Pete ya ukeni kinga ya maambukizi ya HIV, wasema watafiti

Na Winnie Oyando

Matumizi ya pete ya ukeni (vaginal ring) miongoni mwa wanawake yanaweza kuzuia maambukizi ya virusi vya HIV, kulingana na watafiti kutoka Taasisi ya Dawa nchini (Kemri).

Wakiongozwa na mtafiti Beatrice Nyagol wa KEMRI, wanasema hatua hiyo ni njia ya kutatua utata wa matumizi ya tembe ya kila siku ya pre-exposure prophylaxis (PrEP) miongoni mwa walio katika hatari ya kuambukizwa virusi hivyo.

“Tunafanya majaribio ya kliniki kwenye pete ya ukeni ili kuwapunguzia mzigo wanawake walio katika hatari ya kuambukizwa virusi vya HIV, mzigo wa kumeza tembe za pre-exposure prophylaxis (PrEP),” akasema Bi Nyagol.

Pete hiyo imetengenezwa na ‘silicone’ na inyoingizwa ukeni, huwa na dawa ya ‘dapivirine’, inayoua virusi vya HIV ukeni.Pete hiyo hubadilishwa baada ya mwezi mmoja.

Bi Nyagol anasema pete hiyo imepita vipimo vyote na kupatikana kuwa salama kwa matumizi.“Kilichobaki ni kuiwasilisha kwa Bodi ya Dawa na Sumu ya Kenya ili iidhinishwe,” anasema Bi Nyagol.

Hivi sasa watafiti wametoa pete za uke kwa zaidi ya wanawake 4,500, pamoja na wajawazito na akina mama wanaonyonyesha, katika nchi za Uganda, Kenya, Zimbabwe, na Malawi.

 

SHINA LA UHAI: HIV: Maelfu wakwepa tembe za PrEP, kunaendaje?

Na LEONARD ONYANGO

USIPOKUWA makini utadhani tembe ya kuzuia virusi vya HIV, pre-exposure prophylaxis (PrEP), ni sawa na tembe ya kupunguza makali ya virusi hivyo mwilini, antiretroviral (ARVs). Hii ni kwa sababu tembe hizo mbili zinakaribiana kufanana kwa rangi na ukubwa.

Tembe za PrEP humezwa kila siku na watu walio katika hatari kubwa ya kuambukizwa HIV ili kupunguza uwezekano wa maambukizi.

Makundi ya watu walio katika hatari kubwa ya kuambukizwa HIV ni watu walio na wapenzi zaidi ya mmoja, wanandoa ambao mmoja wao anaishi na virusi, wanaofanya kazi ya ukahaba, mashoga kati ya wengineo.

Kulingana na Shirika la Afya Duniani (WHO), mtu akimeza PrEP kila siku anapunguza uwezekano wa kuambukizwa HIV kwa asilimia 90.

Bodi ya kudhibiti Dawa na Sumu nchini (KPPB) iliidhinisha matumizi ya PrEP kuzuia maambukizi ya HIV humu nchini mnamo 2015.

Shirika la WHO linasema kuwa ARVs zikimezwa kila siku kwa kuzingatia maagizo ya daktari, virusi vinaweza kupungua kwa kiasi kikubwa mwilini na mwathiriwa aishi maisha ya kawaida sawa na watu wengine.

Takwimu za serikali zinaonyesha kuwa zaidi ya asilimia 80 ya Wakenya milioni 1.6 milioni wanaoishi na virusi vya HIV, wanatumia tembe za ARVs.

Watu 42,000 huambukizwa virusi vya HIV nchini Kenya kila mwaka.

Lakini kufanana kwa tembe hizo mbili kumesababisha baadhi ya watu walio katika hatari kubwa ya kuambukizwa virusi vya HIV kukwepa kutumia PrEP.

Carol ambaye anafanya kazi ya ukahaba jijini Nairobi anasema alijipata pabaya mteja wake alipopata tembe za PrEP ndani ya mkoba wake.

“Alidhani tembe hizo zilikuwa ARVs. Alinizaba kofi na kisha kuondoka na simu yangu,” anasema.

Anakiri kuwa kabla ya Rais Uhuru Kenyatta kuweka kafyu ya usiku ambayo imekuwepo kuanzia Aprili mwaka jana, alikuwa akijipatia wateja wasiopungua wanne kwa usiku mmoja hususani siku ya Ijumaa.

Kati ya wanne hao kuna uwezekano mkubwa kwamba mmoja wao ana virusi vya HIV.

Aidha anasema tangu aliposhambuliwa na mteja wake, alibadili mbinu – hatembei na tembe hizo tena kwenye mkoba wake.

“Ninameza kila siku asubuhi kwa kutumia chai au uji na kisha ninaziacha nyumbani. Sitembei nazo tena,” anasema.

Lakini anafichua kuwa wengi wa marafiki zake wameacha kuzitumia baada ya kushambuliwa au kunyanyapaliwa na wateja wao.

“Wengi wao wanatumia mipira ya kondomu kujikinga. Lakini tatizo la kondomu ni kwamba ukiwa mlevi na ushiriki mapenzi itakuwa vigumu kumshinikiza mteja kutumia kinga. Kwa hivyo, tembe ya PrEP inafaa zaidi,” akasema.

Baadhi yao anasema, wanameza tembe za post-exposure prophylaxis, maarufu PEP baada ya kushiriki mapenzi.

Tembe za PEP humezwa baada ya kushiriki na mtu unayemshuku kuwa na virusi vya HIV.

Wataalamu wanashauri kuwa PEP zinafaa kuanza kumezwa ndani ya saa 72 baada ya kushiriki ngono na baadaye uendelee kumeza kwa siku 28.

Aidha wanashauri tembe ya PrEP na kondomu zitumiwe kwa pamoja ili kuzuia maambukizi ya HIV na maradhi mengineyo ya zinaa kwa asilimia 100.

Steve ambaye ni mwanafunzi wa Mwaka wa Tatu katika Chuo Kikuu cha Kenyatta, anasema kuwa hana ufahamu kuwa tembe za PrEP zinafaa kutumiwa na wanaume pia.

“Ninachojua ni kwamba PrEP zinatumiwa tu na wanawake, haswa wanaofanya biashara ya ukahaba. Sijawahi kuona mwanaume akizimeza,” anasema Steve huku akicheka.

Anasema kuwa mara kwa mara amekuwa akitumia kondomu kujikinga virusi vya HIV.

Lakini anakiri kuwa mara nyingine hushindwa kutumia kondomu hivyo kujitia katika hatari ya kuambukizwa virusi vya HIV.

Tembe za PrEP hutolewa bila malipo katika hospitali za umma katika kaunti zote 47.

Ripoti

Ripoti ya Wizara ya Afya kupitia Mpango wa Kudhibiti Ukimwi na Maradhi ya Zinaa (NASCOP) ya 2018 inaonyesha kuwa Kaunti ya Homa Bay inaongoza kwa kuwa na vituo vingi vya kutoa tembe za PrEP.

Kulingana na ripoti hiyo, vituo vinavyotoa PrEP katika Kaunti ya Homa Bay ni 156, Siaya (140), Nyamira (140), Kakamega (56) na Kisumu (73).

Kaunti ya Nairobi inayoongoza kwa idadi ya watu, ina vituo 73 vya kutoa tembe hizo za kuzuia maambukizi ya HIV.

Kaunti za Tharaka Nithi, Nyandarua, Samburu, Pokot Magharibi, Isiolo, Lamu, Taita Taveta na Marsabit zina chini ya vituo 10 vya kutoa PrEP kila moja.

Karibu nusu (asilimia 47) ya wanaotumia tembe za PrEP ni wanandoa ambao mmoja wao anaishi na virusi vya HIV, vijana (asilimia 12), makahaba wa kike (asilimia 12) na watumiaji wa dawa za kulevya kwa kujidunga sindano (asilimia 0.2) kati ya wengineo.

Ripoti hiyo ilibaini kuwa wengi wa wanaotumia PrEP humu nchini wako chini ya umri wa miaka 40.

Asilimia 65 ya wanaotumia tembe za PrEP ni wanawake na wengi wao ni wa umri wa kati ya miaka 20-24.

Ripoti ya NASCOP inaonyesha kuwa karibu asilimia 50 ya waliokuwa wakitumia PrEP kabla ya Oktoba 2018, wameacha.

Kati ya watu 46,000 waliokuwa wakitumia PrEP kabla ya Oktoba 2018, ni 23,000 ambao wanaendelea kutumia tembe hizo humu nchini kufikia sasa.

Kaunti za Kisumu na Nairobi zinaongoza kwa kuwa na idadi kubwa ya watu ambao wanatumia PrEP kwa muda mfupi na kuacha.

WHO lililenga kuhakikisha kuwa idadi ya watu wanaotumia PrEP kote ulimwenguni wanafikia milioni 3 kufikia mwishoni mwa 2020. Lakini idadi hiyo ingali chini ya milioni 1.

Profesa Nelly Mugo, mtafiti wa masuala ya HIV katika Taasisi ya Kutafiti Dawa nchini (Kemri) anasema kuwa unyanyapaa unasukuma wengi kuacha kutumia tembe ya PrEP.

“Utafiti tuliofanya ulibaini kwamba watu wengi wanaona haya kutumia PrEP mbele ya wapenzi wao kutokana na hofu kwamba huenda wakadhaniwa kuwa wana virusi vya HIV. Hii ni kutokana na ukweli kwamba tembe za PrEP zinafanana na zile za ARVs,” anasema.

Prof Mugo anasema baadhi ya watu wanaacha pia kutumia tembe hizo kwani ni vigumu kuzimeza kila siku.

Prof Mugo ambaye hivi karibuni alitunukiwa tuzo ya Gita Ramjee kwa kuwa mtafiti wa kike aliyefana katika utafiti wa kuzuia maambukizi ya HIV, ni miongoni mwa watafiti wanaofanya awamu ya tatu ya majaribio tembe ya Islatravir ambayo inamezwa mara moja kwa mwezi.

