KAUNTI 10 zinaongoza katika matumizi ya fedha za maendeleo katika mwaka wa kifedha wa 2025/2026, huku kila moja ikitumia zaidi ya asilimia 70 ya bajeti iliyotengewa miradi ya maendeleo.

Ripoti ya Mdhibiti wa Bajeti Margaret Nyakang’o iliyotolewa wiki iliyopita inaonyesha Kilifi, Wajir, Mandera, Meru, Trans Nzoia, Kirinyaga, Marsabit, Samburu, Kericho na Vihiga ziliongoza katika matumizi hayo.

Kilifi iliongoza kwa asilimia 84.52, ikifuatwa na Wajir kwa asilimia 83.03 na Mandera kwa asilimia 80. Meru ilitumia asilimia 79.04, Trans Nzoia (asilimia 73.94), Kirinyaga (asilimia 73.89), Marsabit (asilimia 73.79) na Samburu ( asilimia 73.24). Kericho na Vihiga zilitumia asilimia 71.70 na 70.16 mtawalia.

Kaunti hizo 10 zilitumia jumla ya Sh34 bilioni kati ya Sh126.69 bilioni zilizotumiwa na kaunti zote 47 katika miradi ya maendeleo.

“Katika mwaka wa kifedha wa 2025/2026, serikali zote 47 za kaunti zilitumia Sh126.69 bilioni katika shughuli za maendeleo, sawa na kiwango cha matumizi cha asilimia 54 ya bajeti ya maendeleo ya Sh233.69 bilioni,” inasema ripoti hiyo.

Hata hivyo, matumizi ya kawaida yalichukua sehemu kubwa ya bajeti, huku kaunti zikitumia Sh369.89 bilioni, sawa na asilimia 89.23 ya matumizi yote ya Sh496.58 bilioni.

Matumizi ya maendeleo yalikuwa Sh126.69 bilioni, sawa na asilimia 25.51 ya matumizi yote.

Meru na Wajir pia ziliongoza katika matumizi ya kawaida, kwa asilimia 91.85 na 90.23 mtawalia.

Matumizi ya maendeleo yaliongezeka kwa Sh3 bilioni ikilinganishwa na 2024/2025, ambapo kaunti zilitumia Sh123.76 bilioni.

Kilifi ilitumia Sh6.3 bilioni kati ya Sh7.4 bilioni zilizotengewa maendeleo, Wajir Sh4 bilioni kati ya Sh4.9 bilioni, huku Mandera ikitumia Sh4.3 bilioni kati ya Sh5.4 bilioni.

Kwa upande mwingine, kaunti 13 zilitajwa kwa kuwa na kiwango cha chini cha matumizi ya fedha za maendeleo.

Kaunti hizo ni Nakuru (asilimia 48.97), Kajiado (asilimia 48.05), Baringo (asilimia 47.76), Mombasa (asilimia 45.75), Laikipia (asilimia 45.49), Kiambu (asilimia 43.10), Kisii (asilimia 41.01), Uasin Gishu (asilimia 40.10), Narok (asilimia 34.42), Elgeyo-Marakwet (asilimia 34.17), Nairobi (asilimia 28.47), Siaya (asilimia 26.53) na Kisumu (asilimia 25.92).

Utawala wa Gavana Johnson Sakaja, kwa mfano, ulitumia Sh3.8 bilioni kati ya Sh13.4 bilioni zilizotengewa maendeleo Nairobi.

Siaya ilitumia Sh1.6 bilioni kati ya Sh6 bilioni, huku Kisumu ikitumia Sh1.7 bilioni kati ya Sh6.7 bilioni.

Ripoti pia ilieleza wasiwasi kuhusu kaunti kutumia fedha nyingi katika mishahara na shughuli za kawaida badala ya maendeleo.

Kaunti zilitumia Sh235.96 bilioni kulipa mishahara, mishahara midogo na marupurupu, huku Sh133.92 bilioni zikitumika katika shughuli za ukarabati.
Kaunti pia zilikusanya Sh96.08 bilioni kutokana na mapato ya ndani, sawa na asilimia 89.99 ya lengo lao la mwaka.

Hii ilikuwa ongezeko kutoka Sh67.3 bilioni zilizokusanywa mwaka wa 2024/2025.

Aidha, kaunti zilipokea Sh415 bilioni kama mgao wa kitaifa.

Mdhibiti wa Bajeti amezitaka kaunti kudhibiti matumizi ya mishahara na kuzingatia sheria inayowataka kuweka matumizi hayo katika viwango endelevu.

Ripoti inaonyesha miradi 189 yenye thamani ya Sh10.51 bilioni imekwama katika kaunti mbalimbali.

Pia, kaunti ziliripoti madeni ambayo hayajalipwa yenye thamani ya Sh172.53 bilioni kufikia Juni 30, 2026. Nairobi ilikuwa na deni kubwa zaidi la Sh86.9 bilioni, sawa na asilimia 50.35 ya jumla hiyo.

Bi Nyakang’o alisema baadhi ya kaunti hutumia hadi asilimia 70 ya fedha zao kulipa mishahara na kuacha asilimia 30 pekee kwa maendeleo.