Hadhi: Wito serikali iimarishe majukwaa ya kazi za sanaa Nakuru

Na RICHARD MAOSI

WASANII kutoka Nakuru Arts Players Theatre, wanatumai kuwa serikali ikiongozwa na rais itasaidia kuboresha miundomsingi ya kazi za sanaa, Nakuru inapokaribia kupata hadhi ya kuwa jiji.

Kwa kiasi fulani hatua hii itasaidia kutoa nafasi sawa kwa wasanii wa Nakuru kama ile wanaopata wale wanaotokea Kisumu, Mombasa na Nairobi.

Aidha ni hatua ambayo italeta mshikamano baina ya wasanii, na kuwapatia uwezo wa kumiliki vyombo vya sanaa, mbali na kutengeneza kumbi kadhaa za burudani, kwa vijana wenye talanta.

Ni habari za kutia moyo ingawa wasanii wengi bado hawajaona jambo la kujivunia miaka 58 baadaye tangu Kenya ijinyakulie uhuru na kupata madaraka, baadhi wakidai kuwa hatua yenyewe imeharakishwa.

Tulitembelea nguli wa michezo ya kuigiza ya jukwaani kutoka Nakuru Players Theatre Bw Jackson Oloo ambaye anasikitika kuwa, bado taifa halijakumbatia ipasavyo mchango wa wao katika jamii.

Akizungumza na Taifa Leo, alisema vipaji vingi vimekuwa vikiozea mitaani, licha ya rais kuunda jopo la kushughulikia wasanii mnamo 2020.

Kulingana naye wasanii wadogo wana changamoto nyingi, ikiwemo ni pamoja na kunyimwa shoo, kutokuwa na mameneja wa kuwasimamia na mapromota wanaowapunja kwa jina la kuwatengenezea majina.

Alieleza kuwa watumbuizaji wengine wamekata tamaa, baada ya kuingiwa na kasumba kuwa ni lazima mtu aonekane kwenye runinga akitaka kupata umaarufu wa kutambulika.

“Hatuna mashirika ya kusimamia wasanii wala kuwapatia ushauri nasaha namna ya kuweka akiba ya kujisimamia, wengi wetu tumebaki kutengeneza majina na uzoefu ,” akasema.

Kwingineko Monica Muthoni mwigizaji wa makala ya fasihi kwa shule za upili anasema janga la covid-19 , lilikuja na hasara nyingi kuliko faida.

Anasema sanaa ya kuigiza inategemea ukumbi wa maonyesho na hadhira kubwa, lakini tangu kisa cha kwanza kutangazwa mnamo 2020, kundi lake liliahirisha maonyesho yote.

“Imekuwa ni wakati mgumu kwa wasanii ambao wanategemea uigizaji, hali ambayo iliwaongezea wasanii wengi mzigo wa kimaisha,” akasema.

Alieleza kuwa ni hali iliyokuja na mabadiliko ya kitabia na kanuni za kawaida, watu wengi wakianza kufanyia kazi majumbani pao, wasije wakatangamana kwenye kumbi za maonyesho.

“Tulikuwa tukitengeneza hela nzuri wakati wa kusherehekea sikukuu za Kitaifa kama vile siku ya Madaraka na Jahmhuri Dei,” alifafanua.

Uhuru kuidhinisha Nakuru kuwa jiji la nne Kenya

ERIC MATARA na JOSEPH OPENDA

RAIS Uhuru Kenyatta wiki hii anatarajiwa kuidhinisha rasmi mji wa Nakuru kuwa jiji, baada ya Seneti kupitisha hoja ya kuupandisha hadhi wiki iliyopita.

Maseneta walipitisha hoja hiyo Jumatano wiki iliyopita, kwenye kikao maalum kilichofanyika mjini humo.

Gavana wa Nakuru, Lee Kinyanjui ametaja hatua hiyo kama ushindi mkubwa kwa wenyeji, akisema italifungua eneo hilo kwa nafasi nyingi za kukuza uchumi wake.

“Baada ya kuidhinishwa rasmi na Rais, Nakuru itakuwa jiji la nne nchini baada ya Nairobi, Mombasa na Kisumu. Huu ni mwanzo mpya kwa mji huu,” akasema Bw Kinyanjui.

Hata hivyo, Bw Kinyanjui amepuuzilia mbali wasiwasi kuwa hatua hiyo itawafanya wenyeji kuanza kutozwa ushuru, ada za ardhi na kodi za juu.

Badala yake, alisema serikali yake itafanya maamuzi kulingana na mahitaji ya wenyeji. Alisema atakuwa akiwashirikisha wananchi kwenye maamuzi kuhusu masuala muhimu yanayolihusu jiji hilo.

Kupandishwa hadhi kwa mji huu kunamaanisha wenyeji watakuwa wakifurahia miundomsingo bora ya michezo, maji ya kutosha, viwanja vya kisasa, barabara nzuri, huduma bora za uzoaji taka kati ya masuala mengine.

“Hatua hii inamaanisha wenyeji watapata huduma bora. Sababu ni kuwa serikali ya Gavana Lee Kinyanjui inatarajiwa kuimarisha taratibu za mipango ya mji, kulainisha uzoaji taka, kushughulikia suala la uhaba wa nyumba, uwekaji mataa kwenye barabara, kutatua suala la misongamano ya magari kati ya masuala mengine yatakayoufanya mji huu kupata hadhi ya jiji,” asema Bw James Michoma, ambaye ni mtaalamu wa mipango ya jiji.

“Mji huu utafanyiwa mpango mpya ili kusuluhisha tatizo la misongamano, hasa katika eneo la kati (CBD) na barabara kuu. Hivyo, wakazi wataanza kupata huduma bora,” akaongeza.

Tayari, mtaa duni wa Bondeni unatarajiwa kushuhudia mageuzi makubwa baada ya serikali kuanza mradi wa ujenzi wa nyumba za mamilioni ya pesa. Nyumba hizo baadaye zitauziwa wananchi.

Kijumla, serikali inajenga nyumba 605 kwa gharama ya Sh2 bilioni.

Kulingana na Bw David Mwangi, ambaye ndiye mwenyekiti wa Chama cha Utalii cha Nakuru (NTA), hadhi mpya ya mji huo itaboresha na kupanua shughuli zake kiuchumi.

“Tunafurahia sana jambo hilo. Jiji hili halitawavutia wawekezaji pekee, bali litaimarisha pakubwa sekta ya utalii,” akasema Bw Mwangi.

Seneti ilifanya jumla ya vikao saba kabla ya kupitisha hoja hiyo.

Nakuru kuwa jiji endapo Rais ataidhinisha uamuzi wa maseneta

Na CHARLES WASONGA

MJI wa Nakuru sasa utapandishwa hadhi na kuwa jiji la nne nchini endapo Rais Uhuru Kenyatta ataidhinisha uamuzi wa maseneta kupitisha ombi la kutaka upandishwe ngazi.

Maseneta wote waliohudhuria kikao cha Alhamisi alasiri waliunga mkono hoja iliyowasilisha na Kamati ya Ugatuzi ambayo ilipitisha ombi hilo.

Hoja hiyo ilipitishwa licha ya madai kutoka kwa baadhi ya viongozi wa kaunti ya Nakuru kwamba serikali hiyo aliwatupa watoto chokoraa katika msitu wa Chemususu kusudi mji wa Nakuru upata hadhi hiyo mpya.

Maseneta wanachama wa Kamati hiyo, inayoongozwa na Seneta wa Homa Bay Moses Kajwang, walisema licha ya kutolewa kwa madai hayo, mji wa Nakuru umetimiza masharti yote ya kupindisha hadhi kuwa jiji.

“Tumetembelea mji wa Nakuru na kugundua kuwa umetimiza sifa zote zinazohitajika kwake kupandishwa hadhi. Kwa hivyo, kamati yangu imeidhinisha kuwa mji wa Nakuru upewe nafasi ya kuwa jiji,” akasema Bw Kajwang’.

Kwa hivyo, sasa Rais Kenyatta atahitajika kuupa mji wa Nakuru hati ya kupanda cheo kwa mujibu wa sehemu ya 7 ya Sheria kuhusu Miji na Majiji.

Fujo, hongo kwenye uchaguzi mdogo Nakuru

NA ERIC MATARA

WANAHABARI watatu wamepata majeraha kwenye ghasia ambazo zimeshuhudiwa Alhamisi asubuhi katika kituo cha kupigia kura cha Shule ya Msingi ya Milimani, Wadi ya London, Nakuru baada ya kundi la vijana kumvamia mbunge wa Lang’ata Nixon Korir.

Huku wakiharibu gari lake, vijana hao walidai kuwa mbunge huyo alikuwa akiwahonga wapigakura kwa maelfu ya pesa nje ya kituo hicho lili kubadilisha maamuzi yao debeni.

Polisi walilazimika kuwarushia vijana hao gesi ya kutoa machozi kutuliza hali katika eneo hilo ambapo uchaguzi mdogo bado unaendelea kwa sasa.

Msimamizi wa uchaguzi katika zoezi hilo Silas Rotich amewaamuru Bw Korir na wanasiasa wengine ambao ni wandani wa Naibu Rais William Ruto kuondoka eneo hilo.

Hata hivyo, wanasiasa hao, wanaojumuisha Seneta wa Nakuru Susan Kihika na mwenzake wa Elgeyo Marakwet Kipchumba Murkomen walikaidi agizo hilo na kuwalazimisha polisi kutumia nguvu kuwaondoa katika kituo hicho kwa vitoa machozi.

 

 

Polisi Nakuru wawasaka wahalifu wawili waliotoroka wakiwa na majeraha ya risasi

Na RICHARD MAOSI

POLISI kutoka Nakuru wanaendelea kutafuta wahalifu wawili waliotoroka na majeraha ya risasi baada ya wenzao sita kuuawa.

Makabiliano hayo makali baina ya wahalifu waliojihami na polisi yalitokea Jumatatu jioni katika mzunguko wa Setion 58, kilomita mbili hivi kutoka mjini Nakuru na kusababisha msongamano mkubwa wa magari.

Katika operesheni hiyo kali polisi walinasa pingu, bastola, risasi, simu ya polisi na mikoba.

Akizungumza na Taifa Leo Afisa wa idara ya uchunguzi wa makosa ya jinai (DCI) Antony Sunguti alisema wanane hao walikuwa wanapanga kutekeleza uhalifu mjini Nakuru.

Polisi wakikagua gari na silaha za wahalifu sita waliouawa katika mzunguko wa Section 58 Nakuru, Jumatatu jioni. Picha/ Richard Maosi

Kulingana na Sunguti, maafisa wa DCI waliwafuatilia kupitia maongezi ya simu na huenda gari walilokuwa wakitumia kutekeleza uhalifu lilikuwa limeibiwa kutoka jijini Nairobi

Alieleza kuwa afisa mmoja wa polisi pia alipata majeraha ya risasi katika patashika hiyo.

Wahalifu hao ambao inakisiwa walikuwa wakitoka jijini Nairobi, walikataa kusimama walipokaribia mjini Nakuru na hapo wakaanza kuwafyatulia polisi risasi.

“Hata hivyo walilemewa na polisi ndiposa gari lao aina ya Probox likatumbukia ndani ya mtaro, katika barabara inayounganisha Nakuru – Nyahururu,”akasema.

Makabiliano hayo makali yalisimamisha shughuli za usafiri huku baadhi ya wapita njia na waendeshaji bodaboda wakikimbilia usalama wao.

Polisi wameanzisha uchunguzi wa kina kubaini asili ya majambazi hao sita waliowawa pamoja na wengine wawili ambao walitoroka.

“Tunaomba raia kutoa taarifa muhimu ambazo zitawasaidia polisi kuwatia nguvuni magenge ya wahalifu,” akasema.

Aibu kwa madiwani wa Nakuru kumeza mishahara ya bwerere kwa miezi sita

Na FRANCIS MUREITHI

MISWADA minne muhimu kutoka kwa madiwani wa wadi mbalimbali katika Kaunti ya Nakuru haijawahi kushughulikiwa na kamati mbalimbali za bunge la kaunti hiyo kwa zaidi ya miezi sita sasa.

Madiwani wa Bunge la Kaunti ya Nakuru wamelaumu uongozi mbaya katika bunge hilo kuwa kiini cha kutojadiliwa kwa baadhi ya miswada hiyo iliyowasilishwa kwa kamati husika kuanzia Machi 2020.

Mnamo Julai 16, Spika wa Bunge la Nakuru, Joel Maina Kairu alihimiza madiwani kujadili miswada yote iliyowasilishwa na kupisha upesi mchakato wa kuundwa kwa sheria mbalimbali.

Kwa mujibu wa kanuni 123 na 125 za Bunge la Kaunti, miswada yote inayowasilishwa kwa kamati husika bungeni inastahili kujadiliwa na madiwani chini ya kipindi cha siku 20.

Haya yanafanyika wakati ambapo baadhi ya wakazi wa kaunti wameanza kupoteza imani na Bunge la Kaunti ya Nakuru ambalo kwa mujibu wao, limeshindwa kabisa kushughulikia majukumu muhimu ya uundaji wa sheria.

Mswada kutoka kwa Diwani wa Gilgil, Jane Ngugi kuhusu jinsi shamba la eneo la Kembi Somali litakavyotumika haujajadiliwa kwa muda mrefu kwa sababu mwenyekiti wa kamati ya Ardhi, Ujenzi na Mipango ya Miji, Stephen Ngethe Chege wa Maai Mahiu, hajawahi kufika bungeni kwa muda ikiwemo Oktoba 30 iliyokuwa siku ya kujadiliwa kwa mswada wake.

Naibu mwenyekiti wa kamati hiyo, Gladys Nyambura Kairu, ambaye ni diwani mteule, alisema mustakabali wa mswada huo utajulikana baada ya wiki mbili zijazo.

Kwa upande wake, diwani wa Naivasha Mashariki, Stanley Karanja alisema sheria nyingi kuhusu jinsi masuala ya Kaunti ya Bunge la Nakuru yanavyoendeshwa zimekiukwa.

“Kukosekana kwa miswada ya kujadiliwa bungeni na ile iliyowasilishwa kutojadaliwa sasa ni jambo la kawaida katika Bunge la Kaunti ya Nakuru. Huu ni mtindo wa kutisha na ni ishara kwamba Kamati ya Masuala ya Bunge imetepetea,” akasema Karanja katika kauli iliyoungwa mkono na Kaimu Spika wa Bunge, Philip Wanjohi Nderitu (Lare) na Diwani wa Lanet/Umoja, Josphat Waweru Mwangi.

IMETAFSIRIWA NA: CHRIS ADUNGO

Kaunti ya Nakuru yalenga kuwa na vitanda 1,000

Na PHYLLIS MUSASIA

Kaunti ya Nakuru inatarajia kuongeza idadi ya vitanda katika maeneo yaliotengwa hospitalini kwa ajili wa wagonjwa wa Covid-19 hadi 1,000, kufikia mwishoni mwa Julai.

Juhudi hizi ni kufuatia maagizo ya Wizara ya Afya kwamba kila kaunti inastahili kuwa na angalau vitanda 300 vilivyotengwa kwa ajili ya wagonjwa wa virusi vya corona ili kusaidia katika kupambana na janga hilo.

Alipozuru ujenzi wa jengo jipya katika Hospitali ya Nakuru, Gavana Lee Kinyanjui alisema kaunti yake inajizatiti kuhakikisha kwamba imejiandaa vilivyo kupambana na janga la corona iwapo maambukizi yatazidi.

Kulingana naye, jengo hilo lenye ghorofa tatu ambalo lilikuwa limeratibiwa kuwa kitengo cha matibabu ya nje, litabatilishwa kuwa hospitali ya matibabu ya wagonjwa wa corona msimu huu.

