Kibe alishinda kwa njia ya haki – Mahakama

Na RICHARD MUNGUTI

MAHAKAMA ya rufaa Jumanne ilifutilia mbali kesi ya kupinga ushindi wa Mbunge wa Gatundu kaskazini Bi Anne Wanjiku Kibe.

Majaji watatu walithibitisha ushindi wa Bi Kibe wakisema mlalamishi Bw Clement Waibara hakufafanua katika kesi yake vituo ambako wizi wa kura ulitokea.

Mahakama ilisema kasoro zilizokuwa zinalalamikiwa hazingewezesha mahakama kubatilisha uamuzi wa wapiga kura.

Wakati wa uchaguzi wa Agosti 8, 2017 Bi Kibe alimshinda Bw Waibara na kuimbuka mshindi wa kiti hicho.

Mahakama hiyo ilimlaumu jaji wa mahakama kuu aliyechambua matokeo ya uchaguzi huo ilhali hakuna mlalamishi aliyewasilisha ombi uchunguzi wa kina wa zoezi lote ufanywe.

Jaji Prof Joel Ngugi alifutilia mbali ushindi wa Bi Kibe akisema “ zoezi lilikumbwa na kasoro tele.”

Saa rasmi za masomo ni 8.00 asubuhi hadi 3.30 alasiri – Amina Mohamed

NA CHARLES WASONGA

SAA za masomo sasa zitaanza saa mbili asubuhi na kukamilika saa tisa na nusu jioni, serikali imeamuru. 

WAZIRI wa Elimu Amina Mohamed Jumanne alitoa agizo hilo jipya ambalo litaathiri shule zote nchini na ambalo litaanza kutekelezwa mara moja.

“Kuanzia sasa masomo shule yataendeshwa kuanzia saa mbili asubuhi na saa tisa na nusu jioni. Amri hii itawezesha wanafunzi kupata muda wa kupumzisha akili zao na kupunguza hali ya sasa ambapo baadhi ya wanafunzi wanalalamika kuzongwa na kazi nyingi,” Bi Mohamed akasema.

Waziri alisema mipango mingine yoyote ya kuwalazimisha wanafunzi kuwasilisha shuleni kabla ya saa mbili asubuhi na saa tisa na nusu jioni itakuwa kinyume cha sheria.

Waziri Mohammed alitoa amri hiyo alipofika mbele ya Kamati ya Bunge kuhusu Elimu kuwasilisha ripoti kuhusu visa vya utovu wa nidhamu vilivyokithiri shule katika muhula huu wa pili.

Katika ripoti yake waziri anasema kuwa jumla ya visa 107 vya utovu wa nidhamu viliripotiwa katika shule za umma za upili kote nchini. Kesi nyingi ziliripotiwa katika maeneo ya Mashariki, Rift Valley na Nyanza vikiandikisha visa 40, 25 na 20, mtawalia.

Alisema visa 63 kati ya hivyo vilihusu uchomaji wa mali ya shule hasa mabweni eneo la Kati ikiongoza kwa visa 22 ikifuatwa na Nyanza ambako shule 17 ziliathirika. Visa vingine vilikuwa ni fujo na uharibifu wa mali na wanafunzi kususia masomo.

Waziri Mohammed jana aliiambia Kamati ya Bunge kuhusu Elimu kwamba visa hivyo vilivyopelekea shule nyingi kufungwa, vilitokana na wanafunzi kuogopa mitihani ya mwigo na ile ya kitaifa.

“Visa vingi vya fujo na uchomaji wa shule vilisababishwa na wanafunzi wa kidato cha nne ambao waliingiwa na hofu ya kufeli mitihani baada ya wizara yangu kuweka mikakati kali ya kuzuia wizi wa mitihani,” akasema.

“Mwana wangu wa kiume aliwahi kunilaumu kwa kukosa kumsaidia kuiba mtihani ilia pate alama ya A katika mtihani wa kidato cha nne (KCSE) ya 2015. Hii ni kutokana na dhana kwamba wanafunzi wengine walikuwa wakisaidia kupita mitihani,” Bi Mohammed aliwaambia wanachama wa kamati hiyo wakiongozwa na Mbunge wa Tinderet Julius Melly.

Aliongeza kuwa baadhi ya wanafunzi walizua fujo kutokana na uhaba wa walimu na vifaa vya masomo, matumizi ya mihadarati, usimamizi mbaya shule na hulka ya kuiga wenzao watundu na hali ya walimu kutoweza kukamilisha silabasi.

“Sikubaliani na kauli ya vyama vya walimu nchini, Knut na Kuppet kwamba tatizo hili lilichangiwa na hatua ya Tume ya Kuajiri Walimu (TSC) kuwahamisha walimu wakuu mapema mwaka huu,” akasema.

Knut imetisha kuitisha mgomo mwezi Septemba kupinga uhamisho wa walimu wakuu na agizo la walimu kutakiwa kutia jaza fumo za kutathmini utendakazi wao kila mara.

Mbunge Maalum Wilson Sossion, ambaye pia ni Katibu Mkuu wa Knut alishikilia kuwa nyingi za shule ambazo ziliathiriwa ni zile ambazo walimu wao wakuu walikuhamishiwa shule zingine.

“Shule za Kitaifa kama vile Maranda na Friends Schools Kamusinga ni miongoni mwa shule ambazo zilishuhudia fujo mwaka huu baada ya walimu wao wakuu kuhamishwa,” akasema Bw Sossion.

Lakini Bi Mohammed alijibu kwa kusema kuwa alizuru shule nyingi katika muhula huu wa pili na kutambua kuwa uhamisho wa walimu haukusababisha tatizo hilo. “Nilizuru shule za upili za Kakamega na Alliance, kati ya shule nyinginezo nikapata masomo yakiendelea kwa njia bila shida yoyote. Shule hizi ni miongoni mwa 155 ambazo walimu wao wakuu walihamishwa mwanzoni mwa mwaka huu,” akasema.

Waziri Mohammed alisema kufikia jumla ya wanafunzi 198 wamekamatwa kote nchini kwa kuzua ghasia na kusababisha uharibifu wa mali shuleni mwao.

Mwana mpotevu atarudi nyumbani?

Na BENSON MATHEKA

Kiongozi wa chama cha Wiper, Kalonzo Musyoka, Jumanne alikutana na kinara mwenza wa NASA, Moses Wetangula, katika juhudi za kumshawishi asihame muungano huo wa upinzani.

Wawili hao walikutana katika afisi za chama cha Wiper mtaani Karen jijini Nairobi siku tatu baada ya Bw Musyoka kuahidi kuwa atampatanisha kiongozi huyo wa chama cha Ford Kenya na kiongozi wa chama cha ODM Raila Odinga ili kuokoa NASA.

Bw Wetangula amekuwa akimshambulia Bw Odinga tangu chama cha ODM kilipompokonya wadhifa wa kiongozi wa wachache katika seneti siku chache baada ya waziri huyo mkuu wa zamani kujiapisha kuwa rais wa wananchi Januari 30.

Bw Wetangula, Bw Musyoka na kiongozi wa chama cha Amani National Congress Musalia Mudavadi, walisusia hafla ya kumuapisha Bw Odinga katika bustani ya Uhuru Park jijini Nairobi.

Tofauti za Bw Wetangula na Bw Odinga zilizidi kiongozi huyo wa ODM alipoacha vinara wenza wa NASA katika mazungumzo yake na Rais Kenyatta.

Alitangaza kuwa muungano wa NASA ulikufa na umebaki gofu akisisitiza kuwa, hatashirikiana kisiasa na Raila japo Bw Musyoka na Bw Mudavadi wanasisitiza muungano ungali imara.

“Ndoa yangu na Bw Raila imekufa. Ni mwanasaisa anayetumia watu na kuwatupa. Tunajua alikuwa Kanu, akaibomoa, tulikuwa naye Narc, akaivunja, tukaunda Cord akaibomoa pia na sasa amevunja NASA,” alisema alipohojiwa na runinga ya Citizen wiki moja lililopita.

Wanasiasa wa chama cha ODM wamekuwa wakimkashifu Bw Wetangula wakimtaka aondoe wabunge wa chama chake kutoka kamati za bunge iwapo amehama NASA.

Bw Kalonzo ambaye alikuwa ng’ambo uhasama kati ya Wetangula na Raila ulipozidi, aliahidi kuwapatanisha.

Jana, duru katika Wiper zilisema kwamba, Bw Musyoka aliahidi kuendelea kuwa gundi inayounganisha muungano huo na kwamba, hatalegeza juhudi za kuhakikisha vinara wenzake wanazungumza kwa ustawi na amani nchini.

Kwenye taarifa, chama hicho kilisema Bw Wetangula alipongeza Wiper kwa kufungua ofisi mpya mtaani Karen.

“Vyama vya Ford-Kenya na Wiper vina malengo sawa ya siku zijazo kuhusu nchi hii , tutaendelea kujitolea na kuungana,” taarifa ilisema ikinukuu Bw Wetangula alivyoandika katika kitabu cha wageni katika ofisi za Wiper.

Kwenye anwani yake ya Twitter, chama hicho kilipakia picha za Bw Wetangula akitabasamu huku akisalimiana na Bw Musyoka.

Wakenya wanasubiri kuona iwapo juhudi za Bw Musyoka kufufua NASA zitafaulu kwa sababu Bw Wetangula alinukuliwa akiapa kutoshirikiana tena na Bw Raila.

Chama cha Wiper kimetangaza kuwa kitashirikiana na chama cha Jubilee sawa na ODM cha Bw Raila, huku Bw Wetangula akijitangaza kiongozi rasmi wa upinzani. Duru zinasema Bw Musyoka anafanya juhudi za kukutanisha vinara wote wa NASA waweze kuzika tofauti zao.

Zapata atasalia kuinoa Ingwe – Mule

NA CECIL ODONGO

MWENYEKITI wa AFC Leopards Dan Mule amemhakikishia kocha Rodolfo Zapata uungwaji mkomo na kusisitiza kwamba klabu hiyo haina mpango wowote wa kutafuta huduma za mkufunzi mpya.

Mule alisikitika kwamba Ingwe wamewabadilisha makocha mara nne ndani ya kipindi cha miezi 17 na akaahidi kwamba mtindo huo lazima ufike kikomo ili kuhakikisha kikosi kinadumisha na kuendeleza udhabiti.

Akizungumza akionekana amehamaki, Mule alipuzilia mbali taarifa zilizochipuka mwisho wa Julai kwamba Ingwe huenda wakaagana na Mwaajentina huyo aliyelalamikia hujuma kutoka kwa benchi yake ya kiufundi anaodai wanatiwa fitina na baadhi ya wanachama wa baraza kuu la Ingwe(NEC) wasiofurahia kazi yake wala uwepo wake klabuni.

Hata hivyo, Mule alisimama kidete na kusema Zapata aliyepokezwa kazi hiyo Mei 2018 haendi popote jinsi walivyong’atuka watangulizi wake Dennis Kitambi, Robert Matano na Steward Hall.

“Swala la kutafuta huduma za kocha mwengine halifai hata kufikiriwa kwa sasa,” akasema Mule.

Wafungwa 8,000 wa kunyongwa waliosukumwa jela maisha wahukumiwe upya – Jopo

Na BENSON MATHEKA

WAFUNGWA 8,000 waliohukumiwa kunyongwa nchini wakiwemo wale ambao hukumu zao zilibadilishwa kuwa za kufungwa jela maisha, wanafaa kuhukumiwa upya, jopo la kuchunguza hukumu ya kifo linapendekeza.