Islatravir humezwa mara moja kila baada ya siku 30 na wataalamu wa afya wanaamini kuwa huenda ikakumbatiwa zaidi na mamilioni ya watu ikilinganishwa na PrEP.

Majaribio hayo yatahusisha wanawake 4,000 katika mataifa ya Kenya, Afrika Kusini, Uganda, Malawi, Eswatini, Zimbabwe na Zambia.

Majaribio ya mwanzo yalionyesha kuwa tembe moja ina uwezo wa kuzuia maambukizi ya virusi vya HIV kwa kipindi cha mwezi mmoja.

AFYA: Je, virusi vya HIV vinachochea corona?

TANGU takwimu za wizara ya Afya zilipoanza kuonyesha kuwa maambukizi ya virusi vya corona yameongezeka katika ukanda wa Ziwa Victoria, kumekuwa na madai tele katika mitandao ya kijamii.

Baadhi ya watumiaji wa mitandao wamekuwa wakidai kuwa idadi kubwa ya vifo vinavyohusiana na corona huenda ikashuhudiwa katika eneo la Ziwa Victoria ambalo linaongoza kwa visa vingi vya maambukizi ya HIV.

Aidha ripoti iliyochapishwa wiki iliyopita na mashirika mbalimbali ya habari ya kimataifa kuhusu mwanamke anayeishi na virusi vya HIV na ambaye alikuwa na virusi vya corona mwilini kwa miezi saba (siku 216) nchini Afrika Kusini, imezidisha hofu miongoni mwa Wakenya mitandaoni.

Mwanamke huyo wa umri wa miaka 36, aliambukizwa virusi vya HIV mnamo 2016 na kingamwili (immunity) yake ilikuwa imefifia licha ya kutumia dawa za kupunguza makali-ARVs.

Kulingana na mtandao wa Business Insider, inadaiwa kuwa mwanamke huyo aliambukizwa virusi vya corona mnamo Septemba 2020 na akapona baada ya miezi saba baada ya virusi hivi kujibadilisha mara 30. Aidha alipatikana na aina mbalimbali za corona.

Serikali, wiki iliyopita iliweka vikwazo zaidi katika juhudi za kudhibiti maambukizi katika Kaunti za Busia, Vihiga, Kisii, Nyamira, Kakamega, Kericho, Bomet, Bungoma, Trans-Nzoia, Kisumu, Siaya, Homa-Bay na Migori.

Wizara ya Afya ilifunga maeneo ya kuabudu, ilipiga marufuku mikutano na kuongeza muda wa kafyu na sasa wakazi hawataruhusiwa kuwa nje kati ya saa 1.00 jioni hadi saa 10.00 alfajiri.Kulingana na wizara ya Afya, Kaunti hizo 13 sasa zinachangia asilimia 60 ya maambukizi mapya ya virusi vya corona nchini.

Ripoti iliyotolewa wiki iliyopita na Magavana wa Kaunti za Ukanda wa Ziwa (LREB) wanaoongozwa na Gavana wa Kakamega Wycliffe Oparanya, ilionyesha kuwa kaunti hizo zimelemewa na makali ya corona na sasa zinahitaji kwa dharura vifaa vya kukinga wahudumu wa afya (PPEs), wahudumu zaidi wa afya, mashine za kupima virusi, vitanda, mitungi ya oksijeni, vyumba zaidi vya wagonjwa mahututi (ICU) na mifuko ya kuweka maiti.

Isaiah Odundo ambaye ni mkazi wa eneo la Kisian, katika Barabara ya Kisumu-Busia, anasema kuwa idadi ya matanga imeongezeka katika eneo hilo – hali inayomfanya kuamini kuwa maradhi ya corona ndio yanaua watu kwa kasi.

“Tusidanganyane, ugonjwa wa corona upo na unaua watu wengi. Karibu katika kila boma kumetokea matanga hivi karibuni,” anasema Bw Odundo.

Mbunge wa Homa Bay Mjini Peter Kaluma, anasema kuwa hospitali zimejaa kutokana na idadi kubwa ya wagonjwa wa corona katika Kaunti hiyo.

“Vyumba vya ICU vimejaa. Idadi kubwa ya watu wanafariki kutokana na corona katika eneo-bunge langu. Wiki iliyopita nilipoteza mama mkwe wangu baada ya kuugua corona kwa siku nane na tulilipa Sh2.3 milioni,” anasema Bw Kaluma.

Hali hiyo ndiyo imesababisha baadhi ya Wakenya kuhofia kuwa huenda virusi vya HIV vinachangia kasi ya kusambaa kwa virusi vya corona na vifo katika kaunti za ukanda wa Ziwa Victoria.

Ripoti ya hivi karibuni ya wizara ya Afya inaonyesha kuwa kasi ya maambukizi ya virusi vya HIV katika Kaunti za Homa Bay, Kisumu, Siaya, Migori, Kisii, Vihiga na Busia iko juu ya wastani wa kitaifa.Wastani wa kitaifa wa maambukizi ya HIV nchini ni asilimia 4.6. Maeneo ya vijijini yanaongoza kwa maambukizi ya HIV kuliko maeneo ya mijini.

Jumla ya watu milioni 1.6 wanakadiriwa kuishi na virusi vya HIV. Takwimu za serikali zinaonyesha kuwa idadi ya watu wanaofariki kila mwaka nchini kutokana na ugonjwa wa Ukimwi imepungua ikilinganishwa na miaka mitano iliyopita.Kasi ya maambukizi ya HIV katika Kaunti ya Homa Bay ni asilimia 19.6, Kisumu (asilimia 17.5), Siaya (asilimia 15.3), Migori (asilimia 13.9), Busia (asilimia 9.9), Kisii (asilimia 6.19) na Vihiga (asilimia 5.3).Waziri Msaidizi wa Afya Rashid Aman, anasema kuwa asilimia 90 ya watu wanaoishi na HIV wanatumia dawa za kupunguza makali (ARVs).

“Asilimia 90 ya wanaotumia ARVs wamepunguza makali ya virusi vya HIV kiasi kwamba ni vigumu kuambukiza wengine,” anasema Dkt Aman.

Je, virusi vya HIV vinaweza kusababisha waathiriwa kulemewa na ugonjwa wa corona?

Dkt Aman anasema kuwa ni idadi ndogo sana ya watu wanaoishi na virusi vya HIV wanaolemewa na ugonjwa wa corona.

“Hii ni kwa sababu wengi wa waathiriwa wa HIV wanatumia tembe za ARVs hivyo kingamwili zao ni imara,” anasema Dkt Aman.

Utafiti uliofanywa na Chuo Kikuu cha Nairobi, Wizara ya Afya pamoja na taasisi nyinginezo za kimataifa, ulionyesha kuwa idadi kubwa ya watu wanaolemewa na virusi vya corona wanaugua maradhi ya moyo na kisukari.

Miongoni mwa watu waliolazwa hospitalini baada ya kupatwa na virusi vya corona kati ya Aprili na Novemba mwaka jana, asilimia 17 walikuwa na maradhi ya moyo, kisukari (15), HIV (asilimia 7), Kansa (asilimia 4), matatizo ya figo (asilimia 3) kati ya mengineyo.

Ripoti ya Shirika la Afya Duniani (WHO) inaonyesha kuwa mtu mmoja kati ya watano wanaofariki, ana maradhi ya kisukari.

Wazee wa kuanzia miaka 60 walio na ugonjwa wa kisukari wako katika hatari kubwa zaidi ya kufariki kutokana na corona ikilinganishwa na vijana, kwa mujibu wa WHO.Inakadiriwa kuwa watu 500,000 wana ugonjwa wa kisukari nchini Kenya.

Shirika la WHO linaonya kuwa waathiriwa wa HIV ambao hawatumii ARVs wanaweza kuwa katika hatari ya kulemewa na corona kwani kingamwili zao huwa dhaifu.Kituo cha Kudhibiti Maradhi (CDC) kinasema kuwa hakuna ushahidi wa kuonyesha kuwa watu wanaoishi na virusi vya HIV wako katika hatari ya kuambukizwa au kulemewa na virusi vya corona.

“Tafiti zilizofanywa na Ulaya na Amerika, zilionyesha kuwa hakuna tofauti ya maambukizi baina ya watu wanaoishi na HIV na wenzao ambao hawana,” inasema CDC kupitia tovuti yake.

“Kwa mfano, katika moja ya tafiti zilizofanywa, watafiti walihusisha wanaume 253 waliokuwa na virusi vya HIV na corona na wengine 504 ambao walikuwa na corona bila virusi vya HIV. Walibaini kuwa hakukuwa na tofauti ya vifo au kulazwa ICU kati ya makundi hayo mawili,” inaongezea.

CDC inasema kuwa waathiriwa wa HIV ambao kingamwili zao ni dhaifu ndio wako katika hatari zaidi ya kulemewa na corona.

“Watu wanaofaa kupewa uangalizi wa karibu ni wazee wa zaidi ya miaka 60; wanawake wajawazito; na waathiriwa wa magonjwa kama vile shinikizo la damu, selimundu (sickle cell); wanene kupindukia na watu waliobadilishiwa viungo kama vile figo.

“Hata hivyo, waathiriwa wa HIV walio na magonjwa mengine kama vile shinikizo la damu wako katika hatari zaidi ya kulemewa na virusi vya corona,” kinasema kituo cha CDC.

Watoto zaidi ya 2,000 waambukizwa HIV kwa kunyonyeshwa

Na MAUREEN ONGALA

WATOTO 2,331 wanaoishi Kaunti ya Kilifi waliambukizwa virusi vya HIV katika kipindi cha janga la corona kilichoanza nchini mwaka uliopita, serikali ya kaunti hiyo imesema.

Waziri wa Afya katika Kaunti ya Kilifi, Bw Charles Dadu jana alisema kuwa, kati ya idadi hiyo watoto 506 ni wa kiume na 1,825 wa kike.

Kulingana na Bw Dadu, waliambukizwa virusi hivyo kwa kunyonyeshwa na mama zao.Janga la corona lilipozuka nchini, wataalam wa masuala ya afya pia waliibua hofu ya watu kuogopa kufika hospitalini kwa matibabu ya maradhi mengine.