“Ujenzi huu unatarajiwa kukamilika kwa muda siku 60 zijazo. Wakati huu wahandisi wako katika kipindi cha lala salama kuhakikisha kuwa jengo hili linapata kazi msimu huu wa janga,” akasema Bw Kinyanjui.

Jengo hilo lenye thamani ya Sh500 milioni kulingana na Bw Kinyanju, litakuwa na jumla ya vitanda 500 pamoja na itengo maalumu cha utunzaji mkubwa kwa wagonjwa watakao hitaji huduma hizo.

Aliongeza kuwa idara ya afya inaendeleza mipango ya kuongeza idadi ya wauguzi na madaktari ili kuafikia malengo yake.

Jengo jipya la huduma za matibabu katika Hospitali ya Nakuru. Picha/ Phyllis Musasia

Kufuatia ongezeko la kesi za wagonjwa walioambukizwa virusi vya corona nchini, Bw Kinyanjui alisema madereva wote wa magari aina ya trela ambao husafirisha mizigo kutoka amana ya mizigo eneo la Mai Mahiu kaunti ndogo ya Naivasha watahitajika kupimwa hali yao kabla ya kuruhusiwa kuingia Nakuru.

Kulingana naye, sehemu hiyo huusisha watu wengi kutoka sehemu mbalimbali swala mbalo linapaswa kushughulikiwa kwa kina msimu huu wa janga hatari.

Waziri wa Afya Dkt Kariuki Gichuki alisema kuna haja kubwa ya serikali ya Nakuru kuimarisha kanuni za kujikinga kutokana na maambukizi ya virusi vya corona kwani eneo nzima hutumika katika usafiri wa kila siku.

“Itakuwa vigumu kwetu ikiwa kaunti ya Nakuru itasambaa maambukizi kama vile tunavyoona katika kaunti za mipakani.

Gavana wa Nakuru Lee Kinyanjui alipozuru hospitali ya Nakuru ambapo ujenzi wa jumba la ghorofa tatu linajengwa kwa ajili ya wagonjwa walioambukizwa virusi vya Corona. Picha/Phyllis Musasia

Kulingana naye, Nakuru ina jumla ya vitanda 140 vilivyotengwa kwa wagonjwa wa virusi vya corona na ambavyo vimewekwa katika hospitali za Nakuru, Langalanga, Gilgil, Molo na Naivasha.

Aidha kunavyo vitanda kumi vya wagonjwa wanaohitaji huduma ya kiwango cha juu pamoja na mashine za kupumua 40.

Nakuru imerokodi zaidi ya visa 15 vya maambukizi huku watu wanne wakitibiwa na kuruhusiwa kwenda nyumbani.

COVID-19: Upimaji wa watu wengi waanza Nakuru

Na PHYLLIS MUSASIA

KAUNTI ya Nakuru imezindua mpango wa kuchukua sampuli za watu wengi na kuzifanyia vipimo kujua ikiwa wana ugonjwa wa Covid-19 au la.

Mpango huo unalenga kuwafikia wafanyabiashara katika masoko mbalimbali, wamiliki na wahudumu katika hoteli miongoni mwa makundi tofauti ya watu katika kaunti.

Kulingana na Gavana Lee Kinyanjui, hatua hiyo itasaidia kuhakikisha maeneo ya biashara yako salama.

Aidha, mpango huo utasaidia kaunti kutekeleza kanuni zote zilizowekwa na Wizara ya Afya kwa biashara za hoteli na maeneo ya burudani.

“Idara ya afya ya umma inalenga kupima zaidi ya watu 10,000 katika sekta ya hoteli na biashara kwa muda wa wiki mbili zijazo,” akasema gavana Kinyanjui.

Afisa mkuu wa afya ya umma Dkt Samuel King’ori alisema shughuli hiyo itafanyika kila siku katika hospitali ya Nakuru tawi la Annex.

Afisa wa afya ya umma wa kaunti Dkt George Gachomba alisema jumla ya watu 600 wamepimwa tangu Jumatatu ambapo walithibitishwa kuwa salama.

“Shughuli hii inalenga sekta zote ambazo zimeangaziwa kuwa maeneo hatari kwa maambukizi ya virusi vya corona. Wafanyakazi wote wa sehemu za biashara ambazo zimeidhinishwa na idara ya afya ya umma watapewa kipaumbele,” akasema Dkt Gachomba.

Alisema sehemu za biashara 200 pekee katika kaunti nzima ndizo zimeruhusiwa kuendelea na shughuli na akatoa tahadhari kwa wale ambao wananuia kufungua biashara bila idhini kutoka kwa idara hiyo kwamba wataadhibiwa kulingana na sheria.

“Wafanyabiashara walioruhusiwa kuendelea na kazi watafanya hivyo chini ya kanuni zilizowekwa na pia kuhakikisha kuwa wako na vyeti maalumu vya siku 14 na matokeo ya vipimo vyao kila baada ya wiki mbili,” akaonya Dkt Gachomba.

Walemavu Nakuru wanavyofurahia kucheza voliboli

NA RICHARD MAOSI

Nakuru County Sitting Volleyball ni kikosi cha wachezaji wasiopungua 30 wanaocheza voliboli chini ya usimamizi wa mkufunzi Florence Ofwenje.

Kikosi hiki kimedhihirishia dunia kuwa mapungufu ya mwili sio kigezo cha kuonyesha uwezo wa mtu katika jukwaa lolote ilmuradi binadamu awe na bidii, hakuna kisichowezekana chini ya jua.

Wachezaji wengi hufika kila siku ya Jumanne na Alhamisi uwanjani Afraha kufanya mazoezi huku wengi wao wakiwa na mikongojo na viti vya magurudumu bila kujali makali ya jua na wakati mwingine mvua.

Ingawa wizara ya michezo ya kaunti haijaboresha mazingira ya kufanyia mazoezi ,inabidi wajikunyate chini ya kijumba kidogo kilichoezekwa paa tu bila madirisha wala mlango.

Motisha wanayopata kutoka kwa mkufunzi Florence Ofwenje imewapatia mtazamo tofauti katika maisha huku baadhi yao wakiamini kuwa kipaji kinaweza kumfikisha mtu mbali muradi ajiwekee malengo katika Maisha.

Wachezaji wa Nakuru County Sitting Volleyball wakifanya mazoezi uwanjani Afraha. Picha/ Richard Maosi

Kila mara wanaponyanyua mpira na kuupiziza kwenye nyavu zinazoning’inia, mashabiki hufurahia kuwatazama wengi wao wakiwamiminia sifa tele kwa kuinua jina la kaunti ya Nakuru ndani na nje ya nchi.

Mkufunzi Florence Ofwenje amejitolea kuhakikisha kuwa wachezaji hawa zaidi ya 30 hawakati tamaa maishani, licha ya serikali kutozingatia maslahi ya michezo miongoni mwa walemavu.

Anaona kuwa itakuwa ni jambo la afadhali endapo mchezo wa voliboli wa walemavu(sitting volley ball)utapata nafasi saw ana raga au kandanda ili kuimarisha ushindani baina ya wachezaji.

Anasema kuwa ni bora kubuniwa kwa ligi ya watu walemavu ambayo itashirikisha timu kutoka kwenye kaunti nyinginezo na kufuatilia mpangilio wa ratiba maalum.

Florence hulazimika kusafisha kwanza uwanja kabla ya wachezaji wake kuhudhuria mazoezi kila siku ya Jumanne na Alhamisi.“Harufu ya mkojo na takataka zinazotapakaa kila sehemu ni mojawapo ya changamoto kubwa inayochelewesha muda wa kufanya mazoezi,” akasema.

Aliongezea kuwa wengi wa wachezaji hap ani wafanyibiashara wenye kipato kidogo wanaojitegemea mjini Nakuru na hajui ni kwa nini wizara ya michezo haijatenga sehemu ya kipato yake kukidhi mahitaji ya walemavu.

Lakini hili halijazuia ari yake kuona kuwa wachezaji wanapata ufanisi na kujivunia tunu kutokana na jasho la bidii zao kila mara wanapoingia ugani kuchuana na timu hasimu.

Anasema kuwa kufanya mazoezi ni mojawapo ya mambo yanayompatia faraja maishani akiamini amekuwa kwenye mstari wa mbele, kuwasaidia walemavu kujitambua na kujipatia ujuzi wa maishani.

Florence anasema kuwa alianza kucheza voliboli akiwa kijana na sasa anarudisha mkono kwa jamii yake,kwa njia ya kipekee akilenga kuwafikia walemavu zaidi kutoka mashinani ambao mpaka sasa hawana mtu wa kuwashika mkono.

Licha ya kufanya kazi katika kampuni ya mawasiliano miaka ya mbeleni anaona kuwa itakuwa ni jambo,lenye tija endapo wachezaji walemavu hatimaye watafanikiwa katika juhudi za kufuata ndoto zao maishani.

“Wafahamu kuwa kujikubali na kujifunza ni baadhi ya mambo muhimu ambayo kila mchzaji anastahili kuzingatia endapo ana malengo ya kufanya vyema kwenye tasnia yake,”akasema.

Anakubali kuwa amejifunza mengi kutoka kwa wachezaji wake ambao wamejitolea kucheza voliboli na kuwa na mshikamano wa aina yake ambao hajawahi kushuhudia.

Wamekuwa wakifika uwanjani kwa wakati kufanya mazoezi, ni wepesi wa kuchangisha pesa za kushiriki michuano ya kirafiki nje ya kaunti ya Nakuru.

Licha ya kukabiliwa na changamoto nyingi mkufunzi Flowrence Ofwenje anasema timu imefanikiwa kutoa wachezaji wanne kwa timu ya Taifa. Picha/Richard Maosi

Anasema kuwa timu imekuwa ikikabiliwa na changamoto nyingi mojawapo ikiwa ni ukosefu wa jezi za kufanyia mazoezi na kushiriki mechi za kujipima nguvu, vilevile wamekuwa wakipata taabu kupata namna ya usafiri wanapopata mialiko ya michuano ya mbali.

Kwa upande mwingine nahodha Fred Omondi anasema sehemu ya kufanyia mazoezi haina hadhi ya uwanja wa kimataifa , hasa muda huu Nakuru inapolenga kujumuishwa miongoni mwa miji mikuu nchini.

“Hakuna vyoo , maji ya kunywa wala vyumba vya kubadilishia nguo wakati wa kufanyamazoezi,”akasema.

Hata hivyo juhudi za Ofwenje zinaonekana kuzaa matunda kwa sababu wachezaji wake wanne hushiriki kwenye michuano ya ligi katika timu ya taifa nao ni Fred Omondi.James Mureithi, Purity Wangare naMargret Wanjiru.

Ofwenje anasema kuwa licha ya kufanya mazoezi na walemavu amekuwa akiwasaidia viziwi katika kikosikingine ambacho pia kinahitaji msaada wa kaunti ya Nakuru hususan wizara ya michezo.

Nyani wahangaisha wakazi majumbani

Na PHYLLIS MUSASIA

WAKAZI wa maeneo ya Lake View, Flamingo, Kaloleni na Racecourse katika Kaunti ya Nakuru wanaishi kwa hofu kutokana na kero la nyani wanaoingia kwenye nyumba zao.

Maeneo hayo yanayopakana na mbuga ya wanyama ya Nakuru, yamezidi kushuhudia matatizo ya kila mara na wanyama pori.

Kulingana na wakazi hao, bidhaa nyingi za nyumbani kama vile za elektroniki, vyakula na mimea shambani vimeharibiwa na nyani hao ambao wamezidi kusumbua kwa muda mrefu.

Bw Clement Njuguna, mzee wa mtaa wa Lake View anasema chanzo kikuu cha nyani hao kutoroka mbugani ni kwa sababu ya uharibifu wa misitu ambao unashuhudiwa.

Wengi wa nyani hao wanasemekana kuwa na maarifa kuhusu jinsi ya kuvuka nyaya za stima ambazo zimetumika kwenye ua wa mbuga lao.

“Wajua ni nyaya zipi zinazopitisha nguvu za umeme na zipi ambazo haziwezi kudhuru. Wanajua pia wakati wa kuingia kwenye maboma ya watu na wakati gani wa kuondoka,” akasema Njuguna.

Wakazi wanasema ukosefu wa vyakula mbugani ni baadhi ya chanzo cha wanyama hao wasumbufu kutoroka mle ndani na kuvuruga watu kwenye makazi yao.

Bw Ahmed Yusuf, mkazi wa Racecourse alisema alifuga mbwa nyumbani kwake ili amsaidie kuogopesha nyani hao kufika kwake lakini hilo halijasaidia.

“Nilishangaa kuona jinsi nyani wawili wa kiume walivyovuka uzio wa makazi yangu na kumvamia mbwa wangu kabla ya kupiga kambi wakijaribu kupenyeza ndani ya nyumba,” akasema Bw Yusuf.

Aliongeza kuwa kila wanapofika, nyani hao huingia ndani ya nyumba za wakazi kwa fujo na kutafuta aina yoyote ya vyakula.

“Wakikosa, wao huharibu vyombo na kusababisha hasara kubwa,” akasema.

Bi Rhoda Murimi, mkazi wa Kaloleni alisema hivi maajuzi alikumbana na kundi la nyani ambao walifika kwake wakati wa maakuli ya jioni.

“Nilikuwa nje nikipika kutumia jiko la makaa. Kwa ghafla wakaja nyani sita ambao walitumia nguvu kunivuruga kabla ya kumwaga maji yaliokuwepo jikoni na kutoroka na ndoo ya unga wa ugali.” akasema.

Mkazi mwingine John Kioko alisema watoto na kina mama ndio huumia sana wakati wa mvutano kati ya nyani na binaadamu. Alisema nyani huogopa kuingia kila wanapowaona wanaume na kwamba huonyesha hasira na kutaka kuanzisha vita wanapofukuzwa.

Chifu wa eneo hilo Bw George Ng’ang’a alisema kuwa idara ya kushughulikia wanyama pori (KWS) imefahamishwa kuhusu habari hizo lakini swala hilo halijawai kupata suluhu ya kudumu.

“Mara kwa mara mimi binafsi nimehakikisha kuwa KWS wanapata habari hizi lakini shida hii haijawahi kupata suluhu. Kila mara wao hutwambia kuwa tutahadhari na kuonya wakazi dhidi ya kuwauwa wanyama pori,” akasema Bw Chifu.

Aliomba serikali ya kaunti kuingilia kati na kuhakikisha kuwa raiya wanaepushwa na jinamizi hilo.

Makabiliano makali yanukia Nakuru

Na JOSEPH OPENDA

MAKABILIANO makali ya kisiasa yamechipuka katika Kaunti ya Nakuru, baada ya wabunge wa ‘TangaTanga’ kumlaumu Gavana Lee Kinyanjui kwa masaibu yanayowakumba.

Makabiliano hayo yalichipuza baada ya Seneta Susan Kihika na mbunge David Gikaria (Nakuru Mjini Mashariki) kuzuiwa kuhudhuria hafla ya Rais Uhuru Kenyatta.

Hafla hiyo ilihusu utoaji wa hatimiliki za ardhi kwa wakazi wa kaunti ndogo za Njoro, Bahati, Subukia na Gilgil.

Wabunge hao sasa wanamlaumu Bw Kinyanjui kwa kupanga njama hiyo na maafisa wa utawala wa mkoa, ili kuwahangaisha. Wanadai Gavana ni wa mrengo wa ‘Kieleweke’.

