Karo: Magoha ataka watoto wafukuzwe

DAVID MUCHUNGUH na SIMON CIURI

WAZIRI wa Elimu, Prof George Magoha, jana aliwapa maagizo walimu wakuu kuwafukuza wanafunzi ambao wana madeni ya karo, baada ya malalamishi kutoka kwa walimu hao kuwa hawana fedha za kuendeshea shule.

Hilo linamaanisha huenda leo wanafunzi wakafukuzwa kutoka shuleni, siku moja tu baada yao kurejea kutoka mapumziko ya kati ya muhula.Kinyume na msimamo wake wa awali, Prof Magoha aliwalaumu wazazi kwa kutotekeleza majukumu yao kama wanavyohitajika.

Imekuwa kawaida kwa waziri kuwatetea wanafunzi dhidi ya kufukuzwa shuleni kutokana na matatizo ya kutolipa karo.“Idadi kubwa ya watu ambao hawalipi karo wana uwezo wa kifedha. Licha ya agizo hilo, nawarai walimu wakuu kuhakikisha wanafunzi wanowafukuza hawatoki katika familia maskini au mlezi wa mwanafunzi husika amepoteza ajira.’

Watu wengi wanatoa visingizio vya athari za janga la virusi vya corona. Kwa sasa, nawapa uhuru kuchukua hatua kuhakikisha karo zinalipwa,” akasema Prof Magoha.Alitoa kauli hiyo jana kwenye hafla ya kufungua maabara maalum ya kilimo iliyojengwa na serikali ya Japan katika Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta (JKUAT), eneo la Juja, Kaunti ya Kiambu.

Wiki iliyopita, walimu wakuu walilalamika kuwa shughuli nyingi muhimu zimekwama kutokana na wazazi kutolipa karo.Walisema shule nyingi zinadaiwa mamilioni ya fedha na watu ambao hutoa huduma muhimu kwa shule.“Lazima wazazi wawajibikie majukumu yao ifaavyo kwa kulipa madeni ya karo iliyobaki.

Hili litaziwezesha shule kuepuka baadhi ya changamoto za kifedha zinazoziandama kwa sasa,” akasema Bw Kahi Indimuli, ambaye ndiye mwenyekiti wa Chama cha Kitaifa cha Walimu wa Shule za Upili (KESSHA).Awali, shule zilikuwa zikishikilia vyeti vya wanafunzi hadi walipe karo yote.

pale walipomaliza kulipa madeni ya karo waliyodaiwa.Hata hivyo, serikali iliziagiza shule kutoshikilia vyeti vya wanafunzi hata ikiwa wanadaiwa madeni ya karo.

Wanafunzi wa wazazi wasio na karo wasifukuzwe shuleni – Serikali

MWANGI MUIRURI na DIANA MUTHEU

SERIKALI imetangaza kwamba itawachukulia hatua walimu ambao watafukuza watoto shuleni kwa kukosa karo au sare mpya wakati shule zitakapofunguliwa Jumatatu.

Akizungumza akiwa Kaunti ya Murang’a jana, Waziri wa Elimu George Magoha alisema serikali inataka wanafunzi wote kurudi shuleni kwa asilimia 100.Alisema serikali imetekeleza jukumu lake la kupeleka madawati shuleni ilivyoahidi na kutoa Sh18.5 bilioni kwa shule za msingi na za upili kufadhili masomo.

Kulingana na Prof Magoha, kila idara ya serikali inatekeleza mchango wake kuhakikisha kanuni za kuzuia corona zitazingatiwa na watoto wote wamerudi shuleni.Naibu waziri wa elimu (CAS) Zack Kinuthia alisisitiza kwamba sare mpya za shule na karo hazitapewa kipaumbele wanafunzi watakaporudi shuleni kuanzia Jumatatu ijayo.

“Tumeagizwa kuhakikisha hakuna mwanafunzi atakayefukuzwa shuleni kwa sababu ya karo au kutokuwa na sare mpya kwa sababu hatufungui shule kwa mashindano ya utanashati au kuonyesha nguvu za kifedha,” alisema Bw Kinuthia.

Alisema wizara imepokea jumbe ambazo shule zimetumia wazazi kuwataka walipe malimbikizi ya karo na pesa za sare shule zikifunguliwa na kusema walimu waliotuma jumbe hizo hawakuagizwa na wizara.

Baadhi ya jumbe ambazo Taifa Leo iliona zinawaagiza wanafunzi wa shule za mabweni kulipa malimbikizi ya karo, kuwa na maski 50, pesa za kununua sare mpya shuleni na lita tatu za sanitaiza.

