Mbunge wa Thika azimwa kutoa msaada kwa walemavu

Na LAWRENCE ONGARO

JUHUDI za mbunge wa Thika Bw Patrick ‘Jungle’ Wainaina kupeana viti vya magurudumu kwa walemavu zilizimwa na watu ambao hakuwataja hadharani.

Mbunge huyo alikuwa amejiandaa kuzuru eneo la Ndumberi, Kaunti ya Kiambu mnamo Ijumaa ili kusambaza viti vya magurudumu kwa walemavu wapatao 300.

Mbunge huyo alisikitika akisema wakati kama huu wa janga la Covid-19 walemavu wanahitaji viti hivyo kwa sababu vitawazuia kutambaa chini na kupata uchafu sakafuni.

“Watu fulani wanataka kuniingiza kwa siasa duni lakini mimi siko huko; azma yangu kuu ni kuona ninatenda kazi ambayo inabarikiwa na Mwenyezi Mungu,” alisema Bw Wainaina.

Alisema wakfu wa ‘Jungle Foundation’ umekuwa ukisaidia wasiojiweza kwa zaidi ya miaka kumi mfululizo na kwa hivyo haoni ni kwa nini mtu ama watu fulani wanamuonea kijicho wakati anawatumikia wananchi kwa moyo mmoja.

Alisema viti hivyo ni vya thamani ya Sh4 milioni na atafanya juhudi kuona ya kwamba walemavu hao wanapokea viti hivyo kwa sababu tayari zimpimwa na kiwango cha kila mmoja.

Alisema wakfu huo unajali wakulima, wagonjwa na wale wanaohitaji misaada popote pale kote nchini.

Alisema baadhi ya maeneo ambazo wamezuru ni Trans Nzoia, Taita Taveta, na hata Baringo ili kuwajali watu wanaohitaji misaada.

Afisa wa kitengo cha afya katika wakfu huo Bi Joyce Njeri alisema lengo lao kuu huwa ni kuwajali walemavu, wasiojiweza kabisa na wazee.

“Mara nyingi sisi huzuru maboma ya wazee na walemavu kuelewa matatizo wanayopitia kabla ya kuwasaidia na vifaa tofauti,” alisema Bi Njeri.

Alisema mara nyingi huwa wanasaidiwa na vyakula, blanketi, na hata viti vya magurudumu.

Alisema mpango wa kuwapatia walemavu viti vya magurudumu ulikuwa ni muhimu kwao lakini inasikitisha kuona ya kwamba sasa walikosa msaada huo.

“Tunajua wengi walijiandaa kupokea viti vya magurudumu lakini sasa inamaanisha wataendelea kupata shida zao za kila siku. Hata hivyo bado tutajaribu tuwezavyo kuwafikia kwa vyovyote vile,” alisema Bi Njeri.

Mlemavu kutoka Thika Bw Simon Ngugi aliyetarajia kupata kiti chake bila mafanikio alisema yule amewakatia matumaini yao ni mtu asiye na utu kabisa.

“Sisi kama walemavu hatungetaka siasa ziingiizwe katikati yetu kwa manufaa ya watu wachache. Wakati huu wa corona ndiyo tunataka msaada zaidi na kwa hivyo tunataka viti hivyo vya magurudumu ili tuweze kujisafirisha wenyewe popote pale,” alisema Bw Ngugi.

Harusi yasababisha vifo vya watu 7

Na AFP

HARUSI moja eneo la mashambani la Maine ilichangia maambukizi ya virusi vya corona na kusababisha vifo vya watu saba na wengine 177 wakaambukizwa virusi hivyo.

Kisa hicho kimeibua upya taharuki kuhusu virusi hivyo katika eneo la Kaskazini Mashariki mwa Amerika, lililotumai kwamba lilikuwa limeepukana kabisa na athari zake.

Karamu hiyo ya kufunga ndoa iliyofanyika mapema Agosti ilihudhuriwa na watu 65 huku ikikiuka kiwango rasmi kinachokubalika cha watu 50.

Ibada iliyoandaliwa katika Kanisa la Baptist ilifuatiwa na sherehe katika hoteli ya Big Moose Inn – maeneo yote mawili yakiwa karibu na mji wa kifahari wa Millinocket, wenye idadi ya watu 4,000 pekee.

Siku kumi baadaye, watu kadhaa waliohusishwa na harusi hiyo walipatikana na Covid-19 ambapo Vituo vya Kudhibiti na Kuzuia Maradhi mjini Maine vilianzisha uchunguzi.

Mkurugenzi wa kituo hicho, Nirav Shah, mnamo Alhamisi alitoa takwimu mpya kuhusu hafla hiyo, akiongeza kuwa hakuna yeyote miongoni mwa watu wote saba waliofariki, alikuwa amehudhuria harusi hiyo.

Maafisa wa kufuatilia mtagusano walihusisha harusi hiyo na maeneo kadhaa yenye kiwango cha juu zaidi cha maambukizi ya virusi hivyo nchini humo, ikiwemo visa zaidi ya 80 katika gereza moja iliyo umbali wa kilomita 379, ambayo mlinzi wake mmoja alihudhuria harusi hiyo.

Visa vingine 10 vinavyotuhumiwa vilipatikana katika kanisa moja la Baptist eneo hilo huku maambukizi 39 na vifo vya watu sita vikitokea katika nyumba ya wazee iliyo maili 100 kutoka Millinocket.

Kwa jamii na eneo hilo kwa jumla lililokuwa limelegeza masharti ya kuepuka kutangamana kijamii yaliyoanzishwa mwanzoni mwa janga hilo, ripoti hizo zilikuwa ukumbusho katili.

“Tuliposikia kuhusu mkurupuko huo kila mtu alinyong’onyea mno. Punde baada ya mkurupuko huo kutokea, tulifunga tena kabisa mji huo,” alisema Cody McEwen, mkuu wa baraza la mji huo.

Baadhi ya wakazi walielekeza hasira yao dhidi ya waandalizi wa hafla hiyo ikiwemo hoteli hiyo iliyopokonywa leseni yake kwa muda.

“Sidhani walipaswa kufanya harusi hiyo. Nafikiri walipaswa kuwa na watu wachache jinsi wanavyostahili kuwa. Hatuwezi kwenda popote au kufanya kitu chochote,” alisema Nina Obrikis, mshirika wa kanisa la Baptist ambapo harusi hiyo ilifanyika.

Gavana wa Maine, Janet Mills mnamo Alhamisi alitoa onyo dhidi ya wakazi 1.3 milioni wa eneo hilo.

Ugaidi wafanya vijiji Lamu visalie mahame

Na KALUME KAZUNGU

MAGAIDI wa Al-Shabaab wamevuruga maisha ya wakazi kwenye vijiji kadha vya Lamu ambavyo miaka iliyopita vilishuhudia mashambulizi ya kila mara.

Baadhi ya vijiji vimeachwa mahame ilhali vingine vikisalia na idadi ndogo ya watu.

Miongoni mwa vijiji ambavyo viliathirika na mashambulizi ya Al-Shabaab kaunti ya Lamu ni Maleli, Nyongoro, Kaisari, Mavuno, Poromoko na Mararani.

Utafiti uliofanywa na Taifa Leo ulibaini kuwa kijiji kama vile Kaisari, kimeachwa ganjo baada ya wakazi kuhamia maeneo salama, ikiwemo Kibaoni na Mpeketoni, karibu kilomita 60 kutoka kijiji hicho.

Mnamo Julai, 2014, wiki chache baada ya Al-Shabaab kuvamia mji wa Mpeketoni na kuua wanaume 60, kuteketeza mali ya mamilioni, magaidi hao hao walivamia kijiji cha Kaisari ambapo waliwatoa watu kwa nyumba zao na kuwachinja wanaume 16.

Januari, 2016, magaidi wa Al-Shabaab walivamia kijiji hicho cha Kaisari kwa mara ya pili ambapo waliwachinja wanaume watatu na kuteketeza nyumba.

Hali hiyo ilifanya wakazi kuhama kutoka kijiji hicho ambacho kilionekana kuwa cha laana kufuatia masaibu yaliyokuwa yakiwakumba.

Katika kijiji cha Mararani kilichoko ndani ya msitu wa Boni, hali ya upweke inazidi kuandama kijiji hicho baada ya idadi kubwa ya wakazi kutoroka kijijini humo.

Kulingana na mzee wa kijiji cha Mararani, Bw Hassan Mahadhi, ni familia tano pekee kati ya 80 zilizosalia kijijini humo.

Bw Mahadhi alisema kijiji hicho kimevamiwa karibu mara tano na Al-Shabaab kati ya 2014 na 2015.

“Hali ya upweke imetanda hapa Mararani. Kabla mashambulizi ya kila mara ya Al-Shabaab kutekelezwa, zaidi ya familia 80 zilikuwa zikiishi hapa. Tumesalia familia tano pekee. Yote hayo yameletwa na hofu ya Al-Shabaab,” akasema Bw Mahadhi.

Katika kijiji cha Maleli, asilimia 60 ya wakazi waliokuwa wakiishi kijijini humo walihama na kuapa kutordi tena eneo hilo.

Mnamo Agosti, 2017, kijiji cha Maleli kiligonga vichwa vya habari magaidi wa Al-Shabaab walipovamia kijiji hicho na kuua watu wanne.

Kwa sasa wakazi wengi wa kijiji cha Maleli wamehamia eneo la Katsaka Kairu ambako wamepiga kambi huko tangu 2017.

Katika vijiji vya Mavuno na Poromoko vilivyoko Wadi ya Mkunumbi, Kaunti ya Lamu, wakazi wamevigeuza vijiji hivyo kuwa mashamba yao, ambapo wamekuwa wakifika kulima na kulisha mifugo na kurudi Mpeketoni na Kibaoni.

“Hatuwezi kuishi vijijini humo tena. Tunaenda tu kulima na kurudi Mpeketoni. Vijiji vyetu hivyo vilikuwa vikitumiwa kama njia za Al-Shabaab na hilo limetutia woga,” akasema Bi Mary Kamau.

Hata hivyo, Kamishna wa Kaunti ya Lamu, Bw Irungu Macharia, alisema usalama umeimarishwa vilivyo kote Lamu na akawataka wakazi wasiwe na wasiwasi.

Kero mama kujifungua karibu na lango la hospitali ya Pumwani

Na SAMMY WAWERU

Hospitali ya kujifungulia kina mama ya Pumwani, Nairobi imemulikwa kwa mara nyingine kufuatia utepetevu wake katika utoaji wa huduma za uzazi.

Hii ni kutokana na video ya mama aliyejifungulia nje kwenye lango la hospitali hiyo ya uzazi.

Katika video hiyo ambayo haijulikani siku iliyonaswa, inayosambaa mitandaoni, mama huyo anaonekana akiteseka kujifungua bila usaidizi wowote wa wakunga au madaktari.

Kwenye video hiyo yenye matukio ya muda wa dakika 4 na sekunde 53, anaonekana akijifungua mtoto pembezoni mwa gari lililompeleka apate huduma za uzazi.

Adiha, wanaume kadhaa wanaokisiwa kumsafirisha wanaonekana wakihangaika. Ni hali ambayo inaalika watu, na chini ya dakika mbili hivi umati unafurika na kuanza kupiga nduru.

“Mtoto ashatoka…mtoto anatoka…” watu wanaskika wakipaaza sauti na kupiga kamsa. Kulingana na video hiyo, tukio hilo linaonekana kufanyika mita chache sana kutoka lango la Hospitali hiyo ya Pumwani, Nairobi ya kina mama kujifungua.

