi ndiyo msingi hakika wa kukabiliana na msambao wa maambukizi ya corona ndani ya taasisi.

Bodi hizi zina majukumu mazito ya kuhakikisha fedha zimepatikana kwa dharura kupanua shule ili kutoa elimu bora kwa wasomaji hawa wachanga.

Ukabilianaji wa suala hili si mzaha bali unawahitaji wajitolee mhanga.

Ili kufikia lengo hili, serikali za kaunti na ile kuu zinafaa kujifunga kibwebwe kuhakikisha shule zimepata ufadhili wa kutosha kutekeleza upanuzi kulingana na idadi ya wanafunzi husika.

Kutokana na hali mbaya ya uchumi, wazazi hawafai kuongezewa madhila ya kifedha kwa kuwa hata ulipaji wa kiwango cha karo cha sasa kwao ni mzigo usiobebeka.

Serikali itimize ahadi yake ya kutoa elimu ya lazima kwa kilz mtoto wake bila kusita

MAKALA MAALUM: Matunda ya elimu yamsukuma kuwa mtetezi sugu wa mabinti

Na KALUME KAZUNGU

KWA miaka mingi, jamii ya Wabajuni imekuwa mojawapo ya zile zinazosifika kwa tamaduni zao zinazofanya Lamu iwe kivutio cha watalii, wanaotaka kushuhudia desturi za kiasili za ufuoni.

Hata hivyo, sawa na jamii nyingine zilizoshikilia desturi zao za jadi, jamii hiyo imekuwa ikikumbwa na malalamishi kutoka kwa baadhi ya wasomi na wanajamii kuwa desturi nyingine zimepitwa na wakati na zinastahili kuzikwa katika kaburi la sahau.

Huenda ikawa ni miito hii ambayo imefanya sasa kuwe na idadi kubwa kiasi cha haja cha wasichana na wanawake ambao wanaendeleza masomo yao kwa kiwango kinachowawezesha kupata ajira ambazo zilidhaniwa kuwa za wanaume pekee katika miaka ya iliyopita.

Katika lokesheni ya Matondoni iliyo tarafa ya Amu, tulikutana na Bi Ruhia Shee Mohamed ambaye ndiye chifu wa kwanza mwanamke wa asili ya Kibajuni.

Bi Ruhia Shee Mohamed, 34, ambaye ni mama wa mtoto mmoja aliingia orodha ya kuwa chifu mwanamke wa kwanza kutoka jamii ya Wabajuni wa Lamu kushikilia wadhfa huo.

Alipata kazi hiyo mnamo Juni 30, 2017 baada ya kuhitimu masomo yake ya Masuala ya Usimamizi na Uajiri wa Wafanyakazi katika Chuo Kikuu cha Kiufundi cha Mombasa (TUM).

Bi Ruhia alizaliwa katika Kijiji cha Matondoni, akajiunga na Shule ya Msingi ya Matondoni kabla ya kuhamishwa hadi kwenye shule ya wasichana ya Msingi ya Mjini Lamu alikomalizia masomo yake ya msingi.

Baadaye alijiunga na Shule ya Upili ya Wasichana ya Lamu alikohitimu mnamo 2006.

Kuajiriwa kwake kuwa karani wa chifu wa Matondoni mnamo Januari, 2008 kulimpa motisha kubwa kwamba ana uwezo wa kutekeleza majukumu makubwa zaidi ya kiusimamizi

Bi Ruhia anasema baada ya ndoto yake ya kuwa chifu kutimia, mafanikio yake yalimchochea kujitolea kutetea haki za jinsia ya kike.

Aliamua kujitolea kupigania haki za jinsia ya kike ambazo zilikuwa zimetelekezwa kwa miaka mingi, hasa mwanamke wa Kibajuni ambaye tangu jadi amekuwa akidhalilishwa na kuonekana tu kuwa chombo cha kutekeleza majukumu ya nyumbani kamavile kulea watoto na kupikia waume zao.

“Jamii yetu ya Kibajuni haijazingatia sana masilahi ya jinsia ya kike. Hii ndiyo sababu wanawake wengi wameishia kuolewa mapema, kuzaa na kukaa nyumbani. Mimi nimepata wadhifa huu wa chifu ambao ninautumia kudhihirishia jamii yangu kwamba mwanamke wa Kibajuni pia aweza kutekeleza majukumu ya kiofisi na kusaidia mumewe kutafuta na kuleta chakula kwa meza,” akasema Bi Ruhia.

Chifu huyo pia amejitolea kuhimiza jamii kuzingatia masomo kwa wasichana.

Anasema kabla ya kupata wadhfa huo, lokesheni ya Matondoni ilikuwa ikiongoza kwa visa vya ndoa za mapema na mimba zisizohitajika.

Ijapokuwa serikali kuu iliagiza machifu kitaifa wawe katika mstari wa mbele katika vita dhidi ya ndoa na mimba za wasichana walio na umri wa chini ya miaka 18, kuna maeneo mengi ambayo yamelemewa na visa hivyo bado vimekithiri.