Kwa mujibu wa Shirika la Afya Ulimwenguni (WHO), mama aliyeambukizwa ukimwi anaweza kuzuia kuambukiza mtoto kwa kutumia dawa zinazopunguza makali ya virusi hivyo za ARV.

Lakini imebainika ni watoto 903 pekee kati ya walioambukizwa HIV Kilifi wakati huo ndio wako katika mpango wa kupokea dawa hizo za ARV.

Jumla ya kina mama 6,972 pia wanapokea dawa hizo.Watoto ambao waliandikishwa kupokea dawa za ARVs, wamewekwa pia kwenye mpango maalum unaoshirikisha serikali ya Kaunti na shirika la Amerika la kutoa misaada (USAID).

Vile vile, serikali ya kaunti imeshirikiana na shirika la Umoja wa Mataifa linalosimamia masuala ya watoto (UNICEF) kuendeleza mpango wa kuwapa watoto hao lishe bora. Watoto hao watapokea pesa kila mwezi ambazo wazazi wao wanatarajiwa kutumia kugharamia chakula.

Kagwe adai shirika lilitaka kukwepa ushuru wa dawa za HIV

Na WANDERI KAMAU

WAZIRI wa Afya, Bw Mutahi Kagwe, amesema kuwa Shirika la Amerika la Maendeleo ya Kimataifa (USAID) lilikuwa likijaribu kukwepa kulipa ushuru katika uingizaji za dawa za kukabili makali ya virusi vya HIV.

Kumekuwa na mvutano mkali kati ya serikali na shirika hilo kuhusu uingizaji wa dawa hizo nchini, ambazo zimekuwa zikizuiliwa katika Bandari ya Mombasa tangu Januari.

Licha ya serikali kutangaza kuondoa hitaji la shirika kulipa Sh45 milioni kama ushuru, ahadi hiyo haijatekelezwa.Kwenye mahojiano jana, Bw Kagwe alisema kuwa baada ya kubaini hayo, serikali imeanza kuweka masharti makali kuhakikisha kuwa mashirika ya misaada yanayohudumu nchini yanaendesha shughuli zake kwa uwazi.

“Baada ya uchunguzi wetu, tulibaini kuwa USAID ilikuwa ikiingiza dawa hizo nchini kwa kutumia kampuni ya kibinafsi ya Chemonics. Hicho ndicho kimekuwa chanzo cha mvutano uliopo. Ingawa dawa zinalenga kuwasaidia watu wetu, lazima pawe na uwazi katika taratibu zinazofuatwa kuingiza dawa hizo,” akasema Bw Kagwe.

Utata huo unaendelea kuhatarisha maisha ya zaidi ya Wakenya 1.2 milioni ambao hutegemea dawa hizo kupunguza makali ya virusi hivyo.Huku serikali ikishikilia kuwa shirika hilo lilitumia njia za “kijanja” kuingiza dawa nchini, shirika hilo nalo linashikilia kuwa halitakubali dawa hizo zisambazwe nchini na Halmashauri ya Kusambaza Dawa Kenya (Kemsa) kutokana na tuhuma za ufisadi zinazoikabili.

Kemsa imejipata katika utata baada ya mabilioni ya pesa kupotea katika hali tatanishi kwenye utoaji kandarasi za ununuzi wa vifaa vya kuisaidia Kenya kukabili virusi vya corona mwaka uliopita.

Mwezi uliopita, Bw Kagwe aliliambia Bunge la Taifa kuwa USAID italazimika kusambaza dawa hizo kwa kutumia utaratibu ambao serikali imekuwa ikitumia kusambaza dawa zingi.

Wakati huo huo, Bw Kagwe amesema kuwa serikali itaanza mkakati maalum kwa ushirikiano na vyama vya wahudumu wa matatu na wahudumu wa bodaboda kuhakikisha kila mmoja ana bima inayomlinda kuhusiana na masuala kama ajali.

Alieleza kuwa Wakenya wengi wamekuwa wakiteseka sana kutafuta matibabu hasa baada ya kupata ajali, kwani wengi huwa hawana bima maalum za afya.Alisema ni kinaya kuwa magari mengi huwa na bima hizo ilhali waendeshaji hawana.

Chifu anayekabili uasherati, HIV kwa kutandika wazinifu mijeledi

Na BERNARD OJWANG

KAUNTI ya Homa Bay imegonga vichwa vya habari mara nyingi kwa sababu zisizo njema kama vile kukithiri kwa maambuizi ya HIV, mimba za mapema na kadhalika.

Lakini sasa, chifu mmoja katika kaunti hiyo ameamua kudumisha nidhamu kwa kukabiliana na uasherati katika eneo lake kwa njia ya kipekee.

Chifu Bob Odhiambo wa lokesheni ya Arujo, humchapa viboko mtu yeyote anayepatikana akifanya mapenzi hadharani, anayepatikana akizini ama yeyote anayedhulumu mtoto kimapenzi.

Anaamini kuwa hatua hiyo itasaidia kukabili maambukizi mapya ya virusi vya Ukimwi.

Ripoti ya hivi punde kabisa kutoka kwenye Baraza la Kukabili Ukimwi Nchini ilisema kuwa Kaunti ya Homa Bay inaongoza katika maambukizi mapya ya virusi hivyo.

Takwimu zinaonyesha kuwa wanawake ndio wanaathiriwa zaidi, wakiwa ni asilimia 21.1 huku asimilia 19 ya wanaume ikiwa imeathiriwa.

Utafiti umebainisha kwamba usherati unachangia pakubwa ueneaji wa maambukizi hayo kwa kasi.

Jitihada kadhaa zimefanywa kukabili mtindo huu lakini mbinu hii ni muhali.

Kila asubuhi, Bw Lang’o huamka kujitayarisha kwa siku iliyo mbele yake na katika masuala ya familia.

Nyumbani kwake, ni wazi jinsi yeye ni kielelezo kwani mapenzi na uwiano wa kifamilia ni bayana kwa mgeni yeyote anayewatembelea.

Anasema ni nidhamu hii anayoitaka miongoni mwa wakazi wa kata ya Arujo.

Katika mahojiano, alisema aliamua kuchukua hatua ya kuchapa viboko washerati kwa sababu alikuwa akipokea ripoti kila siku kuhusu watu wanaozini.

Bw Odhiambo aliamua kunyoosha tabia za wakazi katika eneo lake.

“Tumegundua kwamba wanaume ndio huhusika zaidi katika uasherati. Ijapokuwa inasemekana wanawake wamekuwa wakiwanyima wanaume haki zao, hiyo si sababu ya watu kujihusisha katika uasherati. Lazima turudishe nidhamu. Sitaki uasherati katika kata yangu,” akasema.

Alieleza jinsi hali imekuwa mbaya hadi watu hushiriki ngono hadharani bila kujali, huku wanawake wakongwe pia wakinyemelea vijana wadogo.

“Juzi kuna mama alikuja kwangu akaniambia kuna mama mzee anajamiiana na kijana wake. Nilimwita nikamtwanga kwelikweli! Watoto wa shule wanafaa kuachwa wasome,” akasema.

Wakazi wa kata hiyo wamesifu hatua za chifu wao na kusema imesaidia sana kudumisha ndoa na kuepusha watu kuhatarisha maisha yao kwa magonjwa ya zinaa.

Mkazi Samwel Omondi alisema tangu chifu huyo alipoanza kuchapa watu viboko, nidhamu imeanza kurejea katika eneo hilo na uasherati umepungua.

“Hapa ilikuwa mambo ni usherati kila mahali. Ukitembea kwa kichochoro unakuta tu mwanamke amekamatwa na bwana ya mtu…mwanamume na bibi ya mtu, hata watoto wa shule. Hali ilikuwa mbaya sana na usherati ilikuwa juu. Tangu chifu aanze kutumia viboko, kuna heshima sasa,” akasema Bw Omondi.

Mkazi mwingine, Bi Beatrice Akinyi alieleza jinsi wanaume walianza kutoa vijisababu visivyo na msingi walipokuwa wakiulizwa kwa nini wanajihusisha katika usherati ilhali wameacha wake zao nyumbani.

“Hata unapowauliza kuhusu kile kinawafanya watoke, hawasemi. Wanatoa tu maneno yasiyo na msingi…mara kusema kwamba hawapati chakula. Acha kiboko iendelee,” akasema Bi Akinyi.

Chifu Odhiambo anaogopwa na wengi. Anaamini kuwa anachokifanya kitasaidia kuzuia kusambaa kwa virusi vya Ukimwi.

Kulingana naye, idadi ya walio na Ukimwi katika eneo hilo ni ya kutamausha, ndiposa anawaadhibu wasiozingatia maadili.

Anasema kuwa hajali iwapo kuna watu wanamchukia kwa misimamo yake, bora lengo lake liafikiwe.

“Hata wakinichukia au la, mimi sijali. Heshima lazima idumu na ugonjwa wa Ukimwi pia upungue,” akasema chifu huyo.

Juhudi zake zimeleta tabasamu katika nyuso za baadhi ya vijana walio kwenye ndoa.

Bi Pamela Adoyo ni mmoja wa walionufaika kwa kiboko cha chifu.

Anasema alikuwa na ndoa yenye misukosuko lakini baada ya kuripoti kwa chifu, sasa ana furaha.

“Zamani nilikuwa naishi maisha mabaya. Mume wangu alikuwa analala nje, tunalala njaa na watoto. Yeye mara ameenda na bibi ya mtu mwingine kwa lojing’i, akirudi ananipiga vibaya. Nilienda kwa kanisa ili niombe lakini hilo halikusaidia,” akasema.

Bi Adoyo alichukua hatua na kwenda kwa chifu wa micharazo ndipo akapata usaidizi.

“Nakwambia alichapwa mbele yangu kwelikweli. Hadi wa leo tunaishi kwa amani. Ikifika saa kumi na mbili jioni unakuta asharudi kwa nyumba akiwa amebebea familia kitu kwa mkoba. Chifu amenisaidia,” akasema.