“Tusaidieni…” sauti za wanaume na wanawake zinaskika zikiomba msaada, katika muda wa dakika 1 na sekunde 41 wa video hiyo ya kuhuzunisha.

Wanaonekana wamevalia maski, ishara kuwa ni tukio lililofanyika kipindi hiki cha Homa ya virusi vya corona (Covid-19).

Kwa ghadhabu, wanasema madaktari wapo ila wanapuuza kuitika. Baadhi ya kina mama wanajitolea kumfunika kwa leso zao. “Chukueni mtoto…” sauti ya mwanamke inasema katika dakika ya 2 na sekunde 54.

Licha ya mbiu kuomba usaidizi kusaidia mama huyo kujifungua kupulizwa, kwa muda wa dakika 3 mfululizo hakuna mhudumu yeyote anayeonekana kujitokeza.

Mhudumu wa kike anaonekana kuanzia dakika ya 3 na sekunde 34. Isitoshe, kwa mujibu wa video hiyo, anasemekana kufika bila vifaa vya kazi. “Unakuja aje bila makasi?” anaulizwa.

Dakika ya 4 na sekunde 44, mama huyo anaoenakana akiingizwa hospitalini kwa kiti cha magurudumu, kinachotumiwa na wenye matatizo ya kutembea.

Ni utepetevu unaoghadhabisha waliofika kujaribu kumsaidia, kizaazaa kikichacha na watu wanatishia kutandika walinzi walio kwenye la Pumwani kwa kile wanadai ni kukataza mama huyo aingizwe hospitalini.

Kwenye mitandao ya kijamii, wachangiaji wameendelea kueleza ghadhabu na hasira zao wakitaka wasimamizi na wafanyakazi wa hospitali hiyo waadhibiwe kisheria.

“Mhudumu yeyote wa afya anayefanya kitendo cha aina hiyo (akimaanisha kupuuza mgonjwa), hapaswi kuwa kazini,” Makau Kioko ameeleza kwenye Facebook.

Irene Sandra Sandra anasema alitazama video hiyo mnamo Ijumaa Septemba 18, 2020, na anapendekeza wafanyakazi wote wa Pumwani watimuliwe kazini. “Natumai mama na mtoto aliyejifungua, wote wako salama. Wafanyakazi wote wa Pumwani watimuliwe au hospitali hiyo ifungwe,” Sandra akachapisha.

Si mara ya kwanza hospitali hiyo ya huduma za uzazi kumulikwa, kutokana na utepetevu wake. “Pumwani imeripotiwa na visa vingi vya utendakazi mbaya. Tukio la mama huyo ni ishara hakuna hatua inayochukuliwa. Suluhu ni moja tu; Wafanyakazi wote walioko wafutwe kazi wengine waajiriwe na wawe waadilifu,” akapendekeza Charlie Bin Charlie’s.

DIGRII ZA MAJUTO: Vibarua licha ya kusoma

Na BENSON MATHEKA

UKOSEFU wa kazi nchini umefikia kiwango cha kutisha na kulazimu vijana wengi wanaofuzu katika vyuo vikuu kufanya kazi za mikono zisizohitaji masomo.

Baadhi yao wanalazimika kufanya kazi za sulubu zikiwemo kusukuma mikokoteni, uchuuzi na vibarua vya mijengo.

Wengi wao waliohojiwa na Taifa Leo wanajuta kwa nini walitia bidii kwa miaka 16 shuleni ili kupata digrii, na baadaye wakajipata wanafanya kazi ambazo hazihitaji hata mtu kuingia Darasa la Kwanza.

Mmoja wao ni Kennedy Sangoey, ambaye alihitimu 2011 na shahada ya uhandisi kutoka Chuo Kikuu cha Egerton, na kwa sasa anafanya kazi ya mjengo kujikimu.

Anasema baada ya kukosa kazi alihisi hakuwa na elimu ya kutosha na akatafuta ufadhili wa kuongeza masomo katika chuo kikuu kimoja nchini China lakini bado hajafaulu kuajiriwa.

“Nina mrundiko wa vyeti lakini sijafaulu kupata kazi. Inatamausha kuwa baada ya kusoma chuo kikuu na kufuzu kuwa mhandisi mimi na familia yangu hatujaona matunda ya elimu. Kijijini watu huniita mhandisi lakini hawaoni huyo mhandisi. Mimi ni mhandisi kwa jina tu!” asema.

Sangoey hulipwa Sh600 kwa siku katika kazi ya mjengo: “Sio kazi ninayofurahia kufanya lakini kwa sababu nina mahitaji lazima niifanye,” aeleza.

Kijana huyu asema kukosa kazi kumezima ndoto yake ya kuhakikisha mama yake mzazi anaishi maisha mazuri baada ya kuteseka akimsomesha na anajuta kwa nini alichagua kusomea uhandisi.

“Huwa ninajuta na kufikiri kama ningesomea uanasheria au udaktari labda maisha yangekuwa tofauti kwa sababu sekta hizo zinaonekana kuwa na nafasi zaidi za ajira,” adokeza.

Naye Samuel Gachini, ambaye ni mkazi wa Thika aliyefuzu kutoka Chuo Kikuu cha Kenyatta 2012 na kusomea uzamili katika Chuo Kikuu cha Moi, asema ukosefu wa kazi umemsukuma kufanya kazi ya teksi.

Bw Gachini ameamua kuongeza masomo na sasa anasomea uzamifu (PhD). “Wakati mwingine huwa ninahisi kuvichoma vyeti vyangu kwa sababu havinisaidii. Muda unasonga na ndivyo watu wanaendelea kufuzu na kupunguza nafasi ya waliotangulia kupata kazi,” asema Bw Gachini.

Kwa miaka minne sasa amekuwa akiendesha teksi ili apate pesa za kujikimu kimaisha.

“Mtu hutamauka anapofikiria muda na nguvu alizowekeza kupata elimu ya chuo kikuu. Watu huwa wanashangaa wakiona ukifanya kazi ya kuendesha teksi ilhali una digrii.”

“Watoto huwa wanaangalia picha za wazazi wao walipokuwa wakifuzu lakini wale wa majirani wanawaambia baba yako ni dereva wa teksi. Inauma sana!” asema na kuongeza kuwa ana matumaini siku moja atapata kazi afurahie matunda ya bidii yake masomoni.

Kwa upande wake, Isaac Cheruiyot, 25, anajuta kwa nini alijiunga na chuo kikuu kwani ametafuta kazi kwa miaka minne bila mafanikio baada ya kufuzu vyema na digrii ya masuala ya utafiti.

“Huwa ninajuta na kusema heri ningepatiwa pesa nilizolipiwa karo kuanzisha mradi wa kuniletea mapato,” asema.

Anasema alipofuzu kutoka Chuo Kikuu cha Karatina mnamo 2017, alitarajia digrii yake ilikuwa tiketi ya kupata kazi inayolingana na taaluma yake.

KUFUZU KUPINDUKIA

“Nilipofuzu katika sayansi ya utafiti wa maikrobaiyolojia, nilidhani nilikuwa na tiketi ya kufanya kazi katika ofisi kubwa lakini ilikuwa ndoto tu,” asema kijana huyu ambaye amegeukia ufugaji.

“Sifurahii ninachofanya. Nifanya hivi kujikimu tu. Nilitia bidii masomoni. Ndoto yangu ilikuwa niwe mwanasayansi mtajika. Watu wanaponiona nikichukua jembe kuingia shambani wanacheka kwa sababu wanasema nilitumia miaka minne chuo kikuu na sina tofauti wale hawakusoma,” anasikitika.

Kijana huyu ana machungu akikumbuka siku moja ambapo alinyimwa kazi kwa sababu ya kuwa na digrii.

“Mnamo 2019 walitangaza kazi za muda katika serikali. Nilituma ombi na nikaitwa kwa mahojiano lakini walipoangalia vyeti vyangu waliniambia sifai kufanya kazi hapo. Nilipowauliza sababu waliniambia mimi ni mwerevu sana. Nilivunjika moyo kwa sababu ukijua uko na uwezo wa kufanya kitu na unyimwe nafasi ya kukifanya unakasirika,” alisema.

Valentine Ochieng, 29, ayefuzu na shahada ya masuala ya safari za ndege kutoka Chuo Kikuu cha Moi mnamo 2016 lakini sasa ni mchuuzi wa samosa katika mitaa ya jiji la Nairobi baada ya kukosa kazi.

“Nimetuma maombi ya kazi katika kampuni nyingi za safari za ndege na sijafanikiwa. Niliamua kutafuta mbinu za kujikimu kwa kuwa mchuuzi,” asema.

Kabla ya kuanza kuuza samosa, Bi Ochieng alikuwa akichuuza matunda.

Corona: Watu 40 kushiriki majaribio ya chanjo Kenya

Na MISHI GONGO

WATU 40 wanatarajiwa kuanza kufanyiwa majaribio ya chanjo dhidi ya virusi vya corona nchini hivi karibuni.

Mkurugenzi Mkuu wa Taasisi ya Utafiti wa Tiba ya Kenya (KEMRI), Dkt Kombe Yeri alisema jana kuwa chanjo hiyo inayofahamika kama ChAdox1 nCoV-19 itajaribiwa kwa watu hao wa kujitolea, kabla ya kufanyiwa watu zaidi.

“Kikundi cha majaribio ya KEMRI kimepokea idhini kutoka kwa kamati ya Ukaguzi wa Maadili ya Sayansi ya KEMRI, Bodi ya Dawa na Sumu, Tume ya Kitaifa ya Teknolojia ya Sayansi na Ubunifu (NACOSTI) na kwa sasa inasubiri idhini kutoka kwa mamlaka zinazoidhinisha matumizi ya chanjo,” akaeleza.

KEMRI inaongoza majaribio nchini Kenya kupitia ushirikiano na Chuo Kikuu cha Oxford nchini Uingereza.

Majaribio yalikuwa yamefika katika awamu ya tatu Uingereza lakini yakasitishwa kwa muda wakati kulipotokea madhara ya kiafya kwa mtu mmoja kabla ya kurejelewa tena.

‘Kufikia sasa watu wa kujitolea 8,000 wamepokea chanjo hiyo nchini Uingereza, Brazil na Afrika Kusini,’ akasema Dkt Yeri.Dkt Yeri aliongeza kuwa, maoni ya umma yatahusishwa kabla majaribio hayo kuanza nchini.

Mwenyekiti wa kamati ya afya bungeni, Bi Sabina Chege alisifu taasisi hiyo kwa juhudi zake.Urusi tayari imeidhinisha chanjo ambayo mataifa kadhaa yameagiza.

Raila aonya BBI ikipuuzwa umaskini utaongezeka Kenya

Na VALENTINE OBARA

KIONGOZI wa Chama cha ODM, Bw Raila Odinga, ameonya kuwa mizozo iliyoshuhudiwa baina ya viongozi kuhusu ugavi wa fedha kwa kaunti ni dalili ya vita siku za usoni ikiwa Mpango wa Maridhiano (BBI) utapuuzwa.

Bw Odinga alidai kuwa, nchi ya Kenya imo hatarini kujipata vitani kwa sababu ya umaskini unaozidi kuongezeka katika jamii.

Kulingana naye, dawa ya kuepusha hali hii kutokea siku za usoni ni kupitisha mapendekezo yatakayotolewa kwenye ripoti inayosubiriwa ya BBI.