Hii ni baada ya Mahakama ya Juu kuamua kwamba hukumu hiyo sio lazima itolewe kwa wanaopatikana na makosa ya mauaji, wizi wa mabavu au kujaribu kutekeleza wizi wa mabavu.

“Tunapata kwamba wafungwa wanaosubiri kunyongwa wana haki ya kuhukumiwa upya ilivyoagiza Mahakama ya Juu katika uamuzi wa kesi ya Muruatetu.

Hii ni pamoja na wafungwa wote wakati uamuzi ulitolewa, wafungwa wote ambao hukumu ya kifo ilibadilishwa kuwa ya kufungwa jela maisha, wote waliofungwa jela baada ya uamuzi wa kesi ya Muruatetu kutolewa ambao hawana kesi ya rufaa,” inasema ripoti ya jopo hilo.

Francis Karioko Muruatetu na mshtakiwa mwenzake waliwasilisha kesi katika Mahakama ya Juu kupinga uamuzi wa Mahakama ya Rufaa na Mahakama Kuu kwamba wanyongwe.

Majajiwa Mahakama ya Juu kwenye uamuzi waliotoa Desemba 14, 2017 walikubaliana nao na kuagiza Mwanasheria Mkuu na idara husika kuchunguza hukumu hiyo upya.

Mnamo Januari mwaka huu, Mwanasheria Mkuu aliunda jopo hilo ambalo linapendekeza mabadiliko makubwa ya sheria kufuatia hukumu hiyo.

Ripoti ya jopo inaonyesha kuwa kufikia Machi 1 2018, kulikuwa na wafungwa 838 katika magereza ya Kenya waliokuwa wakisubiri kunyongwa na 6938 ambao hukumu yao ilibadilishwa kuwa kufungwa jela maisha.

Watu hao, walinusurika baada ya Mahakama ya Juu kuamua kwamba hukumu ya kifo haifai kuwa ya lazima kwa makosa waliyotekeleza.

Ripoti ya jopo hilo inaonyesha kuwa kufikia Desemba 2017, kulikuwa na kesi 3,998 za mauaji katika Mahakama Kuu nchini na kesi 3,430 za wizi wa mabavu katika mahakama za mahakimu nchini.

Kuna makosa matano ambayo adhabu yake ni kifo katika sheria ya kesi za uhalifu na tisa chini ya sheria ya jeshi ya Kenya. Kulingana na ripoti ya jopo hilo, wanaume 45 na wanawake 27 walipatikana na hatia ya mauaji. Wanaume 93 na wanawake watano walihukumiwa kunyongwa kwa kutekeleza wizi wa mabavu.

Inaonyesha kuwa wanawake wengi waliohukumiwa kunyongwa kwa makosa hayo walikuwa na umri wa kati ya miaka 26 na 35 wakati wa kuhukumiwa huku wanaume wakiwa na kati ya umri wa miaka 18 na 25 walipopatikana na hatia. Hakuna mfungwa aliyehukumiwa kunyongwa akiwa na umri wa zaidi ya miaka 55, kulingana na ripoti hiyo.

Kinara wa Ingwe apongeza timu kwa bao moja dhidi ya Vihiga

Na CECIL ODONGO

MWENYEKITI wa AFC Leopards Dan Mule amewapongeza wachezaji wa timu hiyo kufuatia ushindi walioutwaa dhidi ya Vihiga United FC katika uwanja wa Mumias Sports Complex Agosti 29.

Ushindi huo ulipatikana kupitia bao la kiungo Marvin Nabwire katika kipindi cha kwanza na ulijiri baada ya kichapo cha 2-1 mikononi mwa Mabingwa watetezi Gor Mahia kwenye debi ya Mashemeji Agosti 23.

Kando na kutoa pongezi yake kuhusu matokeo hayo dhidi ya timu inayonolewa na kocha msifika Mike Mururi, Mule amewataka wanadimba hao wajikakamue na kushinda nyingi za mechi zilizosalia ili wamalize ligi katika mduara wa tatu bora.

“Ningependa kuwapongeza wachezaji kufuatia ushindi dhidi ya Vihiga United. Walicheza vizuri na nawaomba waendelee kutia bidii ili kushinda nyingi za mechi zilizobaki,”  akasema Bw Mule.

“Tukishinda mechi yetu ijayo tutatinga nafasi ya pili. Tunafaa kupunguza mwanya wa alama kati yetu na mahasimu Gor Mahia ndipo tumalize k ndani ya mduara wa timu tatu bora,” akaongeza Bw Mule.

Ingwe watacheza dhidi ya Simba SC kutoka Tanzania Agosti 8 katika mechi za kuadhimisha siku ya kubuniwa kwa mabingwa hao wa ligi ya Vodacom nchini Tanzania.

“Itakuwa mechi nzuri kwa vijana wetu haswa kwa wale ambao wamekuwa wakisugua benchi,” akasema Mule.

Ingwe watawajibikia ligi Agosti 5 kwa kutesa dhidi ya Mathare United katika uga wa Kenyatta mjini Machakos.

Wakazi kutoka kaunti jirani wamechangia huduma mbovu Kiambu – Waititu

Na WANDERI KAMAU

GAVANA wa Kiambu, Ferdinand Waititu amedai kuwa idadi kubwa ya watu kutoka kaunti jirani ndiyo inayosababisha kudorora kwa huduma za afya katika hospitali nyingi za kaunti hiyo.

Bw Waititu alisema watu kutoka kaunti majirani kama Nairobi, Kajiado, Narok, Murang’a, Kitui, Nakuru kati ya zingine wamekuwa wakitafuta huduma za matibabu katika kaunti hiyo, hivyo kuongeza mzigo wa wahudmu wa afya katika hospitali za Kiambu.

Kwenye mahojiano na kituo kimoja cha televisheni nchini Amerika Jumatatu, Bw Waititu alisema kuwa serikali yake imejitolea kikamilifu, ila hilo ndilo limekuwa changamoto kuu kwake.

Kauli yake inajiri baada ya kuibuka kwa hali za misongamano ya wagonjwa katika hospitali kadhaa, hasa Kiambu Level Five.

Hospitali zingine zinazokabiliwa na hali hiyo ni Tigoni na Thika Level Five.

Lakini akijitetea, Bw Waititu alisema kuwa ukosefu wa mwongozo ufaao umewafanya hata wakazi wenyewe kukosa nafasi ya kuhudumiwa ifaavyo.

“Ongezeko la watu kutoka kaunti jirani katika hospitali zetu ndicho kiini kikuu cha hali hii. Tunatafuta njia ambapo tutazipanua zaidi ili kuhakikisha misongamano hiyo inapungua,” akasema Bw Waititu.

Hali mbaya ya hospitali ya Kiambu Level Five imemfanya gavana huyo kukosolewa vikali, baadhi ya watu wakidai kuwa ameshindwa kudhibiti sekta ya afya.

Hali hiyo ni tofauti na ilivyokuwa wakati wa uongozi wa mtangulizi wake William Kabogo, ambapo Kaunti ya Kiambu ilikuwa mfano wa kuigwa katika utoaji wa huduma za afya.

Misongamano katika Kiambu Level Five ni mikubwa kiasi kwamba baadhi ya wagonjwa wanasema wanalazimika kulala wawili katika kitanda kimoja, huku wengine wakilala sakafuni.

Pia kumeripotiwa katika baadhi ya hospitali kuwa wagonjwa hawapewi chakula na wanategemea kile wancholetewa na jamaa zao.

Wauzaji bidhaa pia wamekataa kutoa huduma kwa hospitali hizo kwa kukosa kulipwa.

Wiki iliyopita, Katibu katika Wizara ya Afya Peter Tum aliizuru hospitali hiyo baada ya malalamishi, na kutoa agizo kwa serikali za kaunti kuongeza kiwango cha fedha zinazotengea hospitali.

Katibu huyo alisema kuwa mojawapo ya sababu kuu zinazoandama hospitali hizo ni ukosefu wa fedha za kutosha, hivyo kutumia vifaa vichache zilizo nazo kuhudumia idadi kubwa ya wagonjwa.

Bw Waititu alisema kuwa lazima serikali za kaunti zibuni miongozo kuwashinikiza wakazi kutafuta baadhi ya huduma muhimu za matibabu katika hospitali za kaunti zao.

“Lazima pawe na mwongozo ufaao, kwani hali hii inawaathiri hata wakazi wa Kiambu wenyewe, licha ya kulipa kodi,” akasema.

JARIBIO LA MAPINDUZI 1982: Waliopanga njama walivyonyongwa

Na WANDERI KAMAU

JUMATANO, Agosti 1, 2018, Kenya  itaadhimisha miaka 36 tangu kutokea kwa jaribio la mapinduzi ya kijeshi mnamo 1982.

Ni tukio la kwanza ambalo limewekwa katika kumbukumbu ya historia ya Kenya hadi sasa, kwani ilikuwa ni mara ya kwanza kutokea.

Majaribio hayo, ambayo yalitokea Jumapili yalilenga kumpindua Rais Mstaafu Daniel arap Moi.

Mapinduzi hayo yalianza baada ya kundi la Wanajeshi wa Kitengo cha Hewa (Kenya Airforce) kuteka Uwanja wa Ndege wa Jeshi wa Eastleigh, Nairobi saa kumi za usiku.

Saa 12 alfajiri, kiongozi wa kundi hilo, Hezekiah Ochuka na Sajenti Pancras Oteyo Okumu waliteka studio za Kituo cha Habari cha Kenya (KBC) wakati huo ikiitwa Voice of Kenya (VOK), ambapo walitangaza kwamba jeshi lilikuwa limeipindua serikali.

Chini ya uelekezi wa Bw Ochuka, Koplo Bramwel Injei Njereman alikuwa akiendeleza mpango wa kuilipua Ikulu ya Nairobi, makao makuu ya polisi wa kitengo cha GSU na Kambi ya Jeshi ya Laikipia.

Saa 12 alfajiri, kiongozi wa kundi hilo, Hezekiah Ochuka na Sajenti Pancras Oteyo Okumu waliteka studio za KBC, ambapo walitangaza kwamba jeshi lilikuwa limeipindua serikali. Walifanya hivyo kwa kumlazimsha mtangazaji Leonard Mambo Mbotela.

Kwa hayo, Koplo Njereman akawaamuru marubani watatu kuendesha ndege mbili aina ya ‘F-5E Tiger’ na ‘Strikemaster’ ambazo zingetumika katika mashambulio hayo. Hata hivyo, marubani hao waliapa kutofanya hivyo. Walirusha bomu hizo katika msitu wa Mlima Kenya na kurudi Nanyuki.

Mapinduzi hayo yalikuwa yamepangwa kuwiana na michezo ya wanajeshi ambayo ilikuwa ikiendelea mjini Lodwar. Wakati huo wanajeshi wengi walikuwa wamehudhuria michezo hiyo. Hilo lililenga kuhakikisha kwamba mapinduzi hayo hayangekabiliwa na upinzani mkubwa.

Lakini kulikuwa na mipango ya kuwakabili wanamapinduzi hao iliyokuwa ikiendelea kichinichini.

Wanajeshi waliokuwa wakiendeleza mipango hiyo ni Luteni Jenerali John Sawe (Kamanda wa Jeshi nchi nzima) na Meja Jenerali Mahmoud Mohamed, Brigedia Bernard Kiilu na Meja Humphrey Njoroge. Walikubaliana Jen Mohamed kuongoza operesheni hiyo.