Ingawa aliwahimiza wale ambao hawakuathiriwa mno na janga la corona kulipa malimbikizi ya karo, waziri alisema wale ambao wanapitia hali ngumu baada ya kupoteza mapato wanaweza kulipa baadaye kwa awamu mradi tu wajue wanadaiwa.

Wakati huo huo, Baraza la Kitaifa la Ushauri kwa Waislamu (KEMNAC) limeiomba Wizara ya Elimu kuondoa karo ya muhula wa kwanza.

Akizungumza na waandishi wa habari katika hoteli ya Panaroma, katika kaunti ya Mombasa, mwenyekiti wa baraza hilo, Sheikh Juma Ngao alisema kama karo hiyo haitaondolewa, basi wazazi wakubaliwe kulipa karo polepole, kwani wameathirika na kuwepo kwa virusi vya corona nchini.

‘Karo ya shule ya muhula wa kwanza twaomba iondolewe. Kama haitaondolewa basi wazazi wanafaa kupewa nafasi walipe polepole pasi na watoto wao kufukuzwa nyumbani,’ akasema Sheikh Ngao.

Mwanachama wa KEMNAC, Sheikh Mohammed Juma alisema wazazi wengi bado wanahangaika kuwatafutia wanao chakula. Kulingana na Wizara ya Elimu, shule zinafaa kufunguliwa mnamo Januari 4, 2021.

Mahakama yaagiza SABIS® International ipunguze karo kwa asilimia 20

Na RICHARD MUNGUTI

MAHAKAMA Kuu imeamuru shule moja ya mmiliki binafsi ipunguze karo ya shule kwa asilimia 20.

Jaji James Makau ameiamuru shule ya SABIS ® International School – Runda ipokee asilimia 80 ya karo hadi pale Wizara ya Elimu itakapoamuru shule zifunguliwe tena.

Wazazi waliishtaki shule hiyo wakisema imeendelea kudai karo asilimia mia moja ilhali shule zilifungwa Machi 2020 kwa sababu ya ugonjwa wa Covid-19.

Wazazi hao walisema licha ya shule hiyo kuendelea kutoa mafunzo kwa njia ya mtandao, bado kuna huduma kama vile mabweni ambayo wanafunzi hawatumii na hata hawabebwi wakienda shule kwa mabasi ya shule ilhali wanaitishwa karo yote.

Wazazi hao walilamikia mahakama kwamba hawapati huduma zile waliafikiana na shule hiyo kuhusu watoto wao.

Waliiomba mahakama ipunguze karo hiyo kwa asili mia 50 lakini katika uamuzi wake Jaji Makau akapunguza karo kwa asilimia 20.

Pia jaji huyo amewaruhusu wazazi hao watumie herufi SPG kuwasilisha kesi hiyo ndipo wakinge wana wao dhidi ya kudhulumiwa.

Wazazi wote walitia sahini fomu ambayo iliyoonyesha huduma wanao watakuwa wakipata shuleni.

Ikipinga kesi hiyo shule hiyo ilisema mahakama haiwezi kuingilia masuala ya karo inayotozwa wanafunzi kwa “vile ni mkataba wa kibinafsi kati ya wazazi na shule.”

Mahakama ilisema ijapokuwa kuna mkataba wa kibinafsi, wazazi hawapati haki zao ipasavyo kwa vile wana wao hawaendi shule bali wanatumiwa masomo kwa mitandao na huduma wanazopata kwa walimu moja kwa moja hazipo.

Alisema kesi ya wazazi hao iko na mashiko kisheria na kusitisha agizo walipe karo yote.

Kesi itatengewa siku ya kusikizwa.

Magoha ashauri wazazi warudishiwe karo

Na MWANDISHI WETU

WAZIRI wa Elimu, Prof George Magoha, ameshauri wasimamizi wa shule kurudishia wazazi karo endapo walikuwa wamelipia muhula wa pili na watatu.

Akizungumza na wanahabari jana, Prof Magoha alisema ni karo ya muhula wa kwanza pekee ambayo ilitumiwa kwani watoto walikuwa shuleni kwa miezi kadhaa.

Kwa upande mwingine, alisema hakuna masomo yamefanyika shule za msingi na upili muhula wa pili, na hakutakuwa na masomo muhula wa tatu kufuatia agizo la kufutilia mbali kalenda ya masomo mwaka huu.

‘Karo ya muhula wa kwanza ilitumiwa. Muhula wa pili haijakuwa kwa hivyo aliyelipa anafaa arudishiwe,’ akasema.

