Uhuru kuteua makamishna wapya wa NCIC

Na CHARLES WASONGA

RAIS Uhuru Kenyatta, Jumatatu anatarajiwa kuwateua rasmi watu wanane waliopigwa msasa hivi majuzi kuchukua nafasi za wanachama wa Tume ya Kitaifa ya Uwiano na Utangamano (NCIC).

Hii ni baada ya bunge la kitaifa Alhamisi jioni kuidhinisha ripoti ya Kamati ya Uwiano na Usawa iliyoidhinisha majina ya wateule hao wakiongozwa na Samuel Kobia aliyependekezwa kuwa mwenyekiti wa tume hiyo.

Wale ambao waliidhinishwa kushikilia nafasi za wanachama wa kamati hiyo ni wabunge wa zamani Philip Okundi (Rangwe), Abdulaziz Farah (Mandera Mashariki) na Dorcas Kedogo (Mbunge Mwakilishi wa Wanawake, Vihiga).

Wengine ni; Danvas Makori, Bi Peris Nyutu, Fatuma Tabwara na aliyekuwa mwenyekiti wa Bodi ya wasimamizi wa Mamlaka ya Ustawishaji wa Eneo la Kerio (KVDA) Samuel Kona.

Kasisi Kobia na wenzake watachukua mahala pa Francis Ole Kaparo na wenzake ambao muda wao wa kuhudumu ulikamilika mapema mwaka 2019.

Ripoti iliyowasilishwa bunge na mwenyekiti wa kamati hiyo inayoongozwa na Mbunge Maalum Maina Kamanda inasema hivi: Baada ya kuendesha vikao vya kuwachunguza watu hawa tisa waliopendekezwa kujaza nafasi za mwenyekiti na makamishna wa Tume ya Kitaifa ya Uwiano na Utangamano (NCIC) kamati imeridhishwa kwamba wamehitimu kwa nafasi hizo na inapendekeza kwamba bunge liidhinishe uteuzi wao.”

Wakati wa mjadala kuhusu ripoti hiyo, wabunge walitaka wanachama hao wapya kupambana na uhasama wa kikabila unaoshamiri nchini hasa kutokana na majibizano miongoni mwa wanasiasa baada ya kukamilishwa kwa uchaguzi mdogo wa Kibra.

“Nataka kuwaambia makamishna hawa wapya kwamba kazi kubwa inayowasubiri sasa ni kupambana na wanasiasa wanaotoa matamshi ya chuki hasa baada ya uchaguzi mdogo wa Kibra. Na wale wanaochochea uhasama katika maeneo mengine kote nchini pia wanapasa kuchukuliwa hatua kali,” akasema kiongozi wa wengi Aden Duale.

“Tunamtaka Kasisi Kobia na wenzake kurejesha utulivu na amani nchini. Tume inayoondoka ilishindwa kutekeleza wajibu huu,” akaongeza kiongozi wa wachache John Mbadi.

Wito wa ndimi kudhibiti kauli

Wawili hao walitoa wito kwa wanasiasa wanzao kudhibiti ndimi zao na kukoma kutoa matamshi ya kuchochea chuki.

“Sisi kama viongozi tunafaa kuchuja yale tunayoyanena hasa katika majukwaa ya kisiasa. Tusichochea vita, uhasama na mapigano baina ya Wakenya ambao tunawawakilisha,” akasema Duale ambaye pia ni Mbunge wa Garissa Mjini.

Bw Mbadi ambaye ni mbunge wa Suba Kusini alisema inasikutisha kuwa viongozi wanawake nao sasa wameiga mfano wa wenzao wanawaume, kwa kuendeleza chuki na migawanyiko katika mikutano yao ya hadhara.

“Inasikitisha kumsikia mbunge mwanamke akitusi mwenzake baada ya wao kutofautiana kisiasa. Na nyakati zingine viongozi hao wa kike hutumia maneno machafu ambayo ni ya aibu mbele ya hadhara. Mwenendo kama huu unafaa kukoma,” akasema.

Akaongeza: “Wengi wetu hatukuridhishwa na utendakazi wa makamishna walioongozwa na Kaparo. Walitizama tu huku wanasiasa wakigonganisha jamii moja na nyingi. Hamna faida yoyote kwa sisi viongozi kurushiana cheche za matusi kila mara.”

Mbunge wa Mwea Kabinga Wachira alisema wakati huu ni NCIC pekee inayoweza kupambana na taharuki inayopanda nchini kutokana na joto lililoibuliwa na uchaguzi mdogo wa Kibra.

KNCHR yapinga kupunguzwa kwa idadi ya makamishna wa IEBC

Na CHARLES WASONGA

TUME ya Kitaifa ya Kutetea Haki za Kibinadumu (KNCHR) Jumanne imepinga pendekezo la kupunguzwa kwa idadi ya makamishna wa Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC) kutoka saba hadi watano ikisema hatua hiyo itaathiri utendakazi wa tume hiyo.

Mwenyekiti wa tume hiyo Bi Kagwiria Mbogori amewaambia wabunge wanachama wa Kamati inayosimamia utekelezaji wa Katiba (CIOC) kwamba idadi ya makamishna hao inafaa kusalia saba kama ilivyo chini ya sheria ya sasa.