Kwanza, walivamia KBC ambapo waliwateka wanajeshi waasi. Kundi pia lilimshurutisha mtangazaji Mbotela kutangaza kwamba Rais Daniel Moi alikuwa asharudi mamlakani.

Hata hivyo, wanamapinduzi hao walifanikiwa kuidhibiti nchi kwa karibu saa sita chini ya uongozi wa Ochuka.

Waliposhindwa, walitorokea Tanzania ila wakarudishwa Kenya ili kufunguliwa mashtaka. Wengine waliohusishwa na mapinduzi hao ni kiongozi wa ODM Raila Odinga na babake, Jaramogi Oginga Odinga.

Inasemekana kuwa sababu kuu ya kutofaulu kwa mapinduzi hayo ni kwa kuwa wanajeshi wengi hawakutekeleza majukumu binafsi ambayo walikuwa wamepewa kutekeleza.

Matokeo ya mapinduzi hayo ni kuwa wanajeshi zaidi ya 100 na watu 200 walifariki, ambapo baadhi hawakuwa Wakenya.

Watayarishaji wa mapinduzi hayo baadaye walikamatwa na kufunguliwa mashtaka katika mahakama za kijeshi. Wengi wao walinyongwa baada ya kupatikana na hatia.

Kando na Ochuka, wengine walionyongwa ni Bramwel Injeni, Koplo Walter Ojode na Pancras Okumu. Watu 900 walifungwa gerezani. Watu wengi walionyongwa walizikwa katika Gereza Kuu la Kamiti.

MAUAJI KIAMBAA: Ruto aelezea kanisa lilivyoleta amani baada ya machafuko

Na VALENTINE OBARA

NAIBU Rais William Ruto, Jumatatu aliibua kumbukumbu za mauaji yaliyotokea katika Kanisa la Kenya Assemblies of God (KAG), eneo la Kiambaa, Kaunti ya Uasin Gishu wakati wa ghasia za baada ya Uchaguzi Mkuu wa 2007.

Kisa hicho ambapo watu 35 waliteketea walipokuwa wamejificha ndani ya kanisa kilikuwa miongoni mwa matukio ya kikatili zaidi kuwahi kushuhudiwa katika kipindi hicho, na mojawapo ya visa vilivyodaiwa kuchochewa na Bw Ruto na mwanahabari Joshua Sang katika Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu (ICC).

Akihutubia waombolezaji wakati wa ibada ya wafu ya marehemu Dkt Peter Njiri ambaye alikuwa Chansela wa Chuo Kikuu cha KAG East kilicho Kitengela, Bw Ruto alieleza jinsi kanisa hilo lilivyojitolea kuleta amani nchini baada ya kisa hicho cha kutisha.

“Kutokana na matukio ya 2007/2008, ni juhudi za viongozi wa kidini wakiongozwa na Peter Njiri ambazo zilitusaidia kupata msingi mpya wa kisasa katika nchi yetu. KAG iliathiriwa pakubwa na matukio hayo,” akasema katika ukumbi wa chuo hicho.

Kesi zote kuhusu ghasia za baada ya uchaguzi zilisitishwa baada ya Kiongozi wa Mashtaka katika mahakama ya ICC, Bi Fatou Bensouda, kuambia mahakama hiyo kwamba hapakuwa na ushahidi wa kutosha kuthibitisha washukiwa walikuwa na hatia.

Naibu Rais alisema viongozi wa makanisa walikuwa katika mstari wa mbele kuleta upatanisho kati yake na Rais Uhuru Kenyatta kabla Uchaguzi Mkuu wa 2013, kama njia mojawapo ya kuondoa uhasama uliosababisha vita vibaya zaidi vya kijamii kuwahi kushuhudiwa nchini baada ya uchaguzi wa 2007.

“Ni kwa sababu ya jinsi kanisa na viongozi wa kidini walivyojitolea kwa maombi ambapo Rais Uhuru Kenyatta, mimi na wengine wengi tulipata msingi mpya wa kisiasa usiotegemea chuki, ukabila na mgawanyiko wa kijamii,” akasema.

Aliongeza: “Tulichukua msimamo na tunaamini kwamba hakutawahi kushuhudiwa tena umwagikaji wa damu ya watu wasiokuwa na hatia wala uharibifu wa mali na makanisa kwa sababu ya ushindani wa kisiasa.”

Kando na hayo, Bw Ruto aliwasilisha risala za rambirambi kwa jamaa na marafiki wa Dkt Njiri kutoka kwa Rais ambaye asingeweza kuhudhuria ibada hiyo.

Alitoa wito kwa kanisa kushirikiana na serikali ili kufanikisha malengo ya kuleta maendeleo yatakayoboresha maisha ya wananchi wote kitaifa.

Alisema kanisa limekuwa mshirika mkubwa wa serikali kwa miaka mingi katika sekta mbalimbali kama vile afya na elimu. Uboreshaji wa afya ni moja ya malengo manne makuu ya Serikali ya Jubilee.

“Tuna historia ya kushirikiana na kanisa. Tuna imani kwa kanisa na serikali imejitolea kustawisha ushirikiano huo. Tungependa kushirikiana na kanisa na tungependa kushirikiana na KAG. Nina matumaini kwamba mtakubali kushirikiana nasi,” akasema.

Dkt Njiri ambaye pia alikuwa Mwenyekitii wa Shirikisho la KAG ukanda wa Afrika Mashariki alifariki Julai 17, na mazishi yake yalifanywa katika boma lake lililo Milimani, Kitengela.

Mzee afariki baada ya kujikata uume kwa makasi

Na CHARLES WANYORO

MWANAMUME wa miaka 55 amefariki katika Kaunti ya Embu baada ya kujikata sehemu zake za siri katika kijiji cha Ng’erwe, katika kile kinachoaminika kuwa matumizi ya bangi.

Mwanamume huyo, aliyetambuliwa kama Dominic Mugo, alifariki Jumatatu baada ya kuvunja damu nyingi.

Marehemu aliwashangaza wakazi baada ya kujikata nyeti kwa makasi .

Wanakijiji wenye mshangao walisema walisikia vilio kutoka nyumbani kwa marehemu, ambapo walimkuta akiwa amepoteza fahamu walipofika kwake. Walisema kuwa walimkuta akiwa ameshikilia makasi.

Naibu Kamishna wa Kaunti Ndogo ya Embu Kaskazini, Bw Jeremiah Tumo alisema wanakijiji hao walitafuta gari na kumkimbiza katika Hospitali ya Embu Level Five lakini akafariki kabla ya kufikishwa.

Wanakijiji hao hata hivyo walisema wanashuku marehemu alifanya kitendo hicho kutokana na matatizo ya kiakili, kwani alikuwa mtumizi wa bangi.

Bw Tumo alisema eneo hilo huwa na watumizi wengi wa bangi, ikizingatiwa kwamba linapakana Mlima Kenya.

“Ni kweli kwamba mwanamume huyo alifanya kitendo hicho katika kile kinaonekana kuwa tatizo linalotokana na bangi. Wakazi walisema kuwa huwa wanamwogopa kwani alikuwa akizua ghasia. Ingawa tukio hili ni la kusikitisha, ni funzo kwetu kuhusu madhara ya mihadarati,” akasema.

Bw Tumo alisema kuwa tatizo hilo limekithiri eneo hilo kiasi kwamba muuzaji mmoja anachunguzwa baada ya kupatikana kuwa na uhusiano na mwanafunzi wa shule moja iliyokumbwa na ghasia mwezi uliopita.

Alisema kuwa wanashirikiana na wanachama wa Nyumba Kumi ili kuwanasa walanguzi hao.

“Mhudumu mmoja wa bodaboda anachunguzwa kwa madai kwamba huwa anawauzia wanafunzi mihadarati. Hatutalegeza kamba katika operesheni hiyo,” akasema Bw Tumo.

Alisema tayari polisi wameanza uchunguzi kuhusu kilichofanyika. Mwili wa marehemu ulipelekwa katika Mochari ya Gakwegori.

Orodha ya viongozi vinyonga Kenya

Na BENSON MATHEKA

WANASIASA wa Kenya huwa vigumu kutabirika kutokana na tabia yao ya kubadili misimamo mara kwa mara kulingana na jinsi mazingara ya kisiasa yanavyowafaa.

Hili limedhirika katika matukio ya majuzi, ambapo wanasiasa waliokuwa wakijionyesha mbele ya Wakenya kuwa maadui ambao hawawezi kuketi meza moja, sasa wanaimba wimbo mmoja.

Tabia hii inazua masuala ya iwapo kweli wanasiasa wa Kenya wana misimamo ya kisiasa na kimawazo ama wanabadilika kulingana na kile wanachoona ni muhimu kwao binafsi.

Katika siku za majuzi, waliokuwa wameapa kuwa hawatawahi kushirikiana, sasa wamebadilisha nia ili kuokoa maisha yao ya kisiasa.

1. Raila Odinga

Tangu uchaguzi mkuu wa 2013, Raila Odinga na Rais Uhuru walikuwa wakirushiana lawama na kukosoana vikali. Uhasama wao wa kisiasa ulionekana kufikia kilele mwaka jana Bw Odinga alipokosa kumtambua Uhuru kama rais na akajiapisha Januari mwaka huu.

“Siwezi kushirikiana na wezi,” Bw Odinga alinukuliwa akisema kwenye mikutano mingi ya hadhara.

Lakini Machi 19, aligeuza msimamo na kumtambua Uhuru Kenyatta kama Rais na sawa wawili hao wanashirikiana katika kile wanachosema ni kuleta umoja wa kitaifa, kupiga vita ufisadi na kufanikisha Ajenda Nne Kuu za maendeleo.

2. Kalonzo Musyoka

Mwaka jana, kiongozi wa chama cha Wiper Kalonzo Musyoka alitangaza kuwa hangeshirikiana kwa vyovyote na Serikali ya Jubilee.

“Wanataka nijiunge na Jubilee lakini hakuna kitakachonifanya nibadilishe nia na kushirikiana nao. Mimi siwezi kuhongwa na hakuna vitisho vitakavyonifanya kubadilisha nia. Siwezi kusaliti msimamo wangu kwa kushirikiana na serikali isiyoheshimu haki za watu na inayoamini katika hongo na vitisho kubakia mamlakani,” alisema Bw Kalonzo akihutubia baraza kuu la chama chake kabla ya uchaguzi mkuu wa mwaka jana.

Kauli hii ni tofauti na msimamo aliotoa Jumamosi alipoongoza baraza kuu la chama kutangaza Wiper kitaunga mkono serikali: “Sasa ni uamuzi wa baraza kuu la chama cha Wiper kushirikiana na Rais Uhuru Kenyatta katika juhudi zake za kubadilisha Kenya. Wabunge wetu wataongozwa na uamuzi huu,” Bw Musyoka alitangaza.

3. Aden Duale

Kiongozi wa wengi katika bunge Aden Duale ni mmoja wa viongozi wa Jubilee waliomkosoa vikali kiongozi wa ODM, Raila Odinga mwaka jana.

Baada ya muafaka wa Bw Odinga na Rais Kenyatta, Bw Duale alikuwa miongoni mwa wanasiasa wa kwanza kumsifu waziri huyo mkuu wa zamani akimtaja kama mwanasiasa mtajika.