Bi Kihika alisema Gavana Kinyanjui alihofia uwepo wao ndiposa akaamua kugeuza hafla hiyo kuwa jukwaa la kisiasa. Seneta Kihika analenga kuwania ugavana mwaka 2022.

“Yaliyofanyika hayahusiani kwa vyovyote vile na uwepo wa Rais Kenyatta. Tunajua kuna watu walitishiwa na uwepo wetu wakaamua kutuhangaisha bure,” akasema Bi Kihika.

Kwa upande wake, mbunge wa Nakuru Mjini Mashariki alimlaumu Gavana Kinyanjui kwa kukosa kuwaheshimu viongozi waliochaguliwa na wananchi.

Bw Gikaria alisema kuwa ni viongozi hao waliochangia pakubwa kwa Rais Kenyatta kuchaguliwa tena.

“Naamini kwamba viongozi wa eneo hili, wakiongozwa na Gavana pamoja na Kamishna wa Kaunti, Bw Erastus Mbui walihusika kusababisha masaibu yaliyotukumba. Kama viongozi, tunamheshimu sana Rais kwani ndiye ishara ya umoja miongoni mwetu,” alieleza.

Pendekezo Nakuru iwe jiji kujadiliwa na Seneti

Na IBRAHIM ORUKO

MJI wa Nakuru huenda ukawa jiji la nne nchini ikiwa maseneta wataidhinisha pendekezo la serikali ya kaunti kutaka upandishwe hadhi kuwa jiji.

Katika ripoti yake kwa Seneti, Gavana Lee Kinyanjui alisema kuwa mji wa Nakuru umetimiza vigezo vyote vya kuuwezesha kupandishwa hadhi na kuwa jiji.

Gavana Kinyanjui alimwandikia barua Karani wa Seneti Jeremiah Nyegenye, akisema kuwa ripoti ya tume maalumu ya kutaka Nakuru kuwa jiji iliidhinishwa na Bunge la Kaunti.

Spika wa Bunge Kenneth Lusaka aliwasilisha ombi hilo mbele ya Seneti Alhamisi na akawataka maseneta kuchukulia suala hilo kwa uzito kwani lilikuwa mara ya kwanza kupokea ombi la kutaka mji upandisha kuwa jiji.

Bw Lusaka aliagiza Kamati ya Seneti kuhusu Ugatuzi na Uhusiano wa Serikali kuwasilisha ripoti yake kuhusiana na ombi hilo Februari mwaka ujao.

“Hii ni mara ya kwanza kupokea ombi la aina hii. Maseneta wanafaa kuchukulia suala hili kwa uzito na kamati husika iwasilishe ripoti itakayojadiliwa mwaka ujao,” akasema Bw Lusaka.

Kifungu cha 7 cha Sheria ya Miji na Majiji kinasema kuwa: “Rais, kwa kuzingatia mapendekezo ya Seneti, anaweza kupandisha hadhi ya mji wa manispaa kuwa jiji.”Ikiwa Rais Kenyatta atapandisha hadhi mji huo, Nakuru litakuwa jiji la nne baada ya Nairobi, Mombasa na Kisumu.

Sheria ya Miji na Majiji inahitaji kuwa mji unopewa hadhi ya jiji uwe na wakazi zaidi ya 500,000 na uwe na uwezo wa kuzalisha mapato ya kuendesha shughuli zake.

Mahitaji mengineyo ni miundomsingi kama vile taa, barabara, masoko, vituo vya zimamoto na utaratibu mwafaka wa kukusanya na kutupa takataka.

Mwanamume mwenye bashasha amuua mkewe

NA MERCY KOSKEY

SIMANZI imekumba mtaa wa Free Area mjini Nakuru baada ya mwanamume mmoja kudaiwa kumnyonga mkewe hadi kufa hapo Jumapili.

Maafisa wa polisi sasa wanamtafuta mshukiwa huyo aliyetoweka baada ya kutenda unyama huo.

Mwili wa marehemu Naomi Wanjiru mwenye umri wa miaka 35, ulipatikana kwenye chumba chake cha kulala huku mwanawe akiwa kitandani.

Mwanawe huyo ameambia Taifa Leo Dijitali kuwa aliiingia kwenye chumba cha mama yake ili apate kujua kwa nini amelala kwa muda mrefu lakini alipojaribu kumwamsha, hakuitika.

“Mama alikawia kuamka, hivyo nikashikwa na wasiwasi mkubwa kwani si kawaida yake kulala hasa siku ya Jumapili. Nilipojaribu kumwamsha hakuitika, hivyo nikaenda kuwaita majirani,” alisema mtoto huyo.

Mwili wa mwendazake ukiondolewa na majirani. Picha/ Richard Maosi

Kulingana na kijana huyo mwenye umri wa miaka kumi na saba, Titus Kingori, mshukiwa alikua baba wa kambo na walikua wamekaa pamoja kwa zaidi ya miaka tano na hajawahi kugombana na wao.

“Mimi na ndugu zangu watatu tumemjua mshukiwa kama baba yetu kutoka mwaka wa 2015. Tumekuwa tukiishi pamoja kama familia. Nashangaa kwa nini alifanya kitendo hiki,” alisema.

Kulingana na kamanda wa polisi wa Kaunti ndogo ya Nakuru Mashariki Ellena Kabukuru, walipokea habari ya mauaji kutoka kwa chifu wa eneo hilo na kufika kwenye eneo la tukio.

Aliongeza kuwa polisi wako macho kumtafuta mshukiwa na punde atakapokamatwa atafikishwa kortini ili uchuguzi ufanywe.

“Tumeanzisha uchuguzi wetu kuhusu mauaji haya na polisi wako macho kumtafuta. Tukimkamata mshukiwa atafikishwa kortini,” alisema Bi Kabukuru.

Majirani walimshangaa mshukiwa huyo kutenda unyama huo. Picha/ Richard Maosi

Kulingana na Bi Kabukuru, mwili wa mwendazake haukuwa na majeraha mwilini na hivyo inashukiwa kuwa alinyongwa na mumewe kabla ya kutoweka.

Majirani walisema kuwa wameishi pamoja na mwendazake kwa muda mrefu na hakuwahi kuonyesha dalili zozote za matatizo ya kinyumbani kwani alikua mtu mwenye furaha.

Jirani huyo alisema kuwa aliamshwa na kamsa ya mtoto huyo alipokuwa anaomba usaidizi kutoka kwa majirani.

“Tulipigwa na butwaa tulipoingia chumbani na kumkuta amefariki. Tumepoteza jirani mzuri sana alikua mtu wa bidii sana,” alisema jirani huyo.

Changamoto za mji wa Nakuru katika azma ya kuwa jiji

NA RICHARD MAOSI

Miundomsingi duni inazidi kulemaza azma ya Kaunti ya Nakuru kupata hadhi ya kuwa jiji kuu ifikapo mwisho wa mwaka huu.

Wakazi wa mitaa ya Barut, Shabbab, Kaptembwa, Rhonda, Freearea na London bado wanakabiliana na changamato za uzoaji taka, makazi duni, ukosefu wa maji safi na hali mbaya ya barabara zenye mashimo.

Mnano 2018 serikali ilitoa kima cha bilioni 1.9 kuboresha barabara za mijini na mashinani,ikiwa ni mojawapo ya ajenda kuu kuboresha miundo msingi, ambayo ni ya kutiliwa shaka.

Kulingana na bwana Silas Kinoti kutoka KURA(Kenya Urban Roads Authority), hatua hiyo ilikuwa ni sehemu ya mradi wa serikali kutengeneza kilomita 137,mradi uliogharimu bilioni 9.8.

Ongezeko la idadi ya vijana wanaohamia mijini wasiokuwa na ajira ikiwa ndilo pigo jingine, huku magenge kadhaa yakiibuka mengi yakihusishwa na viongozi.

Brian Wabwire mkaazi wa Pondamali anasema kuwa ni kama baadhi ya mitaa ya mabanda imetengwa na serikali ya kaunti na wala haina nafasi katika mipango ya serikali.

Kulingana naye haoni haja ya Nakuru kupata hadhi ya kuwa jiji kuu, ilhali pengo kati ya matajiri na maskini ni kubwa.

Anapendekeza kuwa serikali iwashughulikie kwanza raia wake,kwa kufufua viwanda na kubuni nafasi za ajira kama njia ya kutimiza ahadi yao wakati wa kampeni za 2017.

Wambire anaona Nakuru kuwa jiji kuu itakuja na hasara nyingi kuliko faida,kwani tayari wamiliki wa nyumba wamepandisha kodi na kufanya maeneo ya kufanyia biashara kuwa nyumba za kukodisha.

Ongezeko la taasisi za kutoa elimu kwa wanafunzi wa vyuo na taasisi za kiufundi, ikiongeza ushindani kwa makazi haba yanayopatikana Nakuru.

“Kwanza serikali iwekeze katika ukarabati wa miundo misingi kama daraja za wapita njia na makazi ya bei nafuu,” akasema.

Serikali irekebishe mikondo ya kupitiza maji, inayofurika hasa msimu wa mvua,na kusababisha uharibifu wa mali.

Alitoa mfano wa barabara ya Rhonda ambayo haipitiki, na biashara zimesimama tangu wiki iliyopita.

Mvua ilisomba mali za watu na kuwajeruhi wengine,maji yalipozidi na kuvunja kingo zake

Ingawa KENHA walitembelea eneo hilo na kuahidi wakazi kuwa wangekarabati upya maeneo yao ya kufanyia biashara,bado hawajawajibika.

Gilbert Kamau mwendeshaji boda pia anapendekeza watengewe sehemu ya kupokea abiria na kupakia pikipiki zao.

Kamau anasema baraza la usimamizi wa mji Kanjo wamekuwa wakiwahangaisha kwa kufanya misako ya mara kwa mara na kuwapokonya pikipiki zao wanaposhindwa kulipia faini.

Aidha sehemu za kupakia pikipiki zinazopatikana katika kaunti ya Nakuru ni haba, ambapo wengi wao wamekuwa wakilaumiwa kwa msongamano wa magari ukitatiza uchukuzi.

“Tungependelea kuona ushirikiano baina ya KERRA, KURA na KEnHA na pengine benki ya dunia, kutumia nafasi zinazopatikana kwa faida ya vijana,”alisema.

Vilevile baadhi ya wakazi wanasema kaunti haijajiandaa vilivyo kukabiliana na mikasa ya moto, na majanga ya kitaifa kwa mfano shughuli ya uokozi katika ziwa Nakuru mwaka uliopita ilichukua muda mrefu kuwaokoa manusura.

“Ambapo mpaka sasa baadhi ya familia hazikuwapata wapendwa wao ili waweze kuwazika,”Kamau aliongezea.

Hii ndio sababu tangu awamu ya uongozi wa Gavana Lee Kinyanjui alianzisha mchakato wa BORESHA BARABARA, uliopania kupanua njia zinazoweza kupitika.

Alikusudia kuongeza idadi ya barabara na kuwarahisishia wafanyibiashara wanaotumia njia kuu kusafirisha bidhaa zao hadi sokoni.

Katika ajenda zake gavana Lee alihakikisha kuwa barabara katika wadi 55 zinazozunguka kaunti ya Nakuru zitapatiwa kipaumbele.

Gavana Lee Kinyanjui akiwahutubia wakazi wa Nakuru katika ajenda yake moja alianzisha mradi aliobatiza jina BORESHA BARABARA. Picha/ Richard Maosi

Alibuni jopo kazi la kuangazia maegesho,kukabiliana na majanga, kukarabati miundo msingi iliyoharibika na

kwa kushirikisha wafadhili wa kimataifa kama vile benki ya dunia.

Mhandisi John Otiato kutoka KURA anasema raia wengi ndio wa kulaumiwa kwa kufanya shughuli zao hadi katika maeneo yaliyotengewa kuwa barabara.

“Wakazi wengine wamekuwa wakitekeleza kilimo kando ya njia na wamekuwa wakiandamana kila mara serikali inapojaribu kuwatimua,” akasema.

Aliongezea kuwa wakati mwingine imekuwa vigumu kupata vyombo vya kutengenezea barabara, ikiaminika kuwa kaunti imepandisha bei ya mchangarawe na simiti.

Wakati mwingine gharama huwa zaidi ya mara tatu ya ile bei iliyozoeleka .

Miaka 10 baadaye, soko la Free Area, Nakuru halijakamilika

NA RICHARD MAOSI

SOKO aliloanzisha Rais Uhuru Kenyatta akiwa waziri wa fedha mnamo 2009, katika eneo la Free Area, Kaunti ya Nakuru, miaka 10 baadaye halijakamilika.

Ni kwa sababu hiyo wanunuzi wamekuwa wakijitenga na soko hilo kubwa huku wakiacha bidhaa za wauzaji zikibaki kuharibika.

Taifa Leo Dijitali ilibaini njia hazipitiki kutokana na matope mengi, hasa wakati huu wa mvua ambapo hali ya miundo msingi imebaki kuwa duni.

Soko la Freearea ni miongoni mwa masoko kongwe yaliyoanzishwa katika maeneo bunge 210 kote nchini kupitia mradi wa Stimulus Fund, ambapo kila sehemu ilitengewa milioni 10 kwa ajili ya ukarabati.

Kulingana na msimamizi wa wafanyibiashara Allan Omahe,alisema soko limetengenezewa ukuta hafifu na kuzungushiwa waya,jambo linalofanya mbuzi na kondoo kuwaibia wafanyibiashara bidhaa zao.

Aidha wafanyibiashara wengi wanaona ni afadhali kujiundia vibanda vya muda kuendeshea biashara zao kwa sababu soko ni chafu wala halina vyoo.

Allan anasema wale waliopaswa kufaidika na mradi wa Stimulus Fund waibadilisha kazi kwa sababu waliishi kwa muda mrefu wakisubiri soko la kisasa litamatike.

“Wengine wao walikata tamaa na kugeukia masoko kwingine baada ya serikali kuu kutoonyesha dalili ya kuwaboreshea mazingira ua kuuzia,” akasema.

Baadhi ya wauzaji wanaochuuza bidhaa zao juu ya mawe katika soko la Gilgil kaunti ya Nakuru,wanasema wamekuwa wakichomwa na jua. Picha/ Richard Maosi

Allan anashindwa endapo ni utepetevu wa mkandarasi au fedha zilizotengewa mradi huo zilifujwa kabla ya mradi kung’oa nanga..

Anaongezea kuwa wakati wa serikali ya ugatuzi,sehemu ya paa ilimalizika,na hata sehemu za kuweka mizigo kutengenezwa.

Kwenye bajeti ya 2017-2018 alifikiri mradi huo ungemalizika kwa sababu kazi ilipatiwa mkandarasi mpya ambaye aliendeleza ujenzi lakini akakomea njiani.

Anasema wauzaji wengi wameshakata tamaa na badala yake kujitengenezea vibanda kando ya barabara, akisema ni bora kuliko jengo lililotengenezwa na serikali kuu lakini sasa ni mahame.

Soko la Freearea mjini Nakuru ambapo mbuzi huingilia maeneo ya biashara na kuwaibia mboga na matunda. Picha/ Richard Maosi

Anasema soko jipya limetengenezewa tu sakafu na wala hakuna jambo jingine kubwa ambalo wauzaji wanaweza kujivunia.

“Nyanya ,vitunguu na sukuma wiki zinahitaji kutengewa sehemu maalum ya kuhifadhiwa,” akasema.

Alisema kuwa kwanza ni lazima serikali ya ugatuzi iboreshe hali ya soko ili kuwapatia wafanyibiashara ujasiri wa kufanya kazi.

Kulingana naye mazingira safi na salama ndio huvutia wateja wengi,na yanaweza kutengeneza ajira kwa vijana wengi wanaoshinda mitaani.

