Biashara zaathirika wakazi wakihama Moyale kufuatia mapigano Ethiopia
ZAIDI ya mabasi kumi yenye uwezo wa kubeba abiria 62 kila moja huondoka Moyale kila siku kuelekea Nairobi, huku familia nyingi zikihama mji huo wa mpakani kutokana na mapigano yanayoendelea Ethiopia.
Ukaguzi katika kampuni kadhaa za mabasi ulionyesha kuwa yalikuwa yamejaa kwa siku tano zijazo. Hata hivyo, ongezeko hilo la wasafiri wanaoondoka Moyale limewaacha wafanyabiashara na kampuni za usafiri katika hali ngumu.
Mwenyekiti wa kampuni za mabasi za Moyale, Ibrahim Yakub, alisema mabasi yanayoelekea Nairobi hujaa, lakini yanaporudi hubeba abiria wachache, wakati mwingine watano pekee.
Alisema kukatika kwa umeme kutokana na hali ya usalama kumeathiri vituo vya mafuta, na kuwalazimu wenye mabasi kutumia gharama kubwa kupata mafuta.
“Tunatoza Sh2,500 kwa safari ya Moyale hadi Nairobi. Tangu vita vianze, hakuna umeme Moyale na tunatumia pesa nyingi kupata mafuta. Tunapata hasara, lakini hatuwezi kuwaongezea wateja gharama,” alisema.
Aliongeza kuwa mabasi yamepoteza pia mapato ya kusafirisha bidhaa ndogo kutoka Ethiopia na wafanyabiashara wanaosafiri kwenda Nairobi.
Mapigano kati ya vikosi vya maeneo ya Ethiopia ya Somali na Oromia yamevuruga biashara ya mpakani na kupunguza uwezo wa wakazi kununua bidhaa.
Bei ya bidhaa muhimu kama mchele, mafuta ya kupikia na maziwa imepanda kwa kasi.
Rashid Hassan alisema gunia la mchele la kilo 25 sasa linauzwa Sh5,000, kutoka Sh2,500 kabla ya mapigano. Lita 20 za dizeli zinagharimu Sh6,000.
Kwa mujibu wa takwimu za KNBS za mwaka 2025, biashara ya bidhaa zilizotoka Moyale kwenda nje ilifikia Sh51.9 milioni, huku bidhaa zilizoingia zikiwa na thamani ya Sh19.1 milioni katika kipindi cha siku 14 Juni mwaka huo.
Mapigano pia yamefanya maeneo yaliyokuwa na shughuli nyingi kama Biashara Street na Soko Balle kukosa wateja kutokana na hofu ya risasi kutoka upande wa Ethiopia.
Mfanyabiashara Fatuma Mohamed alisema mauzo yake ya kila siku yameshuka kutoka Sh10,000 hadi chini ya Sh1,000.
Zaidi ya Waethiopia 25,000 wanakadiriwa kuishi na familia zinazowahifadhi Moyale. Abdi Maalim, mwanachama wa Kamati ya Amani mpakani, alisema wakazi wanahitaji msaada wa kibinadamu kutokana na mzigo wa kuwahifadhi waliotoroka mapigano.