Hata hivyo, alitambua kuwa huenda kukawa na maelewano kati ya baadhi ya shule, hasa za kibinafsi, na wazazi kuhusu ulipaji wa karo.

Kuna shule za kibinafsi ambazo zingali zinaendelea kutoa mafunzo kwa njia ya mitandao na wazazi wanahitajika kugharamia malipo ya walimu husika na rasilimali nyingine ambazo zinatumika.

‘Kama walimu watashawishi wazazi jinsi hizo pesa zinatumiwa, ni sawa. Lakini kila mtu anatarajia arudishiwe karo au zihamishwe hadi mwaka ujao,’ akasema.

Lipeni karo hata kama shule zimefungwa – Serikali

Na BENSON MATHEKA

WAZIRI wa Elimu Profesa George Magoha ametaka wazazi ambao watoto wao wanasoma katika shule za kibinafsi waendelee kulipa karo.

Akitangaza kuwa shule hazitafunguliwa wakati wowote hivi karibuni kwa sababu ya janga la corona, Prof Magoha alitaka wazazi wajadiliane na wasimamizi wa shule za kibinafsi kuhusu watakavyolipa karo ya muhula wa pili.

Jana, serikali ilitangaza maambukizi mengine 127 ya virusi vya corona na kupelekea idadi ya jumla ifike 1,745.

Nao watu wanne walifariki Mombasa na kufikisha idadi ya waliokufa hadi 62, na 17 wakapona na kuongeza idadi ya waliopona hadi 438.

Wazazi wengi wamekuwa wakilalamika kuwa shule zimekuwa zikiwataka walipe karo ya muhula wa pili ilhali watoto wako nyumbani kufuatia agizo la serikali la kuzifunga ili kuzuia maambukizi ya corona.

Baadhi ya shule za kibinafsi zimekuwa zikitoa mafunzo kupitia mitandao na zinataka mafunzo hayo yalipiwe.

Waziri Magoha alisema shule hizo hutegemea karo kulipa mishahara ya walimu na wafanyakazi wapatao zaidi ya 300,000 kitaifa.

“Ninachoweza kuwaambia wazazi ni kuwa waende kujadiliana suala la karo na wasimamizi wa shule. Kuna walimu na wafanyakazi wanaohitaji mishahara ili wajikimu kimaisha na shule hizi hutegemea karo hiyo,” alisema.

Prof Magoha alisema wazazi wakikosa kulipa karo, shule za kibinafsi zitaporomoka na wanafunzi wote kuhamishiwa shule za umma.

“Ili kulinda shule hizo, itakuwa makosa kusema wazazi wasilipe karo. Walipopeleka watoto katika shule hizo walijua lazima karo ilipwe,” alisema.

Alikuwa akizungumza baada ya kupokea ripoti kutoka kwa jopo ambalo lilipokea maoni ya wananchi kuhusu kama shule zinastahili kufunguliwa.

Alisema imeamuliwa shule zitafunguliwa tu wakati ambapo usalama wa wanafunzi na walimu utahakikishwa.

Waziri huyo alisema kuwa kwa sasa hali ya maambukizi ya corona hairuhusu shule kufunguliwa.

Mnamo Jumatano, vyama vya walimu na wahadhiri vilisema shule hazifai kufunguliwa kabla ya Septemba mwaka huu.

Mshtuko kwa wazazi baada ya karo kupanda

Na FAITH NYAMAI

WAZAZI wanakabiliwa na mshtuko kuhusu nyongeza ya karo ya shule huku shule zikifunguliwa kwa muhula wa kwanza.

Licha ya serikali kudhibiti karo, walimu wakuu wa shule wanatafuta mbinu nyinginezo za kuongeza karo kupitia ada nyingi wanazotoza wazazi.

Mwenyekiti wa Muungano wa Wazazi Nicholas Maiyo alieleza ‘Taifa Jumapili’ kwamba wazazi wengi wamestaajabu huku wakilazimika kuwalipia watoto wao ada hizo za ziada.

Bw Maiyo alisema nyongeza hiyo katika karo ya shule ni kinyume na maelekezo yaliyowekwa na Wizara.

Bw Maiyo alisema amepokea malalamishi kutoka kwa wazazi wengi huku mzazi mmoja akiripoti kwamba mwalimu mkuu wa shule ya msingi mojawapo alikuwa ameitisha Sh20,000 ili kumsajilisha mwanafunzi katika shule yake.

“Baadhi ya walimu wakuu wanatumia vibaya sare na miundomsiungi ya shule kujinufaisha kwa kuwataka wazazi kulipa karo ya ziada,” alisema.