Bi Elizabeth Akoth mwenye umri wa miaka 47 pia alimshukuru Chifu Odhiambo kwa kumsaidia. Anadai kuwa uzinzi ulikuwa umeathiri ndoa yake pakubwa lakini sasa mambo yameimarika.

“Mimi nilikuwa napigwa. Maisha yangu yalikuwa magumu sana. Tangu anyoroshwe, mambo sasa yako safi. Ameniheshimu,” akasema.

Katika kitongoji cha Shauri Yako, kata ya Arujo mkazi Collince Olang, anasema ngono za kiholela zilikuwa jambo la kawaida hapa.

Bw Olang ambaye alikiri pia alikuwa akijihusisha na tabia hiyo, kwa sasa amefungua ukurasa mpya maishani.

“Tulikuwa tunaelekea pale Sofia (kituo cha kibiashara). Ukiona bibi ya mtu amevaa nguo imemshika mwili vizuri, unachukua namba yake kisha unampa Sh200…mambo kwisha,” anaeleza.

Chifu Odhiambo anasema kuwa, kituo hicho cha kibiashara kilikuwa mojawapo ya maeneo sugu zaidi ya usherati.

“Nilienda huko nikapata kila kitu kimesambaratika. Katika uwanja kulikuwa na watu wanalala na wake au mabwana za watu. Nilitwanga kweli kweli! Ilikuwa ni aibu sana kila mahali ukigeuka ni mipira ya kondomu. Kuna wengine wengi walikuwa wakitenda usherati bila kutumia kinga. Ilikuwa ni Sodoma na Gomora,” akasema.

Bw Olang anakumbuka kilichofanyika mwaka jana baada ya sherehe za siku ya Jamhuri.

Alijiunga na rafiki yake katika uwanja wa Homa Bay kama kawaida, kuwasubiri wanawake wanaoenda sokoni na kuwapa Sh200 ili wakubali kulala nao.

Walishikwa papo hapo na chifu Odhiambo wakirushana roho. Viboko alivyovipokea vilibadilisha maisha yake.

Inadaiwa kuwa chifu aliwawekea mtego baada ya kupashwa habari na wakaazi wenye ghadhabu.

“Hapo kulikuwa kubaya. Ukishamalizana na huyu unatafuta mwingine, na saa hizo huyo ni bibi ya mtu,” akasema Bw Olang.

Bw Olang sasa ni mwingi wa toba. Kwa sasa anashirikiana na chifu kukabiliana na ngono za kiholela. Anasaidia chifu kufika maeneo yote ambako usherati umekuwa ukifanyika.

“Kwa wenye nililala na mabibi zao naomba msamaha, sikujua. Saa hizi naunga chifu mkono na hii tabia lazima tumalize,” akasema.

Wakaazi wa hapa, haswa kina mama walioolewa, wamepongeza sana juhudi za chifu Odhiambo.

Waziri alilia viongozi wachangie kampeni ya HIV

Na AGGREY OMBOKI

WAZIRI wa Afya Bi Sicily Kariuki amewaomba viongozi wa kisiasa wanaume kuisaidia nchi kukabiliana na virusi vya HIV kwa kuwarai wanaume zaidi kujitokeza kukaguliwa ili kubaini ikiwa wana virusi hivyo.

Akizungumza jana kwenye hafla ya kuadhimisha Siku ya Kimataifa Kujikinga Dhidi ya Ugonjwa huo, waziri alisema kuwa wanaume wengi hawajakuwa wakijitokeza kukaguliwa virusi hivyo ikilinganishwa na wanawake.

“Tumegundua kuwa wanaume wengi huwa wanafika katika vituo vya afya wakati wanaugua. Wengi hao huenda hospitalini wakati tayari wameathiriwa vibaya na ugonjwa huo. Hali ni kinyume kwa wanawake, ambao hufika katika vituo hivyo mara nyingi kukaguliwa,” akasema.

Akaongeza: “Ningetaka kuwaomba viongozi wanaume kuwahamasisha wanaume zaidi kujitokeza kukaguliwa dhidi ya virusi hivyo.”

Kwa sasa, kuna watu 1.6 milioni nchini wanaokisiwa kuishi kwa virusi hivyo. Kulingana na wataalamu, maradhi hayo yanawaathiri sana wale walio kati ya umri wa miaka 15 na 49.

Kulingana na takwimu, watu 46,000 huwa wanaambukizwa ugonjwa huo nchini kila mwaka, huku 25,000 wakifariki kutokana na matatizo yanayohusiana nao.

Hofu HIV kuongezeka wakazi kukataa kondomu

Na KALUME KAZUNGU

SERIKALI ya Kaunti ya Lamu imeeleza hofu kuhusu idadi kubwa ya wakazi na wageni ambao hawapendi kutumia mipira ya kondomu wanaposhiriki mapenzi.

Ripoti kutoka kwa Wizara ya Afya ya Umma katika kaunti hiyo ilibainisha wengi pia huwa hawataki kupimwa kama wameambukizwa virusi vya HIV, licha ya eneo hilo kurekodi ongezeko la maambukizi ya maradhi hayo katika siku za hivi karibuni.

Licha serikali ya kaunti kujitahidi na kusambaza mipira hiyo kila mwezi, imebainika kuwa ni asilimia ndogo ya wakazi, wageni na hata watalii wa nchi za nje wanaotumia kondomu wakati wanaposhiriki ngono.

Utafiti uliotekelezwa na Kamati Maalum inayohusika na Tathmini ya Mambukizi ya Virusi vya HIV na Ukimwi, Kaunti ya Lamu ulifichua kuwa ni asilimia 40 pekee ya wakazi ambao hutumia kondomu ilhali asilimia 60 ya wakazi hao wakipendelea kufanya mapenzi bila kinga.

Kwa mujibu wa Afisa Mshirikishi wa Virusi vya HIV na Ukimwi, Kaunti ya Lamu, Bw Haji Shibu, kati ya watu 100 wapatikanao Lamu, 3 kati yao wanaishi na virusi vya HIV na Ukimwi, kiwango ambacho alisema kimeongezeka kwa takriban maradufu ikilinganishwa na miaka mitano iliyopita.

Kulingana na sensa ya mwaka 2009, Lamu iko na jumla ya watu 101,539. Bw Shibu alisema kufikia sasa zaidi ya watu 2,600 tayari wanaishi na virusi vya HIV na Ukimwi kote Lamu.

Baadhi ya maeneo ambayo afisa huyo aliyataja kuongoza kwa maambukizi ya juu ya virusi vya HIV na Ukimwi ni tarafa za Hindi, Amu na Mpeketoni.

Bw Shibu alisema mikakati kabambe inaendelea kote Lamu ili kuona kwamba kiwango hicho cha maambukizi kinashuka siku zijazo.

Alisema kamati yake kwa ushirikiano na idara ya Afya ya Umma Kaunti ya Lamu tayari imesambaza zaidi ya kondomu 15,000 katika kipindi cha mwezi mmoja uliopita japo matumizi ya mipira hiyo ni finyu kufikia sasa.

Alisisitiza kati ya mwaka 2015 na 2017, kiwango cha maambukizi ya HIV na Ukimwi kote Lamu kilikuwa kati ya asilimia 1.6 na asilimia 2.6 kabla ya kiwango hicho kupanda ghafla hadi asilimia 3 kufikia mwishoni mwa mwaka 2018.

Alisema kamati yake tayari inaendeleza kampeni kabambe kwenye maeneo mbalimbali ya Lamu kuhamasisha wakazi kujiepusha na kushiriki ngono kiholela na pia kuwahimiza kutumia kinga.

Afisa huyo pia alifichua kuwa wakazi wengi wa Lamu hawako tayari kujua hali yao ya virusi vya HIV na Ukimwi, hatua ambayo aliitaja kuchangiwa na unyanyapaa hasa miongoni mwa wanaoishi na maradhi hayo eneo hilo.

Hata hivyo, aliwahimiza wakazi kujitokeza kwenye vituo mbalimbali kupima na kujua hali yao badala ya kuishi gizani.

Ripoti hiyo inajiri wakati ambapo idara ya usalama, Kaunti ya Lamu tayari imewatahadharisha wakazi wa maeneo kunakojengwa miradi mikuu, ikiwemo ule wa Bandari ya Lamu ulioko tarafa ya Hindi na ujenzi wa barabara ya Lamu-Garsen unaopakana na miji ya Mokowe, Hindi, Mkunumbi, Koreni, Kibaoni, Pangani na Witu kujiepusha na makahaba kutoka sehemu zingine za nchi.

Kamishna wa Kaunti ya Lamu, Irungu Macharia, alisema ongezeko la watu wanaofanya vibarua kwenye miradi hiyo na pia ujio wa makahaba eneo hilo huenda ukachangia pakubwa kupanda kwa maambukizi ya maradhi mabaya, ikiwemo HIV na Ukimwi.

TAHARIRI: Wadau waungane kudhibiti maambukizi ya HIV

NA MHARIRI

KUIBUKA kwa ripoti kuwa maambukizi ya virusi vya HIV yameongezeka nchini kutokana na migomo ya mara kwa mara ya wahudumu wa afya kunatamausha.

Baraza la Kitaifa la Kudhibiti Maradhi ya Ukimwi (NACC), laonyesha maambukizi kutoka wa akina mama hadi kwa watoto yameongezeka kutoka asilimia nane hadi 11.

Akina mama wengi hukosa huduma muhimu wanapojifungua, wahudumu wakiwa katika migomo wakishinikiza kuongezwa mishahara yao. Hilo limechagia wengi wao kuwaambukiza wana wao.

Kimsingi, hizi ni habari za kusikitisha kwani zinatokea wakati Kenya inaweka mikakati madhubuti ya kuimarisha sekta ya afya.

Vile vile, ni sikitiko kuu kwani zinatokea wakati nchi nyingi duniani zimepiga hatua kubwa katika kupunguza maambukizi hayo kutokana na kuimarika kwa teknolojia za utoaji matibabu.

Hii inapaswa kuwa changamoto kuu kwa wadau wote muhimu, hasa katika serikali kuu, kufahamu kuhusu athari za migomo ya mara kwa mara ya wauguzi na madaktari.