Lakini Bi Ruhia anaamini kuwa, kupitia mchango na bidii zake kupigania haki za wanawake, wasichana wengi kutoka eneo lake wamejiunga na shule na vyuo vya elimu ya juu kusoma.

“Tuko na idadi kubwa ya wasichana ambao wamejiunga na shule za msingi, upili, taasisi na vyuo kusomea kozi mbalimbali. Yote haya yanatokana na msukumo wangu katika jamii kwamba izingatie sana elimu ya mtotowa kike,” akasema Bi Ruhia.

Kando na kujali masilahi ya wasichana wadogo, chifu huyo pia amejitwika jukumu la kutatua mizozo ya nyumbani ili kukabiliana na visa vilivyokuwa vimekithiri vya talaka.

Anasema kila mara amekuwa akikaa na wanawake na pia wanaume na kushauriana nao kuhusiana na jinsi wanavyopaswa kutunza ndoa zao.

“Katika miaka ya awali, lokesheni ya Matondoni ilikuwa na visa vingi vya talaka. Talaka zilikuwa zikitolewa ovyo ovyo. Leo hii nikisimama hapa, visa vya talaka vimepungua kwa kiwango kikubwa,” akasema Bi Ruhia.

Licha ya kukumbana na changamoto za machifu wenzake wanaume ambao awali walikuwa wakimdharau na kumchukulia kwamba hawezi kazi hiyo, anatabasamu kuwa wengi kwa sasa wamemkubali na kumpigia saluti kwa utendakazi wake sufufu anaodhihirisha.

Baadhi ya machifu, hasa wanaume waliozungumza na Taifa Leo walimsifu Bi Ruhia kuwa mwanamke ngangari na mwenye bidi kazini.

Mwenyekiti wa machifu wa Lamu, ambaye pia ni chifu wa Mkomani, Bw Masjid Basheikh alimtaja Bi Ruhia kuwa mtu muadilifu, mwenye kujitolea kazini na asiyeogopa.

“Mimi hufurahia sana nikifanya kazi na Bi Ruhia. Yeye ni mchesi, mtu wa heshima na mwenye kujitolea kwa bidi kazini,” akasema Bw Basheikh.

Kulingana na Mbunge Mwakilishi wa Wanawake, Kaunti ya Lamu, Ruweida Obbo, wanawake wengi, hasa wa asili ya Kibajuni wamekuwa wakikimbilia nyadfha za chini na rahisi kama vile ile anayoshikilia, udiwani au hata kusubiri kuteuliwa kama viongozi maalum kwenye nyadhifa za kisiasa kwa kuhofia kusutwa na jamii.

Bi Obbo ambaye sasa amepanga kuwania ubunge Lamu Mashariki, anawahimiza wanawake wenzake kuacha woga na badala yake kujikaza, wajitose ulingoni ili kupigania nyadhfa kubwa za uongozi.

Aidha, mwanamke wa Kibajuni ambaye kwa sasa ametangaza azma ya kuwania nyadfha ya juu kwa mara ya kwanza katika historia ambayo ni ugavana wa Lamu ifikapo uchaguzi mkuu wa 2022 ni Bi Umra Omar, 37.

Bi Obbo anasema ni kupitia idadi kubwa ya wanawake kuwa uongozini ambapo usawa, haki, uongozi bora na maendeleo yataafikiwa Lamu na nchini kwa ujumla.

“Nitafurahi zaidi endapo nitaona wanawake wenzangu wakipigania nyadfha kubwa, hata ugavana hapa kwetu. Tuache kukimbilia nyadhfa ndogo ndogo eti kwa sababu sisi ni wanawake. Tupiganie usawa na uwajibikaji,” akasema Bi Obbo.

Baadhi ya wanawake wa asili ya Kibajuni waliohojiwa na Taifa Leo walikiri kuwa mbali na kuogopa kusutwa na wanaume wanapojitokeza kupigania vyeo hasa vya kisiasa, wanawake wenyewe kwa wenyewe pia wamekuwa maadui na kizingiti katika kupigania nyadhfa kubwa kubwa Lamu.

“Jamii inakuona wewe mwanamke kama mtu aliyepotoka kimaadili. Unatukanwa kichinichini. Wanawake wenzako pia hukunyima kura maksudi kwa sababu hawaamini kwamba jinsia ya kike pia inaweza kuongoza. Wanaamini uongozi wa wanaume,” akasema Bi Amina Bakari.

Maskini kuongezeka hadi milioni 490 barani Afrika

Na MASHIRIKA

KAMPALA, Uganda

IDADI ya maskini inatarajiwa kuongezeka barani Afrika katika miaka 10 ijayo, kulingana na ripoti ya shirika moja la Umoja wa Mataifa (UN).

Ripoti hiyo iliyotolewa na sekretariati inayosimamia Malengo ya Maendeleo (SDG) ya Umoja wa Mataifa, inasema kuwa idadi ya watu wanaohangaika kupata mahitaji ya kila siku itaongezeka kutoka milioni 400 hadi 490 kufikia 2030.