Ripoti hiyo inayotarajiwa, itahitaji wananchi kushiriki kura ya maamuzi kurekebisha katiba.Bw Odinga alisema mvutano ulioibuka kwa wiki kadha kuhusu ugavi wa rasilimali kwa serikali za kaunti ulidhihirisha kuna masuala mazito ambayo ni sharti taifa litatue kwa dharura.

Kulingana naye, ni wazi kuwa nchi imeshindwa kutumikia mahitaji ya wananchi ambao idadi yao inaongezeka kwa kasi kwa vile hakuna rasilimali za kutosha.

Watu wanalazimika kupigania rasilmali chache zinazopatikana, kwa mujibu wa Bw Odinga.

“Ni lazima nchi hii, kwa dharura, ianze kujadili jinsi itakavyotoa nafasi sawa kwa kila Mkenya kushiriki kikamilifu katika ustawishaji wa nchi ili kwa pamoja tuzalishe kiwango cha utajiri kitakachotosheleza mahitaji yetu yote,’ akasema kwenye taarifa.

“Hili lisipofanywa, hasa kwa kuzingatia idadi inayoongezeka kwa kasi ya vijana walio na elimu, tutakuwa na vita vibaya zaidi katika siku zijazo tukitaka kugawa umaskini wetu badala ya utajiri,’ akaongeza.

Ripoti ya utafiti iliyotolewa majuzi na Idara ya Takwimu za Kitaifa (KNBS), ilionyesha kuna takriban Wakenya milioni 15.9 ambao ni maskini, kati ya jumla ya Wakenya milioni 44.2.

Katika takwimu hizo, mtu maskini alitajwa kama anayepokea chini ya Sh3,252 kila mwezi akiishi mashambani au Sh5,995 akiishi mjini.

Walio maskini pia walitajwa kama wanaokosa mahitaji muhimu ya kimaisha au huduma bora ikiwemo chakula, afya, elimu, habari, maji, usafi na makao.

Taarifa ya Bw Odinga ilitolewa siku moja baada ya maseneta kukubaliana kuhusu mfumo ambao utatumiwa kugawa fedha kwa kila kaunti katika kipindi cha fedha cha mwaka huu.

Maseneta walikuwa wametofautiana kwa vile mfumo uliopendekezwa awali ungesababisha baadhi ya kaunti maskini kupunguziwa fedha.

Iliamuliwa hakuna kaunti itakayopokea kiwango kidogo cha fedha kuliko ilivyopokea mwaka uliopita.Balozi huyo wa masuala ya miundomsingi katika Muungano wa Afrika (AU) alieleza kuwa, BBI itatoa nafasi mwafaka kwa taifa kuongeza uzalishaji wa rasilimali na ugavi sawa kwa kila eneo na kupiga vita ufisadi.

“Ni matarajio yangu kuwa sasa nchi inaweza kuelekeza mawazo yake katika mapendekezo ya mageuzi ambayo yanalenga kuzidisha ustawishaji,” akasema.

Rais Uhuru Kenyatta na Bw Odinga husisitiza katiba inafaa kurekebishwa ili kutatua changamoto zinazokumba nchi kama vile ukabila na umaskini.

Kwa upande mwingine, wanaopinga kura ya maamuzi akiwemo Naibu Rais William Ruto hudai ni njama ya kunufaisha watu wachache kisiasa.

Wataalamu washutumu vyuo vikuu kwa kutoa mafunzo duni

Na BENSON MATHEKA

KUONGEZEKA kwa idadi ya vijana wanaohitimu kutoka vyuo vikuu na kukosa au kushindwa kufanya kazi inayolingana na masomo yao kumefanya ubora wa elimu ya vyuo vikuu nchini kutiliwa shaka.

Wataalamu wa masuala ya uchumi na ajira wanasema vijana wengi wanaohitimu vyuo vikuu huwa hawajatayarishwa kikamilifu kufanya kazi.

“Waajiri hupendelea vijana wanaohitimu kutoka vyuo vya kiufundi kuliko wanaopata digrii. Tunafaa kuchunguza ubora wa digrii zinazotolewa na vyuo vikuu nchini,” asema Afisa Mkuu Mtendaji wa Shirikisho la Waajiri (FKE), Jackline Mugo anasema.

Kulingana na Shirika la Takwimu (KNBS), kuna vijana 6 milioni wasio na kazi nchini wakiwemo walio na shahada za digrii.

Watalaamu wa uchumi wanasema mbali na ubaguzi katika uajiri na uhaba wa nafasi za kazi, vyuo vikuu nchini haviwaandai wanafunzi vyema kwa maisha baada ya kuhitimu.

Kulingana na Bi Mugo, waajiri huwa wanatarajia wanaohitimu kuwa na ujuzi unaohitajika.“Inabidi waajiri kutumia pesa nyingi kuwafunza kazi wanaotoka vyuo vikuu kwa sababu huwa hawana ujuzi unaotakikana.

Hii inafanya waajiri wengi kuamua kuajiri wanaotoka vyuo vya kiufundi, ambao wana uwezo wa kufanya kazi bila mzigo mkubwa wa mafunzo,” asema Bi Mugo.

Waziri wa Elimu Profesa George Magoha anasema baadhi ya vyuo vikuu vimetekeleza jukumu lake la kuandaa wanafunzi vyema vikilenga biashara.

“Baadhi ya wanafunzi huwa wanapata shahada zisizo na maana kabisa,” Profesa Magoha alisema alipowahutubia wakuu wa vyuo mapema mwaka huu.Anapendekeza vyuo vikuu vipunguzwe na viwe vikifunza kozi ambazo zinawaandaa wanafunzi vyema kwa kazi na sio tu kazi za ofisini.

Wataalamu wanasema mfumo wa elimu nchini unahitaji mabadiliko makubwa ikiwa Kenya inataka kukuza wataalamu wa sekta mbalimbali.Mhadhiri wa Chuo Kikuu cha Nairobi, Wandia Njoya anasema wakati umefika wa kuondoa shahada kama idhibati ya elimu ya juu.

“Tunahitaji kuwa na mfumo usiohusisha shahada, mbali unaokuza tajiriba na taaluma kuanzia viwango vya chini vya elimu,” asema Dkt Wandia.

Mbali na ubora wa masomo kutiliwa shaka, baadhi ya vyuo vikuu vimelaumiwa kwa kutoa kozi ambazo haziwafai wanafunzi, au ambazo hazijaidhinishwa na Baraza la Elimu ya Juu (CUE).

Hii inafanya vyama vya wataalamu katika sekta husika kukataa kuziidhinisha, na hivyo wanaohitimu kukosa vibali vya kuhudumu au kuajiriwa.

Wataalamu wanaonya kuwa idadi kubwa ya vijana waliosoma na hawana kazi ni janga la kijamii, kiuchumi na pia tishio kwa usalama.

Bayern wanyeshea Schalke 8-0

Na MASHIRIKA

SERGE Gnabry alitikisa nyavu mara tatu naye Leroy Sane akafunga bao katika mchuano wake wa kwanza kambini mwa Bayern Munich kwenye gozi la kwanza la msimu huu katika Ligi Kuu ya Ujerumani (Bundesliga) mnamo Septemba 18, 2020.

Mechi hiyo ilikamilika kwa Bayern kuwabebesha wageni wao Schalke 04 jumla ya mabao 8-0 uwanjani Allianz Arena.

Sane, aliyesajiliwa kwa kima cha Sh6.3 bilioni kutoka Manchester City mwishoni mwa msimu uliopita, alichangia pia magoli mawili yaliyofumwa wavuni na Gnabry.

Ushindi huo wa Bayern uliendeleza rekodi nzuri ya Bayern ambao kwa sasa wamesajili ushindi katika jumla ya mechi 22 mfululizo.

Mabao mengine ya Bayern yalijazwa wavuni kupitia kwa Robert Lewandowski, Leon Goretzka, Thomas Muller na chipukizi Jamal Musiala, 17.

Rekodi ya Bayern kwa sasa inaonyesha kwamba wamesajili ushindi kutokana na mechi 30 na kuambulia sare moja pekee katika mashindano yote tangu wazidiwe maarifa mnamo Disemba 7, 2019.

Katika msimu uliopita wa 2019-20, Bayern walitawazwa mabingwa wa mataji matatu; yaani Bundeliga, German Cup na Klabu Bingwa Ulaya (UEFA).

Kwa upande wao, Schalke hawajashinda mchuano wowote wa Bundesliga tangu Januari 17, 2020 na wamepoteza jumla ya mechi saba kati ya tisa tangu kurejelewa kwa kampeni za msimu wa 2019-20 mnamo Juni 2020.

Yalikuwa matarajio ya Bayern kushuhudia jumla ya mashabiki 7,500 wakihudhuria mchuano huo wa ufunguzi wa msimu huu ila mpango wao huo ukasitishwa na Meya wa jiji la Munich.

Gnabry alifungua ukurasa wa mabao katika dakika ya nne kabla ya fowadi huyo wa zamani wa Arsenal kucheka na nyavu kwa mara nyingine katika dakika za 47 na 59 mtawalia.

Ushindi wa Bayern ndio mnono zaidi kuwahi kusajiliwa na kikosi chochote cha Bundesliga katika siku ya kwanza ya msimu mpya kwenye Ligi Kuu ya Ujerumani.

Goretzka alifungia Bayern bao la pili kunako dakika ya 19 baada ya kushirikiana vilivyo na Muller ambaye pia alitikisa nyavu katika dakika ya 69 kutokana na krosi ya Robert Lewandowski.

Lewandowski, 32, alifunga mkwaju wa penalti katika dakika ya 31 baada ya kuchezewa visivyo ndani ya kijisanduku.

Mshambuliaji na nahodha huyo wa timu ya taifa ya Poland anajivunia rekodi ya kufunga mabao 55 kutokana na kutokana na mechi 47 za msimu uliopita wa 2019-20.

Bao lililojazwa kimiani na Sane katika dakika ya 71 lilikuwa la kwanza kwa Mjerumani huyo kutia kapuni tangu afungie Man-City katika ushindi wa 2-0 kwenye gozi la Ligi Kuu ya Uingereza (EPL) mnamo Aprili 2019.

Tineja Musiala aliyewajibishwa na Bayern kwa dakika mbili pekee muhula uliopita, alitokea benchi na kufungia waajiri wake bao la nane. Ufanisi huo unamfanya mwanasoka wa umri mdogo zaidi kuwahi kufunga bao katika historia ya Bundesliga.

Ni mara ya pili kwa Bayern kuwapepeta wapinzani wao kwa kichapo cha mabao manane kwenye mchuano mmoja mwaka huu. Miamba hao wa Ujerumani waliwachabanga Barcelona 8-2 kwenye robo-fainali ya Klabu Bingwa Ulaya (UEFA) mnamo Agosti 15, 2020 jijini Lisbon, Ureno.

TAFSIRI NA: CHRIS ADUNGO

Kiongera aahidi makuu kambini mwa Sofapaka

Na CHRIS ADUNGO 

FOWADI wa zamani wa Harambee Stars, Paul ‘Modo’ Kiongera, amejiwekea malengo ya kunyanyua ubingwa wa Ligi Kuu ya Kenya (KPL) baada ya kuingia katika sajili rasmi ya Sofapaka.

Kiongera aliyenyanyua taji la KPL akichezea Gor Mahia, amewataka mashabiki na wakosoaji wake kukoma kumwita “mkongwe” na kutarajia makuu kutoka kwake kambini mwa Batoto ba Mungu wlaiotawazwa wafalme wa KPL kwa mara ya mwisho mnamo 2009.