“Raila Odinga ni nembo, mwanasiasa mtajika ambaye ana sifa za kulinda,” alisema Bw Duale.

4. Gavana Hassan Joho

Kwenye kampeni za mwaka jana, Gavana Hassan Joho wa Mombasa, ambaye ni naibu kiongozi wa chama cha ODM, hangeonana ana kwa ana na Rais Kenyatta.

“Mimi ni adui nambari moja wa Rais Uhuru Kenyatta na William Ruto. Jubilee imeshindwa kutuongoza na hatutawapa nafasi ya kuendelea kuwa mamlakani,” alisema Bw Joho katika bustani ya Uhuru Park mwaka jana.

Baada ya muafaka wa Bw Odinga na Rais Kenyatta, Bw Joho amekuwa mstari wa mbele kuuchangamkia na hata kuzika tofauti zake na waziri Najib Balala ambaye mwaka jana alisema sio wa hadhi yake kisiasa.

“Tutashirikiana nawe, tutashirikiana na serikali yako kuimarisha maisha ya watu wa Mombasa na Kenya. Awali, tulikuwa tukishambuliana kwa maneno. Lakini sasa tunataka kuzungumza ili tupate suluhu ya matatizo yetu,” alisema Bw Joho alipomkaribisha Rais mjini Mombasa mnamo Juni mwaka huu.

5. Moses Wetang’ula

“Bw Ruto ni mtu anayejifanya, asiye na huruma na ni kinaya kwake kufunza NASA na Wakenya maadili mema. Tunashauri Wakenya kuchukulia Ruto kimzaha,” Bw Wetangula alisema mapema mwaka huu.

Hali ilikuwa tofauti alipohojiwa juzi na kusema atashirikiana na wanasiasa wote akiwemo Bw Ruto.

6. Ababu Namwamba

Mnamo 2013, Namwamba alitangaza uaminifu wake kwa Raila Odinga lakini mwaka jana alijiunga na Jubilee.

Mwingine aliyekuwa na msimamo mkali ila akabadilika baadaye ni aliyekuwa Seneta wa Mombasa, Hassan Omar

Wakenya wa tabaka la chini kupumua bei ya umeme kushuka

Na VALENTINE OBARA

WAKENYA wanatazamiwa kunufaika kutokana na bei nafuu ya umeme kufuatia hatua ya Tume ya Kudhibiti Kawi (ERC) kutupilia mbali mapendekezo ya Kenya Power iliyotaka ada ziongozwe.

ERC Jumatatu ilifichua kuwa ilipokea pendekezo Januari kutoka kwa Kenya Power la kubadilisha bei ya umeme, ambapo miongoni mwa ada ilizopendekeza ziongezwe ni malipo ya kila mwezi ya Sh150 kwa wateja wa matumizi ya nyumbani, ambayo ilitakika iongezwe hadi Sh200.

Badala yake, ERC iliamua kuondoa ada hiyo ambayo wateja wote walikuwa wakilipia kila mwezi bila kujali kama wametumia umeme.

Ada hizo zilikuwa miongoni mwa zilizosababisha malalamishi mengi kutoka kwa wateja kuhusu gharama ya juu kupita kiasi ya umeme.

Mkurugenzi Mkuu wa ERC, Bw Pavel Oimeke, alieleza kuwa hatua iliyochukuliwa italeta usawa kwa kila mteja kwani watalipishwa kwa msingi wa kiwango cha umeme wanachotumia pekee.

“Hii imenuiwa kupunguza ada nyingi kwenye bili za umeme na kusaidia wateja kuelewa vizuri wanacholipia,” akasema, kwenye kikao cha wanahabari Nairobi.

Mbali na hayo, bei ya umeme imepunguzwa kutoka Sh17.77 kwa kila kilowati kwa saa, hadi Sh16.64. Malipo haya yatategemea kiwango cha umeme kinachotumiwa kwa mwezi

Kwa jumla, Bw Oimeke alisema bei ya umeme kwa matumizi ya nyumbani itapungua kwa asilimia 36.

Kwa upande mwingine, bei matumizi ya kibiashara na viwandani imepunguzwa kwa asilimia 4.4. Hii huenda ikasaidia kupunguza gharama ya uzalishaji bidhaa.

Kenya inatarajia kupanua uzalishaji wa umeme kutoka kwa mbinu nyingine kama vile upepo na mvuke ili kuongezea kiwango kinachozalishwa kutoka kwa nguvu za maji.

Miongoni mwao ni mradi wa uzalishaji umeme wa upepo katika Kaunti ya Marsabit na mradi wa uzalishaji umeme kutoka kwa mvuke katika eneo la Olkaria, Kaunti ya Nakuru.

Mnamo Mei, Benki ya Dunia ilionya kuwa bei ya juu ya umeme nchini ingehujumu malengo ya serikali ya kusambaza umeme kwa wananchi wote.

Ripoti yake iliorodhesha Kenya miongoni mwa mataifa ambapo umeme unasambazwa kwa kasi zaidi lakini gharama ya juu ni changamoto kubwa.

Bw Oimeke jana alisema kupunguzwa kwa bei hizo kutachangia zaidi kuimarisha maendeleo ya kitaifa hasa kupitia kwa utimizaji wa malengo manne makuu ya Serikali ya Jubilee kuhusu ustawishaji wa viwanda, uzalishaji wa lishe ya kutosheleza mahitaji ya wananchi wote, kuboresha huduma za afya na ujenzi wa nyumba za bei nafuu kwa wananchi.

NISHATI YA UPEPO: ERC yakubalia kampuni ya Ubelgiji kuanza kazi Lamu

NA KALUME KAZUNGU

TUME ya Kudhibiti Kawi nchini (ERC) hatimaye imepitisha ujenzi wa mradi wa nishati ya upepo katika eneo la Baharini, tarafa ya Mpeketoni, Kaunti ya Lamu.

Mradi huo unaokadiriwa kugharimu kima cha Sh21 bilioni uko chini ya ufadhili wa kampuni ya Ubelgiji ya Elicio kwa ushirikiano na Kenwind Holdings ya humu nchini.

Mradi huo unatarajiwa kuzalisha megawati 90 za umeme punde utakapokamilika.

Akizungumza na wanahabari mjini Lamu Jumanne, Afisa Msimamizi wa Mradi huo, Susan Nandwa, alisema ERC imepasisha na hata kutoa tarehe kamili ya kuanzishwa kwa mradi huo eneo la Baharini.

Afisa msimamizi wa mradi wa nishati ya upepo eneo la Baharini, Kaunti ya Lamu, Bi Susan Nandwa (katikati aliyeshika karatasi) akiandamana na akina mama ambao ni wakulima wa eneo la mradi. Picha/ Kalume Kazungu

Kwa mujibu wa Bi Nandwa, awamu ya kwanzaya utekelezaji wa mradi huo itakuwa ni kuzalisha megawati 50 ambapo shughuli hiyo inanuiwa kuanza Januari, 2021.

Awamu ya pili itakuwa ni kuzalisha megawati 40 za umeme ambapo shughuli hiyo imepangwa kutekelezwa Januari, 2022.

Bi Nandwa aliipongeza ERC kwa kuupasisha mradi huo.

Tangu 2011, mradi huo wa upepo umekuwa ukipokea pingamizi chungu nzima, ikiwemo kampuni ya Kenwind Holdings kushtakiwa na ile ya Cordison International ambayo ilidai Kenwind ilipendelewa na Tume ya Ardhi nchini (NLC) na kupewa nafasi kuendeleza mradi huo katika eneo la Baharini ambalo si lake.

Kesi hiyo aidha ilifutiliwa mbali mnamo Mei mwaka huu.

Wakulima wa eneo la Baharini, Kaunti ya Lamu wakati wa kikao na mwekezaji wa mradi huo. Picha/ Kalume Kazungu

“Nimefurahia hatua ya ERC ya kupasisha mradi wetu wa nishati ya upepo eneo la Baharini. Tayari tumekabidhiwa tarehe kamili ya kuanzisha shughuli za mradi. Awamu ya kwanza itatekelezwa Januari, 2021 na ya pili itekelezwe Januari, 2022,’ akasema Bi Nandwa.

Alisema lengo lao hasa ni kudumisha uhusiano mwema na wakazi wa eneo hilo la Baharini ili kuhakikisha mradi unafaidi zaidi jamii ya eneo husika.

Hatua ya kupasishwa kwa mradi huo ni afueni kwa zaidi ya wakulima 600 wanaomiliki ardhi za eneo linalonuiwa kujengwa kiwanda hicho, ambao kwa zaidi ya miaka minane sasa wamekuwa wakisubiri kupokea fidia ili kupisha ujenzi wa mradi huo.

Jumla ya ekari 3,206 za ardhi zimetengwa eneo la Baharini ili kufanikisha mradi huo.

“Tumepokea habari za kupasishwa kwa mradi na ERC kwa furaha kubwa. Sisi tumeukubali mradi na tuko tayari kupokea fidia ili kupisha mradi uendelee eneo letu,” akasema Mwenyekiti wa Wakulima wa Baharini, Bw Linus Gitahi.

Naye Bw Zacharia Ng’ang’a, aliutaja mradi huo kuwa wa natija tele kwa jamii ya eneo hilo.

Alisema mradi huo ukianza kutekeleza shughuli zake kijijini mwao utaleta ajira kwa vijana na pia kupanua Lamu kibiashara na kiviwanda.

ULIMBWENDE: Viini vya mipasuko ya visigino na jinsi ya kuzuia na kutibu

Na MARGARET MAINA

mwmaina@ke.nationmedia.com

MTU kuwa na miguu au visigino vilivyopasuka ni dalili tosha kuwa katika mwili kuna upungufu wa virutubisho kadhaa, vitamini au madini.

Hata hivyo, wengi wetu tumekuwa na mitazamo kwamba visigino kupasuka ni ishara tosha kwamba mtu ameonyesha kutojali usafi wa miguu yake.

Kwa kawaida, ngozi zetu huwa zina unyevu ambao huiwezesha ngozi ivutike au kutanuka pamoja na kusinyaa bila ya kutokea madhara yoyote kama vile kuchanika.

Pamoja na ngozi kugawanyika katika sehemu tatu; yaani sehemu ya nje ‘Epidermis’, sehemu ya kati ‘Dermis’ na sehemu ya ndani ‘Endodermis’, ni sehemu ya nje, ambayo ipo karibu na unaweza kuigusa au inaweza kuathirika na ukaiona kirahisi; na hii ni kwa sababu inagusana moja kwa moja na mazingira yetu.

Mitembo huanza kutokea katika sehemu hii ya ngozi, Epidermis.

Miongoni mwa sababu zinazoweza kumfanya mtu apasuke visigino ni pamoja na:

a) Ngozi kuwa kavu sana

Hii ni sehemu ya nje ya ngozi ambayo inawezekana mtu kwa asili yake akawa na ngozi kavu na hivyo kuifanya ishindwe kustahimili kutanuka au kusinyaa na hivyo kusababisha ipasuke.

Kuiacha miguu katika maji kwa muda mrefu na baadaye kutoipaka mafuta ya kulainisha ngozi husababisha ile asili ya ngozi pamoja na mafuta katika ngozi yapotee na kuiacha ngozi ikiwa kavu sana.

b) Kuwa na uzito mkubwa

Hali hii husababisha presha kubwa iwe katika miguu unapokanyaga chini na endapo ngozi yako haitakuwa na uimara wa kutosha itasababisha visigino vipasuke.