Hiyo inamaanisha kuwa, asilimia 80 ya maskini kote duniani watapatikana barani Afrika, kwa mujibu wa ripoti hiyo.

Aidha, asilimia 75 ya maskini wanaishi vijijini ambapo wengi wanatatizika mno kupata chakula, malazi na mahitaji mengine muhimu ya kimsingi.

“Iwapo serikali za Afrika hazitajikakamua kuboresha uchumi, hali itakuwa mbaya zaidi katika miaka 10 ijayo,” inaeleza ripoti hiyo.

Kati ya mataifa 36 ambayo yameorodheshwa kuwa maskini zaidi ulimwenguni, 33 yako barani Afrika.

Ripoti inasema kuwa uchumi wa mataifa mengi ya Afrika umedorora, jambo ambalo limesababisha ongezeko la watu wasio na kazi.

“Hata wanaofanya kazi wanapata ujira duni unaowafanya kuendelea kuzama katika umaskini,” inaongeza.

Janga la corona limetajwa kama lililoongezea nchi za Afrika masaibu zaidi ya kiuchumi.

Kulingana na utafiti wa Benki ya Dunia uliotolewa mwaka jana, asilimia 70 ya maskini Afrika wanapatikana Nigeria, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC), Ethiopia, Tanzania, Kenya, Madagascar, Msumbiji, Uganda na Malawi.

Utafiti huo unasema kuwa matajiri wanapata huduma bora za matibabu na elimu huku maskini wakipata duni.

“Ili kuleta usawa, maskini wanafaa kuwezeshwa kupata huduma bora za matibabu, makazi na elimu,” ripoti ya utafiti huo inasema.

Inaeleza kwamba itakuwa vigumu kwa Afrika kutimiza malengo ya SDG ya kumaliza umaskini kufikia 2030.

Kumaliza umaskini ni moja ya malengo 17 ya SDG ambayo UN inataka kuyatimiza kufikia 2030.

Hii ikiwemo kumaliza njaa, kuwepo usawa wa kijinsia na kuboresha huduma za afya.

Kwa mujibu wa ripoti ya UN, ni mataifa mawili pekee – Mauritania na Gabon, ambayo yanapambana vikali kupunguza umaskini.

Kinaya ni kwamba watu milioni 16 (asilimia 26) nchini Afrika Kusini wanaishi katika umaskini, ilhali taifa hilo ndilo la pili kwa utajiri mkubwa barani Afrika.

Watu milioni 90 (asilimia 40) wamezama katika umaskini nchini Nigeria, licha ya nchi hiyo kuongoza kwa utajiri kote Afrika.

Mataifa maskini zaidi barani ni Burundi, Jamhuri ya Afrika ya Kati (CAR), Madagascar na DRC.

Tundo sasa aongoza jedwali la Mbio za Magari Afrika baada ya ushindi Tanzania

Na GEOFFREY ANENE

BINGWA mara tano wa Safari Rally, Carl ‘Flash’ Tundo akielekezwa na Tim Jessop, amefungua mwanya wa alama 11 juu ya jedwali la Mbio za Magari za Afrika (ARC).

Dereva huyo Mkenya mwenye umri wa miaka 48 alitawala duru ya pili ya ARC ya Oryx Energies ya nchini Tanzania kutoka mwanzo hadi mwisho. Alishinda duru hiyo ya kilomita 201.6 katika eneo la Morogoro kwa saa 2:07:36.

Tundo, ambaye alidhaminiwa na timu ya Minti Motorspot na kampuni ya mawasiliano ya Safaricom kutumia gari la Volkswagen Polo R5, alishinda mikondo mitano kati ya 10 akilemea mpinzani wake wa karibu Mkenya Karan Patel (Ford Fiesta R5) na Mganda Yasin Nasser (Subaru Impreza).

Tundo alishinda duru ya pili, Equator Rally, katika kaunti ya Nakuru mwezi Aprili kwa hivyo sasa ana jumla ya alama 60.

Guy Botterill, ambaye alishinda duru ya kufungua msimu wa Afrika 2021 ya Rallye Bandama nchini Ivory Coast mwezi Februari, ana alama 49. Hakupata alama kwenye Equator Rally.

Botterill, ambaye alishirikiana na raia mwenzake kutoka Afrika Kusini Simon Vacy-Lyle katika gari la Toyota Etios, alipata alama 19 kwa kumaliza Tanzania Rally katika nafasi ya nne. Tundo na Botterill waliingia duru ya Tanzania wakiwa sako kwa bako kwa alama 30 kila mmoja.

Nasser anashikilia nafasi ya tatu kwa alama 28 naye Daniel Assaf kutoka Ivory Coast pamoja na Wakenya Tejveer Rai na Karan Patel wako katika nafasi ya nne baada ya kuzoa alama 24 kila mmoja.

Mganda Jas Mangat anakamilisha orodha ya madereva tano-bora katika msimu huu wa ARC kwa alama 21.

Duru ya Uganda iliyofaa kuandaliwa Agosti 20-22 imeahirishwa. Duru nyingine ni Zambia (Septemba 24-26), Rwanda (Oktoba 22-24) na Afrika Kusini (Novemba 26-27).