Wengine wanaitisha pesa za kuwapa wanafunzi uhamisho huku wengine wakiwataka wanafunzi wanaofuzu kutoka shule za chekechea hadi gredi ya kwanza kulipa ada za dharura za kiasi cha hadi Sh2000 licha ya kulipa kiasi sawa na hicho mwaka uliopita.

Wazazi waliozungumza na ‘Taifa Jumapili’ walifichua kwamba shule zinawaagiza wazazi kulipa ada hizo za ziada kupitia akaunti tofauti na ile inayotumika kwa karo ya shule.

Wizara ya Elimu huwaruhusu walimu wakuu was shule kufungua akaunti za benki za kulipia karo za shule na ufadhili wa serikali.

Akaunti hizo hukaguliwa na maafisa wa elimu nyanjani kuhakikisha uadilifu.

Hata hivyo, kwa akaunti hizo mbadala, wazazi walifichua kuwa walimu wakuu huziweka kisiri.

Katika baadhi ya shule za sekondari, wazazi waliripoti kuwa walimu wakuu wamewataka wazazi kulipa kiasi cha Sh5000 hadi Sh7000 kugharamia sare za shule.

Bw Maiyo alitaja hatua hiyo kama njama za kuwapunja wazazi kupitia karo zaidi.

Alisema wazazi hawatalipa karo yoyote ya ziada kando na ile iliyotolewa na wizara ya elimu.

“Walimu wakuu wa shule hawapaswi kuwatumia vibaya wazazi ili kujinufaisha kwa kuitisha karo zaidi,” alisema.

Bw Maiyo alisema muungano huo unakusanya habari kutoka kwa wazazi na kwamba shule yoyote itakayokiuka utaratibu kuhusu karo itaripotiwa kwa wizara.

Muungano wa walimu pia umepinga pendekezo la Mwenyekiti wa Muungano wa Walimu Wakuu katika Shule za Sekondari (Kessha) Kahi Indimulli kwa Wizara ya Elimu akiomba karo ya shule iongezwe.

Walimu wakuu waliomba kwamba shule katika kaunti zilipe Sh17, 000 zaidi huku shule ambazo si za bweni zikilipa Sh6000 zaidi.

Wazazi wenye watoto katika shule za kaunti watalipa Sh7, 537 zaidi.

Wazazi kadhaa jana walisema walimu wakuu wanaitisha ada za masomo ya ziada, miundomsingi, maendeleo na dharura kwa wanafunzi wanaoendelea.

Mzazi mmoja jana alisema sare inayouzwa shuleni ni ya kiwago duni hivyo kuwalazimu wazazi kununua sare mpya kila mara.

Walimu wakuu waonywa vikali dhidi ya kuongeza karo Januari

Na Kalume Kazungu

WALIMU wakuu wa shule za sekondari Ukanda wa Pwani wameonywa vikali dhidi ya kuongeza kiwango cha karo msimu huu ambapo matayarisho ya wanafunzi wa kidato cha kwanza kujiunga na shule hizo za upili kufikia Januari mwakani yanaendelea.

Mshirikishi wa Elimu Ukanda wa Pwani, Bw Hassan Duale, alisema tayari ametuma wakurugenzi wa elimu kwa kila kaunti eneo hilo kuchunguza walimu ambao wameongeza kiwango cha karo kichinichini ili waadhibiwe.

Bw Duale alisema ofisi yake haitakubali baadhi ya shule, hasa zile za umma kukiuka kiwango cha karo kilichotolewa na serikali.

Bw Duale alisema tabia ya walimu wakuu ya kuongeza karo kiholela inawazidishia wazazi mzigo na hata kuwa kikwazo katika kuafikiwa kwa mpango wa serikali wa asilimia 100 ya wanafunzi wanaovuka kutoka shule za msingi hadi sekondari nchini.

Atemwa na demu kwa kutomlipia karo

Na JOHN MUSYOKI

MUKONDE, MAKUENI

MWANADADA mmoja kutoka hapa aliwashangaza wenzake alipomtema mpenzi wake kwa kukataa kumlipia karo.

Inasemekana demu alikuwa katika chuo kikuu alipokutana na jamaa huyo na wakapendana.

Baada ya mwaka mmoja mapenzi kati ya wawili hao yalianza kunoga.

Ilifika wakati demu alipotatizika kulipa karo na akamuomba jamaa ampige jeki akamilishe masomo yake naye jamaa akakaidi agizo hilo.