Upungufu wa virutubisho mwilini; hasa madini ya Zinc, vitamini E pamoja na mafuta, na Omega 3. Hii husababisha ngozi kupoteza uimara wake na kuifanya ipasuke.

c) Kuvaa viatu ambavyo nyuma vipo wazi

Hulazimisha mguu au upande wa kisigino katika mguu utanuke zaidi na hivyo kuuweka mguu hatarini kupasuka.

d) Magonjwa

Baadhi ya maradhi kama vile Kisukari na magonjwa ya homoni (thyroid diseases) yana athari hasi kwa afya ya ngozi.

e) Umri mkubwa

Kwa kawaida mtu anapokuwa na umri mkubwa sana, hata utendaji kazi wa mifumo mbalimbali katika mwili wake hupungua kiufanisi; hivyo hata kinga ya mwili pamoja na afya ya ngozi pia hupungua.

Mtu kutozingatia usafi wa miguu yake kwa kiwango kinachostahili pia husababisha mipasuko kwenye visigino.

Moja ya madhara yanayoweza kutokea kwa mtu kupasuka visigino ni kupata maambukizi ya magonjwa.

Hii ni endapo miguu itachanika kiwango cha kufikia dermis, kiasi cha kusababisha damu ianze kutoka na kuchangia maumivu makali.

Mtu anaweza kupata maambukizi ya magonjwa kupitia mipasuko hiyo.

Kuzuia au kutibu tatizo la kupasuka visigino

Unafaa:

  • Kuzingatia ipasavyo usafi wa miguu na mwili kwa ujumla.
  • Kuepuka kutembea katika sehemu zisizo sawa bila kuvaa viatu, hii itaepusha miguu kuchanika.
  • Kwa miguu iliyopasuka tayari, ifanyie usafi miguu yako na kisha tumia mafuta ya mzaituni kupaka sehemu zilizo na mipasuko.
  • Vaa soksi na viatu vya kufunika ili miguu iendelee kuwa na unyevu. Usiku pia fanya hivyo kwa kuhakikisha ukilala miguu imevalishwa soksi baada ya kwamba umeipaka mafuta.
  • Hakikisha unakula vyakula venye madini ya calcium, zinc na iron. (Maziwa, mboga za majani, mafuta ya mimea, nyama, maharage pamoja na samaki)
  • Epuka kusimama kwa muda mrefu pamoja na kutoiweka miguu katika maji kwa kipindi kirefu.
  • Kama unafua jitahidi kuilinda miguu yako isiwe kwenye sabuni kwani aina nyingi za sabuni ya kufulia huvunjavunja mafuta yaliyo katika ngozi na kuiacha ikiwa kavu sana.
  • Jitahidi angalau mara moja kwa wiki kuiweka miguu yako katika maji moto. Hii husaidia kuongeza mzunguko wa damu katika miguu na hivyo kuendelea kuimarisha afya ya ngozi yako.

ULIMBWENDE: Njia rahisi za kutokomeza chunusi usoni

Na MARGARET MAINA

mwmaina@ke.nationmedia.com

CHUNUSI ni ugonjwa wa ngozi unaowaathiri watu wengi katika kipindi fulani cha maisha yao; hasa wanapobaleghe.

Ugonjwa huu husababisha vipele vidogo vya mafuta kwenye ngozi na wakati mwingine hufanya ngozi kuwa na maumivu au kuhisi kuungua.

Vipele hivi hutokea wakati vishimo vya kupitisha jasho katika ngozi vinazibwa kwa mafuta na seli za ngozi zilizokufa au bakteria.

Mara nyingi chunusi hutokea usoni, mgongoni, kifuani na shingoni na huwaathiri watu wenye umri kati ya miaka 11-30.

Huathiri zaidi wasichana kuanzia umri wa miaka 14-17 na wavulana kuanzia umri wa miaka 16-19.

Kawaida ngozi ina vishimo vidogo vidogo vya kutolea jasho, mafuta na seli zilizozeeka kutoka ndani ya mwili.

Katika ngozi pia kuna tezi ya mafuta iitwayo ‘sebacous gland’ inayotoa mafuta yaitwayo sebum.

Uzalishaji wa sebum nyingi na seli za ngozi zilizokufa husababisha kuziba kwa vishimo vidogo vidogo vya ngozi vinavyopitisha jasho katika ngozi na kusababisha chunusi.

Kando na hayo, chunusi pia huchangiwa na sababu nyinginezo kama:

  • Mabadiliko ya homoni
  • Bakteria
  • Matibabu
  • Vinasaba (genetics)

Kuna njia nyingi za matibabu za kupunguza chunusi kama kubadili hali ya maisha, na kujipaka dawa.

Usijaribu kuviminya au kuvisugua kwa nguvu vipele kwa sababu hufanya ngozi kuuma na kutengeneza makovu ya kudumu.

Jiepushe kutumia manukato au vipodozi kwenye ngozi yenye chunusi.

Tumia bidhaa za urembo zisizoziba matundu madogo madogo ya ngozi yako.

Chunusi pia huweza kutibiwa kwa matumizi ya tiba asili kama matumizi ya matunda na viungo kama vitunguu saumu, mdalasini na vingine.

Hii ni njia nzuri ya kupatia ngozi unafuu na tiba mbadala na inayofaa katika ngozi yako. Zifuatazo ni baadhi ya tiba za kiasili za chunusi na salama kwa ngozi yako:

  1. Mdalasini uliosagwa na asali

Tumia mchanganyiko wa asali na mdalasini wa unga kwa kupaka angalau mara moja kwa siku. Asali na mdalasini zinasaidia katika uponyaji kwa sababu zina ‘anti-bacteria’ (zinaua na kuzuia bacteria) Jinsi ya kufanya:

  • Chukua asali kwenye kipimo cha vijiko vitatu vya chai
  • Chukua mdalasini wa unga kwa kipimo nusu kijiko cha chai
  • Changanya pamoja
  • Paka sehemu yenye chunusi na kisha kaa na mchanganyiko huo kwa angalau dakika 10-30 kisha osha kwa maji ya uvuguvugu

Mdalasini unaweza kuwasha kwenye ngozi hivyo unashauriwa ujaribu kupaka kidogo kwenye kiganja cha mkono kwanza ili kupata uhakika kua haitakusumbua.

2. Matango

Unaweza kutumia tango kwa kuondoa chunusi na hata kuondoa mabaka katika ngozi na kuifanya ngozi yako kuonekana yenye afya na yenye kuvutia.

Matango ni mazuri sana kwa kusafishia uso na hasa ukiwa na chunusi. Kata tango na ulimenye kisha paka usoni. Acha likae kwa muda wa dakika 15 hadi 20 hivi, kisha suuza kwa maji baridi.

Unaweza kurudia kwa siku mara mbili mpaka mara tatu hadi utakapopona.

3. Asali

Matumizi ya asali kutibu chunusi huwezesha ngozi, iwe na afya na nyororokwa sababu kwenye asali, kuna virutubisho vingi vyenye kazi ya kuua bakteria na kuzuia uchafu kwa ngozi.

Weka asali kidogo katika sehemu ilioathirika na uache kwa muda mrefu uwezavyo. Unaweza kupaka kwenye uso mzima au hata mwili mzima ukitaka kwa sababu asali inarutubisha ngozi ya mwili na kuifanya iwe na afya na mwonekano mzuri.

Ukisha ridhika na muda wa asali kwenye ngozi yako unaweza kusafisha kwa kutumia maji ya fufutende.

4. Papai

Matumizi ya papai yameonyesha matokeo mazuri sana katika kuondoa chunusi usoni na kusafisha sehemu zingine za mwili.

Pondaponda kiasi kidogo cha papai na upake palipo na chunusi. Acha papai pahala ulipopaka kwa muda mrefu iwezekanavyo.

Ukisha ridhika na muda huo unaweza kujisafisha kwa kutumia maji ya kawaida. Unaweza kurudia mara kadhaa kila siku kama ukitaka.

Ndimi za moto zalamba nyumba za familia 30 Kuresoi

NA PETER MBURU

Zaidi ya familia 30 kutoka kata ndogo ya Kongoi katika eneo bunge la Kuresoi Kaskazini, Kaunti ya Nakuru zinakadiria hasara tele baada ya moto mkubwa kuteketeza nyumba 25 za makazi na biashara usiku wa Jumatatu.

Mairani walisema kuwa moto huo, ambao kiini chake bado hakijabainika ulianza saa tano usiku katika ploti hiyo ambayo imejengwa nyumba za biashara mbele na za kuishi nyuma.

Naibu wa chifu wa eneo hilo Bw George Mayoyo alisema majirani walijaribu kuzima moto huo lakini ukawazidi kutokana na nguvu zake na hali kuwa waligundua wakiwa wamechelewa, na hivyo ukawa umekua mkubwa.

“Hii nip loti ambayo mwenyewe amejenga nyumba za biashara mbele na za watu kuishi nyuma ambapo familia 30 zinaishi. Moto ulikuwa mkubwa na hivyo ukawashinda majirani kuuzima,” akasema Bw Mayoyo.

Afisa huyo aliongeza kuwa familia zilizoadhirika sasa zimetafuta msaada wa mahali pa kuishi kwa majirani, baada ya kuvumilia baridi ya usiku kucha.

Moto huo uliteketeza nyumba zote katika ploti hiyo, huku baadhi ya majirani wakishuku ulichochewa na kufeli kwa nguvu za umeme.

“Bado hatujabaini kiini haswa cha moto huo lakini uchunguzi umeanzishwa. Kuna tetesi kuwa huenda ukawa ulisababishwa na hitilafu za umeme lakini hilo litaamuliwa na mamlaka zitakazochunguza,” akasema Bw Mayoyo.

Gor yajiandaa kupiga mechi 8 Agosti

Na CECIL ODONGO

MABINGWA mara 16 wa ligi kuu nchini KPL, Gor Mahia  watawajibikia mechi nane za KPL mwezi Agosti kama njia ya kupunguza msongamano  katika ratiba yao mkondo wa pili wa ligi unapoendelea.

Kulingana na ratiba mpya iliyotolewa kwa timu hiyo, K’Ogalo pia watacheza mechi mbili za mashindano ya Bara ya Afrika za kuwania ubingwa wa kombe la mashirikisho, CAF ndani ya mwezi uo  huo.

Gor watawakaribisha Rayon Sports kutoka Rwanda ugani Kasarani kwa mechi ya CAF Agosti 19 kabla ya kusafiri hadi Algeria  Agosti 29 kuhitimisha mechi za kundi hilo kwa kucheza dhidi USM Algiers.

Mabingwa hao watetezi ambao walirejea nchini Jumatatu Agosti 30 kutoka Tanzania walikowakalifisha Yanga SC mabao 3-2 katika mechi hiyo  ya CAF watajibwaga uwanjani Jumatano Agosti 1 kuanza kuwajibikia ratiba hiyo ngumu kwa kushiriki mechi ya KPL dhidi ya Kariobangi Sharks uwanjani Moi jijini Kisumu.

Jumamosi Agosti 4 Mibabe hao watavaana na Nakumatt FC mjini  Machakos, siku tatu baadaye watifue vumbi dhidi ya  Bandari mjini Mombasa na hatimaye wahitimishe wiki hiyo kwa kidumbwedumbe dhidi ya Posta Rangers.