Chipukizi Wakenya Jeremy Wahome, McRae Kimathi na Hamza Anwar wanaodhaminiwa na Safaricom pamoja na kampuni ya ndege ya Kenya Airways katika mradi wa kukuzwa na Shirikisho la Mbio za Magari Duniani (FIA) kuwa nyota wa siku za usoni, pia walishiriki duru ya Tanzania.

Wahome aliendelea kufanya vyema kimataifa baada ya kumaliza katika nafasi ya tano.

Dereva huyo mwenye umri wa miaka 22 alimaliza duru ya sita ya dunia ya Safari Rally katika nafasi ya 16 mnamo Juni 27 nchini Kenya ambayo ilivutia madereva 58 akiwa bingwa wa dunia Sebastien Ogier aliyeibuka mshindi.

Kimathi, ambaye hakukamilisha Safari Rally, aliridhika na nafasi ya 13 nchini Tanzania naye Hamza Anwar hakupata kushinda baada ya kupata ajali katika majaribio mapema 24. Wahome, Kimathi na Anwar wote wanaendesha gari la aina ya Ford Fiesta R3 kutoka kwa Minti Motorsport nchini Poland.

Difenda Raphael Varane akubali kutua Manchester United

Na MASHIRIKA

BEKI Mfaransa Raphael Varane ambaye amekuwa akiwajibikia klabu ya Real Madrid, ameafikiana na usimamizi wa Manchester United kuhusu kujiunga na kikosi hicho cha Ligi Kuu ya Uingereza (EPL) kwa kima cha Sh5.3 bilioni.

Nyota huyo mwenye umri wa miaka 28 tayari amewaeleza Real kwamba hana azma ya kurefusha zaidi mkataba wake wa sasa wa mwaka mmoja uwanjani Santiago Bernabeu.

Kwa mujibu wa magazeti mengi nchini Uhispania na Uingereza, uhamisho wa Varane huenda ukafikia Sh6.6 bilioni iwapo vipengele vyote kwenye kandarasi ya sasa ya beki huyo na Real vitazingatiwa kikamilifu.

Kutua kwa Varane uwanjani Old Trafford kutamfanya mchezaji wa pili kusajiliwa na Man-United baada ya kiungo mvamizi Jadon Sancho aliyeondoka Borussia Dortmund kwa Sh11.3 bilioni.

Varane aliingia katika sajili rasmi ya Real mnamo 2011 baada ya kuagana na kikosi cha Lens cha Ligi Kuu ya Ufaransa (Ligue 1).

Tangu wakati huo, ameongoza Real kutia kapuni mataji matatu ya Ligi Kuu ya Uhispania (La Liga) na manne ya Klabu Bingwa Ulaya (UEFA).

Alikuwa sehemu ya kikosi kilichoshindia Ufaransa ufalme wa Kombe la Dunia mnamo 2018.

Kufikia sasa, amechezea timu hiyo ya taifa jumla ya mechi 79 na aliwajibishwa mara nne kwenye fainali za Euro 2020 zilizoshuhudia Ufaransa wakibanduliwa na Uswisi kwenye hatua ya 16-bora.

TAFSIRI NA: CHRIS ADUNGO

Niko tayari kutetea taji langu la marathon Olimpiki – Kipchoge

Na GEOFFREY ANENE

BINGWA wa mbio za kilomita 42 kwenye Olimpiki mwaka 2016, Eliud Kipchoge ametangaza kuwa yuko tayari kutetea taji lake jijini Sapporo nchini Japan mnamo Agosti 8.

Kipchoge,36, amesema hayo kupitia mitandao yake ya jamii mnamo Julai 26.

“Nimekamilisha matayarisho yangu na niko na hamu kubwa kutimka jijini Sapporo,” alitanguliza.

“Kwangu mimi, hakuna mbio muhimu kuliko kuwania medali ya Olimpiki. Nchini Japan, nitatetea taji langu ambalo nilishinda jijini Rio. Kushinda medali ya pili ya marathon ya Olimpiki itakuwa kitu muhimu sana maishani mwangu.”

Mshikilizi huyo wa rekodi ya dunia ya marathon ya saa 2:01:39 aliyopata jijini Berlin nchini Ujerumani mwaka 2018, anatarajiwa kupata ushindani mkali kutoka kwa Waethiopia Shura Kitata, ambaye alinyakua taji la London Marathon mwaka 2020 wakati Kipchoge alimaliza nafasi ya nane, na Birhanu Legese.

Pia, kuna Lawrence Cherono aliyeshinda Boston Marathon na Chicago Marathon mwaka 2019, na Mkenya mwenzake Vincent Kipchumba aliyemaliza nyuma ya Kitata jijini London mwaka jana.

Kalonzo avua kivuli cha Raila

Na LEONARD ONYANGO

KIONGOZI wa Wiper, Kalonzo Musyoka hatimaye ameonekana kujitoa kwenye kivuli cha kiongozi wa ODM, Raila Odinga baada ya chama hicho kutangaza jana kuondoka rasmi katika muungano wa NASA.