Bi Margret Waithera mama ya watoto watatu, anasema amekuwa akifanya kazi ya uuzaji kwa mboga takriban miaka kumi sasa.

Hii ni mirundiko ya taka inayotupwa ovyo katika soko la Freearea inayopatikana kilomita chache kutoka Nakuru. Picha/ Richard Maosi

Anasema soko kubwa kama hili linahitaji maji ya mfereji ili kuwauzia wateja matunda na mboga safi.Kwake yeye mkurupuko wa maradhi ni jambo la kawaida.

Aliongezea tangu viongozi waingie mamlakani hawajawahi kuonekana Freeatea isipokuwa utawala wa kaunti uliopita ambapo Kinuthia Mbugua aliwatembelea wauzaji mara moja tu..

Anasema kuwa alisikia kuwa ni mkandarasi wa kichina alipatiwa kandarasi ya kutengeneza soko hadi hatua ya mwisho.

Lakini hali imebaki kuwa vilevile wafanyibiashara wakilazimika kusubiri kwa muda mrefu zaidi.

Barabara ya kuelekea katika soko ni mbaya na haipitiki hasa msimu huu wa mvua nyingi. Picha/ Richard Maosi

Anasema wamekuwa wakijadiliana na viongozi wa kaunti katika mikutano wa hadhira lakini pindi waondokapo malalamishi yao hutupiliwa mbali katika kaburi la sahau.

Taifa Leo dijitali ilishuhudia baadhi ya mbuzi na kondoo wakiwapokonya wauzaji bidhaa zao,kulingana nao imekuwa ni desturi.

Wafanyibiashara kwenye soko la Kiamunyeki,Kaptembwa Nasha,Gilgil na Freearea walieleza Taifa Leo dijitali kuwa wakati mwingi wao hulazimika kupigana na mifugo wanaoingia sokoni kuwapokonya bidhaa.

Ni katika hali hiyo serikali ya kaunti ya Nakuru hivi karibuni, imeanzisha mikakati ya kufufua baadhi ya mijengo ambayo mpaka sasa haifanyi kazi.

Soko la Freearea halina ukuta isipokuwa waya hafifu uliozungushwa na hali yenyewe haijawahakikishia wauzaji usalama kwa bidhaa zao. Picha/ Richard Maosi

Ingawa utawala wa gavana Kinuthia Mbugua unanyoshewa kidole cha lawama kwa sababu ya mazingira duni sokoni, uchelewaji wa kutengeneza soko la kisasa ni jambo jingine.

Katikati ya mji wa Nakuru serikali ilitoa kima cha shilingi milioni 20 kukarabati soko la Wakulima,Waliunganishiwa taa za umeme na maji ya mfereji.

Ingawa baadhi yao wameridhika,bado utepetevu katika uzoa takataka ni jambo la kutiliwa shaka, angalau shughuli hapo zinaendeshwa kwa mpngilio maalum.

Aidha baadhi ya wafanyibiashara wanahangaishwa na jua kila siku au mvua kuwanyeshea hasa wakati huu ambapo mvua imeanza.

Hii ni milango ya baadhi ya vyoo katika soko la kisasa Freearea ambayo ilitengewa milioni 10 kutengenezwa. Picha/Richard Maosi

“Wakati wa mvua nyingi barabara haziwezi kupitika,na pia kuna magenge ya wahalifu yanayowahangaisha wateja wakati wa giza,”Rebecca Nandwa mfanyibiashara mwingine alitufichulia.

Hata hivyo vijana wengi wanaofanya kazi za uchukuzi beba wanasema itakua ni afueni ikiwa soko zitaboreshwa ili kuwasaidia watengenezea nafasi za kazi.

Katika sehemu zingine kama Kaptembwa na Pondamali wafanyibiashara wamekuwa wakianika bidhaa zao juu ya mawe wakisema ni safi kuliko vibanda vya kisasa.

“Hakuna mabadiliko makubwa katika soko za kisasa isipokuwa sakafu ya saruji na paa la bei ghali,” Bi Rebecca alisema.

Huenda ndio sababu baadhi ya wakulima wanaona ni bora kujitengenezea vibanda vya kuhamahama badala ya kutegemea serikali ya ugatuzi ambayo imewatenga.

Miongoni mwa mambo mengine ambayo wafanyibiashara wanaomba kurekebishiwa ni pamoja na kutengenezewa barabara la lami,kuimarishwa kwa usalama,vyoo na maji safi ya mfereji.

Awamu ya uongozi ni wa kulaumiwa kwani serikali zote zilizotangulia zimekuwa zikitumia hali mbaya ya soko la Freearea kujipigia debe.

Wito Nakuru ipandishiwe hadhi kuwa jiji

Na ERIC MATARA

GAVANA wa Nakuru Lee Kinyanjui ametetea juhudi zake za kutaka mji wa Nakuru upandishwe hadhi na kuwa jiji.

Chama cha Wenye Viwanda (KAM) walipinga wito wa kutaka Nakuru kugeuzwa jiji huku wakisema kuwa mengi yanahitaji kufanywa kabla ya mji huo kupandishwa hadhi.

Wafanyabiashara hao waliokuwa wakizungumza walipokutana na maafisa wa serikali ya kaunti wiki iliyopita, walimtaka Gavana Kinyanjui kuboresha miundomsingi kama vile barabara, mifereji ya maji taka, taa, kushughulikia tatizo la maji kati ya mambo mengineyo kabla ya kutaka mji huo kufanywa jiji.

Wafanyabiashara hao wakiongozwa na msemaji wao Bi Perris Mbuthia walisema mji wa Nakuru unakumbwa na uhaba wa nyumba za makazi kutokana na ongezeko la watu.

Wafanyabiashara pia walisema mji huo hauna vifaa vya kukabiliana na mikasa ya dharura.

Lakini jana, Gavana Kinyanjui alisisitiza kuwa mji huo umehitimu kupandishwa hadhi licha ya kuwepo kwa changamoto hizo.

Bw Kinyanjui aliambia Taifa Leo kuwa changamoto hizo zitashughulikiwa baada ya mji huo kupandishwa hadhi kuwa jiji.

“Changamoto zilizoorodheshwa na wafanyabiashara ni kweli zipo lakini hata jiji la Nairobi halina kila kitu. Mji huu ukifanywa jiji tutaanza mikakati ya kuweka miundomsingi inayohitajika,” akasema Bw Kinyanjui.

“Mji wa Nakuru ukipandishwa hadhi kuwa jiji basi itakuwa habari njema kwa wakazi na wafanyabiashara. Serikali yangu imekuwa ikijitahidi kuboresha miundomsingi,” akaongezea.

Alisema serikali yake imeanza mchakato wa kuongeza idadi ya barabara na kuboresha miundomsingi mbalimbali kwa lengo la kufanya mji huo kuwa kivutio kwa wawekezaji.

AKILIMALI: Amebuni ajira kwa vijana wenzake kwa kuanzisha kituo cha runinga

Na FRANCIS MUREITHI

HUKU serikali za kaunti zikifurahia matunda ya ugatuzi, kijana mwenye uchu wa kufanya biashara, amebadilisha ajenda 14 za ugatuzi ambazo zinatekelezwa mashinani kujipatia riziki.

Aidha, kijana huyu barubaru amegeuza ajenda hizo kuwa mfereji wa kujipatia donge nono kwa kupeperusha habari moja kwa moja kupitia televisheni ya mtandaoni.

Na ikiwa hamu ya kutumia huduma zake ni kigezo cha kupima jinsi wakazi wa Nakuru wanavutiwa na televisheni hii al maarufu Nakuru TV, basi bila shaka mwekezaji huyu chipukizi anajiwekea kibindoni kitita kizuri cha hela katika kaunti inayokisiwa kuwa na zaidi ya wakazi milioni mbili.

“Kazi hii ina pesa kwani katika miezi mitatu ya kwanza nilipata faida ya Sh100,000 hata kabla sijanunua vifaa zaidi vya kisasa kuimarisha upeperushaji wa habari,” anasema Bw Patrick Kinyua Maina ambaye ndiye mwanzilishi wa Nakuru TV.

“Mwaka wa kwanza mapato yangu ya jumla yalikuwa Sh500,000 na matumaini yangu ni kugonga Sh1 milioni hivi karibuni na kuongeza idadi ya watazamaji,” anasema Bw Kinyua.

Bw Kinyua huwatoza wateja wake kati ya Sh15,000 hadi Sh40,000 kupeperusha matangazo moja kwa moja kwa kati ya muda wa saa mbili na saa tatu na hutegemea kama ni wateja wa kawaida au kampuni.

Hata hivyo, vijana wanaoendeleza talanta zao ada zao huwa ni za afueni kwani nia yake ni kupanua talanta hizo katika kaunti.

Televisheni hii ya mtandao ambayo ilianzishwa miaka miwili iliyopita, inazipa kipaumbele habari za mashinani na hivyo kuwa tegemeo la wengi wanaofuatilia kwa karibu matumizi ya mabilioni ya pesa za ugatuzi.

Kutokana na umaarufu wake unaozidi kuongezeka kila kuchao, habari za kituo hiki zimekuwa kwenye vinywa vya wakazi wengi kwenye hafla nyingi na gumzo mitaani huku wakipigia kituo hiki debe kwa kuwapa habari motomoto.

Kituo hiki ambacho makao yake makuu yako katika jengo la Highway Towers katikati mwa mji wa Nakuru orofa ya saba, lina wateja kutoka ndani na nje ya nchi.

Shirika la kimataifa la utangazaji la Ujerumani Deutsche Welle ni miongoni mwa mashirika ya kimataifa yanayodandia huduma za televisheni hii na Wakenya walioko mataifa ya ng’ambo wanaotaka kujumuika na jamii zao humu nchini kufanya mikutano ya faragha kama vile kulipa mahari na sherehe za harusi miongoni mwa mikusanyiko mingine ya kijamii.

Nakuru TV inatoa huduma zake pembe zote za kaunti ya Nakuru kupitia mtandao katika kompyuta.

Wakazi wa Nakuru sasa wanapata habari za michezo, siasa, biashara, afya, miongoni mwa habari nyingine al mradi tu wako na simu za mkononi, kompyuta ndogo aina za laptops au tablets mahali popote walipo katika kaunti.

Bw Kinyua, ambaye ndio mwanzo umri wake unagonga miaka 30, amewezesha wakazi kuelewa na kufafanua kwa ufasaha masuala ya ugatuzi.

Anajuilikana sana kama “Prince” miongoni mwa wanahabari mjini Nakuru na anadokeza kuwa Nakuru TV inalenga kubadilisha mawazo ya wakazi na kuwapa changamoto wakazi umuhimu wa kufuatilia kwa karibu maendeleo na matumizi ya pesa za umma katika kaunti.

Wazo la kuanzisha kituo hiki lilimjia kama vile mawazo mazuri humjia mtu akiwa kwenye bafu akioga.

“Ndoto yangu ni kuhakikisha ajenda 14 za ugatuzi ambazo kulingana na katiba ni sharti zitekelezwe mashinani zinatimizwa na serikali ya kaunti ya Nakuru kwa kufuatilia karibu matumizi ya pesa na kuwahamasisha wakazi umuhimu wa kushiriki mikutano ya bajeti,” anadokeza Bw Kinyua.

“Mimi ni mwandishi wa habari wa redio na natumia mafunzo niliyopata kuwapa watazamaji wa Nakuru TV habari ambazo zitabadilisha hali yao ya maisha mbali na kuwapa habari za burudani na za kumtukuza Maulana,” anasema.

Bw Kinyua anafichua kuwa umaarufu wa Nakuru TV unazidi kuimarika kwani vituo vikuu nchini huzipa habari na ugatuzi mashinani muda mfupi sana.

“Habari tunazozipa umuhimu zinawahusu wakazi wa kawaida, wachuuzi, wafanyabiashara wadogo, michezo, siasa, maendeleo, dondoo za hapa na pale mitaani miongoni mwa habari nyingine za kusisimua,” anasema Bw Kinyua.

Ununuaji vifaa

Asema alitumia akiba ya Sh70,000 kuanzisha Nakuru TV kwa kununua vifaa vya kisasa kutoka Marekani kutimiza ndoto yake.

“Nilianza kwa kununua kifaa cha kisasa cha kompyuta ndogo (laptop) na bado naongeza vifaa zaidi kuimarisha kituo hiki,” anasema Bw Kinyua.

Kufikia sasa anakadiria kuwa vifaa vyote alivyonunua ni vya thamani ya zaidi ya Sh500,000.

Licha ya kuwa hajaanza kupata faida nono, Bw Kinyua anasema kuwa kituo hiki kinampa riziki na posho yake ya kila siku bila kunung’unika kwa kuwa anatimiza mahitaji yake mengi maishani.

Bw Kinyua anasema anakerwa kila anapowaona vijana waliohitimu kwa shahada za uandishi wa habari kutoka vyuo vikuu wakitumia muda wao mwingi kwenye mitandaoa kutazama sinema na video chafu za mapenzi.

“Wosia wangu kwa vijana wanaotangatanga mitandaoni wakitafuta mapenzi feki ni watumie maarifa na elimu waliyopata kuanzisha kampuni za kibiashara mitandaoni na kujipatia riziki ili kuongeza nafasi za kazi miongoni mwa vijana wenzao wanaosubiri kazi nadra za ofisi,” anasema Bw Kinyua.

Alipoanzisha kituo hiki alimwajiri mfanyakazi mmoja lakini sasa amewaajiri wafanyakazi tisa miongoni mwao kutoka vyuo vikuu vya humu nchini.

VIWANDA NAKURU: Kampuni zilivyofungwa kwa kulemewa na madeni

NA RICHARD MAOSI
MJI wa Nakuru unapojizatiti kupata hadhi ya kuwa jiji, vijana wengi bado hawana jambo la kujivunia kwa sababu ya nafasi haba za ajira.
 
Mji wa Nakuru ni wa nne kwa ukubwa nchini baada ya Nairobi, Kisumu na Mombasa. Vilevile ni makao makuu ya jamii za bonde la ufa.
 
Uwekezaji katika sekta ya viwanda aidha umepungua, kutokana na madeni kutokana na mikopo ya benki, huku wafanyakazi waliopigwa kalamu bila mshahara wakielekea kortini kusaka haki ya malipo yao.
 
Viwanda vingi vimegeuzwa kuwa sehemu za kufanyia biashara ndogo ndogo,  huku majengo ya mashirika ya kibinafsi yakiuzwa.
 
Taifa Leo Dijitali iligundua viwanda vingi vimegeuzwa sehemu za kuhifadhi bidhaa kwa bei nafuu.
 
Muungano wa Watengenezaji wa Bidhaa (KAM) uliweka matawi yake mengi kaunti ya Nakuru 1966, miaka michache tu baada ya Kenya kupata uhuru lakini sasa taswira ni tofauti.
Wafanyikazi nje ya Shirika la Reli katika Kaunti ya Nakuru wakisemezana. Mnamo mwaka wa 2006 idadi yao ilikuwa 2000 lakini sasa ni 20. Picha/ Richard Maosi
 KAM ilipaswa kuwaleta pamoja wawekezaji na wafanyabiashara kwa kuwarahisishia uzalishaji na usambazaji wa bidhaa zao kwa masoko ya humu nchini na nje.
 
Hata hivyo, ilileta mshikamano baina ya wakulima na wateja, katika hatua ya kuinua uchumi wa taifa.
 
KAM iliungana na Muungano wa Wakulima nchini (KFA) ili kuwatafutia wakulima soko la mazao yao lakini sasa ofisi zake zimefungwa na mali yake kupigwa mnada.
 