Mechi kubwa ya mkondo wa pili ya debi ya Mashemeji kati ya Gor Mahia na AFC Leopards inayosubiriwa kwa hamu na hamumu imeratibishwa kuchezwa Agosti 25 katika uwanja wa Kasarani.

Gor Mahia v K. Sharks – Kisumu (Agosti 1), Nakumatt v Gor Mahia – Machakos (Agosti 4), Bandari v Gor Mahia – Mombasa (Agosti 7), Posta Rangers v Gor Mahia – Narok (Agosti 10), Gor Mahia v Kakamega Homeboyz – Machakos (Agosti 13), Gor Mahia v Chemelil – Machakos (Agosti 16), Gor Mahia v Rayon – Kasarani (Agosti 19), Sofapaka v Gor Mahia – Narok (Agosti 22), Gor Mahia v Leopards – Kasarani (Agosti 25) na USM Alger v Gor Mahia – Algeria (Agosti 29).

Majaji na mahakimu walia bajeti ya mahakama kukatwa

Na RICHARD MUNGUTI

CHAMA cha mahakimu na majaji nchini (KMJA) Jumatatu kiliomba Serikali irekebishe bajeti iliyotengewa idara ya mahakama.

Katika hotuba kwa wanahabari KMJA kupitia kwa katibu mkuu (SG) Bw Derrick Kuto, kilisema hatua ya Bunge la Kitaifa kupunguza bajeti yake ni njia ya kulemaza huduma za mahakama na utekelezaji wa haki.

“Kupunguzwa kwa bejti kutoka Sh31.2bilioni ni njia ya kuvuruga utenda kazi wa idara ya mahakama,” alisema Bw Kuto.

Katibu huyo alisema kuwa hatua hiyo ya bunge ya kupunguza ni njia ya kuendeleza mashambulizi ya idara ya mahakama.

“Kukatwa kwa pesa zilizoombwa na idara ya mahakama ni ishara ya kuendeleza mashambulizi ya kitengo hiki kimoja cha idara ya mahakama,” alisema Bw Kuto.

Alisema idara ya mahakama hutekeleza haki kwa kila Mkenya.

Raha tele kwa kocha timu yake kuangusha Mathare

Na CECIL ODONGO

MKUFUNZI  wa Klabu ya SoNy Sugar Patrick Odhiambo hakuweza kuficha furaha ribo ribo zilizomjaa baada ya wanasukari hao kuvuna ushindi wa  2-0 dhidi Mathare United Julai 29 katika mechi ya KPL iliyosakatwa ugani Awendo, Kaunti ya Migori.

Ushindi huo ulihakikisha Mathare United inayonolewa na kocha msifika Francis Kimanzi inahitimisha mechi za mwezi Julai bila kuandikisha ushindi wowote na kuendeleza mtindo wa kusajili matokeo mabaya.

Huku akimminia sifa kocho kocho mfungaji wa mabao hayo mawili Tobias Otieno, kocha huyo alisema matokeo hayo yamewapunguzia presha zilizowakumba za kuhofia kuteremshwa ngazi mwisho wa msimu.

Aidha alifichua kwamba kabla mtanange huo aliwapa wanasoka wake maagizo yaliyowaongoza kukabili  Mathare United na kwa kweli wachezaji hao waliyafuata maagizo hayo ndiposa wakaibuka na ushindi huo.

“Mathare United inajulikana kwa usakataji kabumbu wa kuavamia lango la wapinzani. Niliwashauri wachezaji wangu wasibane wala wasivamie bali waingie mchezoni na kujiburudisha kwa soka tamu ili kuwasahaulisha mtindo wa uchezaji tukilenga mipira mingi langoni mwao,” akafichua mkufunzi huyo.

“Bado tupo vitani kwa kuwa tunalenga kusajili matokeo yatakayotuepushia hatari ya kushushwa daraja mwisho wa msimu tukiwa tumesalia na mechi 10,” akaongeza Odhiambo.

Ushindi huo uliwapaisha SoNy  hadi nafasi ya tatu kwenye msimamo wa jedwali kwa alama 27, pointi nne nje ya mduara unaozingira timu ambazo huenda zikashushwa ngazi.

Aliyemuua wakili kidosho kwa kukataa kumburudisha aona cha moto

Na RICHARD MUNGUTI

MMILIKI wa kilabu cha kuuza pombe mtaani Buruburu kaunti ya Nairobi aliyemuua wakili mwenye umri wa miaka 27 baada ya kukataa wakienda kujivinjari alipatikana na hatia ya kuua akikusudia.

Erastus Ngura Odhiambo almaarufu Baba Billy alipatwa na hatia ya kumuua Linda Wanjiku Irungu na Jaji Stellah Mutuku aliyesema , “mshtakiwa alimzuia  marehemu kutoroka kisha akamvuruta kutoka ndani ya gari saa kumi unusu asubuhi kisha akampiga risasi begani na kumuua.”

Jaji Mutuku alisema mshtakiwa alikuwa mwenye hasira kali baada ya kumtafuta Wanjiku usiku wa Desemba 11, 2014.

“Mshtakiwa alikuwa amempigia simu bila kumpata mpenziwe. Alienda nyumbani kwake mara mbili na hakumpata. Alimpata mwendo wa saa kumi na nusu. Wanjiku alikuwa anajaribu kutoroka kwa gari lake mshtakiwa alipomsimamisha na kumtoa ndani . Walizozana huku  Linda akimtaka Odhiambo amwache,” Jaji Mutuku alisema.

Jaji huyo alisema mshtakiwa alitoa bastola kwenye mfuko wa nyuma wa suruali yake na kumpiga Wanjiku risasi katikla bega la kulia.

“Walinzi wawili waliokuwa wanalinda lango la makazi alipokuwa akiishi Wanjiku katika mtaa wa Buruburu Phase V  walishuhudia tukio hilo. Walimsikia Wanjiku akimwambia Odhiambo umenipiga risasi,” Jaji alisema akiongeza , “Mtaalamu wa upasuaji wa Serikali alitoa risasi kwenye kifua cha marehemu.”

Jaji Mutuku atamuhukumu Odiambo Julai 31 baada ya kiongozi wa mashtaka Bi Catherine Mwaniki kuwasilisha ripoti kutoka kwa familia ya Bi Wanjiku.

Aliyeibia mamaye aponde raha na mchumba asukumwa ndani

Na RICHARD MUNGUTI

MWANACHUO aliyeiba pesa za mama yake kuzitumia  akiwa na mpenziwe kuponda raha ameamriwa awekwe chini ya uangalizi wa maafisa wa urekebishaji tabia baada ya mahakama kuambiwa imfunge jela apate adabu.

Akiamuru ripoti ya urekebishaji tabia iwasilishwe kortini , hakimu mkuu mahakama ya Milimani Nairobi Bw Francis Andayi alishangaa sababu ya mama yake  Bi Cynthia Cherop kumchukia kiasi cha “ kutaka afungwe jela.”

Bw Andayi alimwuliza Cherop, “Bali na kuiba pesa za mama yako mtumie na mpenzi wako  Josephat Ng’ang’a, ni kitu gani kingine ulimfanyia mama yako hata akakuchukia na kutaka utokomee machoni mwake?”

Hakimu aliuliza ikiwa mama yake mwanafunzi huyo wa chuo kikuu Bi Milkah Sitati  amefika kortini kujua hatma ya bintiye.

“Mama yako amefika kortini leo kujua ikiwa utafungwa ama kuachiliwa,” Bw Andayi alimwuliza mshtakiwa.

“Hapana hakufika kortini leo. Aliniambia yeye ni mtumishi wa umma na anaogopa kupigwa picha za televisheni na za kuchapisha kwa magazeti,” kiongozi wa mashtaka Bw Solomon Naulikha alijibu.

“Hata sisi  ni watumishi wa umma na kila siku tunapigwa picha,” Bw Andayi alimweleza Bw Naulikha.

Wajomba wawili wa mshtakiwa walisimama kortini na kuomba mahakama iwakabidhi mshtakiwa awe akiishi kwao muda atakapokuwa chuoni.

Wajomba hao walimweleza hakimu dada yao hataki tena kuishi na bintiye kwa “ vile amemaibisha”

“Siwezi kumkabidhi mshtakiwa watu ambao siwajui. Nitamtuma afisa wa urekebishaji tabia akamhoji mama yake msichana huyu mwenye umri wa miaka 21 aeleze sababu ya kumchukia bintiye,” Bw Andayi aliwaeleza wajomba hao.

Mshtakiwa alimweleza hakimu kuwa anataka kuendelea na masomo ijapokuwa mamayake amemchukia.

Akijitetea mshtakiwa aliomba msamaha akisema , “ ameghairi kumkosea mama yake kwa kuiba kadi zake za benki za Barclays na National ambapo alitoa jumla ya Sh70,000 akiwa na rafikiye Josephat.”

Mahakama iliambiwa kamera za CCTV katika benki ya Barclays ziliwanasa wawili hao Cherop na Josephat wakichukua pesa kutoka kwa akaunti.

Bw Andayi aliambiwa kadi mbili za akaunti za BI Milkah Sitati hazijapatikana.

Mshtakiwa aliamriwa azuiliwe katika gereza la Langata hadi Agosti 1, 2018 ripoti ya urekebishaji tabia itakapotolewa.

Bi Cherop alikiri mashtaka manne ya kufanya njama za kumwibia mama yake na kuiba Sh70,000 kutoka kwa akaunti za mama yake zilizo  katika Benki za Barclays na National Juni 4, 2018.

Kesi ya mauaji dhidi ya Onyancha kusikizwa upya

Na RICHARD MUNGUTI

MAHAKAMA kuu Jumatatu iliamuru kesi ya mshukiwa wa mauaji aliyeungamana kwa polisi aliwaua wanawake 19 na alikuwa amepanga kuwaua wanawake 100 ianze kusikizwa Novemba 19 mwaka huu.

Philip Ondara Onyancha alitiwa nguvuni miaka tisa iliyopita na kushtakiwa kwa mauaji ya wanawake na mvulana.

Kabla ya kushtakiwa mshukiwa huyu aliwaongoza maafisa wa Polisi katika Lojing mbali mbali Jijini Nairobi na miji mingine ambapo aliwaua wawanawake na kunywa damu yao baada ya kuwabaka.

Jaji Jessie Lesiit alitenga siku hiyo baada ya kuelezwa na kiongozi wa mashtaka Bw Moses Omirera kwamba kuna ripoti muhimu kuhusu utimamu wa ubongo wa Philip Ondara Onyancha ambayo haijapatikana katika faili ya mahakama.

Bw Omirera alimweleza Jaji Leesit kuna ripoti ya mtaalam wa tiba za akili Dkt Fredrick Owiti aliyempima Onyancha na kupendekeza akipatikana na hatia azuiliwe kwa hisani ya Rais katika gereza maalum mbali na umma  kwa vile “ anaugua maradhi ya ubongo ambayo yanapompata huwa anaingiwa na hamu na shauku kuu ya kuu ya kuwabaka wanawake, kuwaua na kunywa damu yao.”

Bw Omirera alimweleza Jaji Leesit kuwa ripoti  hiyo ilikuwa imetolewa mbele ya Jaji James Wakiaga aliyetamatisha mapema mwaka huu kesi ya Onyancha na kuamuru ianze kusikizwa upya.

Kiongozi huyo wa mashtaka alisema mashahidi 15 wameorodheshwa kutoa ushahidi dhidi ya Bw Onyancha wakiwamo wataalam wawili wa tiba za mardhi ya akili/ubongo.