“Kutokana na majukumu makubwa ya IEBC kama vile uendeshaji na usimamizi wa chaguzi, uainishaji upya wa mipaka pamoja na wajibu wa kutoa ushauri kuhusu sera kuhusu aina mbalimbali za chaguzi, tume hii haifai kuwa na makamishna wanaopungua saba,” akasema Bi Mbogori kwenye wasilisho lililosomwa kwa niaba yake na mkurugenzi wa utafiti katika tume hiyo Bi Anne Okutoyi.

Mkurugenzi wa utafiti katika tume ya KNCHR Bi Anne Okutoyi (wa pili kulia) aliyewakilisha mwenyekiti Bi Kagwiria Mbogori katika kikao cha CIOC, bungeni Jumanne, Juni 18, 2019. Picha/ Charles Wasonga

KNCHR imetoa mifano ya mataifa jirani ya Afrika kama vile Afrika Kusini, Malawi, Ghana, Uganda na Tanzania ambayo tume zao cha uchaguzi zina angalau makamisha saba, idadi inayolandana na majukumu ya tume hizo.

Kamati hiyo inayoongozwa na Mbunge wa Ndaragwa Jeremiah Kioni ilikuwa ikipokea maoni na mapendekezo ya tume hiyo ya haki kuhusu mswada unaolenga kuifanyia mageuzi sheria ya IEBC kwa lengo la kupunguza idadi ya makamishna kutoka saba hadi watano.

Jopo maalumu

Mswada huo ambao uliwasilishwa bungeni mnamo Mei 5, 2019, pia unapendekeza kuundwa kwa jopo maalumu na la kudumu, la kuendesha shughuli ya uteuzi makamishna wa IEBC.

Jopo hilo pia litaendesha mchakato wa kujaza nafasi za makamishna ambao watajiuzulu kwa sababu mbalimbali kabla ya muda wao wa kuhudumu kukamilika.

IEBC: Wanaovuna bila jasho

BENSON MATHEKA na SAM KIPLAGAT

MAKAMISHNA watatu wa Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC) waliotangaza kujiuzulu Aprili wanaendelea kupata mishahara yao licha ya kuwa hawafanyi kazi yoyote.

Kulingana na mwenyekiti wa IEBC, Wafula Chebukati, makamishna hao Consolata Maina, Margaret Mwachanya na Paul Kurgat (pichani) hawapaswi kuendelea kulipwa mishahara yao kwa sababu hawatekelezi majukumu yoyote ya tume.

Kwenye barua aliyomwandikia Katibu wa Wizara ya Fedha, Kamau Thugge na Mkuu wa Utumishi wa Umma Joseph Kinyua, Bw Chebukati anasema aliwaandikia barua makamishna hao mnamo Aprili 20 akiwataka waeleze kwa nini hawafiki kazini, lakini hawakujibu barua yake au hata kufika katika ofisi za tume katika jumba la Anniversary Towers, Nairobi.

“Ni wazi kuwa watatu hao wamekwepa kazi kinyume cha sheria,” alisema kwenye hati ya kiapo ya kujibu kesi ambayo mwanaharakati Okiya Omtatah anataka makamishna hao wajiuzulu rasmi.

“Ni maoni ya tume kwamba mshahara wa makamishna hao unafaa kusimamishwa,” inaeleza barua ya Bw Chebukati kwa Dkt Thugge.

Kulingana na Bw Chebukati, kamishna wa tume anaweza kujiuzulu kwa kuandika barua kwa rais, kutoa notisi ya mwezi mmoja au kulipa tume mshahara wa mwezi mmoja iwapo hatatoa notisi. Hata hivyo, anasema watatu hao hawakufuata utaratibu huo.

Anasema ikithibitishwa kuwa walimwandikia rais barua ya kujiuzulu, wanapaswa kuagizwa kulipa madeni na kurudisha mali yote ya tume waliyo nayo.

Kwenye barua hiyo, anawataka makamishna hao warudishe stakabadhi zote na nakala za IEBC, kompyuta, vifaa vyote vya kutoa mafunzo, funguo na pasi za usalama kisha watie sahihi vyeti vya kuonyesha wamerudisha mali hiyo.

Wakikosa kufanya hivyo, anasema, tume italazimika kuwakata pesa kutoka kwa malipo wanayopasa kupata wakiacha kazi.

Makamishna hao walitangaza kujiuzulu wakilalamikia hatua ya Bw Chebukati na makamishna Boya Molu na Abdi Guliye ya kumsimamisha kazi afisa mkuu mtendaji Ezra Chiloba.

Mshahara wa Bi Maina, ambaye alikuwa naibu mwenyekiti wa tume ni Sh895,270 kwa mwezi na ikizingatiwa kwamba mshahara wa kamishna wa IEBC ni Sh700,000, makamishna hao watatu wamekuwa wakipokea jumla ya mshahara usiopungua 2.5 milioni bila jasho tangu walipotangaza kujiuzulu.

Mbali na mshahara huo unaolipwa na Wizara ya Fedha, wana magari ya serikali, madereva na walinzi ambao kulingana na Chebukati hawajaondolewa kwa vile hawajajiuzulu rasmi.