MAHAKAMA imehakikisha tena dhamira yake ya kuimarisha upatanisho kama njia muhimu ya kufanikisha haki kwa njia rahisi, yenye ufanisi na inayozingatia mahitaji ya wananchi nchini Kenya hasa katika kutatua mizozo ya kifamilia.

Jaji Mkuu wa Mahakama Kuu, Eric Ogola, alisisitiza azma ya Mahakama ya kufanya upatanisho kuwa nguzo ya mfumo wa haki nchini.

“Ingawa kesi kortini zinabaki muhimu katika baadhi ya matukio, mara nyingi zinaweza kuongeza mgogoro,” alisema.

“Upatanisho, kwa upande mwingine, hutoa jukwaa ambapo pande husika zinashughulikia migogoro kwa ushirikiano na kwa njia isiyo ya upinzani,” alisema, akizungumza wakati wa Siku ya Kitaifa ya Upatanisho katika Mahakama ya Kibera Jumanne.

Jaji Mkuu alibainisha kwamba Katiba inatambua familia kama kitengo cha asili na msingi cha jamii, ikihimiza ulinzi wake.

Kwa mujibu wake, upatanisho hutoa mchakato unaolenga maridhiano na kuimarisha uhusiano wa kifamilia, hasa katika migogoro inayohusisha masuala nyeti au binafsi.

“Upatanisho unahakikisha migogoro inatatuliwa kwa njia inayodumisha uhusiano kati ya wanafamilia,” alibainisha Jaji Ogola. “Si tu kuhusu nani anashinda au kupoteza; ni kuhusu kupata suluhu inayoheshimu kila anayehusika na kuleta utulivu wa familia.”

Jaji Ogola pia alifafanua jinsi upatanisho wa kisasa unavyokita katika mila za Kenya za kutatua migogoro ya kijamii. Kihistoria, wazee na viongozi wa jamii waliongoza pande zinazozozana kuelekea maridhiano kwa kutumia mazungumzo, heshima, na kanuni za pamoja.

“Upatanisho wa kisasa unachanganya mbinu hizi za kiasili lakini unahakikisha kwamba mchakato wote unazingatia ulinzi wa Katiba na utaratibu wa kisheria,” alieleza Jaji Ogola.

“Unachanganya hekima za jamii zetu na usalama wa mfumo wa kisasa wa kisheria, na kufanya haki iwe rahisi kufikiwa na yenye usawa.”

Takwimu za Mahakama zinaonyesha kwamba kati ya mwaka 2016 na 2025, jumla ya kesi 35,731 ziliwasilishwa kwa upatanisho kote nchini, zikionyesha ongezeko la matumizi ya upatanisho kama njia yenye ufanisi ya utatuzi wa migogoro.

Jaji Ogola alibainisha kwamba Mwongozo wa Upatanisho wa mizozo ya Familia mnamo Novemba 2024 uliimarisha mfumo wa kisheria na wa kiutendaji katika kutatua migogoro ya kifamilia kupitia upatanisho.

Mwongozo huu unatoa taratibu wazi na viwango kwa watatuzi, kuhakikisha kesi zote zinashughulikiwa kwa taaluma na maadili.

Jaji Ogola alihimiza familia kuzingatia upatanisho kama hatua ya awali ya kutatua migogoro kabla haijafika kortini, akibainisha kwamba utatuzi wa mapema unawezesha pande kupunguza gharama za kihisia, kifedha, na kijamii za kesi ambazo huchukua muda mrefu kukamilika.

Alisisitiza kwamba upatanisho sio tu chombo cha kisheria, bali pia ni chombo cha kijamii kinachojenga jamii yenye mshikamano na amani.

“Upatanisho unaimarisha uaminifu, unatatua migogoro kwa ufanisi, na unaheshimu heshima ya binadamu,” alisema.