Ni dhahiri kuwa sekta ya afya imekumbwa na msururu wa changamoto tangu usimamizi wake kukabidhiwa serikali za kaunti.

Kinyume na awali, ambapo migomo ya wahudumu haingesikika, hali imekuwa tofauti.

Wananchi wamekuwa wakilalamikia ukosefu wa dawa, dhuluma kutoka kwa baadhi ya wahudumu, kupewa dawa zisizofaa kati ya malalamishi mengine.

Serikali za kaunti nazo zimekuwa zikitishia kuwaadhibu wahudumu ambao hushiriki katika migomo.

Baadhi yao huwa wanaadhibiwa vikali ama kufutwa kazi bila taratibu zifaazo kuzingatiwa.

Isitoshe, wengi wao hupokea mishahara duni, huku wakati mwingine ikichelewa kwa miezi.

Hili huwatamausha wengi, hali ambayo huchangia kudorora kwa huduma za matibabu wanazotoa kwa wananchi.

Kutokana na hayo, wito wetu ni wadau wote wa afya kuungana ili kuimarisha huduma katika hospitali za umma.

Ni makosa kwa ulegevu wa baadhi ya wahudumu kuchangia mtoto asiye na hatia kuambukizwa virusi hatari, ambavyo humwathiri katika uhai wake wote duniani. Hatia ya mtoto ni ipi?

Imefikia wakati wadau wote wanapaswa kutilia maanani maisha ya watoto hao, hata wanapotetea kuimarishwa kwa maslahi yao.

Kampuni ya Kikuyu sasa yatengeneza dawa za kupunguza makali ya HIV

NA DANIEL OGETTA

KIWANDA kimoja mjini Kikuyu kimefanikiwa kutengeneza dawa za kupunguza makali ya ukimwi (ARVs) kwa kuzingatia mwongozo wa Shirika la Afya Duniani (WHO), na juma hili kiimetengeneza vidonge milioni tatu.

Mkurugenzi mkuu wa kiwanda hicho kwa jina Universal Corporation, Perviz Dhanani alisema kwamba tayari walipokea vyeti kutoka kwa WHO kuwaruhusu kutengeneza vidonge hivyo kuanzia Novemba 2018.

“Tuna uwezo wa kutengeneza vidonge milioni moja kila siku. Kupewa hati na Shirika la Afya Duniani kunamaanisha twawezapata kandarasi za kimataifa.”

Kiwanda cha Universal ni cha kwanza kupata idhini ya kutengeneza vidonge vya kupunguza makali ya Ukimwi Kenya.

Asilimia 51 ya hisa za kiwanda hicho zilinunuliwa na kampuni ya Bangalore ambayo inamilikiwa na Pharma Strides Shasun mnamo mwaka wa 2016.

Kiwanda cha Universal hutengeneza aina 100 za dawa ambazo huuzwa Kenya, Zambia, Zimbabwe, Malawi, Namibia, Ivory Coast na Sierra Leone.

Mkurugenzi mkuu wa Bodi ya Dawa na Sumu nchini (PPB) Bw Fred Siyoi alisema viwango vya kuzaliswa kwa dawa hizi humu nchini vimeboreshwa kutokana na kuzingatiwa kwa viwango vya uzalishajiwa na kufuatiliwa na mamlaka ya PPB.

“Nafasi za ajira zimeongezeka. Uwezo wa viwanda kuzalisha dawa pia umeimarika,” alisema.

Kundi la kwanza la dawa hizi za kupunguza makali ya HIV lina mchanganyiko wa chembechembe za Nevirapine, Lamivudine na Zidovudine. Kundi hili limeagizwa na Cote d’Ivoire.

Kenya inatumia takriban Sh38 bilioni kila mwaka kuthibiti Ukimwi. Kila mgonjwa anatumia takribani Sh1,800 kila mwezi.

Dhanani alisema kwamba viwanda vya humu nchini vina ugumu wa kupata uagizo wa dawa za kupunguza makali ya HIV kwa kuwa Global Fund na US Presidential Emergency Fund for Aids ndio wafadhili wakuu wa kuagiza dawa kutoka India.

Hata hivyo, akaeleza kwamba Universal haijafanikiwa kupata vibali kutengeneza dawa za kununuliwa na GF wala Pepfar.

Tangazo hili alilifanya Jumatatu iliyopita waziri wa afya Bi Sicily Kariuki alipotembelea kiwanda hicho mjini Kikuyu.

Aliandamana na Katibu mkuu wa utawala Dr. Rashid Aman, mkuu wa PPB Bw Siyoi na Mkurugenzi mkuu wa KEMSA Bw Jonah Manjari na wengine.

Humu Africa, taifa chache sana zinatengeneza dawa za kupunguza makali ya HIV kutokana na dawa za bei nafuu ghali kutoka India.

Uzalishaji wa dawa hizi humu Afrika kwa Waafrika zitaboresha kasi ya WHO kuhakikisha dawa zimewafikia wagonjwa.

Maambukizi ya HIV kutoka kwa mama hadi mtoto yaongezeka

 Na GEORGE MUNENE

BARAZA la Kudhibiti Maradhi ya Ukimwi (NACC) limeelezea wasiwasi wake kuhusu ongezeko la maambukizi ya virusi vya HIV kutoka kwa mama hadi kwa mtoto kote nchini.

Kulingana na afisa wa NACC Caroline Kinoti, maambukizi ya virusi vya HIV kutoka kwa mama hadi watoto ambao wangali tumboni yameongezeka kutoka asilimia nane hadi 11 kote nchini.

Bi Kinoti alisema kuwa hali hiyo imechangiwa na migomo ya wahudumu wa afya ya mara kwa mara.

“Maambukizi ya virusi vya HIV kutoka kwa mama hadi mtoto yalianza kuongezeka wakati madaktari na wauguzi waligoma wakitaka kuongezewa mshahara,” akasema Bi Kinoti.

Akizungumza mjini Embu jana wakati wa warsha ya siku mbili ya wahudumu wa afya kutoka Kaunti za Isiolo, Meru, Tharaka-nithi na Embu, Bi Kinoti alisema kuwa NACC imeanza mikakati ya kutaka kupunguza maambukizi hayo hadi asilimia tano.

“Wakati wa migomo ya wahudumu wa afya, akina mama wajawazito hukosa huduma muhimu ambazo zingezuia watoto walio tumboni kuambukizwa virusi vya HIV,” akasema Bi Kinoti.

Alisema kuwa migomo ya wahudumu wa afya ya mara kwa mara aghalabu hutatiza juhudi za serikali kutaka kuhakikisha kuwa watoto wote wanazaliwa salama bila kuambukizwa virusi vya HIV.

Afisa huyo wa NACC pia aliwataka Wakenya kuzingatia matumizi ya mipira ya kondomu wanapofanya tendo la ngono ili kuzuia maambukizi mapya ya HIV.

“Ili kupunguza maambukizi mapya kuna haja ya kuongeza juhudi za kuhimiza watu kutumia kinga kama vile kondomu wakati wa ngono. Watu pia wanafaa kuhamasishwa kuhusu matumizi sahihi ya kondomu,” akasema.

Mjumbe wa bodi ya NACC, Lattif Shaban, alishutumu wanaume kwa kuwa kizingiti katika vita dhidi ya maambukizi ya virusi vya HIV.

Alisema baadhi ya wanaume, haswa kutoka maeneo ya Kaskazini Mashariki ya Kenya hawataki kupimwa HIV na wanakataza wake zao kupimwa kutokana na mila za kitamaduni zilizopitwa na wakati.

TAHARIRI: Ukimwi bado hauna tiba japo kuna tumaini

NA MHARIRI

WANASAYANSI hatimaye wamedokeza kuwa huenda tiba ya maradhi ya Ukimwi ikapatikana baada ya kufanya majaribio kwa zaidi ya miongo miwili.

Hii ni baada ya madaktari kutoka Chuo Kikuu cha London kufanikiwa kumponya mgonjwa aliyekuwa na virusi vya Ukimwi vinavyosababisha maradhi ya Ukimwi.

Huyo ni mgonjwa wa pili ambaye wanasayansi wanaamini kwamba alitibiwa kutokana na maradhi ya Ukimwi.

Uvumbuzi huo ni habari njema kote duniani na huenda ukawa ushindi mkubwa dhidi ya maradhi ya Ukimwi yanayoangamiza zaidi ya watu 20 kila siku humu nchini.

Habari ya uponyaji wa mgonjwa huyo wa Ukimwi huenda zikafasiriwa visivyo na wengi kwamba dawa ya Ukimwi imepatikana.

Ukweli ni kwamba, dawa ya Ukimwi bado haijapatikana na wanasayansi wangali wanaendelea na utafiti.

Mgonjwa huyo alipatikana na maradhi hayo mnamo 2003 na kuanzia wakati huo amekuwa akitbiwa na wataalamu hao. Hiyo imaanisha kwamba kwa sasa matibabu hayo ni ghali mno.

Hivyo itachukua miaka kadhaa kabla ya tiba hiyo kuanza kutumika na kuwafaa zaidi ya wagonjwa 37 milioni wanaoishi na virusi vya HIV kote duniani. Humu nchini, takribani watu 1.5 milioni wanaishi na virusi vya Ukimwi.

Japo Kenya imepiga hatua katika kukabiliana na maafa yanayotokana na Ukimwi, ripoti ya mwaka jana kuhusu Hali ya Kiuchumi iliyoandaliwa na Shirika la Takwimu nchini (KNBS) inaonyesha kuwa maradhi hayo yangali tishio.

Ripoti hiyo ilionyesha kuwa Ukimwi uko katika nafasi ya nne kwa kuua idadi kubwa ya watu humu nchini nyuma ya malaria, nimonia na saratani.

Kwa mfano, mnamo 2015 watu 11,131, ambao ni sawa na watu 30 kwa siku, walifariki kutokana na maradhi ya Ukimwi.

Watu 9471 na 8,758 walifariki kwa Ukimwi mnamo 2016 na 2017.