Naibu wa msajili wa idara ya kuamua kesi za uhalifu alimteua wakili mwingine kumtetea Bw Onyancha  badala ya wakili Paul Muite.

Bw Muite alikuwa ameulizwa na Jaji mstaafu Nicholas Ombija amwakilishe Bw Onyancha.

Mshtakiwa anakabiliwa na shtaka la kumuua Catherine Chelangat  mnamo Novemba 22, 2008 katika mtaa wa Karen/Lang’ata kaunti ya Nairobi.

Bw Onyancha aliungama kwa polisi jinsi alivyokuwa kuwa akiwaua wanawake na kuficha miili yao.

Jaji Leesit alimwamuru Bw Omirera atafute barua hiyo ya Dkt Owiti na kumkabidhi wakili aliteuliwa kumtetea Bw Onyancha.

Na wakati huo huo Bw Onyancha aliomba aachuliwe kwa dhamana akisema “ nimekuwa gerezani karibu miaka kumi naomba uaniachilie kwa dhamana nifanye kesi nikiwa nje.”.

Ombi hilo lilipingwa na Bw Omirera akisema mshtakiwa anatakiwa kuwasilishwa ombi hilo kirasmi ndipo afisi ya mkurugenzi wa mashtaka ya umma (DPP) iwasilishe tetezi za kuipinga.

“ Kesi hii itatajwa mnamo Septemba 20 wakati mshtakiwa atawasilisha ombi la kuachiliwa kwa dhamama naye Bw Omirera aeleze ikiwa amepata ripoti hiyo ya Dkt Owiti,” aliamuru Jaji Leesit.

Tusipohusishwa tutasambaratisha mradi wa makaa, viongozi na wakazi watisha

NA KALUME KAZUNGU

VIONGOZI na wakazi wa eneo kunakonuiwa kujengwa mradi wa nishati ya makaa ya mawe kaunti ya Lamu wametisha kulemaza shughuli za mradi huo endapo hawatahusishwa kikamilifu katika shughuli zinazoambatana na mradi huo.

Mradi huo wa gharama ya Sh 200 bilioni unanuiwa kujengwa katika kijiji cha Kwasasi, tarafa ya Hindi, Kaunti ya Lamu.

Mradi huo uko chini ya udhamini wa kampuni ya Amu Power na unatarajiwa kuzalisha megawati 1,050 za umeme punde utakapokamilika.

Kufikia sasa jumla ya ekari 975 za ardhi tayari zimetengwa eneo la Kwasasi ili kufanikisha ujenzi wa kiwanda hicho.

Wakazi wakiongozwa na Mwakilishi wa Wadi ya Hindi, Anab Haji, wanadai tangu azma ya kuanzishwa kwa mradi eneo lao kutangazwa, mwekezaji hawajakuwa akiwahusisha wenyeji.

Mwakilishi wa wadi ya Hindi, Anab Haji. Ametisha kulemaza shughuli za mradi wa nishati ya makaa kwa kukosa kushirikishwa pamoja na watu wake. PICHA/KALUME KAZUNGU

Akizungumza wakati wa kikao na wadau mbalimbali kwenye ukumbi wa Huduma Centre mjini Lamu, Bi Haji alisema ni vyema mwekezaji kuheshimu haki za wakazi kwa kuhakikisha wamehusishwa katika kila hatua inayoambatana na mradi huo.

“Mimi ni kiongozi ambaye nimechaguliwa kuwakilisha watu wangu wa Hindi ambako mradi wa nishati ya makaa unalengwa kujengwa. Cha ajabu ni kwamba sijahusishwa kivyovyote kuhusu shughuli za mradi. Watu wangu pia hawajashirikishwa. Hii inamaanisha mwekezaji anatudharau sisi viongozi na watu wetu. Lazima tuhusishwe la sivyo hatutakubali chochote kinachoambatana na mradi huo kuendelezwa eneo letu,” akasema Bi Haji.

Naye Bw William Mwangi alisema ipo haja ya serikali na mwekezaji kutoa hamasa kwa wakazi kuhusiana na mradi huo.

“Tunaambiwa mradi una sumu lakini hata hatujaelimishwa mradi wenyewe wahusu nini. Tunahitaji hasama kutoka kwa serikali ili kujua iwapo tutapinga au kuunga mkono mradi,” akasema Bw Mwangi.

Mradi wa nishati ya makaa ya mawe umekuwa ukipokea pingamizi chungu nzima kutoka kwa mashirika ya kijamii yakiongozwa na muungano wa Save Lamu, ambayo yamekuwa yakidai kuwa mradi huo ni sumu na hatari kwa afya ya wakazi na mazingira.

Wakili augua ghafla kizimbani kabla ya kusomewa shtaka la wizi

Na RICHARD MUNGUTI

WAKILI anayekabiliwa na shtaka la kuwmibia mteja wake Sh4 milioni aliugua ghafla akiwa kizimbani na kuomba kesi iahirishwe hadi Jumanne.

Bw Billy Amugune Shigoli (pichani) alifikishwa mbele ya hakimu mwandamizi Bw Kennedy Cheruiyot na kuomba asisomewe shtaka kwa vile anaugua maradhi ya kisukukari na shinikizo la damu.

“Mshtakiwa huyu ambaye ni wakili anaugua maradhi ya ugonjwa wa sukari na shinikizo la damu. Hatajua kile anajibu hataka akisomewa shtaka,” Bw Cheruiyiot alifahamishwa na wakili anayemtetea mshtakiwa Bw John Swaka.

Mahakama ilifahamishwa kuwa tangu mshukiwa huyo alipotiwa nguvuni hakuweza kujidunga sindano ya ugonjwa wa kisukari.

Bw Swaka alisema mshtakiwa vile vile hakuweza kutumia dawa za maradhi ya shinikizo la damu.

Aliomba mahakama iahirishe kesi hadi Jumanne kumwezesha Bw Shigoli kupata nafuu.

Kiongozi wa mashtaka hakupinga ombi hilo.

Akitoa uamuzi, Bw Cheruiyot alisema kuwa “mshtakiwa ni mgonjwa na sio utu na ni kinyume cha sheria kumsomea shtaka  kama ameeleza korti kuwa hajisikii vizuri.”

Bw Shigoli anakabiliwa na shtaka la kumwibia Bi Caroline Anne Cheledi Sh4,027,500 alizopokea kwa niaba ya mlalamishi.

Cheti cha shtaka kinasema kuwa Bw Shigoli alipokea pesa hizo kati ya Janauari 15 na Machi 7 2017 katika jengo la Embassy jijini Nairobi.

Bw Cheruiyot alimwachilia wakili huyo kwa dhamana ya Sh300,000.

ULIMBWENDE: Mbinu 8 bora za kulainisha ngozi

Na MAGGY MAINA

mwmaina@ke.nationmedia.com

BILA shaka mtu aliye na akili razini huhitaji ngozi laini na nyororo ili kujipa ujasiri wa kukabiliana na changamoto za kila siku pale kazini au nyumbani.

Hata hivyo, mbinu au njia tunazotumia wakati mwingine hutuacha na matokeo tusiyoyatarajia. Ni kwa sababu tumeumbwa sote tofauti na tunadhani kuwa kwa kutumia njia iliyomletea mwenzetu matokeo bora itatusaidia, lakini matokeo huwa kinyume kabisa.

Hizi hapa njia nane za kufuata ambazo zitakusaidia; haijalishi ni aina gani ya ngozi ulio nayo.

  1. Mlo

Vitu unavyokula vina mchango mkubwa katika ngozi na afya yako kwa ujumla. Ili kupata ngozi nzuri iliyo laini, nyororo na inayong’aa inabidi uache vyakula na vinywaji vinavyotengenezwa viwandani, wanga, mafuta na sukari na badala yake kula protini, matunda, mboga na kunywa maji kwa wingi.

Hakikisha unakunywa maji si chini ya glasi nane kwa siku na matunda pamoja na mboga kila unapopata mlo.

Matunda na mboga za matawi husaidia oksijeni kuzunguka vizuri mwilini na kwenye ngozi kuliko mafuta au kipodozi chochote unachoweza kupaka.

Protini husaidia kujenga ulinzi zaidi katika seli za ngozi ambayo ngozi inahitaji kukabiliana na ukavu wa ngozi. Nayo maji husaidia mzunguko mzuri wa damu mwilini na kusaidia vinyweleo kupumua vizuri, hivyo kuzuia bakteria chini ya ngozi.

  1. Muda wa kupumzika

Watu wengi hawatambui umuhimu wa usingizi katika kutunza ngozi na kuzuia kuzeeka haraka. Usingizi ni muhimu kwa ngozi yako sana, hakikisha unapata muda wa kutosha kulala usiopungua masaa 8. Kifiziolojia, ngozi inafanya kazi kubwa sana wakati wa mchana katika kutunza mwili, kukabiliana na mionzi ya jua, kukabiliana na vijidudu mbalimbali kama bacteria na virusi na kutizamia joto la mwili. Ngozi hujijenga wakati mwili umepumzika ili kuweza kuendelea kuchunga mwili wa mwanadamu ipasavyo.

  1. Acha kujichubua

Kutumbua chunusi na vipele ni tabia tulio nayo sisi wanadamu. Mara nyingi matokeo yake huwa ni kuwa na makovu na wekundu. Kufanya hivi pia huchangia bakteria kusambaa na kuharibu ngozi hata katika maeneo ambayo hayakuwa na matatizo.

Japokuwa ni ngumu kutotumbua chunusi, ni vyema ikiwa italazimu ufanye hivyo, tumia kitambaa safi kutoa chunusi na wala sio vidole au kucha kwa sababu ya uchafu uliopo kwenye kucha na vidole. Yaani hatuwezi kuamini mikono yetu kwa asilimia 100.

Ukiwa na chunusi unashauriwa kumuona mtaalamu wa afya ya ngozi ili akupe tiba ya uhakika.

  1. Usafi kwanza

Osha uso wako. Watu wengi hukimbilia kuosha nyuso zao harakaharaka na sio vizuri kusafisha uso juujuu kwa sababu kuna uwezekano mkubwa wa uchafu kubaki, hasa wanawake ambao wanatakiwa kutambua umuhimu wa nyuso zao. Basi ni bora ukatenga muda wa kutosha katika kuosha na kutunza uso.

Kusafisha uso mara zisizopungua mbili kwa siku ni vizuri kwa utunzaji wa ngozi yako ya uso.

Baada ya kufanya hivyo ni muhimu upake mafuta kiasi. Mafuta ni kwa ajili ya kulainisha na kung’arisha ngozi. Hata ijapokuwa una ngozi ya mafuta mengi, ni vizuri kutafuta mafuta ya ngozi yako (oily skin).

  1. Tunza vizuri macho yako

Watu wengi hupaka kiasi kidogo cha mafuta chini ya macho bila kujua faida tunazoziacha kwa kutokufanya hivyo.Kuna mistari (mikunjo) ambayo inaanzia kwenye jicho na ambayo muda mwingine husogea hadi kwenye maeneo ya karibu na nywele. Paka mafuta ya kutosha chini ya macho. Aidha, fanya ni kama unajimasaji kuanzia kwenye kona karibu na pua mpaka kwenye mfupa wa shavuni (cheekbone) kuzunguka jicho lote.

  1. Barafu

Barafu ni moja kati ya vitu muhimu katika kutunza ngozi. Licha ya upatikanaji rahisi pia ina uwezo wa kutunza ngozi yako bila gharama.