Siku ya kioja demu alimualika jamaa chumbani na akamweleza hali ngumu aliyokuwa akipitia kupata karo. Kwa unyenyekevu alimuomba jamaa amsaidie kulipa karo ya shule naye jamaa akakaa ngumu.

“Beb, najua unanipenda na pia mimi ninakupenda ila nakuomba kitu kimoja. Sasa niko katika mwaka wa mwisho chuoni. Naomba unisaidie kulipa karo na baada ya kumaliza masomo tutaoana mara moja,” demu alimwambia jamaa.

Inasemekana jamaa alichemka na kuanza kumlaumu demu. “Hei, sasa umeanza kunipa majukumu na bado hatujaoana. Hapana, kama ulipanga mambo yako hivyo mimi siwezi na sina pesa za kukulipia karo,” jamaa alimwambia demu.

Jamaa alimfananisha kipusa na wengine wanaolipiwa karo na wapenzi wao na kisha kuwatema wakimaliza chuo.

Demu alimgeukia jamaa na kumzomea vikali.

“Gumegume wewe, kwa hivyo hauwezi kunisaidia na unadai unanipenda na ungependa kunioa. Kwa taarifa yako sasa nimejua haunipendi na kuanzia leo uhusiano wetu tumeuzika katika kaburi la sahau,” demu alimwambia jamaa.

Inasemekana baada ya kitumbua cha jamaa huyo kuingia mchanga alienda zake naye demu akaendelea kusukuma gurudumu la maisha bila kumshirikisha jamaa huyo. Hata hivyo haikujulikana demu ikiwa demu alifaulu kupaya karo.

FUJO JIJINI: Tutaandamana kupinga vyuo kuongeza karo – Babu Owino

Na CHARLES WASONGA

HUENDA fujo zikashuhudiwa katikati wa jiji la Nairobi na nje ya majengo ya Mahakama ya Milimani Mbunge wa Embakasi Mashariki atakapowaongoza wabunge wenzake na wanafunzi wa vyuo vikuu kuwasilisha kesi ya kuzima nyongeza ya karo vyuoni humo Alhamisi.

Bw Owino Jumatano aliwaongoza wabunge wenzake sita kupinga pendekezo hilo lililotolewa na manaibu chansela wa vyuo vikuu vya umma

“Si haki kwa serikali, kupitia manaibu chansela, kuendesha vyuo vikuu kama vioski. Hatua hii ni kinyume cha kipengee cha 43 cha Katiba kinachosema kila mwanafunzi ana haki ya kupata elimu,” akasema.

“Hii ndio maana Alhamisi saa nne asubuhi kamili mimi, wenzangu hapa na wanafunzi wa vyuo vikuu, tutafika Mahakama Kuu eneo la Milimani kusaka agizo la kupinga utekelezaji wa pendekezo hili la kuongeza karo,” akasema Bw Owino ambaye amewahi kuhudumu kama Mwenyekiti wa Chama cha Wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Nairobi kwa mihula mitatu.

Aliandamana na wabunge; Brighton Yegon (Konoin, Jubilee), Mohammed Ali (Nyali, asiyedhaminiwa na chama), Samuel Atandi (Alego Usonga, ODM), Charles Nguna (Mwingi Magharibi, Wiper), Antony Oluoch (Mathare, ODM) na John Paul Mwirigi (Igembe Kusini, asiyedhaminiwa na chama).

Manaibu Chansela hao wakiongozwa na mwenzao anayesimamia Chuo Kikuu cha Kiufundi cha Kenya (TUK) walipendekeza kuwa karo hiyo iongezwe kutoka Sh16,000 hadi Sh48,000 kwa kila mwanafunzi kila muhula.

Bw Yegon aliitaka serikali kufutilia mbali karo zinazotozwa wanafunzi wa vyuo vikuu kwa kuhakikisha kuwa imeziba mianya ya wizi wa pesa za umma kupitia ufisadi.

“Ikiwa serikali kuu itazua kero la ufisadi katika sekta ya umma ninaamini kuwa itaeza kufadhili elimu katika vyuo vikuu vya umma bila kutoza karo. Elimu ndio kichochea cha maendeleo na haifai kuwa ghali, haswa kwa Wakenya masikini,” akasema.

HELB

Wabunge hao pia walipinga wazo la Bodi ya Kutoa Mikopo kwa Elimu ya Juu (HELB) la kutumia polisi kuwasaka Wakenya waliokwepa kulipa mkopo huo.

“Serikali inafaa kuhakikisha kuwa wahitimu wa vyuo vikuu wanapewa kazi kwanza kabla ya kuhitajika kuanza kulipa mkopo huo.” akasema Bw Atandi.