Kupungua huko kunatokana na juhudi za serikali kuhimiza matumizi ya kinga kama vile mpira ya kondomu.

Ugonjwa wa Ukimwi bado hauna tiba hivyo, kuna haja ya kuendelea kutumia kinga zilizopo kama kawaida.

Historia mgonjwa wa pili wa Ukimwi akitibiwa na kupona

Na MASHIRIKA

KWA mara ya pili katika historia, madaktari wamefanikiwa kutibu mtu aliyekuwa akiugua ugonjwa wa Ukimwi, baada ya virusi vya HIV ambavyo husababisha maradhi hayo kutokomezwa mwilini mwake.

Habari hizo zimetokea miaka 12 baada ya zingine kama hizo, ambapo mgonjwa mwingine aliripotiwa kutibiwa Ukimwi, japo wanasayansi wamekuwa wakijaribu kutafuta tiba ya maradhi hayo bila mafanikio.

Katika visa vyote viwili, waathirika wa ugonjwa huo wamefanyiwa upasuaji na kubadilishwa uboho wa mwili ili kupona, japo matibabu hayo yalikuwa ya kutibu ugonjwa wa saratani, lakini yakaishia kuponya Ukimwi bila kukusudiwa.

Japo dawa za kudhibiti ugonjwa huo zimekuwepo kwa muda, matibabu ya kubadili viungo vya mwili kama uboho yamekuwa yakihofiwa kuwa hatari kwa afya na kwamba, yanaweza kuwa na athari mbaya kwa mhusika baadaye.

Wataalam, hata hivyo walisema kupanga mwili upya kwa kuweka seli zenye uwezo wa kujikinga kutokana na virusi vya HIV kunaweza kufanikiwa kama matibabu halisi.

 

Ukimwi: Maambukizi kwa vijana yanatisha

VERAH OKEYO na ANGELA OKETCH

WATAFITI na wataalamu wa afya wanaadhimisha Siku ya Ukimwi Ulimwenguni hii leo wakitoa wito kwa taifa kuangazia zaidi vijana wachanga, ambao wamekuwa wakichangia pakubwa katika maambukizi mapya ya Ukimwi nchini.

Kiwango cha kitaifa cha maambukizi ya virusi hivyo ni asilimia 7.7, na kuifanya Kenya kuwa miongoni mwa mataifa sita yanayolemewa mno na janga la Ukimwi barani Afrika.

Kulingana na ripoti iliyochapishwa wiki jana na Baraza la Kitaifa la Kudhibiti Ukimwi (NACC), vijana wachanga 17,667 wenye umri wa kati ya miaka 15 na 24 waliambukizwa Virusi vya Ukimwi (HIV). Hii ni asilimia 40 ya maambukizi yote mapya 52,800 yaliyoshuhudiwa nchini Kenya.

Mbali na kuchangia visa viwili kati ya kila vitano vya maambukizi, sababu kuu ya vifo vinavyoshuhudiwa miongoni mwa vijana wachanga ni magonjwa yanayotokana na makali ya Ukimwi.

Ndiyo hali ya kutamausha inayojitokeza hususan ukiongeza matineja walio na umri wa miaka kati ya 10 na 19 katika kundi hilo la vijana wachanga, kwa mujibu wa Mkuu wa Kitengo cha Kiufundi katika NACC, Dkt Celestine Mugambi.

“Matineja wengi na vijana wachanga hawajui hali yao ya HIV. Vilevile, hawana maelezo sahihi kuhusu HIV na Ukimwi,” Dkt Mugambi aliambia Taifa Leo.

Dkt Patrick Oyaro, mtafiti na Afisa Mkuu Mtendaji wa RCTP -Faces, ambalo ni shirika lisilo la kiserikali linaloendesha utafiti wa HIV eneo la magharibi mwa Kenya, alisema ingawa vijana wachanga hupimwa HIV na kupewa matibabu, bado wanakabiliwa na changamoto ya kufuatilia kwa makini taratibu za matibabu.

Alitaja unyanyapaa miongoni mwa vijana hao, hususan shuleni, kama moja ya sababu zinazowafanya kutomeza dawa hizo za kukabiliana na makali ya virusi (ARVs) kwa utaratibu.

Dkt Abdhalah Ziraba, mtaalamu wa afya ya umma katika shirika la

African Population and Health Research Centre (APHRC) alihimiza wadau kuangazia suala la jinsia katika vita dhidi ya Ukimwi akisema juhudi zaidi zinafaa kuelekezwa katika miradi inayowalenga wasichana na wanawake.

Aliandika: “Mengi ya maambukizi yanashuhudiwa katika kundi hili kwa sababu mbalimbali za kijamii.”

Aspirin inaweza kupunguza maambukizi ya HIV – Utafiti

ELIZABETH MERAB Na PETER MBURU

IJAPOKUWA dawa ya Aspirin hutumiwa kupunguza uchungu wa mwili pale unapouma, sasa imebainika kuwa inaweza kutumika kupunguza maambukizi ya virusi vya HIV.

Watafiti walikagua dawa ya Aspirin na nyingine zinazotumiwa kupunguza maumivu kuona namna zinaadhiri shembechembe za mwili ambazo huvamiwa na virusi vya HIV na kupata kuwa wanawake waliozitumia walikuwa na uwezekano mdogo kuambukizwa virusi hivyo.

“Wakati seli za mwili zinaumwa huwa rahisi kuambukizwa virusi vya HIV lakini pale zinapotulia inakuwa vigumu. Kuwashwa huleta seli zinazopokea virusi hivyo karibu na sehemu ya uzazi ya mwanamke,” utafiti huo ukasema.

Utafiti huo ulihusisha wanawake 37 kutoka Kenya na wote walipimwa kabla na baada ya kutumia Aspirin, kwa kipindi cha hadi wiki sita.

Washiriki walipewa kiwango cha chini ama cha kawaida cha dawa hiyo kama tu jinsi hutumiwa kuzuia magonjwa mengine.

Kati ya dawa za kupunguza maumivu zilizopimwa, ni Aspirin iliyokuwa na nguvu zaidi ya kupunguza uwezekano wa maambukizi ya ugonjwa huo. Aspirin ilipunguza kiwango cha seli zinazoambukizwa HIV katika sehemu ya uzazi ya mwanamke kwa asilimia 35.

Utafiti huo ulisema kuwa wengi wa wanawake ambao wamekaa miaka bila kupata ugonjwa wa HIV imekuwa kwa sababu ya sehemu zao za uzazi kukosa seli zinazowasha (ama maumivu) ambazo kwa kawaida ndizo huambukizwa maradhi hayo kwa kiwango kikubwa.

Dawa ya Aspirin ilionekana kuimarisha afya ya ngozi katika sehemu za siri za wanawake vilevile, jambo ambalo aidha linasaidia kupunguza maambukizi, kwa kuzuia virusi vya HIV kupenyeza kwenye damu.

“Utafiti zaidi unaahitajika kudhibitisha matokeo yetu na kupima ikiwa kiwango hiki kinaweza kupunguzwa katika maisha ya kila siku,” akasema mtafiti mkuu Dkt Keith Fowke.

Mtafiti huyo alisema kuwa hiyo inaweza kuwa njia bora zaidi ya isiyo ya gharama kubwa kwa watu kuzuia maambukizi ya ugonjwa huo hatari.

Aidha, ikifanikiwa kutibu Aspirin itakuwa dawa ya kwanza inayolenga kuimarisha ubora wa kinga kwa mlengwa wa virusi, badala ya kulenga virusi vyenyewe kama visa vya mbeleni.

Mama wa Taifa azindua teknolojia mpya ya kuchunguza VVU kwa watoto

NA PSCU

MAMA wa Taifa Margaret Kenyatta Alhamisi alijiunga na mwenzake wa Msumbiji, Isaura Nyusi, kuzindua kifaa cha kisasa katika Hospitali ya Mafunzo na Rufaa ya Jaramogi Oginga Odinga jijini Kisumu.

Bi Kenyatta pia alizindua mpango wa kitaifa wa teknolojia ya utunzi ambapo mamilioni ya watoto wachanga wataweza kunufaika na kifaa hicho kipya cha kuchunguza Virusi Vya Ukimwi (VVU).

Alisema kifaa hicho kipya kitanufaisha mamilioni ya watoto kote nchini na akaipongeza Wizara ya Afya, Mpango wa Kitaifa wa Kukabiliana na Maradhi ya Ukimwi pamoja na Maradhi ya kuambukizana kwa kujamiiana (NASCOP) kwa kushirikisha teknolojia hiyo mpya kwenye uchunguzi wa VVU.

Teknolojia hiyo mpya hutoa matokeo papo hapo na hivyo kuwezesha watoto walio katika hatari ya VVU kuanza kutumia dawa za kukabiliana na makali.

Kifaa hicho cha POCEID kinachukua nafasi ya teknolojia ya zamani Polymerase Chain Reaction (PCR) iliyotumika kuchunguza virusi vya Ukimwi kwenye damu. Matokeo ya kifaa hicho huchukua muda wa siku 4 hadi 10.

Kulingana na Afisa Mkuu wa hospitali ya Jaramogi Oginga Odinga Dkt Peter Okoth, wakati mwingine kifaa hicho hutoa matokea yasiyo na ukweli ya watoto wanaozaliwa baada ya kutambua antijeni za mama.

Uchunguzi wa VVU miongoni mwa watoto kwa kutumia teknolojia ya PCR hufanyika katika maabara ya taasisi ya utafiti wa matibabu nchini, KEMRI kituo cha Kisian, yapata kilomita 15 kutoka hospitali ya mafunzo na rufaa ya Jaramogi Oginga Odinga.

Katika hospitali hiyo, Mama wa Taifa na mwenzake wa Msumbiji walipokelewa na kuonyeshwa katika taasisi hiyo na Gavana wa Kaunti ya Kisumu Prof. Anyang Nyong’o, Afisa Mkuu Dkt. Peter Okoth, Waziri wa Afya kwenye Kaunti Dkt. Rosemary Obara, Katibu wa Kaunti Dkt. Olango Onudi na Mkurugenzi wa Afya Dkt. Dickens Onyango.

