El-Nino: Ruto akejeli na kutilia shaka utabiri wa hali ya hewa nchini
RAIS William Ruto ameeleza kutoridhishwa na utabiri wa hali ya hewa nchini, akizua mjadala kuhusu uwezo wa wataalamu kutabiri kwa usahihi wakati ambao mvua kubwa ya El Niño itaanza.
Akizungumza Alhamisi, Oktoba 8, katika kongamano la Kilimo na Utoshelevu wa Chakula katika uwanja wa Jamhuri, Nairobi, Rais alisema muda wa kuanza kwa mvua hiyo umekuwa ukibadilishwa mara kwa mara.
“Wale wanaohusika walituambia mvua itanyesha Agosti, lakini ikaahirishwa hadi Septemba, sasa ni Oktoba,” alisema.
Aliongeza: “Kusubiri mvua hii ni kama kubahatisha. Hujui itanyesha lini,” alisema. “Tunasubiri El Niño, lakini hatujui itafika lini.”
Hii si mara ya kwanza kwa Dkt Ruto kuhoji utabiri wa Mamlaka ya Hali ya Hewa Kenya (KMSA). Mnamo Oktoba 2023, alitilia shaka tahadhari kuhusu El Niño iliyokuwa ikitarajiwa kusababisha mafuriko makubwa.
Wakati huo, aliyekuwa Mkurugenzi wa KMSA, David Gikungu aliwaomba Wakenya radhi kwa mkanganyiko kuhusu utabiri, lakini akasisitiza umuhimu wa kujiandaa kwa mvua nyingi.
Mvua ilizofuata ilisababisha maafa makubwa. Kufikia Desemba 20, 2023, mafuriko ya mvua ya El Niño yalikuwa yamesababisha vifo vya watu wasiopungua 174 na zaidi ya watu 500,000 kuhama makazi yao, kulingana na Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya Kuratibu Masuala ya Kibinadamu (OCHA).
Kaunti 38 kati ya 47 ziliathiriwa na mafuriko baada ya mito kuvunja kingo, mafuriko ya ghafla na maporomoko ya ardhi. Maeneo yaliyoathirika zaidi yalijumuisha Mandera, Garissa, Tana River, Wajir, Isiolo na Meru.
Mtaalamu wa hali ya hewa, Fred Njehu wa Greenpeace Africa alisema utabiri wa kisayansi hutegemea hali na mifumo ya kihistoria, ambayo inaweza kubadilika kadri hali ya hewa inavyoendelea.
“Utabiri wa matukio makali ya hali ya hewa huwa si sahihi kwa asilimia 100,” alisema.
Alieleza kuwa utabiri wa mvua nyingi haumaanishi kila kaunti itakumbwa na mafuriko, wala kuchelewa kwa mvua hakumaanishi tahadhari iliyotolewa awali haina umuhimu.
Njehu alisema badala ya viongozi na wataalamu kubishana kuhusu nani aliye sahihi, wanapaswa kuangazia ushahidi wa kisayansi na hatua za kujiandaa.
Alisema taasisi za kisayansi zina wajibu wa kutoa ushauri kuhusu hatari za hali mbaya ya hewa, huku viongozi wa kisiasa wakitarajiwa kuhakikisha kuna fedha, sera na mipango ya kukabiliana na majanga.
Kaimu Mkurugenzi wa KMSA Edward Muriuki alisema El Niño hutokana na ongezeko la joto la maji ya bahari katika maeneo ya kati na mashariki mwa Bahari ya Pacific, jambo linaloweza kubadilisha mifumo ya hali ya hewa duniani.
Shirika la Hali ya Hewa Duniani (WMO) limesema kuna uwezekano wa karibu asilimia 100 wa El Niño kuendelea hadi Februari 2027. Shirika hilo linaonya kuwa huenda ikawa mojawapo ya matukio makubwa zaidi tangu 1950.
Hata hivyo, athari zake hutofautiana kulingana na maeneo na mifumo mingine ya hali ya hewa.
Bw David Samoei wa Kituo cha Kitaifa cha Operesheni za Kukabiliana na Majanga alisema serikali sasa inalenga maandalizi ya msimu wa mvua ya Oktoba, Novemba na Desemba badala ya kubishana iwapo mafuriko yatatokea.
“Hatuzungumzi tena kuhusu iwapo kutakuwa na mafuriko. Tunachojadili ni hatua tunazopaswa kuchukua katika msimu wa Oktoba, Novemba na Desemba,” alisema.
Serikali imesema imeanzisha uratibu wa mashirika mbalimbali kutathmini hatari na kupanga hatua za kukabiliana na mafuriko. Pia, mazoezi ya kujaribu mifumo ya uokoaji yanafanywa ili kubaini mapungufu.
Wataalamu wanasema mamlaka ya hali ya hewa inapaswa kueleza mabadiliko ya utabiri kwa uwazi, huku serikali ikiwekeza katika wataalamu, teknolojia, ukusanyaji wa data na ufadhili wa kutosha.
Wanasema mawasiliano bora kati ya wataalamu, wanahabari na viongozi ni muhimu ili wananchi waelewe tahadhari na kuchukua hatua mapema.