Muungano huo ambao umehusishwa na Bw Odinga, sasa utasalia na vyama vinne; Amani National Congress (ANC) kinachoongozwa na Musalia Mudavadi, Ford Kenya chake Moses Wetang’ula, ODM na Chama cha Mashinani (CCM) cha aliyekuwa Gavana wa Bomet Isaac Ruto.

“Chama cha Wiper kimeamua kujiondoa NASA na sasa tutaanza kufanya mazungumzo na vyama vingine kwa lengo la kuunda muungano mpya na hatimaye kuunda serikali ijayo,” akasema Bw Musyoka baada ya mkutano uliofanyika katika makao makuu ya Wipet mtaani Karen, Nairobi.

Bw Musyoka alisisitiza kuwa hatakuwa mwaniaji mwenza wa mwanasiasa yeyote katika Uchaguzi Mkuu wa 2022.

Gavana wa Kitui, Charity Ngilu tayari ameonya vinara wa NASA kuwa, watabwagwa na Naibu wa Rais William Ruto mwaka ujao iwapo watatengana.

Kulingana na mkataba wa maelewano, muungano wa NASA utavunjika iwapo vyama visivyopungua vitatu vitajiondoa.

Alhamisi iliyopita, Naibu Kiongozi wa ANC, Ayub Savula alitangaza kuwa chama hicho kimemwandikia barua Msajili wa Vyama vya Kisiasa Bi Ann Nderitu kikitaka kujiondoa NASA.

Lakini Nderitu alisema Jumatatu kuwa hajapokea barua kutoka kwa chama chochote kikitaka kujiondoa NASA.

Bi Nderitu alisema kuwa, hata chama cha CCM kiko ndani ya NASA licha ya kutangaza kuwa kitaunga Naibu wa Rais William Ruto katika kinyang’anyiro cha urais 2022.

Bi Nderitu tayari ameonya Ford Kenya kuwa hakiwezi kujiondoa kutoka ndani ya NASA hadi pale mzozo wa uongozi wa chama hicho utakapotatuliwa.

Seneta wa Bungoma Moses Wetang’ula na mbunge wa Kanduyi, Wafula Wamunyinyi wamekuwa wakipigania uongozi wa Ford Kenya na kesi hiyo iko kortini.

Bw Wetang’ula ametaja kundi la Bw Wamunyinyi kuwa waasi ambao wanalenga kuvuruga chama.

Bw Odinga jana Jumatatu alikimbia kutuliza joto ndani ya Wiper kwa kuwahakikishia kuwa atagawana na vyama vilivyo ndani ya muungano wa NASA fedha ambazo ODM ilipokea kutoka kwa Hazina ya Vyama vya Kisiasa.

Fedha hizo zimesababisha mvutano mkubwa kati ya viongozi wa ODM na Wiper.

“Leo (Jumatatu) nimepokea barua iliyotiwa saini na Bw Odinga mwenyewe ambapo alituhakishia kuwa tutapata sehemu ya mgao wa fedha ambazo ODM ilipokea kutoka Hazina ya Vyama vya Kisiasa,” akasema Bw Musyoka.

Bw Musyoka alisema atapeleka barua hiyo kwa Bi Nderitu kama ushahidi wa kuonyesha kwamba ODM itatoa mgao wa fedha hizo kwa Wiper.

Hazina ya Kitaifa imetenga jumla ya Sh516 milioni kwa ajili ya chama cha Jubilee na ODM katika bajeti ya mwaka huu wa fedha. Chama cha ODM kitapokea Sh165 milioni.

Katika bajeti ya mwaka uliopita, vyama hivyo viwili vilipokea jumla ya Sh830 milioni; ambapo ODM ilipokea Sh260 milioni.

Fedha hizo hutolewa kwa kuzingatia kura ambazo chama cha kisiasa kilipata katika kinyang’anyiro cha urais.

Wafugaji wa ng’ombe wa maziwa Kiambu washauriwa kukumbatia mfumo wa silage

Na SAMMY WAWERU

WAFUGAJI wa ng’ombe wa maziwa Kaunti ya Kiambu wamehimizwa kukumbatia mfumo wa kuhifadhi malisho na lishe kwa minajili ya matumizi ya baadaye.

Gavana James Nyoro amesema mfumo wa silage utawawezesha kuepuka mahangaiko ya upungufu wa lishe wakati wa kiangazi.

Silage, ni mfumo wa kuvuna malisho ya mifugo kama vile nyasi za mabingobingo, majani na matawi ya nafaka na nyasi zinginezo, zikiwa mbichi kisha kuzifunika kuzuia hewa kuingia na kuzihifadhi.

Aidha, hazikaushwi ili kudumisha kiwango cha madini na virutubisho.

“Kiambu ni mzalishaji wa nafaka. Wakulima ambao ni wafugaji wanapovuna mahindi, wahifadhi majani na matawi yake kupitia mfumo wa silage,” Bw Nyoro akashauri.

Akiusifia, gavana alisema wataalamu wa masuala ya mifugo wamethibitisha malisho yaliyohifadhiwa kwa njia hiyo yanaongeza kiwango cha maziwa.