“Tuna furaha kufichua kwamba tumemsajili Kiongera ambaye atakuwa mwanasoka wetu kwa kipindi cha misimu miwili ijayo,” ikasema sehemu ya taarifa ya Sofapaka.

Hadi kujiunga kwake na Sofapaka baada ya kuagana na Wazito FC, Kiongera aliwahi pia kucheza Gor Mahia, AFC Leaopards, KCB na Simba SC ya Tanzania.

Makali ya Kiongera ambaye alifahamika kwa kasi na wepesi wa kutikisa nyavu za wapinzani miaka sita iliyopita, yalishuka sana katika kipindi cha miaka miwili iliyopita na akateremka hadi kushiriki soka ya Ligi ya Kitaifa ya Supa (NSL).

 “Kubwa zaidi katika malengo kwa sasa ni kuendelea kufunga mabao katika KPL ndani ya jezi za waajiri wangu wapya,” akatanguliza Kiongera.

“Tuna kocha mzuri, John Baraza, ambaye anaelewa kinachohitajiwa na mshambuliaji yeyote na aina ya wachezaji watakaomwezesha kufikia mengi ya maazimio yake. Nina imani kwamba nitafurahia maisha yangu Sofapaka na kwamba kikosi hiki kitachangia ufufuo wa makali yangu ya awali,” akaongeza mvamizi huyo.

Chini ta Rais Elly Kalekwa, Sofapaka wana kiu ya kutwaa ubingwa wa KPL kwa mara ya kwanza baada ya kunyanyua taji hilo miaka 11 iliyopita katika msimu wao wa kwanza ligini.

Mbali na Kiongera, Sofapaka wamejinasia pia huduma za wanasoka Wisdom Maya na Joel Nokueou kutoka kambini mwa Lion Blesse nchini Ghana.

Kiongera na kiungo Lloyd Wahome ndio wanasoka wa hivi karibuni zaidi kubanduka kambini mwa Wazito ambao wametema jumla ya wanasoka 14.

Wahome alijiunga na Wazito mnamo mnamo Machi 2019 baada ya kuvunja ndoa yake ya miaka mitano na mabingwa mara 11 wa KPL, Tusker FC.

Kiongera alisajiliwa na Wazito kwa mkataba mfupi mnamo Januari 2020.

Paul Acquah (Ghana), Issifou Bourahana (Togo), Augustine Out (Liberia) na Piscas Kirenge (DR Congo) ni wanasoka raia wa kigeni ambao walikuwa miongoni mwa 12 waliotimuliwa na Wazito FC mwezi uliopita.

Wachezaji wa humu nchini ambao pia wamebanduliwa kutoka kikosi cha Wazito ni aliyekuwa fowadi wa SoNy Sugar Derrick Otanga, kipa mzoefu Steven Njung’e, kiungo Teddy Osok, mshambuliaji wa zamani wa Tusker Victor Ndinya na kipa chaguo la kwanza katika kampeni za msimu jana, Kevin Omondi aliyewahi pia kuvalia jezi za SoNy Sugar.

Olunga kucheza dhidi ya Hiroshima

Na GEOFFREY ANENE

NYOTA Michael Olunga anatarajiwa kurejea uwanjani kutafuta bao lake la 17 kwenye Ligi Kuu ya Japan msimu huu wakati Kashiwa Reysol itaalika Hiroshima, Jumamosi.

Mshambuliaji huyo Mkenya alipitisha mabao 15 hapo Septemba 13 Kashiwa ikipoteza 2-1 dhidi ya Sagan Tosu, idadi ambayo washindi wa kiatu cha dhahabu wa msimu uliopita Marcos Junior na Teruhito Nakagawa walifungia Yokohama Marinos ikitwaa taji.

Olunga,26, ambaye alifungia Kashiwa mabao 27 mwaka 2019 ikiingia Ligi Kuu, anaongoza ufungaji wa mabao kwenye ligi hiyo ya klabu 18 baada ya kucheka na nyavu mara 16 katika mechi 15 ameichezea ligini msimu huu.

Yuko mabao sita mbele ya nambari mbili Mbrazil Everaldo (Kashima Antlers) nayo nambari tatu inashikiliwa na Marcos Junior (Yokohama Marinos), Yu Kobayashi (Kawasaki Frontale) na Leonardo (Urawa Red Diamonds) ambao wametikisa nyavu mara tisa kila mmoja.

Dhidi ya nambari 10 Hiroshima, Kashiwa, ambayo iliajiri Olunga mwezi Agosti 2018, itakuwa ikitafuta kulipiza kisasi nyumbani baada ya kulemewa 1-0 Aprili 2018. Itaruka kutoka nafasi ya saba hadi tatu ikibwaga Hiroshima nazo Nagoya Grampus, Kashima na Urawa ziteleze dhidi ya Vissel Kobe, Cerezo Osaka na Kawasaki, mtawalia.

Kariobangi Sharks yasajili mfumaji Douglas Mokaya

Na CHRIS ADUNGO 

KLABU ya Kariobangi Sharks imejinasia huduma za fowadi matata wa Nairobi Stima, Douglas Mokaya kwa mkataba wa miaka minne.

Mokaya aliyekuwa tegemeo kuu la Stima katika kampeni za msimu uliopita wa 2019-20 alijipata bila klabu mnamo Julai baada ya waajiri wake kutamatisha mkataba wake. Hatua hiyo ilichangiwa na maamuzi ya kampuni ya umeme ya Kenya Power kusitisha ufadhili wake kwa kikosi hicho.

Mbali na Nairobi Stima, vikosi vingine vilivyoathiriwa na hatua hiyo ya Kenya Power ni Wester Stima kayika Ligi Kuu ya Kenya (KPL) na Coast Stima inayoshiriki Ligi ya Kitaifa ya Supa (NSL).

Hadi kujiunga kwake na Stima, Mokaya alikuwa mwanasoka wa Bidco United. Kusajiliwa kwake na Sharks ni katika juhudi za kikosi hicho cha kocha William Muluya kujaza pengo la fowadi mahiri Harrison Mwendwa aliyeyoyomea kambini mwa mabingwa mara 13 wa KPL, AFC Leopards.

Mwenyekiti wa Sharks, Robert Maoga amesema Mokaya atalazimika kukabiliana ushindani mkali kutoka kwa nyota Patrick Ngunyi, James Mazembe wa Harambee Stars U-23 (Emerging Stars) na Patrick Otieno wa Harambee Stars U-20 (Rising Stars) ili kupata nafasi katika kikosi cha kwanza.

“Tumejitwalia maarifa ya Mokaya kwa mkataba wa miaka minne. Ni mchezaji wa haiba kubwa ambaye ujio wake utaimarisha viwango vya ushindani katika safu ya ushambuliaji,” akasema Maoga.

Mbali na kumsajili Mokaya ambaye alikuwa pia akiviziwa na Leopards kwa kipindi kirefu, Maoga pia amefichua kwamba Sharks wanapania kumtwaa kiungo Vincent Odongo kwa minajili ya kuboresha uthabiti wa safu yao ya kati.

Odongo ambaye ni mwanasoka wa zamani wa Gor Mahia na Western Stima anatarajiwa kujaza pengo la sogora Sven Yidah aliyeyoyomea Nairobi City Stars almaarufu Simba wa Nairobi.

“Kuja kwa Odongo kutarejesha uthabiti katika safu ya kati. Amekuwa katika KPL kwa muda mrefu na analeta tajriba itakayotumivisha zaidi katika kampeni zijazo na pia kuwa kielelezo kwa wanasoka chipukizi kambini mwetu,” akaongeza Maoga kwa kuongeza kwamba Sharks watapandisha ngazi chipukizi zaidi hadi kikosi cha kwanza.

Sharks pia itasajili beki mmoja na kiungo mkabaji watakaojaza nafasi za Amani Kyata na Michael Bodo waliojiunga na Namungo FC na Sofapaka mtawalia.

Elimu ya vyuoni sasa ni ya mtandaoni – Profesa Waudo

Na LAWRENCE ONGARO

CHUO Kikuu cha Mount Kenya (MKU) kimewekeza pakubwa katika vifaa vya kuwezesha masomo ya kupitia mitandaoni tangu janga la Covid-19 lilipovamia Kenya.

Naibu Chansela wa chuo hicho Profesa Stanley Waudo alisema masomo kupitia mtandao ndio mwelekeo utakaochukuliwa na chuo hiki katika siku za usoni.

“Tangu homa ya corona kuingia nchini mambo mengi yamebadilika na kwa hivyo hali ya masomo pia ni sharti ibadilike. Wanafunzi watalazimika kuzingatia masomo kupitia mitandao,” alisema Prof Waudo.

Aliyasema hayo Alhamisi akiwa chuoni humo wakati wa kuwasajili wanafunzi wapya wapatao 5,000 watakaojiunga na chuo hicho kati ya Septemba na Disemba 2020.

Alisema wanafunzi hao wapya watalazimika kupewa mwongozo mpya watakapojiunga na chuo hicho ambapo jambo la muhimu ni kuendesha masomo yao mitandaoni.

“Chuo kimewekeza zaidi katika masomo ya mtandaoni na kwa hivyo wanafunzi watakaojiunga na chuo hiki ni lazima wakumbatie mpango huo,” alisema msomi huyo.

Aliwapongeza wanafunzi hao wapya kwa kufanikiwa katika mtihani wa KCSE na kusema walifanya jambo la busara kujiunga na chuo hicho ambacho kinatoa masomo ya kutegemewa.

Alisema wakati huu wa janga la Covid-19, wanafunzi wengi walikuwa wakifuatilia vipindi vya masomo yao kupitia mtandao ambapo baadhi yao wanajiandaa kufuzu kupitia mtandao mnamo Oktoba 9, 2020.

Kulingana na mipango ya chuo hicho awamu ya 18 ya kufuzu kwa wahitimu mwaka huu wa 2020 itakuwa na idadi ya mahafala wapatao 4,000.

Wanafunzi wapya wanaotarajia kujiunga na chuo hicho wameshauriwa kufuata mkondo wa wenzao wanaojiandaa kung’atuka wiki chache zijazo.

Wanafunzi hao walihimizwa kuelewa ya kwamba watalazimika kujitegemea kupitia mitandao ili kupiga hatua zaidi katika siku za usoni.

“Tunataka wanafunzi wa chuo wawe watu wa kujitegemea kila mara wanapokuwa chuoni; na hiyo tu itatimia kupitia nidhamu,” alisema Prof Waudo.

Alisema chuo hicho kiko tayari kuwapa mwongozo wa kuwa watu wa kujituma bila kutegemea wahadhiri kila mara.

Kutokana na hayo kila mwanafunzi atakuwa na maono na hata kuwa na ubunifu wakati atakapokamilisha masomo yake chuoni.

Pendekezo machifu na wazee wa mitaa wafundishwe jinsi ya kutoa ushauri nasaha

Na MISHI GONGO

VIONGOZI katika chama cha Maendeleo ya Wanawake katika Kaunti ya Mombasa wameomba machifu wote wapewe mafunzo ya kupeana ushauri nasaha.

Walisema kuwa wakazi hukimbilia machifu kwanza katika kutatuliwa masuala mbalimbali ya kijamii.

Aklizungumza na Taifa Leo mnamo Alhamisi mwanachama wa chama hicho Bi Millicent Odhiambo alisema wakazi wanapofikwa na matatizo hukimbilia katika afisi za machifu kabla kuchukua hatua yoyote.