Bw Owino aliahidi kuwasilisha mswada bungeni kuilazimisha HELB kuondoa riba ya asilimia nne ambayo waliofaidi na mkopo huo.

“HELB inafaa kuondoa hii riba kwa sababu bodi hii sio benki ya kibiashara. Pia napendekeza katika mswada wangu kwamba kiwango cha mkopo uongezwe kutoka Sh40,000 hadi 100,000 kila mwaka,” akasema.

Wanafunzi wa vyuo vikuu wameahidi kufanya maandamano mnamo Machi 4 kupinga mpango huo wa kuongezwa kwa karo, wakisema utawaathiri wengi wao ambao wanatoka jamii masikini.

Serikali ya Lamu yaacha wanafunzi kwenye mataa

Na KALUME KAZUNGU

ZAIDI ya wanafunzi 200 wa shule za sekondari kutoka jamii ya walio wachache ya Waboni, Kaunti ya Lamu wamelazimika kusalia vijijini na wazazi wao baada ya serikali ya kaunti ya Lamu ambayo ndiyo mfadhili mkuu wa wanafunzi hao kuchelewa kuwalipia karo mwaka huu.

Kulingana na jamii hiyo, wanafunzi kutoka eneo la Waboni wanadaiwa zaidi ya Sh 8 milioni za karo kwenye shule mbalimbali wanazosomea Lamu.

Katika mahojiano na wanahabari Jumatatu, wakazi wa jamii hiyo wakiongozwa na Mwakilishi wao wa Wadi, Barissa Deko, walieleza hofu kwamba huenda ndoto ya Waboni kusoma ikafifia iwapo serikali ya kaunti haitafanya jitihada ili kuwalipia wanafunzi hao karo.

Tangu jadi, jamii ya Waboni hutegemea msitu, ambapo huwinda wanyama pori, kuvuna asali ya mwitu na kuchuma matunda ya mwituni.

Aidha tangu serikali ya kitaifa kuzindua operesheni ya usalama ya Linda Boni kwenye msitu wa Boni mnamo 2015, dhamira kuu ikiwa ni kuwafurusha au kuwamaliza magaidi wa Al-Shabaab wanaoaminika kujificha msituni humo, jamii ya Waboni imekuwa na ufukara kutokana na kufungwa kwa kitega uchumi chao.

Bw Deko aliilaumu serikali ya kaunti kwa kukosa kuwajibikia elimu ya Waboni.

Alisema licha ya kaunti kutenga mamilioni ya fedha kila mwaka ili kufadhili elimu ya wanafunzi kutoka jamii ya Waboni, inashangaza kwamba wanafunzi wao wamekuwa wakifukuzwa ovyo shuleni kwa ukosefu wa karo.

Bw Deko alisema wanafunzi wengi wa jamii yao wanadaiwa karo ya kati ya Sh 70,000 na Sh 80,000, hatua ambayo imewalazimu walimu wakuu wa shule husika kuwafurusha shuleni ili kutafuta karo ya kuendelezea masomo yao.

“Waboni ni jamii ndogo na ninashangaa kwamba licha ya mamilioni ya fedha kutolewa ili kukimu elimu ya wanafunzi wetu kila mwaka, wanafunzi hao hao wamekuwa wakifurushwa kila mara ili kutafuta karo. Ninaelezwa kwamba zaidi ya Sh 8 milioni zinadaiwa kama karo ya wanafunzi kutoka jamii yetu. Kaunti iwajibikie suala hilo ili wanafunzi wetu warudi kusoma. Waboni ni watu maskini na hawana namna ya kukimu karo ya watoto wao,” akasema Bw Deko.

Bw Yusuf Shalo, alieleza kutoridhishwa kwake na jinsi watoto wao wamekuwa kiguu na njia kila mara wakitafuta karo badala ya kubaki shuleni kusoma.

Alisema wanafunzi wao wanatoka vijiji vya mbali na kwamba kuna haja ya kaunti kuwajibika ili kuona kwamba watoto hao wanasalia shuleni kusoma.

“Kutoka Kiangwe hadi Lamu mjini ni zaidi ya kilomita 200. Hii inamaanisha punde watoto wetu wanapofukuzwa shuleni, sisi wazazi tunabeba jukumu la kuwasafirisha hadi vijijini mwetu, hali ambayo ni ghali mno kwetu. Kaunti itie bidii kuwalipia karo watoto wetu.