Faida za kutumia barafu katika utunzaji wa ngozi yako ni kwamba; Ukiumia au kujichuna kwenye ngozi waweza kutumia barafu kupunguza wekundu na kupunguza mwasho katika eneo lile.

Sote tunajua unapochubuka au kuumia kuna mwasho ambao tunahisi katika eneo lile la jeraha. Ukitumia barafu itakusaidia. Pia barafu unaweza ukaitumia kupunguza ukubwa wa matundu katika ngozi hasa pale mtu alikuwa amekamua chunusi.

Barafu husaidia kuvuta ngozi ilisiwe imeacha matundu ambayo muda mwingine hayapendezi kuonekana. Ila kumbuka wakati wa kutumia barafu zungusha maeneo tofauti kwasababu huunguza pale inapoachwa sehemu moja. Pia ni vizuri kuweka aloevera katika maji utakayo gandisha kwa ajili ya barafu (hiari yako).

  1. Tumia mafuta yanayofaa ngozi yako

Moja kati ya njia za kutapa ngozi laini na nyororo ni kutumia mafuta ambayo yametengenezwa kwaajili ya kupaka kwenye ngozi na sio ya nywele au ya kupikia.

Kutumia mafuta ya ngozi husaidia kung’arisha ngozi na muonekano mzuri ambao sio wa mafuta. Mafuta ya ngozi hayazibi vinyweleo vya ngozi, hivyo huruhusu ngozi kupumua na kutoa taka mwili kupitia vitundu hivyo na yanasaidia kupunguza uzajishaji wa mafuta katika uso hasa kwa wale wenye ngozi za mafuta.

Kumbuka kupaka mafuta mara mbili kwa siku katika uso safi; yaani baada ya kusafisha uso vizuri ndipo unashauriwa upake mafuta. Ukizingatia hilo utaona mabadiliko katika ngozi yako.

  1. Sunscreen

Kwa wale wenye matatizo ya kuungua wakiwa kwenye jua asubuhi, ni muhimu wawe wakipaka mafuta ya kuzuia mionzi ya jua (sunscreen) inayopenya kwenye ngozi na kuharibu ngozi yako. Na pale unapokuwa nje, hakikisha unajizuia na jua kwanzia mavazi yako; vaa miwani ya kuzuia miale mikali ya jua na kofia pana inayozuia jua kupiga usoni.

Homeboyz wazidi kutesa kwenye Raga ya Kitaifa

Na GEOFFREY ANENE

VIONGOZI Homeboyz wameacha mpinzani wa karibu Mwamba kwa alama sita kwenye Raga ya Kitaifa ya wachezaji saba kila upande, huku KCB, Kabras Sugar, Nondies, Masinde Muliro (MMUST), Blak Blad na Kisii zikiimarika baada ya Sepetuka Sevens, Julai 28, 2018.

Mabingwa wa duru za Prinsloo na Sepetuka, Homeboyz wana alama 44. Nambari mbili Mwamba wamezoa alama 38. Nafasi tatu zinazofuata zinashikiliwa na KCB (alama 32), Impala Saracens (27) na Kabras (23). Impala imerukwa na KCB. Nakuru inasalia ya sita kwa alama 22, mbili mbele ya Nondies, ambayo imepaa nafasi tano. Menengai Oilers imekwamilia nafasi ya nane kwa alama 18, mbili zaidi ya Kenya Harlquin, ambayo imeteremka nafasi nne. Mean Machine imeshuka nafasi moja hadi nambari 10 kwa alama 13. MMUST inashikilia nafasi ya 11 kwa alama 12. Makundi ya duru ijayo ya Kabeberi Sevens itakayofanyika Agosti 18-19 mjini Machakos, imefanywa.

Droo ya Kabeberi Sevens (2018):

Kundi A – Homeboyz, Nakuru, Oilers, Strathmore;

Kundi B – Mwamba, Impala, Blak Blad, Kisumu;

Kundi C – KCB, MMUST, Kisii, Harlequin;

Kundi D – Nondies, Kabras, Machine, Northern Suburbs.

Matokeo ya Sepetuka Sevens (2018):

Julai 29

Fainali – Homeboyz na Mwamba; Mechi ya kuamua nambari 3 na 4 – KCB 15-7 Nondies; Nusufainali – Homeboyz 12-5 KCB, Mwamba 24-12 Nondies; Fainali ya nambari 5/6 – MMUST 12-21 Kabras Sugar; Nusufainali ya nambari 5 hadi 8 –Impala Saracens 14-19 MMUST, Nakuru 5-21 Kabras Sugar; Robofainali – Homeboyz 29-0 Kabras Sugar, KCB 22-8 Nakuru, Mwamba 12-10 MMUST, Impala Saracens 14-17 Nondies; Fainali ya Challenge Trophy – Menengai Oilers 19-14 Blak Blad; Nusufainali ya Challenge Trophy – Menengai Oilers 22-14 Kisii, Blak Blad 27-12 Mean Machine; Robofainali ya Challenge Trophy – Menengai Oilers 24-0 Kisumu, Kisii 48-0 Catholic Monks, Strathmore Leos 12-21 Mean Machine, Blak Blad 14-12 Kenya Harlequins; Fainali ya nambari 13/14 – Kenya Harlequins 45-0 Kisumu; Nusufainali ya nambari 13 hadi 16 – Kisumu 31-12 Catholic Monks, Kenya Harlequins 31-19 Strathmore Leos.

Julai 28

Mechi za makundi – Nakuru 43-0 Catholic Monks, Impala Saracens 17-5 Blak Blad, Kabras Sugar 24-14 Strathmore Leos, Mwamba 38-0 Kisumu, Menengai Oilers 24-7 Mean Machine, Homeboyz 33-17 MMUST, Nondies 12-0 Kenya Harlequins, KCB 29-0 Kisii, Nakuru 26-19 Blak Blad, Impala Saracens 24-7 Catholic Monks, Kabras Sugar 7-5 Kisumu, Mwamba 14-12 Strathmore Leos, Menengai Oliers 7-10 MMUST, Homeboyz 27-5 Mean Machine, Kisii 28-0 Kenya Harlequins, KCB 15-10 Nondies, Catholic Monks 7-26 Blak Blad, Impala Saracens 26-7 Nakuru, Strathmore Leos 17-0 Kisumu, Mwamba 19-7 Kabras Sugar, Mean Machine 12-24 MMUST, Homeboyz 31-10 Menengai Oilers, Nondies 29-5 Kisii, KCB 12-12 Kenya Harlequins.

Wazito wasisitiza watasalia ligini

Na CECIL ODONGO

KOCHA msaidizi wa Wazito FC Ahmed Mohammed amesisitiza kwamba timu hiyo itaepuka shoka la kushushwa daraja japo wanaburura mkia kwenye msimamo wa jedwali la ligi KPL zikiwa zimesalia mechi 10 ligi ifike ukingoni.

Wazito walipoteza 2-3 dhidi ya Posta Rangers katika mechi iliyochezwa  Jumapili 29 uwanjani Camp Toyoyo jijini Nairobi.

Ingawa hali ilikuwa hivyo, Bw Ahmed  amedai kwamba ilikuwa bahati mbaya hawakushinda mechi hiyo na kujukusanyia pointi zote tatu.

“Tulikuwa bora kuwaliko na ilikuwa bahati mbaya tulipoteza . Wanasoka wangu walitia bidii, walidhihirisha ukakamavu na ujasiri mkubwa. Posta wana uzoefu lakini tuliwatoa kijasho kabla ushindi huo kutuponyoka,” akasema Ahmed baada ya mechi hiyo.

Klabu hiyo ipo katika nafasi ya 20 baada ya kupata alama 19 wakiwa wamejibwaga uwanjani mara 24 japo Ahmed amesema ana uhakika watasalia ligini.

“Tupo katika nafasi mbaya lakini nina hakika tutasalia ligini. Hapo awali tulikuwa na matatizo katika safu ya ushambulizi, sasa tuko sawa na lililosalia ni kuimarisha difensi yetu halafu tutaafikia lengo letu la kubakia ligini,” akaongeza Ahmed.

Wazito watatifua vumbi dhidi ya Nzoia Sugar ugani Sudi Kaunti ya Bungoma, Jumapili Agosti 5 katika mechi ya KPL.

Kerr amtetea kipa kulambishwa mabao 2 na Yanga

Na JOHN ASHIHUNDU

Kocha wa Gor Mahia, Dylan Kerr amemtetea kipa Boniface Oluoch anayeshutumiwa baada ya kufungwa mabao mawili katika ushindi wao wa 3-2 dhidi ya Yanga ya Tanzania kwenye mechi ya Kundi D ya michuano ya Confederations Cup.

Oluoch alilaumiwa vikali na mashabiki K’Ogalo kutokana na mabao hayo yaliyoingia kiholela mbele ya mashabiki wengi waliomiminika katika uwanja wa Kitaifa jijini Dar es Salaam.

Lakini akizungmza kuhusu mechi hiyo, Kerr alisema: “Hii ni mechi ambayo tungefunga mabao saba katika kipindi cha kwanza lakini hatukutumia nafasi nyingi tulizopata. Nimefurahia ushindi wa 3-2 kwa sababu umetuweka katika mazingara mazuri mashindanoni.” Kwa upande wa Yanga, naibu kocha, Noel Mwandila alieleza jinsi walivyochanganywa kutokana na bao la mapema.

K’Ogalo walipata bao la kwanza kupitia kwa George ‘Blackberry’ sekunde ya 38.

“Boniface alifanya kazi kubwa majuzi dhidi ya AFC Leopards kwa kuokoa hatari kubwa tulipokuwa sare, kabla ya kuibuka na ushindi wa 2-1. Nina Imani naye kwa asilimia kubwa.”

Baada ya ushindi huo, K’Ogalo’s wamechukua uongozi wa Kundi hilo baada ya USM Algers ya Algeria kutoka sarea na Rayon Sport ya Rwanda katika mechi nyingine iliyochezewa Mustapha Tchaker Stadium nchini Algeria mwishoni mwa wiki.

Baada ya kila timu kucheza mechi nne, Gor Mahia wanaongoza kwa point inane, sawa na USM, huku zote zikiwa na nafasi kubwa ya kufuzu kwa hatua ya robo-fainali. Ajabu ni kwamba, timu hizo mbili zina tofauti sawa ya mabao.

Rayon wanashikilia nafasi ya tatu wakiwa na pointi tatu nab ado wana nafasi ya kufuzu kwa robo-fainali.

Yanga wako nje ya kampeni za kuwania nafasi ya kutinga robo-fainali baada ya kujiokotea pointi moja.

Mbali na kuweka historia barani Afrika, kufuzu kwa Gor Mahia kwa hatua ya robo-fainali kutawaongezea mgao wa pesa.

Tayari mabingwa hao wa Ligi Kuu ya Kenya (KPL) wameweka mfukoni Sh27 milioni kwa kutinga hatua ya makundi na wataongezwa kitita kingine cha Sh8 milioni iwapo watafuzu kwa robo-fainali, kwa kuandikisha sare au ushindi katika mechi ijayo dhidi ya Rayon iliyopangwa kuchezwa Agosti 19, jijini Nairobi.

Timu zitakazofuzu hatua ya nusu-fainali zitapokea Sh45 milioni, huku mabingwa wa taji hilo la ligi ndogo ya bara wakipokea Sh125 milioni kutoka kwa CAF.