“Wanandoa wanapokumbwa na migogoro, wanawake wanapokabiliwa na dhuluma za kijinsia au watoto wanaponajisiwa, watu hukimbilia kwa chifu kumueleza kabla ya kuenda kuripoti katika vituo vya polisi hivyo ni muhimu wao kuwa na ujuzi wa kutoa ushauri nasaha,” akasema Bi Odhiambo.

Alisema matatizo kama ya ndoa huhitaji mtu mwenye ujuzi kutatua.

“Machifu wakipewa mafuzo hayo wataweza kutatua masuala mengi katika jamii. Suala la usalama huanza na jamii kuongoka au kuwa na maadili mema,” akasema.

Alieleza kuwa chama chao kiko tayari kufanya kazi na serikali kuhakikisha kuwa machifu wanapokea mafunzo hayo.

“Kuna matatizo mengine ambayo tunaweza kusuluhisha mashinani bila kuhusisha afisi za wakuu,” akasema.

Hoja hiyo iliungwa mkono na wakazi wa Frere Town wakisema baadhi ya machifu wanashindwa kuwatatulia masuala madogomadogo.

Bi Odhiambo ambaye pia anashughulika na masuala ya dhuluma za kijinsia alisema visa vya dhuluma za watoto vimepungua katika eneo hilo.

Aliwaomba wazazi kuwa makini na watoto wao.

Aliongezea kuwa baadhi ya visa vya unajisi wa baadhi ya watoto huwa watendaji ni jamaa zao wa karibu kama kaka, binamu, mjomba, babu na kadhalika.

“Hakikisha kuwa unakuwa macho na unafuatilia mienendo ya mtoto wako kwa karibu. Watu unaowaacha na watoto wako hakikisha kuwa ni waaminifu na wenye nidhamu ya hali ya juu,” akasema.

Mwingine Bi Mary Wambo, kiongozi wa maendeleo ya wanawake eneo la Nyali aliliunga mkono pendekezo hilo akisema kuwa litasaidia pakubwa kutatua mizozo ya kijamii.

Alieleza kuwa wazee wa mitaa na machifu ndio wanaohudumia wananchi mashinani.

Walipendekeza hayo mbele ya mshirikishi wa usalama katika eneo la Pwani Bw John Elungata na kamishna wa Mombasa Bw Gilbert Kitiyo.

Familia 1,000 zaachwa bila makao Turkana

NA SAMMY LUTTA

Zaidi ya familia 1,000 zinazoishi karibu na Ziwa Turkana zimebaki bila makao baada ya maji ya ziwa hilo kuvunja kingo zake kutokana na mvua kubwa inayoendelea kunyesha humu nchini na nchi jirani ya Ethiopia.

Gavana wa Turkana Josphat Nanok alithibitisha kwamba ziwa hilo limepita kiwango chake kutoka mita 500 hadi 800.

“Maji hayo tayari yamefunika  hoteli na nyumba, na familia 1000 zimeachwa bila makao,” alisema Bw Nanok.

Alisema kwamba ziwa hilo lina  mamba na viboko ambao ni hatari kwa wakazi. Huku akiwaomba wakazi wahamie mahala salama, alisema kwamba watu wengi wamebaki  bila kazi kwani kazi ya uvuvi imeathirika.

Hoteli nyingi zimefunikwa huku wavuvi na wakazi wanaoishi karibu na ziwa hilo wakipoteza  kazi. “Madhara hayo tayari yameathiri sana Turkana Kaskazini na Turkana ya Kati,” alisema Bw Nanok.

Mbunge wa Turkana Kaskazini Christopher Nakuleu alisema kwamba hali hiyo isiyo ya  kawaida  inatokana na mafuriko ya mvua kubwa inayonyesha Ethiopia Kusini.

Alisema kwamba kumekuwa na mafuriko mengi kutoka mto Omo ambao ni chanzo kuu cha maji ya ziwa hilo.

 

TAFSIRI: FAUSTINE NGILA

Waliotafuna mamilioni ya corona kujua hatima yao baada ya siku 14

Na CHARLES WASONGA

WAHUSIKA katika sakata ya ununuzi wa vifaa vya Covid-19 katika Mamlaka ya Ununuzi wa Dawa na Vifaa vya Kimatibabu (KEMSA) na kupelekea matumizi ya Sh7.8 bilioni kinyume cha sheria sasa watajua ikiwa watashtakiwa au la baada ya siku 14.

Hii ni baada ya Mkurugenzi wa Mashtaka ya Umma (DPP) Noordin Haji kutangaza kuwa amepokea faili ya uchunguzi wa sakata hiyo kutoka kwa Tume ya Maadili na Kupambana na Ufisadi (EACC) ambayo.

Kwenye taarifa aliyoituma kwa vyombo vya habari ijumaa, Septemba 18, jioni Bw Haji alisema ameteua kundi la waendesha mashtaka wenye tajriba pevu kuchambua faili hizo na kuwasilisha ripoti kwake ilia atoe mwelekeo kuhusu suala hilo.

“Leo, Septemba 18, 2020 nimepokea faili ya uchunguzi kutoka kw EACC kuhusu ununuzi wa vifaa vya Covid-19, ulioendeshwa kinyume cha sheria na malipo ya Sh7.8 bilioni kwa wawasilishaji bidhaa hizo. Afisi yangu itachunguza faili hizo kisha kutoa mwelekeo,” akasema Bw Haji.

Mnamo Agosti 15, 2020 bodi wa wasimamizi ya Kemsa inayoongozwa na aliyekuwa Seneta wa Murang’a Kembi Gitura iliwasimamisha kazi kwa muda, Afisi Mkuu Mtendaji John Manjari, Mkurugenzi wa Ununuzi Charles Juma na Mkurugenzi wa Masuala ya Biashara Eliud Muriithi ili kutoa nafasi kwa EACC kuchunguza sakata hiyo.

Ilidaiwa kuwa jumla ya kampuni 60, zingine ghushi , zilipewa zabuni ya kuwasilisha vifaa vya kujikinga dhidi ya virusi vya corona (PPEs), Maski na bidhaa nyinginezo kwa bei ya juu kupita kiasi, hali iliyopelekea kupotea kwa fedha za umma.

Watu kadhaa wamehojiwa kuhusiana na sakata hiyo akiwemo Naibu mwenyekiti wa Jubilee David Murathe ambaye alidaiwa kuwa na uhusiano na kampuni kwa jina Kiling Ltd iliyopewa zabuni ya thamani ya Sh4 bilioni.

Makataa ya siku 30 ambayo Rais Uhuru Kenyatta alikuwa ametoa kwa asasi za uchunguzi kukamilisha uchunguzi kuhusu sakata hiyo ilikamilisha mnamo Jumatano wiki hii. Sakata hiyo pia inachunguzwa na Kamati ya Bunge la Kitaifa kuhusu Afya na Kamati ya Seneti kuhusu Afya. Miongoni mwa wale ambao wamehojiwa na Kamati hizi ni Waziri wa Afya Mutahi Kagwe, Katibu wake Susan Mochache na maafisa hao watatu wa Kemsa na wanachama wa bodi ya mamlaka hiyo.

Kisumu All Stars kutaja benchi mpya ya kiufundi

Na CHRIS ADUNGO

KIKOSI cha Kisumu All Stars kitafichua benchi mpya kiufundi baada ya mchujo wa mikondo miwili dhidi ya Vihiga United.

Mechi hizo zitalenga kubaini klabu ya ziada itakayoshuka daraja kwenye Ligi Kuu ya FKFPL msimu ujao na kitakachopanda ngazi kutoka NSL kwa minajili ya kinyang’anyiro cha muhula mpya wa 2020-21.

Mechi ya mkondo wa kwanza itasakatwa mnamo Oktoba 7 na marudiano kuandaliwa Oktoba 11, 2020. Kisumu All-Stars walishikilia nafasi ya 16 kwenye jedwali la vikosi 18 vya KPL mnamo 2019-20 huku Vihiga United wakimaliza kampeni za NSL katika nafasi ya tatu nyuma ya Bidco United na Nairobi City Stars waliokwezwa daraja kunogesha Ligi Kuu msimu ujao wa 2020-21.

“Tulipokea idadi nzuri ya barua za maombi kutoka kwa wakufunzi wazawa wa humu nchini na wengine kutoka mataifa ya nje. Bodi ya Usimamizi ya All Stars inapitia barua hizo kabla ya kuwatathmini walioziwasilisha kisha kufichua benchi mpya baada ya mikondo miwili ya mchujo dhidi ya Vihiga,” akasema Nicholas Ochieng ambaye ni Afisa Mkuu Mtendaji wa All Stars.

All Stars almaarufu ‘Blue Eagles’ wanadhaminiwa na Serikali ya Kaunti ya Kisumu. Mbali na kocha mkuu, kikosi hicho kinasaka kocha msaidizi, kocha wa viungo vya mwili na kocha wa makipa.

Ochieng amesema kwamba tayari wameanza maandalizi kwa minajili ya mchujo ujao na wanasoka wake wana matumaini ya kuibuka washindi na kuhifadhi nafasi yao kwenye Ligi Kuu ya KPL msimu ujao.

“Ingawa wanasoka wetu wamekuwa katika likizo ndefu tangu ujio wa corona, kila mmoja wao amekuwa akishiriki mazoezi kivyake. Tutatumia wiki hizi tatu zijazo kujiandaa vilivyo kwa kibarua kilichopo mbele yetu na tuna kila sababu ya kushinda,” akaeleza Ochieng.

Kwa mujibu wa Frank Ogolla ambaye ni Mkuu wa Mashindano katika Shirikisho la Soka la Kenya (FKF), mkutano utaandaliwa wiki hii ili kupata mwafaka kuhusu kikosi kitakachocheza nyumbani katika mkondo wa kwanza ili kiwe ugenini wakati wa marudiano.

Vihiga United wanalenga pia kurejea kwenye KPL baada ya kuambulia nafasi ya tatu kwenye NSL. All Stars kwa upande wao wanapania kuendelea kuwa wawakilishi wa eneo la Nyanza kwenye kampeni za Ligi Kuu muhula ujao.

Kuteremshwa ngazi kwa wanasukari wa Chemelil Sugar na SoNy Sugar kunasaza All Stars pekee na Western Stima wakiwa wawakilishi wa eneo la Nyanza kwenye KPL.

Kufikia sasa, Stima wameagana na wanasoka 11 tangu kampuni ya umeme ya Kenya Power iliyokuwa ikiwadhamini isitishe ufadhili. Wengi wa wachezaji hao waliobanduka Stima wamesajiliwa na Wazito FC na mabingwa mara 19 wa KPL, Gor Mahia. Aliyekuwa mkufunzi mkuu wa Stima pia, Salim Babu aliyoyomea Wazito kuwa kocha msaidizi.

Mnamo Agosti, All Stars walitangaza nafasi za kazi katika benchi yao nzima ya kiufundi.

“Bado hatujapata kocha mpya lakini tutamtegemea Andrew Aroka atuongoze katika mechi mbili zijazo dhidi ya Vihiga United. Amekuwa na kikosi kwa muda mrefu na miongoni mwa wakufunzi ambao wametuma maombi ya kupokezwa kazi ya ukocha,” akasema Ochieng.

All Stars waliagana rasmi na Jeff Odongo (kocha wa viungo vya mwili) na Fredrick Onyango (kocha wa makipa) walioteuliwa kuhudumu katika benchi ya kiufundi mnamo Februari 2020.