“Isitoshe, mfugaji atakuwa amepunguza mahangaiko ya lishe wakati wa kiangazi na pia gharama ya kununua chakula cha madukani,” akasema.

Gavana Nyoro alisema wakulima na wafugaji wakitilia maanani mfumo huo, Kiambu itaendelea kuorodheshwa kuwa mzalishaji mkuu wa maziwa nchini.

Chakula cha madukani, alishauri wafugaji kukinunua kutoka kwa watengenezaji walioidhinishwa na asasi husika ili kukwepa kero ya kile duni na ambacho hakijaafikia ubora wa bidhaa.

Uchaguzi: EACC yataka watumishi wajiuzulu kwanza

FARHIYA HUSSEIN na VALENTINE OBARA

TUME ya Maadili na Kupambana na Ufisadi (EACC) imewataka watumishi wa umma ambao wanaendeleza kampeni wakipanga kuwania nyadhifa za kisiasa mwaka 2022, wajiuzulu mara moja.

Viongozi wa kisiasa wanazidi kuendeleza kampeni za mapema kinyume cha sheria, huku ikiwa imesalia takriban mwaka mmoja kabla ya uchaguzi mkuu kufanyika.

Miongoni mwa walioanza kujipigia debe mapema kwa siasa za 2022 ni wanaopanga kuwania kiti cha urais, ugavana, useneta, ubunge na udiwani.

Hii ni licha ya kuwa, Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC), iliratibisha kampeni za uchaguzi zianze rasmi Mei 30, 2022 hadi Agosti 6, 2022.

Baadhi ya watumishi wa umma wakiwemo mawaziri na makatibu wa wizara pia wameonekana wakijipigia debe wanapojiandaa kuwania viti vya kisiasa mwaka ujao.

Kulingana na ratiba ya maandalizi ya uchaguzi iliyotolewa na IEBC, watumishi wa umma watahitajika wawe wamejiuzulu ifikapo Februari 9, 2022 ikiwa wanataka kuwania viti vya kisiasa.

“Kuna maafisa wa utumishi wa umma ambao tayari wamejitosa katika kampeni kali za kisiasa huku wakiegemea pande tofauti za vyama vya kisiasa. EACC inahitaji mtumishi yeyote wa umma anayetamani kuingia siasa kwa maandalizi ya 2022 ajiuzulu, au wawe na subira hadi wakati ufaao utakapofika,” akasema Afisa Mkuu Mtendaji wa EACC, Bw Twalib Mbarak.

Akizungumza jjini Mombasa wakati wa kongamano la wadau wa kupambana na ufisadi, Bw Mbarak alisema mienendo ya watumishi wa umma kupiga kampeni wakati bado wako afisini ni ukiukaji wa sheria za maadili mema.

Wiki iliyopita, baadhi ya wanasiasa walitaka IEBC ichukue hatua za haraka dhidi ya wanasiasa ambao tayari wanaendeleza kampeni zao za 2022.

Seneta wa Kaunti ya Kilifi, Bw Stewart Madzayo, alilalamika kuwa kuna wanasiasa ambao tayari wameanza kusambaza mabango na fulana zinazoeleza maazimio yao ya kisiasa ya 2022.

Alimtaka Mwenyekiti wa IEBC Bw Wafula Chebukati kuchukua hatua za kisheria dhidi ya wanasiasa husika.

“IEBC pekee ndiyo inastahili kusimamia kampeni zote zinazofaa kufanywa nchini. Hakuna wakati Chebukati amesema uchaguzi utafanywa siku 90 zijazo ndipo watu waanze kuchapisha mabango na fulana za kampeni. Yale yanayofanyika Kilifi ambapo watu wanazunguka na mabango ni hatia. Chebukati anafaa achukue hatua,” akasema Bw Madzayo.

Katika hafla ya jana, Bw Mbarak alisema faili 85 za madai ya ufisadi zimepelekwa kwa Afisi ya Mkurugenzi wa Mashtaka ya Umma na upelelezi unaendelezwa.

Pia alisema kufikia sasa ardhi zinazogharimu Sh17.8 bilioni na Sh38.4 bilioni zimerudishwa.

Pendekezo vyeti vya kuzaliwa vitumike kusajili wapigakura

Na ALEX KALAMA

MAPENDEKEZO ya kutaka wananchi waruhusiwe kutumia vyeti vya kuzaliwa kujisajili kupiga kura yanaendelea kutolewa huku kukiwa na malalamishi kuhusu ugumu wa vijana kupata vitambulisho vya kitaifa.

Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC) imethibitisha kupokea mapendekezo aina hiyo kutoka kwa baadhi ya wanasiasa wanaotaka wananchi walio na umri wa zaidi ya miaka 18 waruhusiwe kutumia vyeti vya kuzaliwa kujiandikisha kupiga kura.

Kisheria, mtu anayetaka kujisajili kuwa mpigakura huhitajika kuwa na kitambulisho cha kitaifa au paspoti halali.