Bw Kuno Abdalla alisema huenda hatua ya kaunti kukosa kuwalipia karo Waboni ikawa ya makusudi ili jamii yao izidi kubakia nyuma kimaendeleo.

“Tayari tuko nyuma kimaendeleo na tunategemea elimu ya watoto wetu ili kuleta maendeleo eneo hili. Huenda kaunti haitaki kulipa karo kwa watoto wetu ili sisi Waboni tubaki nyuma kimaendeleo,” akasema Bw Abdalla.

Kwa upande wake aidha, Afisa Mkuu katika Idara ya Elimu ya Kaunti ya Lamu, Shee Sagara, alipinga madai ya kaunti kukosa kuwalipia karo wanafunzi wa jamii ya Waboni.

Badala yake, Bw Sagara alisema hivi majuzi kaunti ililipia Sh 15,000 za karo kwa kila mwanafunzi kutoka jamii hiyo.

Alisema huenda wale wanaolalamika kwamba kaunti haijawajibikia ulipaji wa karo si Waboni bali ni miongoni mwa watu wanaojidai kutoka jamii hiyo ili wanufaike.

“Tumelipia wanafunzi 165 kutoka jamii ya Waboni wanaosomea shule za sekondari za Hindi, Mokowe, Witu, Kiunga na Lamu Sh 15,000 kila mmoja hivi majuzi na mpango bado unaendelea. Wanolalamika kutolipiwa karo huenda ni watu ambao si wa jamii hiyo na ambao wanataka kunufaika na mpango huo,” akasema Bw Sagara.

Mbali na Waboni, afisa huyo alisema kaunti pia imetenga fedha za kutosha ili kufadhili karo kwa wanafunzi wote wa Lamu waliofanya mtihani wa KCPE na kujizolea alama 300 na zaidi.

Mama ajiua kwa kukosa karo ya mwanawe

Na BONIFACE MWANIKI

MWANAMKE wa miaka 37 alijitia kitanzi Jumatano asubuhi katika Kaunti ya Kitui baada ya kukosa karo ya kumpeleka bintiye kujiunga na kidato cha kwanza.

Majirani walisema mama huyo kutoka eneo la Kavisuni katika kaunti ndogo ya Katulani, aliamua kuchukua uamuzi huo pale alipoona watoto wengine wameshajiunga na shule za upili, huku bintiye akiwa nyumbani bila usaidizi.

Afisa Mkuu wa Polisi wa Utawala wa Katulani, Bw Alphonce Anaswa alisema msichana huyo alipata alama 396 na kuitwa kujiunga na Shule ya Upili ya Wasichana ya Chogoria iliyoko Kaunti ya Tharaka Nithi.

Alifanya mtihani wa KCPE katika shule ya msingi ya umma ya Mandongoi.

“Tulipashwa habari za kifo hiki leo asubuhi na jirani yake mama huyu. Aliupata mwili wake ukiwa umening’inia juu ya mti bomani mwake,” alisema Bw Anaswa.

Kulingana na afisa huyo wa polisi, uchunguzi wa awali unaonyesha kuwa huenda mama huyo alichukua hatua hiyo baada ya kukosa kupata karo ya shule ya msichana wake aliyefanya vyema katika mtihani wa darasa la nane mwaka jana.

Habari zilizopashwa polisi ni kuwa, msichana huyo alikuwa ametishia kujitia kitanzi iwapo mamake hangempeleka shule, hivyo hii huenda ikawa ndiyo sababu kubwa ya mama huyo kujitia kitanzi.

“Majirani walisema kuwa mtoto alikuwa ametishia kujiua endapo mamake hangepata karo yake ya shule. Lakini wanasema mama mwenyewe hakuwa na uwezo wa kupata pesa zinazohitajika kujiunga na kidato cha kwanza katika shule ya upili ya kitaifa,” akasema Bw Anaswa.

Kawaida shule za upili za bweni hutoza karo ya kuanzia Sh26,000 katika muhula wa kwanza. Hata hivyo, kuna mahitaji ya kimsingi kama vile sare za shule, vitabu, sanduku, usafiri na pesa za matumizi, ambazo pamoja na karo zinaweza kufika hata Sh60,000.

Haikufahamika mara moja kama mama huyo alikuwa amejaribu kutafuta usaidizi wa karo mahali popote. Maeneo Bunge na hata baadhi ya kaunti huwa na mpango wa basari kwa watoto werevu kutoka familia masikini.

Taifa Leo haikufanikiwa kujua ni kwa nini familia ya msichana huyo haikuomba usaidizi wa fedha, na kama iliomba ni kwa nani na kwa nini msichana huyo kufikia leo hajajiunga na shule ya upili alikoitwa.