Aroka ndiye afisa aliyewahi kuhudumu kambini mwa kikosi hicho kinachodhaminiwa na Serikali ya Kaunti ya Kisumu kwa muda mrefu zaidi na ndiye aliyechangia kupandishwa ngazi kwa kikosi hicho kushiriki soka ya Ligi Kuu mwanzoni mwa msimu huu wa 2019-20.

Mnamo Januari 2020, All Stars walimtimua aliyekuwa kocha wao wa muda mrefu, marehemu Henry Omino kwa pamoja na aliyekuwa msaidizi wake, Aroka na kocha wa makipa Joseph Ongoro kwa sababu ya matokeo duni ya kikosi.

Hata hivyo, Aroka alirejea baadaye kambini mwa klabu hiyo baada ya Arthur Opiyo aliyeteuliwa kushikilia mikoba ya kikosi hicho kwa muda kurejea Ujerumani kwa mafunzo zaidi ya ukocha.

Mbali na Aroka, wengine ambao wametuma upya maombi ya kazi kambini mwa All Stars ni Odongo na Onyango.

“Walikuwa wametia saini mikataba ya miezi michache ambayo kwa sasa imekatika. Wamewasilisha upya maombi ya kazi kwa minajili ya kuendelea kuhudumu nasi katika benchi mpya ya kiufundi ambayo tunapania kuifichua rasmi mwishoni mwa Septemba,” akasema Ochieng kwa kusisitiza kwamba wanamtafuta kocha mkuu aliye na leseni ya kiwango cha C kutoka kwa Shirikisho la Soka la Afrika (CAF).

Kaunti zote zitapokea fedha Jumatatu – Serikali

Na CHARLES WASONGA

WAZIRI wa Fedha Ukur Yatani Ijumaa alisema kuwa serikali 47 za kaunti zitasambaziwa Sh60 bilioni kuanzia Jumatatu, Septemba 21, 2020.

Hii ni baada ya maseneta kukubaliana Alhamisi jioni kuhusu mfumo wa ugavi wa fedha baina ya kaunti, baada ya wao kuvutano kuhusu suala hilo kwa miezi mitatu.

Kwenye taarifa, Bw Yatani alisema pesa hizo ni sehemu ya Sh316.5 bilioni ambazo serikali za kaunti zilitengewa katika bajeti ya mwaka huu wa kifedha wa 2020/2021.

‘Ningetaka kuwahakikishia Wakenya kwamba tutawasambaza pesa hizo kuanzia Jumatatu. Tumekamilisha mipango yote ndani ya Hazina Kitaifa. Fedha ziko tayari,” akasema.

Kulingana na sheria, Hazina ya Kitaifa haiweze kutoa fedha kutoka Hazina ya Pamoja (Consolidated Fund) bila idhini ya bunge la kitaifa.

Kwa hivyo, mfumo mpya wa ugavi wa fedha baina ya kaunti ambao ulipitishwa na maseneta Alhamisi unafaa kuidhinishwa kwanza katika Bunge la Kitaifa sawa na Mswada kuhusu Ugavi wa Fedha baina ya Kaunti (CARA).

Ni baada ya mswada huo kutiwa saini na Rais Uhuru Kenyatta ambapo Hazina ya Kitaifa itakuwa huru kusambaza fedha kwa kaunti.

Ikizingatiwa kuwa Bunge la Kitaifa huwa hakifanyi vikao mnamo Jumatatu, hii ina maana kuwa shughuli hiyo itakamilishwa mnamo Jumanne, alasiri.

Kwa hivyo, sheria hiyo itawasilishwa kwa Msimamizi wa Bajeti (CoB) ambaye ndiye atatoa idhini kwa Hazina ya Kitaifa isambaze fedha kwa kaunti.

Maseneta wamlaumu Gavana Wambora kuhusu usimamizi wa fedha za umma

Na CHARLES WASONGA

GAVANA wa Embu Martin Wambora Alhamisi alikuwa na wakati mgumu mbele ya maseneta alipotakiwa kueleza ni kwa nini serikali ilifeli kutumia Sh358 milioni za maendeleo katika mwaka wa kifedha wa 2017/2018.

Hii ni baada ya ripoti ya aliyekuwa Mkaguzi wa Hesabu za Serikali Edward Ouko, kubaini kuwa pesa hizo zilikuwa kwenye akaunti ya serikali hiyo kufikia Juni 20,2018.

Wanachama wa Kamati ya Seneti kuhusu Uhasibu na Uwekezaji (CPAIC) pia walimlaumu gavana Wambora baada ya kubainika kuwa serikali yake ilikusanya mapato ya Sh532 milioni mwaka huo ilhali ililenga kukusanya Sh892 milioni.

“Kwa kukosa kutumia Sh358 milioni, hii ina maana kuwa serikali yako iliwanyima wakazi wa Embu maendeleo ambayo tayari ilikuwa imepangiwa. Hili ni kosa ambalo linastahili adhabu kubwa, kwani sisi kama maseneta tunapigania nyongeza ya fedha kwa kaunti ilhali wewe hapa hauzitumii kwa miradi iliyokusudiwa,” akasema mwenyekiti wa kamati hiyo Sam Ongeri.

Bw Wambora alilkuwa amefikia mbele ya kamati katika ukumbi wa Shimba Hills, jumba la KICC, Nairobi kutoa majibu na ufafanuzi kuhusu hitilafu zilizoibuliwa kwenye ripoti ya Bw Ouko kuhusu matumizi ya fedha za umma Embu mwaka wa kifedha wa 2017/2018.

Akijitetea Gavana huyo ambaye alikuwa ameandamana na maafisa wakuu katika serikali yake, serikali yake iliyokosa kutumia Sh358 milioni kwa sababu pesa hizo ziliwasilisha kutoka Hazina ya Kitaifa kuchelewa.

“Isitoshe, mitambo ya usimamizi wa fedha kielektroniki (IFMIS) ilikuwa na hitilafu. Lakini hata kama IFMIS ilikuwa sawa bado hatungetumia fedha hizo kwa sababu ziliwasilishwa mwezi wa Julai, 2018 ilhali zinapasa kufikia kabla ya Juni 30, 2018,” Bw Wambora akasema.

Hata hivyo, hakueleza ni kwa nini pesa hizo zilijumuishwa katika taarifa ya kifedha ya mwaka wa kifedha wa 2017/2018 ilihali ziliwasilishwa baada ya kutamatika kwa kipindi hicho.

“Kwa nini basi pesa hizo zikajumuishwa katika ripoti ya kifedha iliyowasilishwa kwa wakazi wa hesabu katika mwaka huo. Hii ni makossa na inaonyesha kuwa maafisa katika idara ya fedha kaunti ya Embu hawaelewi majukumu yao,” akasema Seneta wa Isiolo Fatuma Dullo.

Kuhusu kufeli kukusanya mapato kama ilivyokadiriwa katika bajeti ya Embu, Bw Wambora alijitetea kwa kusema kuwa hali hiyo ilichangiwa na joto la kisiasa wakati huo ikizingatiwa kuwa ulikuwa ni mwaka wa uchaguzi mkuu.

“Hali ya mshike mshike iliyotokana na kampeni za kisiasa ndio iliathiri uwezo wetu kukusanya mapato. Lakini hali hiyo iliimarika baada ya uchaguzi huu,” akasema Bw Wambora.

Hata hivyo, Seneti wa Embu Njeru Ndwiga alipuuzilia mbali maelezo hayo akisema machafuko ya kisiasa hayakushuhudiwa katika kaunti ya Embu, yaliyokuwa katika sehemu kama Nairobi.

“Sikubaliani na wewe Bw Gavana. Hatukuona mawe yakirushwa Embu na watu wakifunga maduka. Binafsi niliendesha kampeni zangu katika mazingira matulivu,” akasema Ndwiga.

Ligi ya Japan yakosa kisa cha corona

Na MASHIRIKA

LIGI ya Soka Japan (J League) haijapata kisa chochote cha maambukizi ya virusi vya corona katika zoezi lake la hivi punde la kupima washiriki baada ya kupima watu 3,245 wakiwemo wachezaji na marefa.

Mkenya Michael Olunga anachezea Kashiwa Reysol katika J1 League inayojumuisha timu 18.

Shughuli ya kupima wachezaji na maafisa wanaoshiriki ligi hiyo ilianza Juni 18, wiki mbili baada ya michezo kurudi viwanjani, huku maelfu wakipimwa na wanaopatikana na virusi hivyo kutengwa na kupokea matibabu.

Raundi ya Julai 29 hadi Agosti 2 ilishuhudia visa vitatu vya maambukizi ya virusi hivyo kutokana na watu 3,203 waliopimwa. Kisa kimoja pia kiliripotiwa katika raundi ya tano ya upimaji wa watu 177 kati ya Agosti 13 na Agosti 24, huku klabu ya Sagan Tosu ikiathirika baada ya meneja wa timu hiyo Kim Myung-hwi kupatikana na virusi hivyo. Timu hiyo wakati mmoja ilisemekana kuwa na visa tisa vya maambukizi ya virusi hivyo na kusimamisha shughuli zake zote kwa muda.

Tosu ilirejea uwanjani Septemba 5 na tangu wakati huo imezoa ushindi mara mbili ikiwemo kupiga Kashiwa 2-1 (Septemba 13), kutoka sare mara moja na kupoteza mchuano mmoja.

TAFSIRI: GEOFFREY ANENE

Bale kutua Spurs kwa mkopo

Na MASHIRIKA

FOWADI Gareth Bale wa Real Madrid anatazamiwa kutua Uingereza mnamo Septemba 18 kukamilisha uhamisho wake hadi Tottenham Hotspur kwa mkopo.

Kwa mujibu wa magazeti mengi nchini Uhispania na Uingereza, Real na Tottenham zimeafikiana kuhusu uhamisho wa nyota huyo mzawa wa Wales.

Hata hivyo, kocha Jose Mourinho amekana madai hayo kwa kusisitiza kwamba “Hadi nitakapoelezwa kwamba Bale ni mwanasoka wa Tottenham ndipo nitaanza kuzungumza kumhusu.”

“Kwa sasa angali mchezaji wa Real na nahisi kwamba ni muhimu kuheshimu ukweli huo,” akasema mkufunzi huyo raia wa Ureno.

“Siwezi kusema chochote kuhusu mwanasoka wa Real,” akasema Mourinho katika mahojiano yaka na wanahabari mwishoni mwa mechi ya Europa League iliyowakutanisha na Lokomotiv Plovdiv mnamo Septemba 17 nchini Bulgaria.

Mnamo Septemba 17, alishiriki kipindi cha mazoezi kivyake uwanjani Alfredo di Stefano huku akisubiri matokeo ya majadiliano yalikuwa yakiendeshwa na Real na Tottenham.

Beki wa Real, Sergio Reguilon anatazamiwa kukamilisha uhamisho wake hadi Tottenham mnamo Septemba 18. Mhispania huyo mwenye umri wa miaka 23, alichezea Sevilla msimu uliopita kwa mkopo na akawasaidi kunyakua ufalme wa Europa League chini ya kocha Julen Lopetegui.

Bale alijiunga na Tottenham kwa mara ya kwanza mnamo 2007 baada ya kuagana na Southampton. Alisajiliwa na Real mnamo 2013 kwa kima cha Sh11 bilioni. Tangu wakati huo, amefungia Real zaidi ya mabao 100 na akawasaidia kutwaa mataji manne ya Klabu Bingwa Ulaya (UEFA).

Mnamo Julai 2019, Real walitibua mpango wa Bale kuyoyomea China kuvalia jezi za kikosi cha Jiangsu Suning.

