Viongozi wa upinzani nchini wanakabiliwa na mtihani mgumu wa kisiasa wanapojaribu kuungana kumng’oa Rais William Ruto madarakani katika uchaguzi mkuu wa 2027.

Licha ya matamshi ya kutaka umoja na mazungumzo kuhusu kumpata mgombea mmoja wa urais, viongozi hao wanahangaishwa na maswali kuhusu nani atapewa tiketi, nani atajiondoa na jinsi watakavyogawana mamlaka iwapo watashinda.

Kalonzo Musyoka, Edwin Sifuna, Rigathi Gachagua, Fred Matiang’i na Martha Karua ni miongoni mwa viongozi wanaokabiliwa na changamoto hizo. Kwa baadhi yao, uchaguzi ujao unaweza kuwa nafasi ya mwisho kutimiza ndoto ya kuingia Ikulu, huku wengine wakihofia kupoteza ushawishi wa kisiasa au kusahaulika iwapo muungano utashindwa.

Utafiti wa kampuni ya TIFA uliotolewa Alhamisi umeongeza presha katika mazungumzo hayo. Asilimia 43 ya waliohojiwa wanamtaja Gachagua kuwa kikwazo kikubwa zaidi kwa umoja wa upinzani. Rais Ruto anafuata kwa asilimia 15, Sifuna asilimia saba na Kalonzo asilimia sita.

Dkt Matiang’i na Mbunge wa Embakasi Mashariki Babu Owino kila mmoja alipata asilimia nne, huku Rais mstaafu Uhuru Kenyatta akipata asilimia mbili.

Hata hivyo, mgogoro wa uongozi umeanza kujitokeza ndani ya vuguvugu la Linda Mwananchi, baada ya Babu kufichua kuwa kulikuwa na makubaliano ya awali kuhusu jinsi yeye na Sifuna wangeshirikiana kisiasa.

Alisema walikuwa wamekubaliana Sifuna awe mgombea urais huku yeye akiongoza chama kipya, lakini mpango huo ulibadilika.

“Tulikuwa tumekubaliana na Sifuna na wanachama wengine kwamba tukipata chama, Sifuna angekuwa mgombea urais na mimi ningekuwa kiongozi wa chama. Lakini mambo yalibadilika,” alisema.

Babu alisema makubaliano hayo yalilenga kuhakikisha hakuna kiongozi anayemnyima mwenzake nafasi baada ya kupata mamlaka. Alitaja kuondolewa kwa Gachagua kama mfano wa hatari inayoweza kumkumba mwanasiasa asiye na udhibiti wa chama chake.

Hata hivyo, alisisitiza kuwa hakuna ushindani kati yake na Sifuna kwa kuwa mmoja analenga urais na mwingine ugavana wa Nairobi.

Aliongeza kuwa siasa zinapaswa kuongozwa na maslahi ya wananchi badala ya kutegemea urafiki na uaminifu wa kibinafsi.

Sifuna naye amewahi kuwaomba wafuasi waliomtaka kuwania urais wasimwache njiani. Katika mkutano mmoja Magharibi mwa Kenya, aliwauliza iwapo wangekuwa tayari kusimama naye hadi mwisho.

Kwa Gachagua, changamoto ni kubwa zaidi kutokana na kesi inayohusu kuondolewa kwake mamlakani. Rufaa yake inaendelea baada ya Mahakama Kuu kukataa kufutilia mbali uamuzi wa Seneti. Wakati huohuo, wanasiasa wengine wa Mlima Kenya, wakiwemo Ndindi Nyoro, Martha Karua na Jimi Wanjigi, wanajijenga kisiasa.

Katika mahojiano na runinga ya Inooro Novemba 1, Gachagua alisema Ruto akichaguliwa tena, huenda akaondoka nchini na kwenda Amerika ambako ana nyumba.

Alisema mgawanyiko Mlima Kenya unaweza kumsaidia Rais kupata muhula mwingine na kuwaacha wakosoaji wake katika hali ngumu.

Kalonzo pia anakabiliwa na uamuzi mgumu kuhusu iwapo atasisitiza kuwania urais au kumuunga mkono mgombea mwingine. Aliyekuwa Gavana wa Nairobi Mike Sonko amemshauri kujiunga na serikali ya Ruto iwapo atanyimwa tiketi ya upinzani.

Mchambuzi Geoffrey Mboya anasema Kalonzo, mwenye umri wa miaka 72, ana sababu ya kutafakari kwa makini uamuzi wake. TIFA inaonyesha ana uungwaji mkono wa asilimia 80 katika Ukambani, ikilinganishwa na asilimia nane ya Sifuna.

Matiang’i naye anapaswa kutathmini nafasi yake katika kinyang’anyiro kinachotawaliwa na mitandao mikubwa ya kisiasa. Karua, kwa upande wake, anataka mchakato wa wazi na wa haki wa kumteua mgombea, huku akikataa kuwa naibu wa mgombea mwingine.

Mvutano huo unaonekana pia kwa washirika wa viongozi hao. Mwenyekiti wa Wiper tawi la Mombasa, John Chamia, ameonya kuwa Kalonzo anaweza kuwania urais kivyake iwapo hatapewa tiketi ya upinzani.

Gachagua amesema atamuunga mkono yeyote atakayechaguliwa, lakini amewataka wagombea wengine kutoa ahadi kama hiyo. Matiang’i na Nyoro pia wamekuwa wakisisitiza umuhimu wa kusimamisha mgombea mmoja. Katika mkutano wa Novemba 9, Nyoro alisema watahakikisha wanapata mgombea mmoja wa kumkabili Ruto.

Karua ameeleza kuwa tofauti za maoni ni za kawaida katika muungano, lakini akakataa kuwa naibu wa mgombea yeyote.

Wakili Chris Omore anasema viongozi hao wanapaswa kukubaliana kuhusu jinsi ya kuchagua mgombea urais na kugawana mamlaka kabla ya kampeni kushika kasi.

Anasema bila makubaliano yanayowafunga wote, mazungumzo yanayolenga kuunganisha upinzani yanaweza kuwa chanzo cha migawanyiko zaidi.

Kwa hivyo, mtihani wa upinzani si kumpata tu mtu wa kumkabili Ruto, bali kuhakikisha viongozi wake wanaweza kuweka maslahi yao binafsi kando na kuheshimu makubaliano watakayofikia, iwe watashinda au kushindwa.