Mwili wa marehemu unahifadhiwa katika chumba cha maiti cha Hospitali ya Umma mjini Kitui.

Sh48 milioni zatengwa kuwalipia karo wanafunzi 15,000 Nakuru

NA MERCY KOSKEY

ZAIDI  ya wanafunzi 15,000 wa shule za upili na wanaotoka kwa familia sizizojiweza watanufaika na mpango wa karo wa kaunti ya Nakuru, baada ya mradi huo kuanzishwa rasmi Alhamisi.

Hii ni baada ya serikali ya kaunti ya Nakuru kutoa zaidi ya Sh48 milioni ili kufanikisha mpango huo. Baadhi ya wanafunzi wanaolengwa ni wale wanaosomea shule za upili za mabweni.

Akizungumza wakati wa hafla ya kuanzisha rasmi mradi huo, Gavana Lee Kinyanjui alitoa  tahadhari kwa walimu ambao watapatikana wakitumia pesa hizo kwa njia ambayo haipaswi kuwa watakabiliwa kisheria.

“Tutahakikisha kuwa pesa hizi zitafaidi wanafunzi ambao walichaguliwa kutoka familia ambazo hazijiwezi na kuwa haziporwi wale ambao hawakuchaguliwa” Gavana Kinyanjui akasema.

Gavana huyo aidha aliwashahuri wazazi kuwapa motisha  watoto wao watie bidii masomoni, akisema baadhi ya shule za msingi na upili hasa zile za umma matokeo yao hayadhihirishi.

Waziri wa elimu wa kaunti, Raymond Komen aliwahakikishia wazazi pamoja na walimu kuwa njia mwafaka ilitumika kuchagua wanafunzi ambao walitunzwa ili waendeleze masomo yao bila.

“Tuliweza kufuata taratibu zote ambayo ilikua inafaa kabla ya kuchagua wanafunzi hawa ambao walibahatika na mpango huu,” Komen alisema.

Virgzillah Nyanchama mwanafunzi wa kidato cha kwanza kutoka shule ya upili ya Morop hakuweza kuficha furaha yake na kueleza kuwa sasa ataweza kuendelea na masomo yake bila kukatiziwa kutokana na ukosefu wa karo.

“Nitatia bidii masomoni ili niweze kujiunga na chuo kikuu na nitimize  ndoto yangu ya kuwa daktari,”akaeleza  mwanafunzi huyo.

Wakuu wa shule wataka ruhusa watoze wazazi ada ya kujenga madarasa

JOSEPH WANGUI na WANDERI KAMAU

WAKUU wa shule za upili katika eneo la Kati wamemwomba Waziri wa Elimu Bi Amina Mohamed kuwaruhusu kuwatoza wazazi ada ndogo ili kuwawezesha kujenga madarasa na mabweni katika shule zao.

Aidha, hili linatokana na idadi kubwa ya wanafunzi ambao wamejiunga na Kidato cha Kwanza.

Kupitia Chama cha Walimu Wakuu wa eneo la Mlima Kenya (MTF), walimu hao walisema kwamba uwepo wa idadi kubwa ya wanafunzi umesababisha msongamano mkubwa sana katika madarasa na mabweni katika taasisi hizo.

“Nafasi iliyopo haiwatoshi wanafunzi hao. Pia, fedha tulizo nazo ni kidogo sana kutuwezesha kushughulikia idadi kubwa ya wanafunzi,” akasema Bw Ndung’u Wangenye, ambaye ndiye mshirikishi mkuu wa chama hicho.

Alitoa mfano wa shule moja ya upili ya wavulana mjini Thika, ambayo ililazimika kubadilisha jumba lake la maakuli kuwa la bweni ili kutosheleza idadi kubwa ya wanafunzi.

Alisema kuwa baadhi ya shule pia zimelazimika kubadilisha maabara na afisi za walimu kuwa madarasa.

Kwingineko, Naibu Rais William Ruto ametoa onyo kwa shule za upili za kutwa ambazo zinawatoza wanafunzi karo.

Bw Ruto alisema kuwa hakuna mtu yeyote anayepaswa kuitisha fedha zozote kutoka kwa wanafunzi, kwani serikali inashughulikia gharama zote.

Akizungumza katika Shule ya Upili ya Wavulana ya Milo katika eneobunge la Webuye Magharibi Jumamosi, Bw Ruto alisema kuwa serikali imejitolea kuwalipia karo wanafunzi wote, bila kujali wanakotoka.