TAFSIRI NA: CHRIS ADUNGO

Tottenham kuvaana na Shkendija Europa League

Na MASHIRIKA

KOCHA Jose Mourinho wa Tottenham Hotspur amesema ameanza sasa kuamini ukubwa wa uwezo wa sajili mpya Tanguy Ndombele baada ya Mfaransa huyo kufunga bao la dakika ya mwisho lililowasaidia waajiri wake kubandua Lokomotiv Plovdiv ya Bulgaria kwenye Europa League.

Tottenham waliponea chupuchupu kudenguliwa mapema kwenye kipute hicho kilichoshuhudia Lokomotiv ya Bulgaria wakisalia kutegemea wanasoka tisa pekee baada ya Lima Almeida na Birsent Karagaren kuonyeshwa kadi nyekundu katika dakika za 78 na 79 mtawalia.

Georgi Minchev aliwaweka Lokomotiv Plovdiv kifua mbele kunako dakika ya 72 kabla ya Harry Kane kusawazisha mambo katika dakika ya 80 na Ndombele kufunga bao la ushindi dakika tano kabla ya kipenga cha kuashiria mwisho wa mechi kupulizwa.

Ndombele, 22, alisajiliwa na Tottenham kutoka Olympique Lyon ya Ufaransa kwa kima cha Sh7.5 bilioni mnamo Agosti 2019. Tangu wakati huo, sogora huyo alikuwa amewajibishwa katika mechi 17 pekee kwenye mashindano yote ya msimu wa 2019-20 kutokana na wepesi wa kupata majeraha na kushtumiwa na kocha Mourinho.

“Tanguy anaanza kuimarika. Nimeanza sasa kuamini uwezo wake,” akasema Mourinho ambaye mnamo Machi 2020, alitaka kiungo huyo “kujituma zaidi” mechini.

“Ushawishi wake uwanjani haukuhisika kabisa msimu jana. Lakini kwa sasa amejitambua na anajitahidi sana hata mazoezini. Amepona jeraha na bao alilofunga litampa msukumo zaidi wa kusajili matokeo ya kuridhisha,” akasema.

Kutokana na ushindi wa Tottenham, Mourinho kwa sasa anajiandaa kuongoza masogora wake kuvaana na Shkendija ya Macedonia mnamo Alhamisi ya Septemba 24 katika mechi ya raundi ya tatu ya mchujo wa Europa League.

Kabla ya hapo, Tottenham watapepetana na Southampton kwenye Ligi Kuu ya Uingereza (EPL) mnamo Septemba 20 kisha kuchuana na Leyton Orient katika gozi la EFL Cup mnamo Septemba 22, 2020.

Iwapo wataibuka washindi wa mechi mbili za EFL na Europa League, basi Tottenham watasakata tena michuano mitatu chini ya siku saba wiki inayofuatia baada ya Septemba 27, 2020.

TAFSIRI NA: CHRIS ADUNGO

Ibrahimovic atambisha AC Milan kwenye mchujo wa Europa League

Na CHRIS ADUNGO 

BAO kutoka kwa mfumaji mkongwe Zlatan Ibrahimovic na jingine la kiungo Calhanoglu yalisaidia AC kucharaza kikosi cha Shamrock Rovers cha Ireland 2-0 jijini Dublin mnamo Septemba 17, 2020 kwenye mechi ya kufuzu kwa Europa League.

Ibrahimovic, 38, aliwaweka Milan kifua mbele kunako dakika ya 23 kabla ya kuchangia goli la pili lililojazwa wavuni na Calhanoglu katika dakika ya 67.

Nusura Ibrahimovic afungie waajiri wake bao la tatu mwishoni mwa kipindi cha pili. Hata hivyo, kombora lake lilibusu mwamba wa goli kabla ya kipa Gianluigi Donnarumma kufanya kazi ya ziada na kumnyima fowadi Aaron Greene nafasi mbili za wazi uwanjani Tallaght.

Ushindi wa Milan ambao ni mabingwa mara 18 wa Ligi Kuu ya Italia (Serie A), unatazamiwa sasa kuwapa motisha zaidi ya kutamba zaidi katika mapambano mbalimbali ya soka msimu huu wa 2020-21.

Milan walikosa fursa ya kusakata soka ya bara Ulaya msimu uliopita baada ya kupigwa marufuku ya mwaka mmoja kwa hatia ya kuvunja kanuni za Uefa kuhusu matumizi ya fedha (FFP).

Mabingwa hao mara saba wa European Cup waliambulia nafasi ya sita kwenye Serie A msimu uliopita chini ya kocha Stefano Pioli.

Baada ya kukwaruza Shamrock, Milan kwa sasa wanatazamiwa kuvaana na Bodo Glimt ya Norway kwenye raudi ya tatu ya kufuzu kwa kivumbi cha Europa League msimu huu.

Shamrock ndicho kikosi cha kwanza cha Ireland kuwahi kutinga hatua ya makundi ya Europa League mnamo 2011. Kubanduliwa kwao na Milan kunawapa sasa fursa ya kumakinikia Ligi Kuu ya ambayo kwa sasa wanaiongoza kwa alama nane zaidi kuliko Bohemians wanaoshikilia nafasi ya pili.

Miamba hao wa soka ya Ireland waliaga tena kivumbi cha Europa League katika raundi ya pili ya mchujo baada ya kutandikwa jumla ya mabao 4-3 na Apollon ya Cyprus kwenye mechi za mikondo miwili.

TAFSIRI NA: CHRIS ADUNGO

Seneti yapinga KDF kupewa mamlaka ya kusimamia KMC

Na CHARLES WASONGA

MASENETA wamepinga hatua ya serikali kuhamisha usimamizi wa Kiwanda cha kutayarisha Nyama Nchini (KMC) kutoka Wizara ya Kilimo hadi ile ya Ulinzi wakisema hatua hiyo ni kinyume  cha Katiba.

Wakichangia hoja kuhusu suala hilo Alhamisi, walisema hatua hiyo ni haramu kwa sababu uamuzi huo ulifikiwa bila kushirikishwa kwa umma katika mpango huo, ikizingatiwa kuwa KMC ni asasi ya serikali iliyobuniwa kutokana na sheria iliyotungwa na bunge.

Huku wakilaani kile walichotaja kama mwenendo mbaya wa Rais Kenyatta kuweka usimamizi wa asasi za umma chini ya wanajeshi, maseneta hao wamewataka mawaziri Peter Munya (Kilimo) na Monica Juma (Ulinzi) kufika mbele yao kuelezea sababu zilichangia kuhamishwa kwa KMC hadi jeshi (KDF).

“Mheshimiwa Spika mawaziri hao wawili sharti waelezee bunge hili misingi ya kisheria iliyotumika kufanisha kuhamishwa kwa KMC hadi KDF na ni kwa nini umma haukuhusishwa inayohitajika kikatiba,” akasema Seneta wa Machakos Boniface Kabaka akiwasilisha rasmi hoja ya kupinga hatua hiyo.

Seneta wa Narok Ledama Ole Kina alisema kuwa ikiwa Rais Uhuru Kenyatta alihisi kwamba kuna haja ya kuhamishwa kwa kiwanda hicho hadi KDF, angefanya hivyo kupitia bunge. Alisema ni kinaya kuwa KMC inawekwa chini ya usimamizi wa jeshi linalodaiwa Sh7 bilioni.

“Mheshimiwa Spika tumepata habari kuwa KDF ndio inachangia kuporomoka kwa KMC kwa kukosa kulipa deni la zaidi ya Sh7 bilioni inayodaiwa na kiwanda hicho. Mbona tunajaribu kusuluhisha shida kwa kubuni shida nyingi? Nani atalipa deni hilo?” akasema

Naye Seneta wa Isiolo Fatuma Dullo alisema itakuwa vigumu kwa raia kufanya kazi na KDF kutokana na hofu iliyoko miongoni mwa raia dhidi ya wanajeshi.

“Hata ingawa KMC imezongwa na shida ya usimamizi hali ambayo imechangia kupata hasara, suluhu sio kuhamisha na kuiweka chini ya usimamizi wa jeshi. Wafugaji ambao ni wateja wakuu wa KMC watahusika vipi na wanajeshi?” akauliza.

Wengine waliopiga hatua hiyo ni maseneta Abishiro Halake (Seneta Maalum), Ali Wario (Tana River), Abdullahi Ali (Wajir) na Enock Wambua (Kitui).

Hata hivyo, Seneta wa Garissa Yusuf Haji aliunga mkono hatua hiyo akisema jeshi limedhihirisha kuwa linaweza kusimamia vizuri asasi za umma; huku akitoa mfano mwa Meja Jenerali Mohammed Badi anayesimamia majukumu makuu ya kaunti ya Nairobi.

KMC ilhamishwa hadi KDF wiki jana kupitia amri ya Rais Kenyatta. Amri hiyo iliwasilishwa na Waziri Munya kwa Katibu wa Idara ya Uvuvi Harry Kimtai.

“Kufuatia kuhamishwa kwa majukumu ya KMC kwa wizara ya ulinzi kutokana na amri ya Rais, unaagizwa kuhakikisha uhamisho huo umetekelezwa bila changamoto yoyote,” Bw Munya akasema kwenye barua aliyoiandika mnamo Septemba 7, 2020.

Setien kuishtaki Barca

Na MASHIRIKA

KOCHA wa zamani wa Barcelona, Quique Setien na waliokuwa wasaidizi wake watatu kambini mwa miamba hao wa soka ya Uhispania, wamefichua mpango wa kushtaki kikosi hicho kwa kutotii masharti ya kandarasi zao baada ya kupigwa kalamu mnamo Agosti 2020.

Kwa mujibu wa Setien na wenzake, Barcelona iliwapokeza notisi ya kutamatisha kandarasi zao mnamo Septemba 16 licha ya miamba hao wa soka duniani kuwatimua Agosti 17.

Aidha, Setien alisema kwamba hakuna yeyote katika iliyokuwa benchi yake ya kiufundi uwanjani Camp Nou alikuwa amelipwa fidia yoyote na barua ambayo yeye na wenzake walipokezwa na Barcelona mnamo Septemba 16 haikutaja mpango wowote wa kulipwa kwao.

“Barua kutoka kwa Barcelona inaashiria kwamba kikosi hicho hakina mpango wowote wa kutimiza masharti ya mikataba tuliyokuwa nayo tangu Januari 14, 2020,” akasema Setien.

Barcelona walimfuta kazi Setien siku tatu baada ya kikosi hicho kudhalilishwa kwa kichapo cha 8-2 kutoka kwa Bayern Munich ya Ujerumani kwenye robo-fainali za Klabu Bingwa Ulaya (UEFA) jijini Lisbon, Ureno.

Kutimuliwa kwake kulimpisha mkufunzi Ronald Koeman aliyewahi kuvalia jezi za Barcelona kati ya 1989 na 1995. Koeman aliajiriwa baada ya kushawishika kubanduka kambini mwa timu ya taifa ya Uholanzi.

Setien ambaye pia amewahi kudhibiti mikoba ya Real Betis, aliajiriwa na Barcelona mnamo Januari 2020 na alikuwa amesimamia jumla ya mechi 25 za Barcelona hadi kutimuliwa kwake.

Chini ya Setien, 61, Barcelona walikamilisha kampeni zao za msimu huu bila taji lolote kwa mara ya kwanza tangu 2008. Barcelona walikamilisha msimu huu kwenye La Liga katika nafasi ya pili kwa alama tano nyuma ya mabingwa Real Madrid.