Pia ofisi za Bodi ya Pareto nchini (PBK) zilikuwa zimechina lakini sasa zimeanza kurudia huduma za awali serikali ya kaunti ilipoamua kukifufua kilimo cha pareto ili wakulima kutoka Molo wapate sehemu ya kuuza mazao.
Wapita njia wameanza kuiba vyuma kwenye baadhi ya maeneo ya viwanda yaliyobakia kuwa mahame. Picha/ Richard Maosi
 Kampuni za kuzalisha pareto wakati mmoja zilikuwa zikiongoza kote nchini kwa uzalishaji lakini zikalemewa na madeni mengi ndipo zikafungwa.
Taifa Leo Dijitali ilizungumza na Amos Nyakundi ambaye alikuwa mfanyikazi kwenye kampuni ya kukuza pareto.
 
Anasema aliwaona watu wengi wakipoteza ajira na wengine kujifia majumbani mwao kutokana na hali ngumu ya maisha na ukosefu wa malipo ya uzeeni.
 
“Familia nyingi zimetaabika kuanzia mwanzo wa miaka ya tisini hadi 2000, na viongozi wao wamekuwa wakitumia nafasi hizo kujipigia siasa lakini waingiapo mamlakani waliwasahau raia,” akasema.
Familia nyingi zilizotegemea kampuni za mji huu kwa riziki zimesalia bila ajira baada ya mazingira ya biashara kuharibika.  Picha/ Richard Maosi
 Kwa upande mwingine, kampuni ya magari iliyofahamika kam Sam-con-Assembly, Flamingo Bottlers na kampuni ya nyanya iliyokuwa katika eneo la Kabazi, ni baadhi ya kampuni tajika zilizolemewa na madeni na kufunga biashara.
 
Millicent Cherotich, mfanyikazi wa Shirika la Reli anakumbuka vyema miaka ya nyuma ambapo shughuli za kibiashara zilikuwa zimenoga katika kaunti ya Nakuru kutokana na usimamizi bora.
 
Enzi hizo mtu aliheshimika sana endapo angetambulika kuwa alikuwa akifanya kazi katika shirika la reli nchini.
 
Anakumbuka kwa majuto masaibu ya kampuni ya betri, Eveready, ambayo ilifungwa baada ya China kuanza kuleta betri za bei nafuu na za huku nchini zikaanza kukosa soko.
Hili ndilo bohari lililokuwa likitumika kuhifadhi maharagwe lakini limebakia kuwa msitu wa mimea baada ya shughuli kusitishwa. Picha/ Richard Maosi
 Aidha kampuni ya kutengeneza magari ya Sam Con Limited iliyohusika katika uundaji wa malori ilihamia mjini Nairobi na kubakisha majengo tu.
 
“Fahari ya mji wa Nakuru imepotea kilichobakia ni dhidi ya vijana wengi wanaotaabika wakisaka ajira ili waweze kuziendeleza familia zao,” alisema.
Aidha kampuni ya Kabazi iliyokuwa ikitumia nyanya kutengeneza Tomato paste ilifunga na kuwaacha wakulima wakihangaika..
 
Wakulima wengi walipoteza ajira na kugeukia aina nyingine ya ukulima na kurudisha nyuma uchumi wa eneo la Subukia viungani mwa mji wa Nakuru.
Zilizokuwa ofisi za kampuni ya Unga Limited sasa ni stoo ya kuhifadhi mahindi. Picha/ Richard Maosi
 Aidha anakumbuka fika kampuni ya kutengeneza mikate ya Elliots Bakeries ambapo zaidi ya wafanyikazi 600 waliachishwa kazi,ghafla bila notisi.
 
Usimamizi wa kampuni ulisema walifikia uamuzi huo ili kupunguza kiwango cha hasara kilichokuwa kikiendelea kushuhudiwa.
 
Kufikia 2015 watu zaidi ya milioni moja kutoka kaunti ya Nakuru hawakuwa na ajira wengi wao wakiwa ni vijana na wale wenye familia changa.
 
Inaaminika kuwa katika sekta ya kilimo kaunti ya Nakuru inapatikana katikati ya taifa na ni muhimu kwa kutoa bidhaa zinazotegemewa katika maeneo mengine.
Kampuni ya Eveready iliyofungwa baada ya Uchina kuwaletea ushindani mkali walipoanza kutoa kawi ya bei nafuu. Picha/ Richard Maosi
 Baadhi ya viwanda katika kaunti ya Nakuru bado vinaendelea kudumu huku vingine vikininginia ama kubakia tupu shughuli zikionekana kusimama..
 
Mchanganuzi wa maswala ya Biashara kutoka mjini Nakuru BW Antony Njagi anasema tangu serikali iruhusu bidhaa za kigeni za bei nafuu kuingizwa humu nchini ndipo wafanyikazi walianza kutaabika..
 
“Kwa zaidi ya miaka 30 iliyopita, Kenya imekuwa ikiendelea kuwataabisha raia wake huku ikiwatukuza raia wa kigeni kwa kuwatengenezea mazingira mazuri ya biashara,” alisema.
 
Mazingira ya kufanya biashara humu nchini yanapozidi kuwa magumu huku wafanyibiashara wakitozwa kodi kubwa ikilinganishwa na biashara ndogo wanazofanya.
Kiwanda cha pareto kilikuwa kimefungwa kwa miaka mingi. Picha/ Richard Maosi
 Lakini anaona ni afadhali vyuo viache kufunzi kozi zinazohusiana na viwanda kwa sababu ya ukosefu wa ajira katika nyanja hizo.
 
Wasambazaji wa vifaa vya ujenzi Albhai Sharruf, Mache na C.K Patel pia walifunga huduma zao na kubakisha majengo ambayo yamebakia kuwa mahame.
 
Peter Ochieng aliyekuwa akifanya kazi katika silo za kuhifadhi nafaka anasema silo hizo zilikuwa zikiwasaidia wakulima kuhifadhi nafaka zao dhidi ya viwavi.
 
Anasema kabla ya kuhifadhi nafaka mkulima alitakiwa kuzikausha vizuri kisha akazisafirisha kwenye silo zinazozihifadhi.
Serikali ya Kaunti ya Nakuru imeanza kufufua kiwanda cha pareto. Picha/ Richard Maosi
 “Silo zilikuwa na jukumu kubwa la kuwatafutia wakulima soko ama kuzihifahi kwa muda ili ziwe salama,”alisema.
 
Lakini tangu silo zifungwe wakulima wengi walipata hasara huku baadhi yao wakikosa malipo yao kutokana na usimamizi mbaya .
 
Mpaka sasa wengi wao wamechoka kufuatilia malipo yao wakiamini kuwa pesa zao zilivujwa na watu wachache waliokuwa wakisimamia huduma za silo.
 
Ni kwa sababu hiyo kaunti ya Nakuru imeweka mikakati kadhaa ya kufufua viwanda hasa eneo la Viwandani ambapo ni maghala ya kuhifadhi nafaka.
Hii ni kampuni ya pareto iliyoanza tena kuendesha huduma baada ya Gavana wa Nakuru Lee Kinyanjui kuingilia kati. Picha/ Richard Maosi
 Gavana Lee Kinyanjui katika ajenda zake anaamini kuwa kwanza hatua hii ni lazima ianze na uboreshaji wa miundo msingi.
 
Alieleza Taifa dijitali kuwa pana haja kubwa kwa wawekezaji wa kibinafsi kuungana na wale wa umma ili kurejesha sifa na hadhi ya kaunti ya Nakuru.
 
“Kwa sababu ya ugatuzi sasa ni rahisi kurejesha nafasi nyingi za ajira kwa watu tukianzia na eneo la viwanda la Naivasha ambapo watu wengi wamekuwa wakitaabika kutokana na ukosefu wa viwanda,” akasema.
Haya ni yaliyokuwa majengo ya kampuni ya Bedrock Holdings iliyokuwa ikitoa huduma za ulinzi. Picha/ Richard Maosi
 Alieleza kuwa hivi karibuni Nakuru itapata hadhi ya kuwa jiji na hili litafungua njia kwa masoko ya nje hususan Afrika Mashariki.
 
Mradi wenyewe ameupatia jina la Kuziba Mwanya wa Uzalishaji kupitia Ajenda Nne Kuu ambapo anaamini uchumi wa kaunti utakua kwa asilimia 6.6 ifikapo 2022.

URODA KWA FOLENI: Je, ni rahisi kuacha ukahaba?

NA MWANDISHI WETU

SIO mara ya kwanza kwa mji wa Nakuru kugonga vichwa vya habari kutokana na biashara ya ukahaba inayoendeshwa na wasichana na wanawake.

Maeneo ambako utapata biashara hii ikifanywa waziwazi ni Gitwamba, Three Ways, Kanu Street, Baringo Lodge, Kiambuthia Lodge na Ndumu.

Katika barabara ya Kanu Street kwa mfano, utakuta foleni ya wanawake waliosimama na kuwaita baadhi wa wanaume wanaopita, wengine wakiwashika mkono na kuwavuta ili kuwauzia ‘huduma.’

Makahaba katika mitaa mingine mjini Nakuru hujiuza kimyakimya ndani ya giza, na wale wenye ujasiri hujianika hadharani mchana.

Makahaba katika eneo la Three Ways katikati ya mji wa Nakuru wakisaka ‘wateja’ gizani. Picha/ Richard Maosi

Wakiwa wamejipodoa, utawakuta wamepiga foleni ndefu mchana tena peupe ili kunasa windo kwa urahisi, huku wakivuta sigara.

Miaka ya nyuma, vidosho hawa wamekuwa wakikaangwa mtandaoni kwa kuchangia ndoa nyingi na mahusiano kusambaratika.

Biashara hii ya kuchuuza uroda imefanya jamii kuwatazama kwa jicho la dharau na kuwaona kama watu wazembe wasiopenda kupambana na maisha kupata riziki halali.

Je, hii ni kazi halisi?

Taifa Leo Dijitali ilipiga kambi katika ngome zao kung’amua ukweli wa mambo. Tulikutana na msemaji wao aliyekubali kuzungumza nasi, kwa masharti ya kubana jina lake.

Kulingana naye, ukahaba ni kazi kama nyinginezo muradi kuna kitu cha kutia mfukoni mwisho wa siku baada ya kuchuma gizani.

Alieleza kuwa bali na biashara yenyewe kunoga misimu fulani, kuna wakati kiwango cha mapato huenda chini na hata kudorora kabisa.

Mmoja wa makahaba akiwa amesimama karibu na Kiambuthia Lodge, Nakuru mchana. Picha/ Richard Maosi

Kwa upande mmoja, anachekesha anapowalaumu wanaume wanaojifanya mkono ngamu wakati wa wanaposaka huduma hizi, huku wengi wao wakiwa ni vijana. Pia anawalaani wanaume ambao hujifanya ‘wateja’ kisha kuwaibia hela zote walizopata usiku mzima.

Aliwasimanga baadhi yao waliozowea kutoroka pindi tu baada ya kurina asali bila kulipa pesa, na kutisha kuwaitia polisi.

Polisi wamekuwa wakiingilia kati na kutatiza ‘biashara’ yao kwa kuwakamata wateja wanaofika kuburudika katika barabara ya Gusii Road wakisingizia kushika doria.

“Wanaume wanaopatikana wamesimama karibu na gesti au baa, hasa wakati wa jioni wamekuwa wakinaswa na polisi bila hatia,” alisema.

Makahaba wamedhibiti vichochoro vya Threeways wakati wa mchana, na ifikapo husiku hujitokeza barabarani.

Sheria kali za manispaa ya kaunti kuwafurusha zimeonekana kugonga ukuta licha ya uhamasisho kuhusu kutafuta biashara mbadala. Polisi huwakamata baadhi yao na kuwaachilia huru siku chache baadaye.

Hivyo, hii si kazi ya kutegemea kwani huduma ni kati ya Sh100 na Sh300. “Kwa siku kila demu hapa hupata wateja wawili kwa wastani,” anafichua mmoja wao.

Wengi wa makahaba ni wa umri wa makamo, kama mwanamke huyu aliyejibanza katika barabara ya Kenyatta, Nakuru. Picha/ Richard Maosi

Mbinu mpya

Kila wakati, makahaba wamekuwa wakibuni mbinu tofauti kuepuka mkono mrefu wa sheria na kuendeleza biashara yao haramu ndani ya vyumba vya kibinafsi wanavyokodisha mjini.

Wengi wao wameanika uchi wao na nambari zao za simu kwenye mitandao ya ngono kwenye intaneti, ili kuwanasa ‘wateja’ wasiopenda kwenda kuwatafuta vichochoroni kutokana na fedheha ya kuonekana wakiandamana na vimada.

Polisi wamekuwa wakishirikiana na wachuuzi kuwatimua, hasa pale wanapoanika sehemu za miili karibu na biashara zao, lakini bado wao hurejea barabarani ‘kusaka riziki.’

James Munywa ni mmoja wa wachuuzi hao na anafanya kazi ya kuuza viatu na nguo karibu na eneo la Three Ways. Anasema kwa miaka mitatu amekuwa akizozana na makahaba ambao huzuia wateja kununua bidhaa zake lakini siku hizi amewazoea.

Dada huyu katika barabara ya Gusii, Nakuru anajaribu kumuuzia mwanamume huduma. Picha/ Richard Maosi

Anaeleza jinsi siku za mbeleni wateja walikuwa wakitiliwa mchele ndani ya vinywaji na mashangingi hawa, na kuibiwa kila kitu.

“Hususan wakitambua wewe sio mwenyeji wa hapa watatumia kila mbinu kuhakikisha huondoki bila kuacha kitu kidogo,” James alisema.

Aidha tuligundua kuwa biashara hii huendeshwa na wanawake wenye umri wa makamo pamoja na wanafunzi wa vyuo vikuu.

Ushindani mkali kati ya makundi haya mawili umekuwa ukizua uhasama na kuleta zogo, na utawakuta wakirushiana cheche za matusi baada ya kunyang’anyana ‘mteja.’

Mbona wanajitosa kwa ukahaba?

Changudoa mwingine aliyekubali kuzungumza nasi ni Ann (sio jina lake kamili). Alitusimulia kwa kina jinsi alijikuta katika biashara ya ngono miaka mitatu iliyopita bila kupenda.

Akiwa mzaliwa wa Nyandarua, alikuja Nakuru kutafuta kibarua alipoahidiwa na mjomba wake kuwa angepata kazi.

“Wazazi wangu wanajua ninafanya kazi ya kuuza nguo mjini Nakuru. Kila mwezi huwa ninawatumia pesa za matumizi kwa sababu walinisukuma mjini kutafuta kibarua,” alifungukia Taifa Leo Dijitali.

Hapa swali ni: Mkunwa na mkunaji, muona raha ni nani? Picha/ Richard Maosi

Japo siku za mwanzoni ilikuwa vigumu kujikubali kwamba alikuwa anauza mwili wake, kufikia sasa ameridhia hali na anajaribu kupigana na unyanyapaa.

Alijifundisha kuvalia nguo fupi za kubana, kabla ya kubobea rasmi akaanza kutembea nusu uchi!

“Wateja wangu wengi ni wanaume walio kwenye ndoa,wanatumia fursa hii kujituliza moyo labda kutokana na usumbufu wa wake zao nyumbani,” aliongezea.

Aidha ananyooshea polisi kidole cha lawama, akisema ndio kikwazo kikubwa katika ‘kazi’ yake.

Anasema yeye hulazimika kugawana anachopata na maafisa hawa ili biashara iendelee, la sivyo waingie kizuizini siku kadha.

“Biashara hunoga msimu ambapo wakulima huwa wamevuna mahindi na ngano, au mwisho wa mwaka katika shamrashamra za kukaribisha Mwaka Mpya lakini sasa hali ni ngumu,” alisema.