Miongoni mwa wagonjwa waliotembelewa na Mama hao wa Mataifa ni wanawake 60 wanaoendelea kupona kutokana na upasuaji baada ya kuugua nasuri, yani fistula.

“Nilitembelea zaidi ya wanawake 60 ambao wameathirika kutokana na fistula. Leo wamepewa matumaini, hawatateseka kutokana na unyanyapaa na fedheha. Ni akina mama, wanawake na dada zetu na naomba kwamba tuwakumbatie na kushirikisha wanawake hawa ili wao pia wachangie ustawi wa jamii zao,” akasema Mama wa Taifa.

 

Hatimaye wanasayansi wagundua dawa inayoangamiza HIV

Na ANGELA OKETCH

MATUMAINI ya kupatikana kwa dawa ya Ukimwi yameongezeka baada ya matokeo ya utafiti kwa dawa inayofahamika kama Gammora, kuonyesha inaweza kuangamiza hadi asilimia 99 ya virusi vya HIV mwilini mwa binadamu kwa kipindi cha wiki nne.

Matokeo hayo yaliyotolewa wikendi, yalionyesha kuwa Gammora ilipunguza sana virusi vya HIV mwilini mwa binadamu kwa kuangamiza seli inayobeba maambukizi hayo mwilini, bila kudhuru seli za mwilini ambazo hazijashambuliwa na virusi hivyo.

Hii ni tofauti na dawa za kupunguza makali ya Ukimwi (ARVs) zinazotumika kwa sasa ambazo huzuia tu ueneaji wa virusi hivyo mwilini.

Utafiti huo ulifanywa na watafiti kutoka kampuni ya Zion Medical nchini Israeli, kwa ushirikiano na Chuo Kikuu cha Hebrew mjini Jerusalem.

“Dawa hii hufanya seli iitwayo apoptosis, iliyoshambuliwa na HIV ijiue. Ina uwezo wa kutibu wagonjwa walioambukizwa HIV kwa kuangamiza seli zote zinazobeba HIV. Matokeo ya majaribio ya kwanza yalitushangaza kwani hayakutarajiwa, na yameleta matumaini makubwa kuhusu kupatikana kwa tiba ya ugonjwa huo,” akasema Dkt Esmira Naftali, mkuu wa ustawishaji katika Zion Medical.

Aliongeza kuwa wagonjwa tisa katika Hospitali ya Ronald Bata Memorial iliyo nchini Uganda walichaguliwa kupokea viwango tofauti vya dawa hiyo kama tiba kwa kati ya wiki nne na tano.

Kwenye majaribio ya pili yaliyofanywa wiki mbili baadaye, wagonjwa walipewa dawa hiyo pamoja na nyingine ya kupunguza makali ya Ukimwi kwa kipindi sawa na hicho cha muda.

Matokeo yake yalionyesha kuwa mchanganyiko wa dawa ulipelekea kiwango cha virusi mwilini kupungua kwa hadi asilimia 99 kwa muda wa wiki nne za kupokea tiba bila kuonyesha madhara yoyote ya kiafya.

Kwenye utafiti huo uliofanywa kwa wiki kumi, wagonjwa wote kwenye makundi mawili waliongeza kiwango cha seli za CD4 ambazo huwa ni muhimu kwa kinga mwilini.

Prof Abraham Loyter wa Chuo Kikuu cha Hebrew alianzisha utafiti huo miaka kumi iliyopita.

Awamu nyingine inatarajiwa kuanza karibuni kwa kuongeza idadi ya wagonjwa watakaohusishwa kufika 50, na kipindi cha kupokea tiba kitaongezwa hadi miezi mitatu.

Kwa kawadia dawa mpya haziwezi kutumiwa hadi zifanyiwe utathmini na kuidhinishwa na Shirika la Afya Ulimwenguni (WHO).

Nchini Kenya, tafiti zinaonyesha kuna wananchi zaidi ya milioni 1.5 ambao wameambukizwa Ukimwi ingawa maambukizi mapya yamekuwa yakipungua.

Athari za HIV Bungoma kupigwa darubini

Na CHARLES WASONGA

SHIRIKA la kuchunguza athari za kuenea kwa virusi vya HIV nchini Kenya (KENPHIA) litaendesha uchunguzi katika nyumba 500 katika kaunti ya Bungoma.

Akiongea wakati wa uzinduzi wa uchunguzi huo katika uwanja wa Chuo cha Mafunzi ya Matibabu (KMTC) Bungoma  Dkt Thanitius Ochieng kutoka kitengo cha Wizara ya Afya kinachohusika na uhamasishaji alisema zoezi hilo linaendeshwa kwa lengo la kubaini athari za kuenea kwa virusi vya HIV na ugonjwa wa ukimwi katika kaunti hiyo.

Dkt Ochieng’ alisema wahudumu wa KENPHIA watawapima watu kujua hali yao Ukimwi huku walengwa wakiwa ni wale walio na umri wa hadi miaka 64.

Alisema kando na HIV wahudumu hao pia wanaendesha uchunguzi kuhusu maradhi ya Hepatitis B, kisonono pamoja na kukagua hali ya afya ya kina mama waja wazito na watoto wenye umri wa chini ya miaka mitano.

Dkt Ochieng’ alitoa wito kwa jamii za eneo hilo kuunga mkono mpango huo akisema usiri wa wahusika utadumishwa katika zoezi hilo na kwamba hakuna atakayelazimisha kupimwa.

Ni dhambi kuu kutumia kondomu, Kanisa Katoliki laonya

Na WINNIE ATIENO

KANISA Katoliki limesema kamwe halitokubali waumini wake kukumbatia matumizi ya kondomu licha ya takwimu kuonyesha Kenya inaendelea kupata maambukizi mapya ya Ukimwi.

Maaskofu hao walipigia debe njia mbadala za kupunguza maambukizi ya maradhi ya ukimwi huku wakiwataka Wakenya kutojihusisha na tendo la ngono hadi wanapoolewa au kuoa kwa kuwa hiyo ni dhambi.

Wakihutubu Jumanne kwenye kongamano la kujadili maswala ya afya katika hoteli ya PrideInn Paradise jijini Mombasa, maaskofu hao wakiongozwa na askofu wa Dayosisi ya Kakamega Joseph Obanyi waliwataka Wakenya kushirikiana kuangamiza maaMbukizi ya ukimwi.

Swala tata la Ukimwi lilijadiliwa kwa kina huku wataalamu wa afya wakitaka hospitali kuhakikisha Wakenya wanapewa mafunzo bora ya Ukimwi yakiwemo kupimwa na wale wanaopatikana na maradhi hayo kupewa dawa za kupunguza makali ya HIV almaarufu ARVs.

Askofu Obanyi alisema Kanisa Katoliki litaendelea kupigana dhidi ya maambukizi ya gonjwa hilo.

“Kanisa lina mafunzo yake na wajua tumekuwa katika mstari wa mbele kukabiliana na jinamizi la ukimwi, hata hivyo utumizi wa kondomu si ajenda ya kanisa. Kanisa linataka kuhakikisha tunapunguza maambukizi ya ukimwi na tunawarai Wakenya kuepuka kutenda tendo la ndoa,” akasema Askofu huyo.

Aliongeza kuwa wanawafunza waumini kuepuka kujamiiana lakini matumizi ya kondomu si mojawapo ya mbinu faafu.

“Kanisa linaamini Wakenya wanaweza kujitokeza na kupimwa, lakini tunawafunza kutojiingiza kwenye maswala ya tendo la ndoa. Vilevile tunawapa watu wetu nasaha na tunawafunza umuhimu wa kujua hali zao,” akasema.

Kulingana na askofu huyo Kanisa Katoliki lina vituo 500 vya afya nchini na vituo vya kufunza maswala ya afya 22.

Walisema maambukizi ya Ukimwi yanaweza kudhibitiwa kwa njia nyingi.

“Kanisa linafunza mabaya na mazuri, na huwezi kuanza kufikiria jambo linaweza kufana sababu dunia inasema hivyo. Kwa hivyo pia sisi tulikumbatie. Nawapa changamoto, je, kondomu ndio njia pekee inayoweza kuzuia maambukizi ya Ukimwi? Je ni maadili mema?” akauliza.

Alisema mafunzo ya kondomu si maadili mema na kanisa haliwezi kufunza swala hilo.

Kulingana na Baraza la Kitaifa la Kudhibiti Maambukizi ya Ukimwi, zaidi ya watu 28, 000 waliokuwa wakiishi na Ukimwi walifariki dunia kutokana na maradhi hayo mwaka 2017.

Baraza hilo pia lilisema kuwa zaidi ya watu milioni moja wanatumia dawa Za kupunguza makali ya ukimwi  huku idadi ya watu wanaoishi na virusi hivyo ikisalia kuwa milioni 1.4.

Akiongea hivi majuzi kwenye kongamano muungano wa walimu wakuu wa shule za msingi nchini, mkurugenzi wa baraza hilo Dkt Nduku Kilonzo alisema takwimu hizo zinaonyesha Ukimwi bado ni changamoto nchini. Dkt Kilonzo alitaja unyanyapaa miongoni mwa changamoto kubwa zaidi.

Ndani kwa kumbaka na kumwambukiza mpwa HIV

Na VITALIS KIMUTAI

MLINZI mmoja ameshtakiwa katika mahakama moja ya Bomet kwa kumwambukiza mpwawe virusi vya Ukimwi kimakusudi.

Mshtakiwa, Reuben Kipng’etich, mwenye umri wa miaka 37 pia anakabiliwa na shtaka la kufanya mapenzi na mtoto huyo ambaye ni jamaa yake.

Akiwa mbele ya Hakimu Mkuu Pamela Achieng’, alishtakiwa kwamba mnamo Septemba 19 katika kijiji cha Tendwet, Kata ya Chemaner, Kaunti ya Bomet alifanya kitendo hicho kinyume cha sehemu 20 (1) ya Sheria kuhusu Ngono, ya mwaka 2006.