Kichapo ambacho Barcelona walipokezwa na Bayern kwenye UEFA kilikuwa cha nne katika kipindi cha miaka mitano iliyopita ambayo iliwabandua kwenye robo-fainali za kipute hicho cha bara Ulaya.

Setien alimrithi kocha Ernesto Valverde uwanjani Camp Nou mwanzoni mwa 2020.

Baada ya kumtimua Setien, Barcelona walisema: “Haya ndiyo maamuzi ya kwanza kati ya mengi ambayo tunalenga kuchukua katika juhudi za kukisuka upya kikosi chetu.”

Barcelona pia walimtangaza Ramon Planes kuwa mkurugenzi mpya wa kiufundi kambini mwao. Planes alikuwa msaidizi wa Eric Abidal aliyetimuliwa na Barcelona akiwa mkurugenzi wa spoti.

Koeman alianza safari yake ya ukufunzi akiwa msaidizi wa Guus Hiddink katika timu ya taiga ya Uholanzi na kwa pamoja, wakakiongoza kikosi hicho kwenye fainali za Kombe la Dunia mnamo 1998. Baada ya hapo aliaminiwa kuwa kocha msaidizi wa Louis van Gaal kambini mwa Barcelona kati ya 1998 na 2000.

Alirejea baadaye nchini Uholanzi alikodhibiti mikoba ya klabu za Ajax na PSV. Akiwa kocha wa Valencia alikohudumu kwa kipindi kifupi mnamo 2007, Koeman aliongoza kikosi hicho kutwaa ubingwa wa Copa del Rey. Alitimuliwa baada ya kikosi hicho kukamilisha msimu huo wa La Liga katika nafasi ya 17 kwa alama mbili pekee nje ya mduara wa klabu zilizoshuka daraja.

Baada ya kuhudumu pia kambini mwa AZ Alkmaar na Feyenoord, Koeman alipokezwa mikoba ya Southampton mnamo 2014 alikowasaidia kukamilisha kampeni za Ligi Kuu ya Uingereza katika nafasi ya sita na saba zilizowakatia tiketi ya kushiriki kivumbi cha Europa League.

Everton walimsajili mnamo 2017 ila akahuhumu uwanjani Goodison Park kwa miezi 16 pekee kabla ya kufutwa na kikosi hicho kilichoambulia nafasi ya 17.

Licha ya matokeo duni yaliyosajiliwa na Everton chini ya ukufunzi wa Koeman, kocha huyo aliajiriwa na timu ya taifa ya Uholanzi mnamo Februari 2018. Uholanzi walihitaji ufufuo mkubwa baada ya kushindwa kufuzu kwa fainali za Kombe la Dunia za 2018 nchini Urusi.

Chini ya Koeman, Uholanzi walitinga fainali ya Uefa Nations League mnamo 2019 na akawasaidia kufuzu kwa fainali za Euro 2020.

TAFSIRI NA: CHRIS ADUNGO

Barcelona kupiga kura kumng’oa Bartomeu

Na MASHIRIKA

RAIS wa klabu ya Barcelona, Josep Maria Bartomeu anatazamiwa kuondoka mamlakani baada ya kampeni ya kupigwa kwa kura ya kutokuwa na imani naye kupata uungwaji mkono miongoni mwa wadau wa kikosi hicho cha Ligi Kuu ya Uhispania (La Liga).

Bartomeu alichaguliwa kuwa Rais wa Barcelona mnamo 2014 na uongozi wake umekashifiwa pakubwa kiasi cha kuhusishwa na maamuzi ya hivi karibuni ya nyota Lionel Messi kutaka kuondoka ugani Camp Nou.

Mpango wa kuondolewa kwa Bartomeu kupitia kura ya maoni ulifichuliwa na vinara wa Barcelona siku moja baada ya Messi kuwasilisha barua ya kutaka kuachiliwa kuondoka Camp Nou.

Kufikia sasa, saini 20,731 kutoka kwa mashabiki na wasimamizi wa Barcelona wanaounga mkono mpango huo zimepatikana, kumaanisha kwamba Bartomeu yuko pua na mdomo kuondolewa mamlakani kupitia kura ya wadau kutokuwa na imani naye.

Ili kufanikisha maandalizi ya kura hiyo, jumla ya saini 16,500 pekee ndizo zilizohitajika kuwasilishwa na kukaguliwa na wahusika kabla ya Bartomeu, 57, kuondolewa kupitia refarenda chini ya kipindi cha miezi mitatu ijayo.

Refarenda ya kumng’atua Bartomeu itashuhudia wanachama 150,000 wa Barcelona wakipiga kura na iwapo asilimia 66.5 ya wanachama watapiga kura ya kumwondoa, basi uongozi wake utafikia kikomo.

Bartomeu alitarajiwa kukamilisha rasmi kipindi chake cha uongozi cha mihula miwili mnamo Machi 2021.

Iwapo kura ya kutokuwa na imani naye itaandaliwa, basi atakuwa rais wa tatu wa Barcelona kuondolewa mamlakani kwa jaribio la njia hiyo baada ya Josep Lluis Nunez mnamo 1998 na Joan Laporta mnamo 2008. Mpango wa kung’atuliwa kwa wawili hao kupitia refarenda miaka hiyo haukufaulu.

Messi aliyekuwa akiwaniwa pakubwa na Manchester City ya Uingereza, alihiaria kusalia Barcelona japo huenda akabanduka rasmi baada ya mkataba wake kutamatika mwishoni mwa 2020-21.

Chini ya urais wa Bartomeu, Barcelona wamekabiliwa na visa vya matumizi mabaya ya fedha na kikosi hicho kilikamilisha kampeni za msimu huu bila kutwaa taji lolote kwa mara ya kwanza tangu 2008.

Walibanduliwa mapema na Athletic Bilbao kwenye Copa del Rey, wakapigwa kumbo na Real Madrid kwenye La Liga na kudhalilishwa na Bayern Munich kwa kichapo cha 8-2 kwenye robo-fainali za Klabu Bingwa Ulaya (UEFA).

TAFSIRI NA: CHRIS ADUNGO

Tusiyenge asajiliwa na APR ya Rwanda

Na CECIL ODONGO

MABINGWA wa Ligi Kuu ya Rwanda APR FC jana walitangaza na kumtambulisha rasmi mshambulizi wa zamani wa Gor Mahia Jacques Tuyisenge kama mchezaji wao.

Mwanadimba huyo ambaye alivuma sana enzi zake akiwa K’Ogalo, alitia saini kandarasi ya miaka miwili na APR baada ya kuagana na Petro de Atletico ya Angola.

“Tunafurahi sana kutwaa huduma wa mshambulizi Jacques Tuyisenge ambaye atatusakatia kwa kipindi cha miaka miwili kinachokuja. Tuyisenge ambaye pia ni mchezaji wa timu ya taifa ya Rwanda (Amavubi) ana uzoefu na tajriba ya kusaidia timu hii kutetea taji la ligi na pia kutushindia mataji mengine. Karibu APR FC,” ikasema klabu hiyo kupitia akaunti yao ya Facebook.

Tuyisenge hajakuwa na klabu ya kuwajibikia tangu aagane na Petro de Atletico ya Angola mnamo Agosti.

Awali ishara zote zilikuwa zikionyesha kwamba angejiunga na mababe wa Zambia, Zesco United ila inaonekana aliamua kurejea kusakata kabumbu nyumbani. Kabla ya kujiunga na K’Ogalo 2016, aliongoza Police FC ya nchi hiyo kushinda taji la ligi ya Rwanda.

Tuyisenge aliondoka K’Ogalo mnamo 2019 na kuelekea Angola baada ya kusaidia timu hiyo kutwaa ubingwa wa Ligi Kuu (KPL) mara tatu ikifuatana. (2017, 2018, 2019).

Kando na Zesco United, iliaminika kwamba Simba SC, Yanga SC na Azam FC zote za Tanzania zilikuwa zikihemea huduma za mchezaji huyo mwenye umri wa miaka 28.

Naibu huyo wa nahodha wa Amavubi Stars aliondoka Petro de Atletico mwaka moja tu baada ya kujiunga nao.

“Nashukuru sana kwa kutokuwa na nafasi ya kuchezea Petro de Atletico na ni muda ambao nimeuenzi sana. Nawatakieni lila la kheri kwenye safari hii ya soka,” akasema wakati huo.

Baada ya kuondoka Angola, mashabiki wa K’Ogalo waliomba uongozi wa timu hiyo umrejeshe kikosini lakini juhudi hizo hazikufua dafu.

Kenya kutuma maafisa wa serikali London Marathon

ELIAS MAKORI na GEOFFREY ANENE

KENYA itatuma msafara wa maafisa wa ngazi ya juu serikali kwenye mbio za kifahari za London Marathon za mwaka 2020 mnamo Oktoba 4 nchini Uingereza.

Katika mahojiano Septemba 18, Katibu wa Michezo Joe Okudo alisema kuwa viongozi hao watakuwepo kupatia wakimbiaji kutoka Kenya motisha ya kung’ara katika makala hayo ya 40.

Yatafanyika bila mashabiki na pia kuhusisha watimkaji maarufu pekee katika eneo la St James’s Park ili kuzuia kuenea kwa virusi vya corona ambavyo vimeua watu 6,885 jijini London pekee na 36,765 nchini Uingereza.

Okudo alisema kuwa mipango ya ziara hiyo inakaribia kukamilishwa.

“Waziri wa Michezo (Amina Mohamed) ataongoza msafara wa viongozi kutoka Kenya watakaosafiri hadi London mara tu shindano la Kip Keino Classic litakapokamilika (jijini Nairobi) Oktoba 3. Tunamaliziamalizia mipango hiyo,” Okudo alisema.

Serikali inalenga kutumia mbio za London Marathon na Kip Keino Classic kunadi Kenya kama nchi ambayo sasa iko tayari kwa biashara baada ya kuvurugwa na janga la virusi vya corona.

Tayari, Wizara ya Utalii na Wanyamapori imetwika bingwa wa London Marathon mwaka 2015, 2016, 2018 na 2019 Eliud Kipchoge majukumu ya Balozi wa Kenya.

Mwaka 2019, Naibu Rais William Ruto alikuwa katika eneo la kumalizia mbio maalum za INEOS 1:59 Challenge. Kipchoge alitimka mbio hizo za kilomita 42 kwa saa 1:59:40 mjini Vienna nchini Austria na kuwa binadamu wa kwanza kukamilisha umbali huo chini ya saa mbili.

Mbio za London Marathon 2020 zinasubiriwa kwa hamu kubwa, hasa kwa sababu pia zitakutanisha mahasimu Kipchoge na Muethiopia Kenenisa Bekele, ambao wanajivunia kasi ya juu katika ukimbiaji wa kilomita 42.

Kipchoge anashikilia rekodi ya dunia ya saa 2:01:39 aliyoweka Berlin Marathon 2018 nchini Ujerumani naye Bekele alikosa rekodi hiyo kwa sekunde mbili akishinda mjini Berlin mwaka 2019.

Mbio za London Marathon zitahusisha wakimbiaji 45 wanaume pamoja na wawekaji kasi nane akiwemo Sir Mo Farah katika kitengo hicho.

Idadi hiyo inatarajiwa katika kitengo cha kinadada ambapo kuna Wakenya Brigid Kosgei (bingwa mtetezi), Ruth Chepng’etich, Vivian Cheruiyot, Valery Jemeli na Edith Chelimo. Wakenya Pauline Kamulu, Sandrafelis Chebet, Lydia Mathathi na Nancy Jelagat wako katika orodha ya wawekaji kasi wa kitengo hiki.