Akiwa na watoto wawili katika shule ya upili na mmoja kwenye shule ya msingi, anategemea ukahaba kuliwalipia karo na kununua chakula.

Waendeshaji malori ya masafa marefu eneo la Pipeline, Nakuru wanaaminika kuwa wateja kwa huduma za makahaba. Picha/ Richard Maosi

Je, ni rahisi kuacha ‘kazi’ hii?

Jane (sio jina lake halisi) anatueleza jinsi alijaribu kuacha ukahaba lakini akashindwa. “Nilikuwa nimeamua kuacha kazi hii baada ya kupata kazi ya kuuza vyakula mjini. Lakini ule uchu wa kufanya ngono ulinirudisha tena kwa ukahaba. Kila mwanamume niliyemuuzia chakula nilitamani kulala naye. Wengi waliniitisha nambari ya simu, na baadaye nililala nao na kunilipa. Bosi wangu alipogundua alinitimua nami nikarudi vichochoroni,” anafichua.

Hata hivyo, Cate (sio jina lake) anatueleza jinsi yeye wakati ulitimia akaamu kujiondoa vichochoroni. “Ilikuwa baada ya kuhudhuria maombi ya kanisa ambapo niliungama dhambi zangu na kutubu. Niliahidi nafsi yangu kutofanya ukahaba tena,” anasema huku akiongeza kuwa baada ya maombi hayo alipata kazi ya kudumu inayolipa kuliko ukahaba.

“Kwa sasa nimeolewa kwa harusi na ndoa yangu ni ya raha. Siwezi kuchepuka hata kidogo nikikumbuka aliponitoa Mola,” anasema.

Kiongozi wa kidini akiwahutubu wakati katika hafla iliyowakutanisha na serikali ya kaunti kujadili namna ya kuzima ukahaba mjini Nakuru. Picha/ Richard Maosi

Wakati mwingine makahaba hulazimika kusafiri hadi kaunti jirani za Uasin Gishu, Nairobi na Mombasa wateja wanapopungua.

Ni wazi hawara wengi hapa ni wake za watu, labda waliotengana, wajane au wanaoishi mbali na wapenzi wao kulingana na mahojiano yetu.

Kinyume na inavyotarajiwa, wateja wao wengi sio walevi wala watu hivihivi. Ufichuzi wetu uligundua pia wachungaji na mapasta wa kanisa ni wanunuzi wa huduma za ngono.

Serikali ya kaunti ya Nakuru imeweka mikakati kupunguza idadi ya vilabu na baa katika maeneo ya Kenlands na Section 58 ambapo vilabu ni vingi kuliko makanisa.

Naibu Kaunti Kamishna wa Nakuru Mashariki, Bw Herman Shambi alithibitisha haya mapema mwaka huu katika hafla iliyowakutanisha na viongozi wa kidini kujadili hali hii.

Na si ukahaba pekee, ufichuzi wetu ulibaini kuwa wanadada hawa pia hutumika kufanikisha biashara haramu ya bangi na mihadarati kwa kushirikiana na wanabodaboda.

Asili ya majina ya ajabu ya mitaa mjini Nakuru

Na PHYLIS MUSASIA

NI kawaida kusikia miji yenye majina ya kushangaza. Kwa mfano mji wa Mombasa una mitaa kama Mwembe Tayari, Dongo Kundu, Uwanja wa Mbuzi, Kakuma, Dunga Unuse na kadhalika.

Mji wa Nakuru haujaachwa nyuma, ila majina yake yanashangaza.

Kusini mashariki mwa Ziwa la Nakuru, takribani kilomita tano kutoka katikati mwa jiji, upo mtaa kwa jina Shauriyako. Mtaa huu unamilikiwa na serikali ya Kaunti ya Nakuru ambako nyumba zilizojengwa huko ni za aina moja tu.

Wakazi wengi wa hapa ni waliokuwa wafanyikazi wa manispaa ya Nakuru kabla ya ujio wa serikali za kaunti nchini.

Shauriyako almaarufu Shauri, una nyumba za chumba kimoja kwa kila mkaazi au familia zinazoishi kule. Rosemary Kinyanjui; mama wa watoto wanne ambaye amekuwa mkazi wa hapa kwa zaidi ya miaka 25 anatueleza kuhusiana na jina la mtaa huu.

“Gharama ya maisha hapa si ghali, mtu yeyote wa kawaida anaweza kuishi huku na akae vyema bila kutatizika na majukumu ya hela. Nyumba ni za bei ya chini hata kwa Sh1,000 pekee utapata makazi,” akaeleza.

Anasema hapo nyuma ilikuwa kawaida ya watu wengi hasa waliokuwa wageni kutembelea mji wa Nakuru na kisha kuelekezwa kufika mtaa huo na kupata makazi ya kuishi. Kwa hivyo wamiliki wangesikika wakiwauliza kwamba “ni shauri ya hali yako wewe mwenyewe iliyokufanya uje huku kutafuta makazi?”

Baadaye kwa sababu ya mazoea hayo, mtaa huo ukapata jina hilo.

Kuna mtaa wa Ponda Mali ambao ni miongoni mwa mitaa duni. Pondaa kama vile wakazi wake wanavyouita, ni mtaa unaojishughulisha zaidi na mambo ya usafiri wa matatu kwani una steji ya magari mengi.

Kunalo pia soko kubwa ambako wakazi na hata watu wa nje wanaendeshea biasharara mbalimbali kama vile uuzaji wa nguo, mboga, kazi za juakali na uuzaji wa samaki na dagaa kwa bei nafuu.

Unapokaribia soko la Pondaa kilomita kama mbili hivi kutoka mtaa wa Kenlands, unakaribishwa na harufu nzuri ya samaki wanaochoma kwa mafuta. Ukiwa mwenyeji, utajua umefika nyumbani, na ukiwa mgeni, utafanya bidii kuifuata harufu hiyo ya samaki itakayokuelekeza hadi Ponda Mali.

Peter Nderegu Kariuki almaarufu Ponda Mali au Pondaa, 32, anaeleza kwa nini alipewa jina la mtaa huo.

“Nilipokuwa mdogo, kulikuwa na mzee fulani hapa ingawa alihamia mashinani. Alikuwa na duka la viatu lililokuwa limeandikwa Ponda Mali. Watu wote wa hapa wakawa wanamuita kwa jina hilo. Mzee huyo mara kwa mara angeniita na kunituma kwenye gala lake la viatu ili nimsaidie kazi ndogondogo,” akasema.

Baadaye alipohama kutoka mtaa huu, kijana huyu akarithi jina la mzee Ponda Mali na miaka 27 baadaye bado anafahamika kwa jina hilo.

Nilikutana pia na Titus Njuguna ambaye anajihusisha na biashara ya hoteli. Bw Njuguna anasema amekaa Pondaa kwa zaidi ya miaka 19 na kwamba jina hilo lilitokana na uzoefu wa watu wengi kwenda kwenye mtaa huo na kujivinjari kutokana na mali waliyokuwa nayo.

Kwenye eneobunge la Nakuru Mashariki, mabango yaliyo soko yanamkaribisha mgeni kwa maandishi ‘karibu soko mjinga’.

Nisijue pia wengi wa wafanyabiashara hao ni wakazi wa eneo hilo, Sharon Odhiambo mfanyabiashara wa dagaa.

“Wengi wetu tunaishi tu hapa nyuma. Kuna nyumba nyingi sana. Tunapofanya kazi mchana, jioni tunafunga na kuingia kwa nyumba zetu. Si mbali, unaweza kutembea hadi pale mwisho kisha uangalie upande wa kulia na kushoto utaona nyumba nyingi zikifuatana. Eneo hili lote ni makazi yetu,” akanieleza Bi Odhiambo huku akinyoosha mkono kwa ishara ya kunielekeza.

Mwendo mfupi kutoka Soko Mjinga nilifika Gikombaa. Hapa utapataa kila aina ya chochote unachohitaji.

Nilikutana na Terresia Warenga Kimani mfanyibiashara na pia mkazi wa Gikomba. Akanieleza kuwa, jinsi miji mingine kama vile Nairobi, Kisumu na Eldoret ilivyo na soko au sehemu fulani inayotambulika kwa jina la Gikombaa, pia Nakuru haijawachwa nyuma.

Nilimpata Bi Kimani akijishughulisha na biashara ya kuuza bidhaa za nyumbani kama vile sabuni ya mti na ile ya kupima ya unga, viberiti, dawa za meno miongoni mwa bidhaa nyingine kwenye kibanda chake kidogo.

Alisema hapo, ndipo. Na kwamba, ukifika Gikombaa umefika sehemu inayouza vitu vyote unavyokuwa ukihitaji. Kuna nguo za mitumba, maduka ya malimali, mboga za kienyeji, kuku, mayai na bidhaa nyingine kwa bei ya mtu wa kawaida. Wakati mwingi utawasikia wakazi wa hapa wakiuita mtaa wao “okoa jahazi” kutokana na aina ya bidhaa zinazouzwa na pia bei yazo nafuu.

Mtaa mwingine ni London. Tofauti sana na mji wa London kule Uingereza, London ya Nakuru ndio mtaa unaokaribisha aina zote za taka zinazosafirishwa na malori ya kaunti hadi jaa kuu la Gioto.

Huku, nikiwa na mwanahabari mwenza Bw Richard Maosi, tulikutana na mlima mkubwa wa taka zilizomwagwa sehemu hii. Inasemekana kuwa eneo kuu la taka inayokusanywa kutoka mji wote wa Nakuru.

Harufu mbaya huku, kwa wakaazi wa London na Hilton ni jambo la kawaida. Bi Keith Mboko mkaazi wa mtaa huu ambaye amekuwa hapa kwa takribani miaka 13 alitueleza kuwa ukiwa mgeni katika mji wa Nakuru, na usikie kuhusu mtaa wa London, utadhai ni eneo la matajiri wote na wenye vyeo kubwa kubwa kwenye kaunti hiyo. Lakini la, unapofika London habari ni tofauti sana.

Usalama katika mtaa huu unazua wasiwasi si haba. Vijana ambao wameteka nyara eneo lote la taka la Gioto wanawaangaisha sana wakazi wa London na Hilton. Usiku na mchana wakazi wanalalamika kupoteza mali yao kwa kupigwa ngeta hadharani. Na wakati wa usiku pia wanatumia nguvu kuvunja milango za wakazi kabla ya kuingia ndani na kuwapora.

Bw Festus Langat aliyekuwa mkuu wa maswala ya posta kabla ya kustaafu, alitueza amekaa London kwa zaidi ya miaka kumi na kulingana naye, hali ya usalama katika sehemu anayoishi imeimarika ikilinganisha na miaka ya hapo hawali.

Hata ingawa tulikutana naye nyumbani kwake akiwa anaangaia jinsi sehemu moja ya ua linalozunguka nyumba yake lilivyobomolewa usiku wa kuamki siku hiyo, bado anashikilia kauli kwamba usalama huko umekuwa afadhali.

“Yale madhara waliokuwa wakitufanyia vijana wa kutoka Gioto pale juu, siwezi kulinganisha na uharibifu huu ninaouona hapa. Mambo yalikuwa mabaya sana,” akasema.

Alisema taa zote zilizokuwa zikiwekwa juu ya milingoti za stima zilikuwa zikivunjwa ili kuwapa muda mwafaka wa kufanya maovu wao.

London ni sehemu pia inayopendwa na wanafunzi wengi kwa sababu bei ya nyumba kule ni nafuu.

Lakini Bw Langat anasema, tayari kuna kesi kortini iliyowasilishwa na wakazi wa Londoni kupinga ujenzi Zaidi wa vyumba vya kulala kwa wanafunzi kwa sababu vinakaribisha majambazi wengi wanaoendelea kuwaangaisha kwani wengi wao wanajifanya wanafunzi na kukodisha vyumba hivyo.

Alisema jina la London lilianzishwa kutokana na mtu mmoja mwenye asili ya kiingereza aliyekuwa amejenga nyumba yake kwenye sehemu moja ya mtaa huo na kuibandika jina la White House London.

Kwa sababu ya hiyo, kukaibuka mitaa miwili tofauti inayopakana sehemu hiyo na kujipatia majina ya London na White House mtawalia.

Unapo ondoka mji wa Nakuru ukitumia barabara inayokuelekeza katika eneo la jumba la biashara la West Mall Nakuru magharibi, kilomita mbili hivi kutoka eneo hilo unafika katika mtaa mwingine kwa jina Shabab. Wengi ambao ni wageni Nakuru hubaki kujiuliza mbona Shabab kutokana na umaarufu wa kundi la kigaidi nchini Somalia kwa jina Al Shabaab.

Shabab ya Nakuru haihusiki kwa vyovyote vile na kundi ya kigaidi la Al Shabaab. Na huku unakaribishwa na idadi kubwa ya gereji zinazofanya kazi yake kando kando ya barabara kuu ya mtaa mzima.

Bw Paul Waweru ambaye ni mkazi wa Shabab tangu utotoni hadi sasa amekuwa mzee mzima, alinieleza kuwa wingi wa gareji Shabab unatokana na idadi kubwa ya dungu wengi wa kutoka eneo la Nyanza.

Kelele za mashine ya kuchomelea vyuma pamoja na kugonga mabati kwa marekebisho ya magari, tinga na pikipiki ni jambo la kawaida mtaani Shabab.

Waweru aidha alinieleza kuwa hapo zamani za kale kuliishi jamii kubwa ya watu wa asili ya kiindi katika mtaa huo. Kukatokea kwamba kulikuwa na jamii moja katika yao iliofahamika kama shabab. Hata walipokuwa wakitembea ungewasikia wakitambuana kwa jina hilo na ndipo wakazi wakaanza kuwa na uzoefu walo jambo lililopelekea mtaa mzima kupata jina la kipekee. Wakaziwa hapa utawasikia wakiita Shabee badala ya Shabab.

Mitaa nyingine Nakuru ni kama vile Bahati, Langalanga, Bondeni, Lanet, Kanu Street, Eveready, Kaptembwa miongoni mwa mitaa nyingine.

Msako mkali Nakuru baada ya wakazi kulishwa paka

Na ERCI MATARA

SIKU moja baada ya mwanamume mmoja mjini Nakuru kufungwa jela miaka mitatu kwa kuchinja na kuuza nyama ya paka, maafisa wa afya wameanzisha msako mkali dhidi ya hoteli ambazo hazina leseni.

Jumanne, afisa mkuu wa afya katika Kaunti ya Nakuru, Samuel King’ori alisema hoteli zote pamoja na vichinjio eneo hilo vitachunguzwa upya ili kuhakikisha wenyeji wananunua chakula na nyama salama.

Bw King’ori alisema maafisa wa kaunti hiyo wanawasaka watengezaji sambusa waliokuwa wananunua nyama hiyo ya paka.

Mnamo Jumatatu, James Mukangu Kimani alikiri kortini kuuza nyama ya paka kwa wauzaji sambusa mjini Nakuru.

Kimani alifungwa jela miaka miwili au alipe faini ya Sh200,000 kwa kuchinja paka akiwa na madhumuni ya kuwauzia watu.

Vilevile, Kimani alifungwa jela mwaka mmoja zaidi au faini ya Sh50,000 kwa kuchinja paka maeneo yasiyoruhusiwa.

“Tunachunguza maeneo yote ya kuuzia chakula, na yale ambayo hayana leseni yatafungwa mara moja. Tunawataka wananchi pia watujulishe maeneo ambayo wanashuku yanahusika na vyakula haramu,” alisema Bw King’ori.