“Licha ya kufahamu kwamba ana virusi vya Ukimwi, alifanya mapenzi kimakusudi na mwathiriwa ambapo alimwambukiza,” likaeleza shtaka .

Hata hivyo, mshtakiwa alikana mashtaka hayo ambapo hakimu aliagiza aachiliwe kwa dhamana ya Sh100,000 pesa taslimu na mdhamini wa kiasi kama hicho.

Mshukiwa anahudumu kama mlinzi katika Kaunti ya Machakos.

Hata hivyo, alishindwa kutoa dhamana hiyo, hali iliyomfanya kuwekwa rumande katika gereza la Serikali la Kericho akingojea kesi hiyo kusikizwa tena hapo Oktoba 30 mwaka huu.

Mshtakiwa alikamatwa baada ya kudaiwa kuvunja nyumba ambayo mtoto huyo alikuwa amelala katika makazi ya wazazi wake. Mwathiriwa alikuwa amelala chumbani humo na dada yake mdogo.

Chifu wa eneo hilo David Kebenei aliwaambia wanahabari kwamba wakati alipokamatwa, mshukiwa alikuwa akijaribu kutoroka. Chifu huyo alisema mshtakiwa alifika kwao majuzi kutoka anakofanya kazi kuhudhuria mazishi ya ndugu yake mdogo ambaye alijiua baada ya kumuua mpenziwe.

Inadaiwa kwamba marehemu alidunga kisu mpenziwe baada ya kukataa onbi lake la kutaka kumwoa.

Alitambuliwa kama David Saina, mwenye umri wa miaka 38 huku mwanamke akitambuliwa kama Winny Chelagat wa miaka 24. Mwanamke huyo alikuwa mwanafunzi katika Chuo Kikuu cha Kabianga.

Mwanamke anayedaiwa kuwa na HIV taabani kwa kunyonyesha mtoto wa jirani

Na MERCY KOSKEY

MWANAMKE wa miaka 27 Jumanne alishtakiwa katika Mahakama ya Nakuru kwa madai ya kumwambukiza virusi vya Ukimwi mtoto wa miezi tisa wa jirani yake.

Mshtakiwa alifikishwa mbele ya Hakimu Mkuu Joe Omindo ambapo alishtakiwa kwa kumnyonyesha mtoto huyo licha ya kufahamu kwamba ana virusi vya HIV.

Kulingana na mashtaka, mwanamke huyo alifanya hivyo bila kutilia maanani hatari ya kiafya aliyomweka mtoto huyo.

Mshtakiwa anadaiwa kufanya kitendo hicho Septemba 18 mwaka huu katika eneo la Gichobo, Kaunti Ndogo ya Njoro.

Kulingana na upande wa mashtaka, mamake mtoto huyo alimwachia ili amlindie mtoto huyo alipoenda kazini. Wawili hao ni majirani.

Hata hivyo, mlalamishi hakufahamu mshtakiwa ana virusi hivyo na hangemfanyia mtoto wake kitendo kama hicho.

Inadaiwa kuwa mshtakiwa alianza kumnyonyesha mtoto huyo baada ya jaribio la kumtuliza kutofaulu.

Bi Njeri alipatikana na majirani waliojua hali yake akimnyonyesha mtoto huyo.

Alikamatwa na kupelekwa katika Kituo cha Polisi cha Njoro.

Hata hivyo, alikanusha mashtaka hayo. Hakupewa dhamana yoyote huku mtoto huyo akiendelea kupokea matibabu.

Mahakama iliagiza awekwe rumande katika kituo hicho na kupokea matibabu kutokana na hali yake.

Kesi hiyo itatajwa tena hapo Oktoba 2.

Kizimbani kwa kuiba vifaa vya kupima HIV

Na NDUNGU GICHANE

WAHUDUMU watatu wa hospitali ya Murang’a Jumanne walishtakiwa mahakamani kwa kuiba vifaa vya kupima maambukizi ya ugonjwa hatari wa Ukimwi vyenye thamani ya Sh3 milioni.

Sophia Kinya Nteere, William Muhara Wambugu na James Wairiuko Kamindo na wengine ambao hawakuwa mahakamani walishtakiwa kwamba kati ya Mei 16 na Julai 13 waliiba vifaa 32,400 vya kupima maambukizi hayo vinavyomilikiwa na serikali ya kaunti ya Murang’a.

Watatu hao waliofikishwa mbele ya Hakimu mwandamizi wa mahakama ya Murang’a Antony Mwichigi hata hivyo walikanusha mashtaka dhidi yao na wakaachiliwa kwa dhamana ya Sh200,000 na bondi ya Sh1 milioni kila moja.

Hakimu huyo alisema kwamba kesi dhidi ya watatu hao itendelea Agosti 2.

Washukiwa hao walikuwa miongoni mwa washukiwa watano ambao tayari wamerekodi taarifa katika ofisi ya idara ya uchunguzi wa kihalifu siku mbili zilizopita baada ya wizi huo kugunduliwa siku ya Ijumaa wiki jana.

Kulingana na afisa mkuu wa afya hospitalini humo Kanyi Gitau, thamani ya vifaa hivyo vyote ni Sh5milioni.

Mnamo Jumamosi, DCIO wa Murang’a Kaskazini Japheth Maingi aliahidi kwamba pindi tu uchunguzi utakapokamilika, watakaopatikana na hatia watafikishwa mahakamani.

Wizi huo pia ulihusisha wanafunzi wawili kutoka Taasisi ya mafunzo ya kimatibabu ambao walikuwa wakishiriki mafunzo ya nyanjani, wafanyakazi wawili wa kawaida na wahudumu wanne.

Bw Gitau alidai kwamba waligundua wizi huo walipotaka kuisadia wahudumu wa afya kutoka serikali ya kaunti jirani ya Kirinyaga na vifaa hivyo lakini wapata havipo mahali vinahifadhiwa ndipo wakapiga ripoti kwa polisi.

Mashine mpya inayoharakisha ‘hesabu’ ya virusi vya HIV yazinduliwa

Na Elizabeth Ojina

WAATHIRIWA zaidi ya 500,000 wa virusi vya HIV katika maeneo ya Magharibi mwa Kenya sasa huenda wakapata afueni kufuatia uzinduzi wa mashine mpya inayofupisha muda wa kungojea matokeo kuhusu idadi ya viini mwilini.

Mashine hiyo inayojulikana kama Cobas 8800 imewekwa na Taasisi ya Utafiti wa Dawa nchini (Kemri) kwa ushirikiano na Kituo cha Kutafiti Matibabu cha Amerika (CDC).

Mashine hiyo inayotambua idadi ya virusi vinavyosababisha Ukimwi na viini vya maradhi ya malaria mwilini, ilifanyiwa majaribio kwa mara ya kwanza katika Kaunti ya Kisumu miaka miwili iliyopita.

Tangu wakati huo, mashine hiyo imeweza kupima idadi ya virusi katika jumla ya sampuli 500,000 ambazo ni sawa na ongezeko la asilimia 53.

Kulingana na Mkurugenzi wa Utafiti wa HIV katika Mahabara ya KEMRI/CDC Maxwell Majiwa, mashine hiyo inahesabu idadi ya virusi kwenye damu kwa haraka zaidi ikilinganishwa na mashine nyinginezo zilizokuwa zikitumiwa hapo awali.

“Mtambo huu unaongeza kasi ya kupima kiwango cha virusi vya HIV katika sampuli ya damu. Kwa sasa tunaweza kupima sampuli 960 kila baada ya saa nane,” akasema.

Kufahamu idadi ya virusi mwilini kunawezesha madaktari kufahamu aina ya dawa ambayo mgonjwa anastahili kutumia ili kupunguza makali.

Kulingana na ripoti ya wizara ya Afya, kaunti zilizo karibu na Ziwa Victoria katika ukanda wa Nyanza, zinaongoza kwa kuwa na idadi kubwa ya waathiriwa wa virusi vya Ukimwi.

Ukanda wa Magharibi mwa Kenya pia unaongoza katika maambukizi ya malaria.

Wakenya wengi hawana habari wanaugua Ukimwi – Wizara ya Afya

Na WANDERI KAMAU

ASILIMIA 53 ya Wakenya hawafahamu kwamba wana virusi vya HIV, imesema Wizara ya Afya.

Kulingana na wizara hiyo, hili limechangiwa na wengi wao kutopimwa kwa kutofahamu umuhimu wake.

Akihutubu Jumanne kwenye uzinduzi wa mpango wa kuwahamasisha Wakenya kuhusu umuhimu wa kupimwa, Waziri wa Afya, Bi Sicily Kariuki alisema wanalenga mbinu mpya inayolenga kutoa mwelekeo mpya kuhusu vita dhidi ya ugonjwa huo.

Mpango huo unalenga kuzihoji familia 20,000 kote nchini, ambapo habari watakazotoa zitanakiliwa na kuandaa ripoti mpya kufikia mwezi Septemba.

Kufikia sasa, Wakenya 1.5 milioni wana Ukimwi, huku 1.1 milioni wakipata dawa za makali yake.

Kulingana na Mkurugenzi Mkuu wa Baraza la Kukabiliana na Ukimwi nchini (NASCOP) Dkt Nduku Kilonzo, kiwango hicho ni chini ya malengo ya Shirika la Afya Duniani (WHO) ambalo linaihitaji nchi husika kutoa huduma za matibabu kwa angaa asilimia 90 ya raia wake.

Kenya imeorodheshwa ya nne kote duniani kuwa miongoni mwa nchi zenye maambukizi ya juu zaidi nyuma ya Afrika Kusini, Nigeria na India.

“Tumepiga hatua kubwa, kwani kiwango cha maambukizi kimeshuka sana, sawa na idadi ya watu ambao wanaishi kwa virusi vya HIV. Hata hivyo, tunahitaji mbinu mpya kuwahamasisha watu kuhusu umuhimu wa kupimwa,” akasema Dkt Kilonzo.

Takwimu zilizotolewa pia zilionyesha kuwa eneo la Nyanza ndilo linaongoza kwa kiwango cha maambukizi, huku ukanda wa Kaskazini Mashariki ukiwa na kiwango kidogo sana cha maambukizi.