MAGAVANA sasa wapo kwenye mzozo mkali na Tume ya Ugavi wa Mapato (CRA) kuhusu mgao wa Sh440.84 bilioni unaopendekezwa kwa kaunti katika mwaka wa kifedha wa 2027/28, huku wakuu hao wa kaunti wakitaka angalau Sh500 bilioni.

Baraza la Magavana (CoG) limekataa pendekezo hilo, likisema halizingatii kikamilifu ongezeko la mishahara, mikataba ya wafanyakazi na gharama za majukumu yaliyokabidhiwa kaunti.

Mzozo huo ulijitokeza wakati wa mkutano wa mashauriano jijini Nairobi, ambapo Mwenyekiti wa CRA, Mary Chebukati, alitetea pendekezo la tume hiyo.

Alisema mgao huo ni ongezeko la asilimia tatu, sawa na Sh12.84 bilioni, kutoka Sh428 bilioni zilizotengewa kaunti mwaka huu wa kifedha.

Hata hivyo, Mwenyekiti wa CoG Muthomi Njuki alipinga mbinu iliyotumiwa kuhesabu mgao huo, akisema CRA ilitegemea takwimu za zamani za mapato na kupuuza gharama za nyongeza za mishahara zilizopendekezwa na Tume ya Mishahara na Marupurupu (SRC).

“Nilisema awali kwamba sioni uhuru wa Hazina ya Kitaifa. Kuna hila katika mapendekezo yaliyowasilishwa na mwenyekiti wa CRA,” alisema Bw Njuki.

Alipinga matumizi ya hesabu za mapato zilizokaguliwa na kuidhinishwa kwa mwaka wa kifedha wa 2022/23 kuamua mgao wa 2027/28, akisema takwimu mpya zaidi zingetumika.

“Kwa nini mnatumia hesabu zilizokaguliwa za 2022/23 kugawa rasilimali za 2027/28, karibu miaka mitano baadaye?” akauliza.

CRA inapendekeza serikali ya kitaifa ipokee Sh2.79 trilioni, huku kaunti 47 zikigawana Sh440.84 bilioni. Bi Chebukati alisema mgao wa kaunti ni asilimia 21.5 ya mapato yaliyokaguliwa ya Sh2.05 trilioni ya 2022/23.

Alionya pia kuwa mapato ya kawaida hukosa kufikia malengo wakati wa miaka ya uchaguzi.

Magavana wanadai wanahitaji Sh21 bilioni kutekeleza nyongeza za mishahara zilizopendekezwa na SRC, Sh2 bilioni kutimiza mikataba ya pamoja ya madaktari, wauguzi na maafisa wa kliniki, na Sh8.6 bilioni kulipa wafanyakazi wa mipango ya Huduma ya Afya kwa Wote (UHC). Pia wanataka Sh33 bilioni kufadhili majukumu yaliyokabidhiwa kaunti.

Bw Njuki alishangaa kwa nini SRC inapendekeza nyongeza za mishahara bila kueleza rasilimali zitakazotumika kuzifadhili.

Magavana wanasema mgao wa chini ya Sh500 bilioni utalemaza utoaji huduma, hasa afya.

Pia wamekataa kuhesabu Sh10.25 bilioni zinazopendekezwa kwa Hazina ya Usawazishaji kama ongezeko kwa kaunti zote, kwa kuwa fedha hizo zinalenga maeneo yaliyotengwa kihistoria.

Bi Chebukati alisema mazungumzo yataendelea ili kupata muafaka. Mapendekezo rasmi ya CRA yanatarajiwa kuwasilishwa Bungeni mwishoni mwa Oktoba 2026.