Aliwahakikishia wakazi kuwa serikali ya kaunti hiyo imeweka mikakati ya kuhakikisha chakula kinachotumiwa eneo hilo ni salama kwa afya.

Kimani alikamatwa Jumapili baada ya kupatikana akitoa paka ngozi ili kuwasilisha nyama yake kwa mteja wake.

Mfungwa huyo aliwaambia wanahabari kuwa amechinja paka 1,000 na kuuzia watengenezaji sambusa na wenye mikahawa mjini Nakuru tangu 2012.

Baba mkwe wa mwanamke aliyegongwa na Pasta Ng’anga asema anahofia maisha yake

Na ERIC WAINAINA

BABA MKWEWE Bi Mercy Njeri, ambaye alifariki baada ya kugongwa na gari la mhubiri James Ng’ang’a amedai kwamba maisha yake yamo hatarini.

Marehemu alifariki miaka mitatu iliyopita baada ya kugongwa na gari hilo katika katika Barabara Kuu ya Nairobi-Nakuru.

Jumatatu, Peter Ndung’u aliripoti tukio hilo katika Kituo cha Polisi cha Tigoni.

Aidha, anadai kwamba kwamba watu kadhaa walivunja na kuingia nyumbani kwake katika kijiji cha Murengeti Jumapili mchana, ambapo waliingia katika vyumba vyote ila hawakuchukua chochote.

Kesi ya mauaji dhidi ya Bw Ng’ang’a wa kanisa la Neno Evangelism Centre ilitupwa wiki iliyopita na mahakama moja ya Limuru kwa msingi wa ukosefu wa ushahidi wa kutosha dhidi yake.

Kulingana na Bw Mburu, watu hao waliingia kwake kwa kuvuka ua uliopo, ambapo walivunja milango yote na kuingia sebuleni.

Alisema kuwa walikaa ndani kati ya saa nne asubuhi hadi saa nane alasiri wakati yeye na familia yake walikuwa kanisani.

“Ni kama kwamba walikuwa wakitafuta kitu fulani, kwani waliingia katika kila chumba, ila hawakuchukua chochote. Hili linanaamisha kwamba hao si wezi wa kawaida,” akasema Bw Ndung’u.

Aidha, alisema kwamba aliripoti kisa hicho kwa polisi, ambapo walifika na kuandikisha taarifa kutoka kwa familia yake.

Bw Ndung’u alisema kwamba kabla ya uvamizi huo, alikuwa amegundua kwamba kuna watu kadhaa ambao walikuwa wakimfuata, hali iliyomfanya kuhofia usalama wake.

“Mapema Jumapili, nilikuwa nimefikiria kuripoti kwa polisi, kwani niliona hali hiyo kutokuwa ya kawaida. Watu wapya walikuwa wakinifuata na kunisalimia kila wakati.

Wengine wamekuwa wakiendesha pikipiki karibu na makazi yangu, hasa wakati wa usiku, jambo ambalo si la kawaida kwani nyumba yangu iko katika eneo limejificha sana,” akasema.

Na ijapokuwa alisema hana ushahidi kuhusisha matukio hayo na maamuzi ya kesi hiyo, alieleza kuwa hayo yalianza kujitokeza baada ya mahakama kutoa uamuzi huo.

Alisema kuwa hilo linapaswa kuchunguzwa mara moja.

“Hakuna hatua nyingine ningechukua, ila kuwaarifu polisi. Ningetaka wachunguze ili kubaini ikiwa hayo yana uhusiano wowote na maamuzi ya kesi hiyo,” akasema.

Kabla ya uamuzi wa kesi hiyo, familia ilikuwa imekataa juhudi za upatanisho kutoka kwa watu waliodai kutumwa na mhujbiri huyo.

 

Baada ya mkasa wa Solai, maelfu sasa wanaishi kwa hofu

NA PETER MBURU

Mkasa wa bwawa la Solai ambao uliwaua zaidi ya watu 40 sasa umeamsha hofu ya miaka mingi baina ya maelfu ya wakazi wa kaunti ya Nakuru wanaoishi karibu na mabwawa na ambao wamewahi kushuhudia visa sawia miaka ya mbeleni.

Kwa zaidi ya miaka mitano sasa, wakazi wa maeneo ya Solai, Njoro, Salgaa, Rongai na sehemu za Mau wamekuwa wakilalamika kuwa kampuni za kupanda maua zinawaharibia mashamba, mali na kusababisha vifo vya mifugo kwa kuwachilia maji yenye kemikali kwenye mashamba yao.

Wakazi hao aidha wamekuwa wakilaumu kampuni hizo kwa kuharibu barabara na kusababisha magonjwa na vifo miongoni mwa watoto na watu wazima, kutokana na maji machafu.

Hii, kulingana na wakazi ni licha ya kampuni hizo kuzuia maji ya mito kuwafikia ili kuyaelekeza kwenye mabwawa ya kibinafsi.

Wakazi hao ambao wamekuwa wakitembelewa na Taifa Leo mbeleni walisema usumbufu huo ni mbinu ya wamiliki wa makampuni hayo ya maua ili wakubali kuwauzia mashamba, baada yao kukataa kuondoka.

Uharibifu uliosababishwa na bwawa la Solai kuvunja kingo zake. Picha/ Peter Mburu

“Walianza kwa kuwachilia maji machafu kwenye mashamba na kuharibu mimea, kuunda mitaro kwenye mashamba. Tumepoteza mifugo na watoto wetu kuugua hadi tukaamua tumechoka. Tumefanya maandamano lakini bado hatujasaidika,” akasema Bw Bernard Solangai, mkazi wa Solai.

Baadhi ya wakazi wa maeneo mengine kama Rongai wamelazimika kuishi katika hali mbaya zaidi baada ya maji hayo yenye kemikali kuunda mitaro ndani ya nyumba zao na kuzidisha visa vya magonjwa.

Mnamo Februari, kikundi cha wakazi wa Michorui eneo la Njoro walifikisha kampuni moja ya maua kortini kwa uharibifu wa mazingira na mali.

Wakiwakilishwa na wakazi watatu, walifika mbele ya mahakama ya Mashamba na Mazingira, baada ya juhudi zao kusuluhisha mizozo na wamiliki wa kampuni hiyo kukosa kuzaa matunda.

Bi Jane Wagathuitu, Bw Isaac Kamau na Bw Samson Gichuki walidai mbele ya korti kuwa kampuni hiyo, ambayo iko juu yam lima kijijini ilishindwa kujihifadhia maji yake, wala kuyatibu kemikali zake zisiadhiri mashamba yao.

Walisema uchafu iliokuwa ikiwachil;ia kampuni hiyo ulisababisha vifo vya mifugo wao, kuharibu mashamba na barabara na magonjwa.

Karatasi za korti aidha zilionyesha kuwa mnamo 2014, moja ya mabwawa ya eneo hilo liliwahi kuvunja kingo zake na kuua mifugo, kuvunja nyumba na kuharibu mashamba na barabara.

Bi Lydia Wangeci, 67 aonyesha hasara aliyopata kutokana na mafuriko. Picha/ Peter Mburu

“Washtaki wanaomba kulindwa na korti ili mali yao, mifugo afya na mazingira ya kuishi yaboreweshwe kwa kuzuia uharibifu wa mali,” zikasoma karatasi za korti.

Mnamo Februari, wakazi wa Salgaaa waliandamana kukashifu baadhi ya makampuni kuzuia maji ya mito ili kuyaelekeza kwenye mabwawa yao.

“Tumeondoa vizuizi vyote walivyokuwa wameweka ili kuzuia maji kuwafikia wakazi, haya ni maji ya umma na hatuwezi kukubali kunyimwa haki yetu wakati mifuge yetu inakufa kwa njaa,” akasema Bw Isaiah Lobuni.

Sasa, baada ya mkasa wa Solai, wakazi wa vijiji hivyo wanahofia kuwa huenda wakakumbwa na tukio sawia na kuishia kuangamia.

Baadhi ya wakazi waliozungumza na Taifa Jumapili, walisema kuwa wamekuwa wakiishi kwa hofu na sasa imezidishwa na wengi hawana amani.

“Baada ya mkasa wa 2014 ambao ulituulia mifugo na kusababisha uharibifu tele, hatuamini fikra zetu tunapowaza kuwa jambo kama hilo laweza kututendekea,” akasema Bi Jacinta Kimani, mkazi wa Njoro.

DPP amtaka Boinnet ampe ripoti ya uchunguzi wa mkasa wa Solai kwa siku 14

Na ERIC MATARA

Mkurugenzi wa Mashtaka ya Umma (DPP) Ijumaa alitaka uchunguzi ufanywe kubaini kiini cha mkasa wa bwawa la Patel eneo la Solai, Nakuru uliotokea Jumatano usiku.

Bw Noordin Haji alimwagiza Mkuu wa Polisi Joseph Boinnet kuanzisha mchakato huo kutambua iwapo kuna watu walisababisha mkasa huo ulizua vifo vya watu 44 huku ukiharibu makazi na mazingira eneo hilo.Alimtaka Boinnet kuwasilisha ripoti kwa afisi yake katika muda wa siku 14.

“Naagiza uchunguzi uanzishwe na faili ya matokeo yake iwasilishwe kwangu siku 14 zijazo, ili tuchukue hatua zinazofaa,” ikasema taarifa iliyotiwa saini na Bw Haji.Hili linajiri wakati Wakenya wanauliza maswali kuhusu uhalali wa ujenzi wa bwawa hilo kubwa linalomilikiwa na mkulima maarufu Patel Mansukul.

Iliibuka Alhamisi kuwa mabwawa yote kati eneo hilo hayana leseni ya ujenzi.

Mamlaka ya Usimamizi wa Maji (Warma) imesema imekuwa ikijaribu kuifikia kampuni ya Patel Coffee Estates Limited ili kuhalalisha bwawa hilo, lakini juhudi zao zimegonga mwamba.Hii ni baada ya kung’amua hatari iliyokuwa ikiwakodolea macho wakazi walioishi upende wa chini wa bwawa hilo, walipoona maji yakipenyeza.

Meneja wa shirika hilo eneo la Rift Valley, Simon Wang’ombe, alisema maafisa wa Warma wamekuwa wakizuru eneo hilo mara kwa mara.

Alifafanua kuwa sheria inasema kuwa bwawa la kibinafsi lenye urefu wa mita tano juu linahitajika kuhidhinishwa na shirika hilo.

“Kwa mwaka mmoja uliopita, tumekuwa tukijaribu kuwasiliana na maafisa wa kampuni hiyo bila mafanikio. Kulingana nasi, bwawa hili lilijengwa kinyume na sheria,” akasema.

Lakini swali kuu ni, mbona shirika hilo la udhibiti wa mabwawa lilichelewa sana kuokoa hali kabla ya janga hilo kutokea.

BWAWA LA MAUTI: Watu 44 waangaamia kwenye mkasa Nakuru

MAGDALENE WANJA na ERIC MATARA

Kwa Muhtasari:

  • Wakazi walisikia mlipuko mkubwa kabla ya maji kusomba nyumba zao pamoja na makazi 
  • Baada ya kuvunja kingo zake, maji ya bwala hilo yalifyatuka kwa kasi kwa sababu bwala hilo liko katika nyanda za juu huku wakazi wakiwa wamejenga maeneo ya chini ya bwala hilo
  • Shirika la Msalaba Mwekundu walithibitisha kupata miili ya watu 44 huku zaidi ya waathiriwa 40 wakiendelea kupata matibabu katika hospitali za Bahati na Nakuru Level 5
  • Takriban maafisa 200 wa KDF waliwasili eneo hilo wakitumia ndege za kijeshi ili kuwasaidia maafisa wa Msalaba Mwekundu na wale wa Kaunti ya Nakuru

WATU wapatao 44 walipoteza maisha yao Jumatano usiku baada ya Bwala la Patel lililoko eneo la Solai, Kaunti ya Nakuru kuvunja kingo zake na kusomba vijiji viwili. Idara tofauti zilitoa takwimu zilizokinzana kuhusu idadi kamili ya vifo.

Kisa hicho kilichotokea mwendo wa saa moja jioni kiliongeza idadi ya vifo vilivyotokana na mvua nchini mwaka huu hadi 150 huku zaidi ya watu 300,000 wakikosa makao.

Maafisa wa Msalaba Mwekundu wanakili data kwenye Hospitali ya Nakuru Level Five kufuatia mkasa wa Solai. Picha/ Ayub Muiyuro

Wakazi wa Solai waliambia Taifa Leo kuwa walisikia mlipuko mkubwa kabla ya maji kusomba nyumba zao pamoja na makazi katika shamba kubwa la Nyakinyua.

Mkuu wa Polisi eneo Rongai, Japheth Kioko alisema bado kuna idadi kubwa ya watu ambao bado hawakuwa wamepatikana.

“Tulipata miili 11 ikiwa imefunikwa na matope katika shamba la kahawa na tunashuku miili hiyo ni ya watu waliokuwa wanajaribu kutoroka lakini wakashindwa nguvu na maji,” alisema Bw Kioko.

Maafisa wapakia kwenye gari mwili wa mmoja wa wakazi waliongamia kwenye mkasa. Picha/ Ayub Muiyuro

Alisema wengi wa waliopoteza maisha ni akina mama na watoto ambao walikuwa manyumbani jioni.

Tukichapisha habari hii, maafisa wa Shirika la Msalaba Mwekundu walithibitisha kupata miili ya watu 33 huku zaidi ya waathiriwa 40 wakiendelea kupata matibabu katika hospitali za Bahati na Nakuru Level 5.

Mary Karimi, mmoja wa waathiriwa, alisema bado anawatafuta watoto wake, akiwemo mmoja wa miaka minne.

Waziri wa Usalama wa Ndani Dkt Fred Matiang’i azifariji familia ambazo zilizopoteza jamaa wao kwenye mkasa wa Solai Mei 10, 2018. Picha/ Ayub Muiyuro

“Wakati tuliposikia sauti kubwa tulidhani ni mvua kubwa inanyesha. Tulikuwa tumechanganyikiwa. Natumai watoto wangu wako hai,” alisema Bi Karimi kwa majonzi.

Pius Mzee alikuwa anapiga gumzo na mkewe pamoja na watoto wake wanne nyumbani wakati maji yalipovamia nyumba yao. Alisema alijaribu kutoroka na binti zake wawili wenye umri wa miaka nne na sita lakini akalemewa. Baada ya maji kumshinda nguvu, Mzee aliachilia watoto wake na kupanda juu ya mti.

 

‘Sijui familia yangu iliko’

“Mke wangu alikuwa ameshikilia watoto wawili na punde baada ya maji kuongeza kasi sikujua walielekea wapi. Kufikia sasa sijui wako wapi,” alielezea Mzee akiwa hospitalini Nakuru Level Five anakoendelea kupata matibabu.

Wakazi waonyesha pahali mkasa wa bwawa la Patel ulianzia. Picha/ Ayub Muiyuro

Naye James Njung’e, ambaye pia anaendelea kutibiwa, alisema maji hayo yalimpata nyumbani akiwa na wazazi na mpwa wake.

“Tulisikia mlipuko mkubwa ambao tulidhani ni mvua. Punde maji yalivunja mlango na kuingia kwa kasi,” alielezea Njung’e.

Kwa bahati nzuri, Njung’e na jamaa wake waliponea baada ya kujishikilia kwenye mabaki ya nyumba.

George Wanjala mwenye umri wa miaka 25, alisema alipoteza watoto wake watatu akiwemo mmoja wa miezi miwili. Waathiriwa 13 walitibiwa Alhamisi na kuruhusiwa waende nyumbani.

