JAMII ya Ilimanyang katika Kaunti ya Turkana inataka itambuliwe rasmi kama watu wenye ulemavu kutokana na hali adimu ya kiafya inayowafanya washindwe kutoa jasho, jambo linalohatarisha maisha yao katika joto kali la eneo hilo.

Jamii hiyo inayokadiriwa kuwa na watu 600, wengi wao wakiishi katika kijiji cha Kapua, Turkana ya Kati, hulazimika kunyunyiziwa maji  mara kwa mara ili kupunguza joto na kuzuia miili yao kupata joto kupita kiasi.

Mwenyekiti wa Tume ya Kitaifa ya Jinsia na Usawa (NGEC), Rehema Jaldesa, amesema tume hiyo itashirikiana na wataalamu wa afya kufanya uchunguzi kubaini hali hiyo na hatua zinazofaa kuchukuliwa.

Afisa mkuu wa huduma za afya Turkana, Gilchrist Lokoel, alisema dalili zilizoripotiwa zinafanana na ugonjwa adimu wa kurithi unaojulikana kama hypohidrotic ectodermal dysplasia (HED), unaoweza kuathiri tezi za jasho, nywele na meno.

Hata hivyo, alisema uchunguzi wa kina unahitajika kuthibitisha iwapo jamii hiyo ina ugonjwa huo.

Nancy Ebolon, ambaye amekuwa akipigania haki za watu wa Ilimanyang, alisema waathiriwa hulazimika kula mara kwa mara na kunyunyiziwa maji ili kuendelea kuishi katika mazingira yenye joto kali.

“Mtu hapa Ilimanyang huzimia asipokula ndani ya saa moja au asipopata maji ya kunyunyiziwa mwilini baada ya nusu saa. Hali ikizidi kuwa mbaya, hufariki,” alisema.

Alisema watoto wanaozaliwa na hali hiyo wako katika hatari kubwa zaidi, kwani huhitaji uangalizi wa karibu na kupozwa mara kwa mara ili kuzuia miili yao kupata joto kupita kiasi.

Mbali na changamoto za kiafya, jamii hiyo inakabiliwa na unyanyapaa na imani potofu. Baadhi ya watoto wanaozaliwa na hali hiyo hukataliwa na baba zao, hali inayozidisha mateso ya familia zinazowalea.

Elimu pia imeathirika kutokana na mazingira magumu wanayoishi. Jaldesa alisema baadhi ya wanafunzi hulazimika kusafiri kilomita 120 kwenda na kurudi ili kufanya mitihani ya kitaifa.

“Mtoto anawezaje kusafiri kilomita 120 katika joto kali kwa siku moja ili kufanya mtihani?” aliuliza, akitaka mipango maalumu ya kuwasaidia wanafunzi hao.

Jaldesa alisema NGEC itaratibu kambi ya matibabu na kushirikisha Baraza la Kitaifa la Watu Wenye Ulemavu ili kubaini uwezekano wa jamii hiyo kusajiliwa na kupata msaada wa serikali.

Kutambuliwa kama walemavu kunaweza kuwawezesha watu wa jamii hiyo kupata huduma maalumu za afya, elimu na ulinzi wa kijamii.

Hata hivyo, jamii hiyo pia inakabiliwa na uhaba wa maji, umaskini na changamoto za kupata vitambulisho vya taifa na vyeti vya kuzaliwa, hali inayoweza kuwazuia kupata huduma muhimu.

Wanatumai kuwa kutambuliwa rasmi kutasaidia kupunguza ubaguzi na kufungua njia ya kupata huduma zinazozingatia mahitaji yao ya kipekee.