Msimamizi mkuu wa IEBC katika Kaunti ya Kilifi, Bw Abdul Wahid Hussein, alisema wito huo wa wanasiasa tayari umekuwa ukiungwa mkono na baadhi ya wananchi.

Hata hivyo alisisitiza kuwa kwa sasa mfumo huo hauwezi kutumiwa kwani sheria za uchaguzi haziruhusu.

“Tumepokea mapendekezo ya baadhi ya wananchi kwamba wale vijana walio na umri wa zaidi ya miaka 18 wasajiliwe kuwa wapigakura kwa kutumia vyeti vya kuzaliwa. Tunataka kuwaambia kwamba vyeti hivyo vinakosa baadhi ya matakwa yanayohitajika ili kumsajili mtu kuwa mpigakura,” alisema Bw Hussein.

Mapendekezo hayo yalikuwa yametolewa na baadhi ya wanasiasa wakiongozwa na diwani wa wadi ya Gongoni, Bw Albert Kiraga na Kiongozi wa Chama cha Kadu Asili, Bw Gerald Thoya.

Wanaounga mkono pendekezo hilo walidai kuwa inawezekana kutumia vyeti hivyo kwa vile ndivyo hutumiwa na serikali kuwasajili watahiniwa wa mitihani ya kitaifa ya KCPE na KCSE bila dosari.

Bw Thoya vile vile alisema kumekuwa na ulegevu katika ofisi husika ya usajili wa vitambulisho, hali inayowafanya wakazi wengi kususia kuenda kuchukua vitambulisho vyao.

“Endapo IEBC itakubali ombi hilo basi wananchi wengi watakumbatia mpango huo wa kujisajili kupiga kura,” akasema.

Wiki iliyopita wakati wa mahojiano ya wawaniaji nafasi ya kamishna wa IEBC, wakili Florence Jaoko aliyehojiwa kwa wadhifa huo pia alitoa pendekezo sawa na hilo.

Bw Hussein alieleza matumaini kuwa wananchi wengi watajitokeza kujiandikisha kupiga kura katika Kaunti ya Kilifi kabla uchaguzi wa mwaka ujao.

Wakati huo huo, Chama cha Kadu Asili kinawataka viongozi wa kisiasa kupunguza cheche za maneno ambazo huenda zikaleta migawanyiko miongoni mwa wananchi.

Akizungumza afisini mwake mjini Malindi, Bw Thoya alionya kuhusu joto la kisiasa na kuhimiza viongozi kuazimia zaidi kuunganisha taifa.

Bw Thoya alishauri jamii kujiepusha na wanasiasa wachochezi wakati huu taifa hili linapojianda kwa uchaguzi wa mwaka wa 2022 na kudumisha umoja.

“Ningependa kuwasihi wananchi wote kuwaepuka viongozi wachochezi ambao wanakataa juhudi za kudumisha umoja. Pia navisihi vitengo husika kulishughulikia swala hilo,” alisema Bw Thoya.

Mumias: Wabunge wataka mrasimu atoe ripoti ya mapato

Na BENSON AMADALA na SHABAN MAKOKHA

BAADHI ya wabunge kutoka Kaunti ya Kakamega wanataka ripoti kuhusiana na mapato ya kemikali ya ethanol inayotengenezwa katika kiwanda cha sukari cha Mumias.

Wabunge hao wanataka meneja mrasimu wa kiwanda hicho, Bw Pongangipalli Venkata Ramana Rao, kutoa ripoti ya kina kuhusiana na mapato hayo. Kiwanda hicho kimekwa kikikabiliwa na hali ngumu

Wabunge Benjamin Washiali (Mumias Mashariki), Peter Nabulindo (Matungu) na Ayub Savula (Lugari), walisema Bw Rao, aliyeteuliwa kama meneja mrasimu na Kenya Commercial Bank (KCB), anapaswa kutoa maelezo hayo anapojiandaa kukamilisha mchakato wa kukodisha kiwanda hicho kwa mwekezaji.

Bw Rao aliyeteuliwa kama meneja mrasimu na KCB mnamo Septemba 24, 2019, amekuwa akihusika na utengenezaji wa kemikali ya ethanol hadi kufikia Machi mwaka huu, katika harakati za kuimarisha mapato na kustawisha shughuli za kiwanda hicho.

Kampuni hiyo ilikuwa imesimamisha utengenezaji huo, kutokana na upungufu wa malighafi inayotumiwa kuzalisha kemikali hiyo.

Hata hivyo, wabunge hao wamedai kuwa meneja huyo hajajitahidi vilivyo kufufua kiwanda hicho.

Vigogo wawania Mlima Kenya kama mpira wa kona

Na NICHOLAS KOMU

KAMPENI za kusaka kura za Mlima Kenya zimechacha, wawaniaji mbalimbali wakitumia mgawanyiko uliopo kujinadi kwa raia, huku ushawishi wa Rais Uhuru Kenyatta ukiendelea kupungua eneo hilo.

Ikiwa inajivunia karibu kura milioni tano, eneo hilo sasa limekuwa kivutio kwa wanasiasa kutoka nje ambao wanalenga kuingia Ikulu mnamo 2022.