Mashine hii inajaribu kuondoa matope yaliyosababishwa na maji kutoka kwa bwawa la Solai ililovunja kingo zake Mei 9, 2018. Picha/ Jeff Angote

Waziri wa Usalama wa Ndani Dkt Fred Matiang’i, Inspekta Jenerali wa Polisi Joseph Boinnet na Gavana wa Nakuru, Lee Kinyanjui waliongoza vikosi vya uokoaji katika eneo hilo huku wakazi wa maeneo jirani ya Marigu, Ruiru na Akuisi wakitoroka makwao kwa hofu ya mafuriko zaidi.

“Hatuna muda wa kupoteza. Serikali kuu inashirikiana kwa karibu na serikali ya Kaunti ya Nakuru ili kusaidia familia zilizoathirika,” alisema Dkt Matiangi.
Waziri Matiang’i alisema serikali imetoa vyandarua kwa walioathirika pamoja na chakula cha msaada.

 

Msaada wa KDF

Takriban maafisa 200 wa KDF waliwasili eneo hilo wakitumia ndege za kijeshi ili kuwasaidia maafisa wa Msalaba Mwekundu na wale wa Kaunti ya Nakuru.

Maafisa wa Msalaba Mwekundu walisema kuta za bwawa hilo zilishindwa nguvu na maji yaliyokuwa yanaongezeka kwa wingi kufuatia mvua kubwa iliyonyesha na kuvunja kingo zake kisha kufyeka zaidi ya familia 300.

Baadhi ya vyombo ambayo waakzi walifanikiwa kuokoa katika mkasa huo. Picha/ Jeff Angote

Bwawa hilo kubwa liko katika shamba kubwa la mkulima maarufu Mansukul Patel eneo la Solai.

Baada ya kuvunja kingo zake, maji ya bwala hilo yalifyatuka kwa kasi kwa sababu bwala hilo liko katika nyanda za juu huku wakazi wakiwa wamejenga maeneo ya chini ya bwala hilo.

Gavana Kinyanjui alisema watachunguza iwapo Bw Patel alikuwa na leseni ya kujenga bwawa katika nyanda za juu.

Makazi yalivyoharibiwa na maji hayo. Picha/ Jeff Angote

Tukichapisha habari hii, zaidi ya watu 50 walikuwa wameokolewa lakini juhudi za uokoaji zikasitishwa kutokana na giza.

Gavana Kinyanjui alisema serikali ya kaunti imefungua kituo cha kutoa habari kuhusu walioathiriwa katika afisi ya Naibu wa Kamishna wa Kaunti eneo la Solai.

Iliwalazimu maafisa wa Kenya Power kuzima stima eneo lote baada ya vikingi vya stima kusombwa na maji.

 

Nakuru: Mji usiotambua Leba Dei, hapa kazi tu!

NA PETER MBURU

HUKU wafanyakazi kote nchini wakipumzika kuadhimisha siku ya Leba Dei Jumanne, Wakenya wengi wanaofanya kazi za juakali na wafanyabiashara ndogondogo wako kazini mjini Nakuru.

Hii, kulingana na uchunguzi wa Taifa Leo, ni kutokana na hali ngumu ya maisha na kuadimika kwa pesa, ambako kumewasukumia wakenya kukumbana na maisha magumu na kuwalazimu kuwa kazini hata siku ambazo kwa kawaida huwa za likizo.

Wakenya wanaofanya kazi za bodaboda, wauzaji wa nguo, wauzaji wa vyakula, wachuuzi mbalimbali na hata wamiliki wa maduka walikuwa kazini, huku wakijikaza kutafuta pesa za kukimu maisha yao.

Kwa wakazi hawa wa mji wa Nakuru, kuhudhuria sherehe za Leba Dei kisha kurudi nyumbani bila hela ni jambo lisilowaingia akilini hata kidogo. Picha/ Peter Mburu

Mjini Nakuru, takriban asilimia 95 ya biashara zisizo za ofisi zimefunguliwa, huku waliohojiwa na Taifa Leo wakieleza kuwa hawana mengi ya kusherehekea kiasi cha kuwacha kazi zao waende wakaadhimishe sikukuu hii.

“Kwa kweli ningependa kupumzika kama watu wengine ili pia name nisherehekee sikukuu lakini namna hali ya maisha imekuwa ngumu na pesa kukosa nimelazimika kuwa kazini,” akasema Bi Margaret Wanjiru, muuzaji wa vyakula sokoni mjini Nakuru.

Bw Jackson Mwangi ambaye ni mhudumu wa Bodaboda mjini humo alisema kuwa hangeweza kupumzika kazini kusherehekea sikukuu, hasa akikumbuka mwezi ulipo na kuwa anahitajika kulipa kodi ya nyumba.

Wanabodaboda walikuwa kazini angalau kusaka hela za kujikimu maisha Mei 1, 2018. Picha/ Peter Mburu

Bw Mwangi hakuwa peke yake kwani wahudumu hao walifurika mjini, wakitoa ishara kuwa sekta hiyo japo imechangia kukua kwa uchumi vikubwa nchini, wafanyabiashara wake bado wanapigana na ugumu wa maisha.

“Ni vigumu kupumzika wakati huu kwanza kwa kuwa shule zinafunguliwa na kama wazazi tunahitajika pesa ili watoto warejee shuleni. Wakati huu tunapambana kupata pesa kwani kwa muda mrefu maisha yamekuwa magumu,” akasema Bw Charles Ndirangu, muuzaji wa nguo.

Uchunguzi zaidi ulibaini kuwa wakazi wengi wa Nakuru walikosa kuhudhuria sherehe za Leba Dei Nakuru katika uwanja wa Afraha, wa juakali wakisalia kazini na wale wa maofisini wakisalia manyumbani.

KDF anayesherehekea Leba Dei akichuuza maji kwa mkokoteni asimulia alivyoiletea Kenya sifa

NA PETER MBURU

HUKU Wakenya wakisubiri kusherehekea siku ya wafanyakazi ya ‘Leba dei’ miaka 55 tangu nchi kupata Uhuru Jumanne, kwa Christopher Kariuki, ni kumbukumbu za siku alizoisherehekea siku hiyo kutoka moyoni tu zilizomjaa akilini.

Bw Kariuki, 60, ameisherehekea siku hii kwa ngazi tofauti; kwanza aliwahi kuwa afisa wa jeshi (KDF) na pia bingwa wa ndondi maarufu kwa miaka mingi kiasi cha kuiwakilisha Kenya kwenye mashindano kadha.

Hata hivyo, kesho mzee huyo anaishi kwa kumbukumbu tu kwani sasa kazi yake kuu na ambayo ataisherehekea ni ile aifanyayo ya kuuza maji, mawe na kuwahamisha watu kwa kutumia mikokoteni kwenye mtaa wa Kivumbini, Nakuru.

Bw Kariuki, almaarufu ‘Kawasaki’ sasa anafanya kazi hiyo ya sulubu licha ya umri wake mkubwa na huduma alizowahi kulipa taifa hili, ili kuendeleza maisha yake.

Bondia wa zamani Christopher Kariuki aonyesha makali yake katika ndondi. Picha/ Peter Mburu

Alipotembelewa na Taifa Leo, mzee huyo alikuwa mwingi wa furaha huku kumbukumbu za maisha yake ya ujana zikimjaa akilini.

“Nimetoa huduma nyingi kwa taifa hili na kuliwakilisha mara nyingi. Nilifanya kazi kama afisa wa KDF na pia kuiwakilisha Kenya kwa michezo ya masumbwi kwa miaka mingi ambapo nilishindia Kenya mataji na kuvuta heshima,” Bw Kariuki akaeleza Taifa Leo.

Ni katika miaka yake ya kucheza ndondi akiwa jeshini ndipo alipata jina la majazi ‘Kawasaki’ kutokana na kasi yake ya kurusha makonde na kuwatia adabu mahasimu.

“Nilijiunga na jeshi mwaka wa 1977 na mara moja nikaanza kushiriki mchezo wa ndondi, baadaye nilipata umaarufu kutokana na kurekodi matokeo mema na nikaishia kuwa bingwa na kupata mataji ya mchezaji bora kwa miaka mingi,” Bw Kariuki akaeleza.

Bw Kariuki alieleza kuwa alikuwa kwenye kikosi cha 1st Batallion kituo cha Nanyuki Airbase na kulingana naye, hadi alipojiuzulu kazi hiyo mwaka wa 1984, alikuwa ameiwakilisha Kenya kwa mashindano mengi katika mataifa ya nje kama Bangkok na Uganda na kurudi na mataji.

Mwanamasumbwi mtajika Christopher Kariuki aonyesha mojawapo ya mataji aliyoshinda baada ya kuwaangusha washindani. Picha/ Peter Mburu

Weledi wa masumbwi

“Nilikuwa ‘mambo mbaya’ katika mchezo huo, ningepigana Kenya kisha kuiwakilisha nchi nje na kurudi na mataji mzo mzo. Aidha, nilishiriki mashindano kati ya vikosi vya kijeshi ambapo nilikuwa bingwa,” anakumbuka mzee huyo, akijutia maisha anayoishi sasa ambayo hakuyaotea siku hizo kwani nyota yake iling’aa.

Kwa sasa, unapofika eneo lake la kazi, kinachokupiga machoni mwanzo ni mikokoteni mingi atumiayo kuuzia maji na kuwafunza wakazi wa mtaa huo akitumia mawe magumu yakiwa kwenye magunia.

Utampata na sare yake rasmi ikiwa aproni ya manjano pamoja na wafanyakazi wake wawili, wote wakifanya juhudi kupata riziki ya siku.

“Hivi ndinvyo maisha yaligeuka, sasa lazima nijitume ili kuweka chakula mezani. Sina uhakika kama kuna mwanajeshi ama mwanamasumbwi yeyote nchini atakuwa na ujasiri wa kufanya kazi ya aina hii lakini mimi sina budi,” bingwa wa zamani akaeleza Taifa Leo.

‘Kawasaki’ aonyesha taji na mojawapo ya picha alizopigwa akimlima hasimu kwenye pambano la mwaka wa 1981. Picha/ Peter Mburu

Chumba cha mabati

Nyumbani kwake mambo si tofauti kwani anaishi kwenye chumba cha mabati pamoja na mkewe wa zaidi ya miaka 40 Bi Grace Wahu Kariuki. Hata hivyo, licha ya maisha yao ya uchochole ya sasa, wanandoa hao wanaishi kwa furaha, wakila kile kidogo anachowabariki nacho mwenyezi Mungu.

Vikombe alivyowahi kujishindia pamoja na picha za kumbukumbu sasa ni sumaku ya vumbi inayoashiria wingi wa miaka vilivyoishi humo.

“Kazi yangu sasa ni kuzunguka katika maeneo ambapo majengo yamebomolewa na kuokota mawe haribifu yanayotolewa aina ya hard core, kisha kuwauzia wakazi wanaotaka kukarabati nyumba zao ama vijibarabara,” Bw Kariuki akaeleza.

Ni maisha na kazi hiyo ambayo Bw Kariuki sasa atasherehekea kama mfanyakazi, huku nayo mawazo yakizidi kumzonga na kumkumbusha enzi ambazo nyota yake iling’aa.

“Niliiwakilisha Kenya mara nyingi hata kama sikupewa pesa na zawadi lakini moyoni nilihisi kuridhika, ni maombi yangu kuwa serikali inafaa kunikumbuka pamoja na wenzangu wengi ambao waliwahi kuihudumia nchi kwa kujitolea,” akasema Bw Kariuki.

Wagonjwa wanafariki tukitazama, serikali iwajibike – Madaktari

Na PETER MBURU

MADAKTARI katika Hospitali ya Rufaa ya Nakuru Level Five wamekiri kuwa wagonjwa wamekuwa wakifariki humo kutokana na subira ya muda mrefu bila kuhudumiwa.

Madaktari hao walisema kuwa wagonjwa wanaofika kwenye kifaa hicho cha afya wamekuwa wakisubiri kati ya siku mbili na tatu bila kuhudumiwa, jambo ambalo limesababisha vifo vya watu wengi.

Taarifa hizo za kushtua zimerejesha kumbukumbu za malalamishi ambayo yamekuwepo kuwa wagonjwa katika hospitali hiyo wamekuwa wakipokea huduma mbovu.

Madaktari hao walilaumu uhaba  wa wafanyakazi kwa matatizo yao, wakidai kuwa japo ni hospitali ya rufaa, imekuwa ikifanya kazi kama zahanati.

Baadhi ya sehemu walizosema zimeathirika ni wanakozalia kina mama, sehemu za kufanyia upasuaji, kunakopigiwa picha za X-rei na sehemu za wagonjwa mahututi.

Walisema hayo walipotoa ilani ya mgomo utakaoanza wiki ijayo, wakilalamikia uhaba wa madaktari katika kaunti hiyo, kukosa kupandishwa vyeo kwa muda mrefu na kunyimwa bima ya afya.

 

‘Hatuwezi kuwasaidia’

“Wagonjwa wanaaga dunia kila uchao tukitazama kwani hatuwezi kuwasaidia. Baadhi ya wagonjwa wanakaa kati ya saa 48 na 72 bila kumwona daktari,” akasema Dkt Davji Atellah.

Daktari huyo alisema kuwa japo hospitali hiyo inayowahudumia wakazi wa kaunti sabaa kwa kuwa ni ya rufaa inafaa kuwa na zaidi ya madaktari 200, kwa sasa ina 20 pekee.

Madaktari hao walizidi kusema kuwa upungufu wa madaktari umepelekea baadhi ya idara kuwa na mtaalamu mmoja pekee, ilhali idadi ya wagonjwa wanaotafuta huduma ni kubwa kupita kiasi.

Walisema japo serikali ya kaunti ilinunua vifaa vya afya na kupeleka katika kifaa hicho, vimesalia kuwa maridadi tu kwa kuwa hakuna wafanyakazi wa kuvitumia.

Hii, walisema, ni licha ya hospitali nyingine kaunti hiyo kukumbwa na matatizo sawa, wakisema ile ya Subukia Level Four ina wodi zisizotumika kutokana na ukosefu wa madaktari na wahudumu wengine.

 

Miaka 4 bila likizo

Baadhi ya madaktari walieleza Taifa Leo kuwa wamekaa zaidi ya miaka minne bila kwenda likizo wala kupata siku za kupumzika, wakisema hali hiyo iliadhiri utendakazi wao na maisha yao ya kifamilia.

“Tunajua si haki kwetu kugoma kila wakati kwani hatukwenda shuleni ili tuwe tukigoma lakini serikali inatusukumia kufanyia kazi katika mazingira magumu sana na hali hii inatuweza sasa,” akasema Dkt Carolyne Masete.

Walizidi kulalamika kuwa kaunti hiyo haijafanya zoezi la kupandisha madaktari mamlaka tangu 2015, suala walilosema limeadhiri utendakazi wao.

Hii, walisema, ni licha ya wengi wao kunyimwa bima ya afya, ambayo walisema ni haki yao.

“Kwa sababu hizi, kuanzia Mei 3, madaktari kaunti hii watagoma ili kupigania tupewe haki zetu za kufanyia kazi katika mazingira mema,” akasema Dkt Atellah.

Hata hivyo, mkuu wa hospitali ya Nakuru Level Five Joseph Mburu alipinga madai ya wagonjwa kufia katika kifaa hicho kwa kukosa kupewa huduma, akiyataja kuwa yenye makosa na ya uongo.

“Tuna vifaa vyote vya kuwahudumia wagonjwa kuanzia wanapoingia hospitalini hadi wanapofikishwa kwenye wodi, na wanapofika humo hawamalizi dakika 15 bila kuonwa na mhudumu wa afya,” akasema Dkt Mburu.