ZAIDI ya wakazi 1,300 wa Kwale wamepata pigo katika mzozo wa umiliki wa ardhi baada ya Mahakama ya Rufaa kukataa kuondoa amri inayozuia Wizara ya Ardhi na Mkurugenzi wa Upangaji na Ugawaji wa Ardhi kutoa hati nyingine za umiliki au kuingilia ardhi inayobishaniwa.

Katika uamuzi wake wa Julai 31, mahakama ilibaini kuwa rekodi zinaonyesha kwamba mchakato wa upangaji na uthibitishaji wa umiliki wa ardhi ulikamilika na hati zikatolewa.

Hata hivyo, majaji walisema masuala makuu kuhusu uhalali wa hati zinazokinzana, madai ya ugawaji wa ardhi mara mbili na umiliki halali wa eneo hilo yataamuliwa katika kesi kuu.

“Tunathibitisha uamuzi wa Mahakama ya Mazingira na Ardhi na tunakataa kuondoa amri za muda zilizotolewa Machi 22, 2022,” majaji walisema.

Mzozo huo sasa utarejea katika Mahakama ya Mazingira na Ardhi, ambako wahusika watatafuta majibu kuhusu jinsi madai mawili yanayokinzana ya umiliki yaliibuka katika ardhi ambayo tayari ilikuwa imepitia mchakato wa upangaji na uthibitishaji wa umiliki na wakazi kupewa hati zao.

Mzozo huo unawakutanisha wakazi wanaodai kuwa wao ndio waliostahili kupewa ekari 1,152 katika eneo la Maji ya Chumvi na kampuni ya Kahia Transporters Ltd, ambayo inadai kuwa ndiyo mmiliki halali wa ardhi hiyo na inadhibiti umiliki wake.

Wakazi hao wanasema serikali ilianzisha mchakato wa upangaji na uthibitishaji wa umiliki wa ardhi hiyo mwaka 2014 na kuukamilisha mwaka 2018.

Serikali ilitoa hati ya kuthibitisha kukamilika kwa mchakato huo Novemba mwaka huo, kabla ya kuwapa wakazi hati za umiliki.

Wakazi sasa wanahoji jinsi Kahia ilivyoweza kupata ukodishaji wa ardhi hiyo mwaka 2019, baada ya serikali kukamilisha mchakato wa upangaji na uthibitishaji wa umiliki na kuwapa wakazi hati zao.

Pia wameibua maswali kuhusu kasoro katika nyaraka za Kahia, zikiwemo rekodi zinazoonyesha kuwa baadhi ya uhamishaji wa umiliki ulisajiliwa kabla ya watu waliodaiwa kuhamisha ardhi hiyo kusajiliwa kama wamiliki.

Wakazi wanadai kuwa nyaraka hizo ni za kughushi na wanawatuhumu maafisa wa serikali kwa kuunda rekodi zinazokinzana za umiliki.

Idara za serikali zinazoshughulikia ardhi zimeunga mkono kwa kiasi kikubwa maelezo ya wakazi hao.

Naibu Mkurugenzi wa Upangaji na Ugawaji wa Ardhi aliambia mahakama kuwa Maji ya Chumvi ilipitia mchakato halali wa upangaji na uthibitishaji wa umiliki.

Alisema Kahia ilitegemea barua ya kuwasilisha nyaraka kuthibitisha kukamilika kwa mchakato huo, badala ya hati rasmi ya kuthibitisha kukamilika kwake.

Afisa huyo pia alisema serikali ilikuwa tayari imewapa wakazi hati za umiliki, huku hati tano pekee zikiwa bado hazijatolewa.

Alisema serikali haikuwa na taarifa kuhusu ugawaji wa ardhi hiyo mara mbili na kuhoji jinsi Kahia ilivyoweza kupata mkataba wa ukodishaji wa ardhi ambayo ilikuwa ikipitia mchakato wa upangaji na uthibitishaji wa umiliki.

Kahia, hata hivyo, inasisitiza kuwa ndiyo mmiliki halali aliyesajiliwa wa ardhi hiyo na imekanusha madai kwamba nyaraka zake ni za kughushi.

Kampuni hiyo inasema kasoro ambazo wakazi wamebainisha katika nyaraka zake ni makosa ya kiuandishi pekee.

Pia inasema hakuna afisa aliyesaini hati hizo za umiliki ambaye amezikana.

Badala yake, Kahia inaituhumu serikali kwa kutoa hati nyingine za umiliki wa ardhi ambayo tayari ilikuwa imesajiliwa kwa jina lake.

Kampuni hiyo inasema hatua hiyo imesababisha ugawaji wa ardhi mara mbili.

Kahia pia inapinga madai ya wakazi kuhusu umiliki wa ardhi hiyo na inasema mzozo huo kimsingi ni kati yake na idara za serikali.