Naibu Rais Dkt William Ruto, Kinara wa ANC Musalia Mudavadi na mwenzake wa Wiper Kalonzo Musyoka ni kati ya vigogo ambao wamekuwa wakitua kaunti za mlimani ili kunadi sera zao za kisiasa.

Kutokana na kukimya kwa Rais na kuendelea kwa mpasuko ndani ya Jubilee, Naibu Rais Dkt William Ruto anaonekana amevuna wafuasi wengi huku wabunge wengi wakijiunga na chama chake kipya cha UDA.

Chama hicho kinajivunia umaarufu mkubwa na hata kilishinda katika chaguzi ndogo za Kiambaa wadi za Muguga na Rurii.

Aidha, wabunge wengi wamekuwa wakiendeleza injili ya vuguvugu la Hasla eneo la Kati na kumkashifu Rais kwa kuwarai waunge mkono serikali yake 2013 na 2017 kisha baadaye kutalikiana na Dkt Ruto.

Kwa upande mwingine kumezuka kundi la Kieleweke ambalo limekuwa likiunga mkono ushirikiano kati ya Rais Kenyatta na Kinara wa ODM Raila Odinga kupitia handisheki. Ingawa hivyo, Bw Odinga bado hajaanza ziara za kujitafutia umaarufu eneo hilo ambalo linajumuisha kaunti 14.

Si hayo tu, mgawanyiko zaidi umeibuka baada ya Spika wa Bunge la Kitaifa Justin Muturi kutangaza kuwa atakuwa debeni mnamo 2022.

Bw Muturi amepata uungwaji mkono kutoka kwa magavana Kiraitu Murungi (Meru), Martin Wambora (Embu) na Muthomi Njuki wa Tharaka Nithi pamoja na wanasiasa wa Mlima Kenya Mashariki.

Hata hivyo, urais wa Bw Muturi umepingwa vikali na kaunti za Mlima Kenya Magharibi ambazo zina idadi kubwa ya jamii ya Agikuyu.

“Hatuna tatizo la kujiunga na mrengo wowote mradi tu maslahi yetu yamezingatiwa,” akasema Gavana wa Nyeri Mutahi Kagwe wikendi alipokuwa mwenyeji wa Mwenyekiti wa Kanu Gideon Moi.

Katika hafla hiyo, mbunge wa Kieni Kanini Kega naye alishikilia kuwa Rais Kenyatta bado ana ushawishi mkubwa eneo hilo na ndiye atatoa mwelekeo 2022.

“Maamuzi kuhusu 2022 yatafanywa Sagana na ni Rais pekee ambaye atatupa mwelekeo,” akasema Bw Kega ambaye ni jemedari halisi wa mrengo wa ‘Kieleweke’.

Gavana wa Nakuru Lee Kinyanjui naye ametaka mageuzi makubwa yafanywe ndani ya chama cha Jubilee ili kiwe dhabiti kabla ya kura ya mwaka 2022.

“Tukigawanyika basi hiyo itasawiriwa kote nchini. Lazima tuungane na kuhakikisha chama chetu ni dhabiti,” akasema baada ya Kongamano la viongozi wa Mlima Kenya katika Chuo Kikuu cha Methodist wikendi iliyopita.

Bw Moi naye aliwataka wapigakura wa Mlima Kenya wadhihirisha umoja na kuwakagua wawaniaji wote kisha wafanye uamuzi unaofaa wasije wakajuta mnamo 2022.

Kando na hayo, kuna wanasiasa ambao wanamtaka Waziri wa zamani Mwangi Kiunjuri au Bw Muturi, kuwa mgombeaji mwenza wa Dkt Ruto.

Poghisio ataka Lonyangapuo kuhama Kanu

Na OSCAR KAKAI

KIONGOZI wa Wengi katika Seneti, Samuel Poghisio amemtaka Gavana wa Pokot Magharibi, John Lonyangapuo kuhama Kanu na kutafuta chama kipya.

Prof Lonyangapuo ndiye gavana pekee aliyechaguliwa kwa tiketi ya Kanu.

Wito wa Bw Poghisio umechochea vita vya maneno kati ya viongozi hao wawili ambao walifanya kampeni pamoja na kuchaguliwa kwa tiketi ya Kanu mnamo 2017, lakini wakatofautiana mwaka jana.

Wiki iliyopita, Prof Lonyangapuo alitangaza kwamba ameondoka Kanu na atawania kwa tiketi tofauti 2022.

Alisema hivi karibuni, yeye pamoja na aliyekuwa gavana wa Pokot Magharibi Simon Kachapin, Naibu Gavana wa Pokot Magharibi Nicholas Atudonyang, Spika wa Bunge la Kaunti hiyo Catherine Mukenyang, miongoni mwa viongozi wengine, watamtaja mmoja wao atakayemenyana na Bw Lonyangapuo katika uchaguzi wa 2022.

“Huwezi kung’atuka chamani bila kufuata sheria. Prof Lonyangapuo bado ni mwanachama wa Kanu,” alisema Bw Poghisio.